4. படினித்³தே³ஸவாரோ

1. தே³ஸனாஹாரவிப⁴ங்கோ³

5. தத்த² கதமோ தே³ஸனாஹாரோ? ‘‘அஸ்ஸாதா³தீ³னவதா’’தி கா³தா² அயம் தே³ஸனாஹாரோ. கிம் தே³ஸயதி? அஸ்ஸாத³ம் ஆதீ³னவம் நிஸ்ஸரணம் ப²லம் உபாயம் ஆணத்திம். த⁴ம்மம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம் கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேஸ்ஸாமீதி.

தத்த² கதமோ அஸ்ஸாதோ³?

‘‘காமம் [காமமாதி³கா இமா ச² கா³தா² ஸு. நி. 772 பஸ்ஸிதப்³பா³] காமயமானஸ்ஸ, தஸ்ஸ சேதம் ஸமிஜ்ஜ²தி;

அத்³தா⁴ பீதிமனோ ஹோதி, லத்³தா⁴ மச்சோ யதி³ச்ச²தீ’’தி.

அயம் அஸ்ஸாதோ³.

தத்த² கதமோ ஆதீ³னவோ?

‘‘தஸ்ஸ சே காமயானஸ்ஸ, ச²ந்த³ஜாதஸ்ஸ ஜந்துனோ;

தே காமா பரிஹாயந்தி, ஸல்லவித்³தோ⁴வ ருப்பதீ’’தி.

அயம் ஆதீ³னவோ.

தத்த² கதமம் நிஸ்ஸரணம்?

‘‘யோ காமே பரிவஜ்ஜேதி, ஸப்பஸ்ஸேவ பதா³ ஸிரோ;

ஸோமம் விஸத்திகம் லோகே, ஸதோ ஸமதிவத்ததீ’’தி.

இத³ம் நிஸ்ஸரணம்.

தத்த² கதமோ அஸ்ஸாதோ³?

‘‘கே²த்தம் வத்து²ம் ஹிரஞ்ஞம் வா, க³வாஸ்ஸம் தா³ஸபோரிஸம்;

தி²யோ ப³ந்தூ⁴ புதூ² காமே, யோ நரோ அனுகி³ஜ்ஜ²தீ’’தி.

அயம் அஸ்ஸாதோ³.

தத்த² கதமோ ஆதீ³னவோ?

‘‘அப³லா நம் ப³லீயந்தி, மத்³த³ந்தே நம் பரிஸ்ஸயா;

ததோ நம் து³க்க²மன்வேதி, நாவம் பி⁴ன்னமிவோத³க’’ந்தி.

அயம் ஆதீ³னவோ.

தத்த² கதமம் நிஸ்ஸரணம்?

‘‘தஸ்மா ஜந்து ஸதா³ ஸதோ, காமானி பரிவஜ்ஜயே;

தே பஹாய தரே ஓக⁴ம், நாவம் ஸித்வாவ பாரகூ³’’தி.

இத³ம் நிஸ்ஸரணம்.

தத்த² கதமம் ப²லம்?

‘‘த⁴ம்மோ ஹவே ரக்க²தி த⁴ம்மசாரிம், ச²த்தம் மஹந்தம் யத² வஸ்ஸகாலே;

ஏஸானிஸம்ஸோ த⁴ம்மே ஸுசிண்ணே, ந து³க்³க³திம் க³ச்ச²தி த⁴ம்மசாரீ’’தி.

இத³ம் ப²லம்.

தத்த² கதமோ உபாயோ?

‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’தி…பே…

‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா [பஸ்ஸ த⁴. ப. 277] து³க்கா²’’தி…பே…

‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி, யதா³ பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி;

அத² நிப்³பி³ந்த³தி து³க்கே², ஏஸ மக்³கோ³ விஸுத்³தி⁴யா’’தி.

அயம் உபாயோ.

தத்த² கதமா ஆணத்தி?

‘‘சக்கு²மா [பஸ்ஸ உதா³. 43] விஸமானீவ, விஜ்ஜமானே பரக்கமே;

பண்டி³தோ ஜீவலோகஸ்மிம், பாபானி பரிவஜ்ஜயே’’தி.

அயம் ஆணத்தி.

‘‘‘ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²ஸ்ஸு,

மோக⁴ராஜா’தி ஆணத்தி, ‘ஸதா³ ஸதோ’தி உபாயோ;

‘அத்தானுதி³ட்டி²ம் ஊஹச்ச [உஹச்ச (க.) பஸ்ஸ ஸு. நி. 1125], ஏவம் மச்சுதரோ ஸியா’’’.

இத³ம் ப²லம்.

6. தத்த² ப⁴க³வா உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் தே³ஸயதி, விபஞ்சிதஞ்ஞுஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச தே³ஸயதி, நேய்யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச தே³ஸயதி.

தத்த² சதஸ்ஸோ படிபதா³, சத்தாரோ புக்³க³லா. தண்ஹாசரிதோ மந்தோ³ ஸதிந்த்³ரியேன து³க்கா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய நிய்யாதி ஸதிபட்டா²னேஹி நிஸ்ஸயேஹி. தண்ஹாசரிதோ உத³த்தோ [உத³த்தோ² (ஸீ.) உ + ஆ + தா³ + த] ஸமாதி⁴ந்த்³ரியேன து³க்கா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய நிய்யாதி ஜா²னேஹி நிஸ்ஸயேஹி. தி³ட்டி²சரிதோ மந்தோ³ வீரியிந்த்³ரியேன ஸுகா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய நிய்யாதி ஸம்மப்பதா⁴னேஹி நிஸ்ஸயேஹி. தி³ட்டி²சரிதோ உத³த்தோ பஞ்ஞிந்த்³ரியேன ஸுகா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய நிய்யாதி ஸச்சேஹி நிஸ்ஸயேஹி.

உபோ⁴ தண்ஹாசரிதா ஸமத²புப்³ப³ங்க³மாய விபஸ்ஸனா நிய்யந்தி ராக³விராகா³ய சேதோவிமுத்தியா. உபோ⁴ தி³ட்டி²சரிதா விபஸ்ஸனாபுப்³ப³ங்க³மே ஸமதே²ன நிய்யந்தி அவிஜ்ஜாவிராகா³ய பஞ்ஞாவிமுத்தியா.

தத்த² யே ஸமத²புப்³ப³ங்க³மாஹி படிபதா³ஹி நிய்யந்தி, தே நந்தி³யாவட்டேன நயேன ஹாதப்³பா³, யே விபஸ்ஸனாபுப்³ப³ங்க³மாஹி படிபதா³ஹி நிய்யந்தி, தே ஸீஹவிக்கீளிதேன நயேன ஹாதப்³பா³.

7. ஸ்வாயம் ஹாரோ கத்த² ஸம்ப⁴வதி, யஸ்ஸ ஸத்தா² வா த⁴ம்மம் தே³ஸயதி அஞ்ஞதரோ வா க³ருட்டா²னீயோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ, ஸோ தம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா ஸத்³த⁴ம் படிலப⁴தி. தத்த² யா வீமம்ஸா உஸ்ஸாஹனா துலனா உபபரிக்கா², அயம் ஸுதமயீ பஞ்ஞா. ததா² ஸுதேன நிஸ்ஸயேன யா வீமம்ஸா துலனா உபபரிக்கா² மனஸானுபேக்க²ணா, அயம் சிந்தாமயீ பஞ்ஞா. இமாஹி த்³வீஹி பஞ்ஞாஹி மனஸிகாரஸம்பயுத்தஸ்ஸ யம் ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி த³ஸ்ஸனபூ⁴மியம் வா பா⁴வனாபூ⁴மியம் வா, அயம் பா⁴வனாமயீ பஞ்ஞா.

8. பரதோகோ⁴ஸா ஸுதமயீ பஞ்ஞா. பச்சத்தஸமுட்டி²தா யோனிஸோ மனஸிகாரா சிந்தாமயீ பஞ்ஞா. யம் பரதோ ச கோ⁴ஸேன பச்சத்தஸமுட்டி²தேன ச யோனிஸோமனஸிகாரேன ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, அயம் பா⁴வனாமயீ பஞ்ஞா. யஸ்ஸ இமா த்³வே பஞ்ஞா அத்தி² ஸுதமயீ சிந்தாமயீ ச, அயம் உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ. யஸ்ஸ ஸுதமயீ பஞ்ஞா அத்தி², சிந்தாமயீ நத்தி², அயம் விபஞ்சிதஞ்ஞூ [விபச்சிதஞ்ஞூ (ஸீ.)]. யஸ்ஸ நேவ ஸுதமயீ பஞ்ஞா அத்தி² ந சிந்தாமயீ, அயம் நேய்யோ.

9. ஸாயம் த⁴ம்மதே³ஸனா கிம் தே³ஸயதி? சத்தாரி ஸச்சானி து³க்க²ம் ஸமுத³யம் நிரோத⁴ம் மக்³க³ம். ஆதீ³னவோ ச ப²லஞ்ச து³க்க²ம், அஸ்ஸாதோ³ ஸமுத³யோ, நிஸ்ஸரணம் நிரோதோ⁴, உபாயோ ஆணத்தி ச மக்³கோ³. இமானி சத்தாரி ஸச்சானி. இத³ம் த⁴ம்மசக்கம்.

யதா²ஹ ப⁴க³வா – ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி மே, பி⁴க்க²வே, பா³ராணஸியம் இஸிபதனே மிக³தா³யே அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம் அப்படிவத்தியம் ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா கேனசி வா லோகஸ்மிம், ஸப்³ப³ம் த⁴ம்மசக்கம்.

தத்த² அபரிமாணா பதா³, அபரிமாணா அக்க²ரா, அபரிமாணா ப்³யஞ்ஜனா, அபரிமாணா ஆகாரா நேருத்தா நித்³தே³ஸா. ஏதஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ ஸங்காஸனா பகாஸனா விவரணா விப⁴ஜனா உத்தானீகம்மம் [உத்தானிகம்மம் (க.)] பஞ்ஞத்தி, இதிபித³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம்.

‘‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’’தி மே, பி⁴க்க²வே, பா³ராணஸியம் இஸிபதனே மிக³தா³யே அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம்…பே… ‘‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி மே, பி⁴க்க²வே…பே… ‘‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி மே, பி⁴க்க²வே, பா³ராணஸியம் இஸிபதனே மிக³தா³யே அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம் அப்படிவத்தியம் ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா கேனசி வா லோகஸ்மிம்.

தத்த² அபரிமாணா பதா³, அபரிமாணா அக்க²ரா, அபரிமாணா ப்³யஞ்ஜனா, அபரிமாணா ஆகாரா நேருத்தா நித்³தே³ஸா. ஏதஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ ஸங்காஸனா பகாஸனா விவரணா விப⁴ஜனா உத்தானீகம்மம் பஞ்ஞத்தி இதிபித³ம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம்.

தத்த² ப⁴க³வா அக்க²ரேஹி ஸங்காஸேதி, பதே³ஹி பகாஸேதி, ப்³யஞ்ஜனேஹி விவரதி, ஆகாரேஹி விப⁴ஜதி, நிருத்தீஹி உத்தானீகரோதி [உத்தானிம் கரோதி (க.)], நித்³தே³ஸேஹி பஞ்ஞபேதி. தத்த² ப⁴க³வா அக்க²ரேஹி ச பதே³ஹி ச உக்³க⁴டேதி [உக்³கா⁴டேதி (ஸீ.)], ப்³யஞ்ஜனேஹி ச ஆகாரேஹி ச விபஞ்சயதி, நிருத்தீஹி ச நித்³தே³ஸேஹி ச வித்தா²ரேதி. தத்த² உக்³க⁴டனா [உக்³கா⁴டனா (ஸீ.)] ஆதி³, விபஞ்சனா மஜ்ஜே², வித்தா²ரணா பரியோஸானம். ஸோயம் த⁴ம்மவினயோ உக்³க⁴டீயந்தோ உக்³க⁴டிதஞ்ஞூபுக்³க³லம் வினேதி, தேன நம் ஆஹு ‘‘ஆதி³கல்யாணோ’’தி. விபஞ்சீயந்தோ விபஞ்சிதஞ்ஞூபுக்³க³லம் வினேதி, தேன நம் ஆஹு ‘‘மஜ்ஜே²கல்யாணோ’’தி. வித்தா²ரீயந்தோ நேய்யம் புக்³க³லம் வினேதி, தேன நம் ஆஹு ‘‘பரியோஸானகல்யாணோ’’தி.

10. தத்த² ச²ப்பதா³னி அத்தோ² ஸங்காஸனா பகாஸனா விவரணா விப⁴ஜனா உத்தானீகம்மம் பஞ்ஞத்தி, இமானி ச²ப்பதா³னி அத்தோ². ச²ப்பதா³னி ப்³யஞ்ஜனம் அக்க²ரம் பத³ம் ப்³யஞ்ஜனம் ஆகாரோ நிருத்தி நித்³தே³ஸோ, இமானி ச²ப்பதா³னி ப்³யஞ்ஜனம். தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘த⁴ம்மம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜன’’ந்தி.

கேவலந்தி லோகுத்தரம், ந மிஸ்ஸம் லோகியேஹி த⁴ம்மேஹி. பரிபுண்ணந்தி பரிபூரம் அனூனம் அனதிரேகம். பரிஸுத்³த⁴ந்தி நிம்மலம் ஸப்³ப³மலாபக³தம் பரியோதா³தம் உபட்டி²தம் ஸப்³ப³விஸேஸானம், இத³ம் வுச்சதி ததா²க³தபத³ம்இதிபி ததா²க³தனிஸேவிதம்இதிபி ததா²க³தாரஞ்ஜிதம்இதிபி, அதோசேதம் ப்³ரஹ்மசரியம் பஞ்ஞாயதி. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேஸ்ஸாமீ’’தி.

கேஸம் அயம் த⁴ம்மதே³ஸனா, யோகீ³னம். தேனாஹ ஆயஸ்மா மஹாகச்சாயனோ –

‘‘அஸ்ஸாதா³தீ³னவதா, நிஸ்ஸரணம்பி ச ப²லம் உபாயோ ச;

ஆணத்தீ ச ப⁴க³வதோ, யோகீ³னம் தே³ஸனாஹாரோ’’தி.

நியுத்தோ தே³ஸனாஹாரோ.

2. விசயஹாரவிப⁴ங்கோ³

11. தத்த² கதமோ விசயோ ஹாரோ? ‘‘யம் புச்சி²தஞ்ச விஸ்ஸஜ்ஜிதஞ்சா’’தி கா³தா², அயம் விசயோ ஹாரோ.

கிம் விசினதி? பத³ம் விசினதி, பஞ்ஹம் விசினதி, விஸஜ்ஜனம் [விஸ்ஸஜ்ஜனம் (ஸீ. க.)] விசினதி, புப்³பா³பரம் விசினதி, அஸ்ஸாத³ம் விசினதி, ஆதீ³னவம் விசினதி, நிஸ்ஸரணம் விசினதி, ப²லம் விசினதி, உபாயம் விசினதி, ஆணத்திம் விசினதி, அனுகீ³திம் விசினதி, ஸப்³பே³ நவ ஸுத்தந்தே விசினதி. யதா² கிம் ப⁴வே, யதா² ஆயஸ்மா அஜிதோ பாராயனே ப⁴க³வந்தம் பஞ்ஹம் புச்ச²தி –

‘‘கேனஸ்ஸு [பஸ்ஸ ஸு. நி. 1038] நிவுதோ லோகோ, [இச்சாயஸ்மா அஜிதோ,]

கேனஸ்ஸு நப்பகாஸதி;

கிஸ்ஸாபி⁴லேபனம் ப்³ரூஸி, கிம் ஸு தஸ்ஸ மஹப்³ப⁴ய’’ந்தி.

இமானி சத்தாரி பதா³னி புச்சி²தானி, ஸோ ஏகோ பஞ்ஹோ. கஸ்மா? ஏகவத்து² பரிக்³க³ஹா, ஏவஞ்ஹி ஆஹ ‘‘கேனஸ்ஸு நிவுதோ லோகோ’’தி லோகாதி⁴ட்டா²னம் புச்ச²தி, ‘‘கேனஸ்ஸு நப்பகாஸதீ’’தி லோகஸ்ஸ அப்பகாஸனம் புச்ச²தி, ‘‘கிஸ்ஸாபி⁴லேபனம் ப்³ரூஸீ’’தி லோகஸ்ஸ அபி⁴லேபனம் புச்ச²தி, ‘‘கிம்ஸு தஸ்ஸ மஹப்³ப⁴ய’’ந்தி தஸ்ஸேவ லோகஸ்ஸ மஹாப⁴யம் புச்ச²தி. லோகோ திவிதோ⁴ கிலேஸலோகோ ப⁴வலோகோ இந்த்³ரியலோகோ.

தத்த² விஸஜ்ஜனா –

‘‘அவிஜ்ஜாய நிவுதோ லோகோ, [அஜிதாதி ப⁴க³வா,]

விவிச்சா² [வேவிச்சா² (ஸு. நி. 1039)] பமாதா³ நப்பகாஸதி;

ஜப்பாபி⁴லேபனம் ப்³ரூமி, து³க்க²மஸ்ஸ மஹப்³ப⁴ய’’ந்தி.

இமானி சத்தாரி பதா³னி இமேஹி சதூஹி பதே³ஹி விஸஜ்ஜிதானி பட²மம் பட²மேன, து³தியம் து³தியேன, ததியம் ததியேன, சதுத்த²ம் சதுத்தே²ன.

‘‘கேனஸ்ஸு நிவுதோ லோகோ’’தி பஞ்ஹே ‘‘அவிஜ்ஜாய நிவுதோ லோகோ’’தி விஸஜ்ஜனா. நீவரணேஹி நிவுதோ லோகோ, அவிஜ்ஜானீவரணா ஹி ஸப்³பே³ ஸத்தா. யதா²ஹ ப⁴க³வா ‘‘ஸப்³ப³ஸத்தானம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³பாணானம் ஸப்³ப³பூ⁴தானம் பரியாயதோ ஏகமேவ நீவரணம் வதா³மி யதி³த³ம் அவிஜ்ஜா, அவிஜ்ஜானீவரணா ஹி ஸப்³பே³ ஸத்தா. ஸப்³ப³ஸோவ, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாய நிரோதா⁴ சாகா³ படினிஸ்ஸக்³கா³ நத்தி² ஸத்தானம் நீவரணந்தி வதா³மீ’’தி. தேன ச பட²மஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ விஸஜ்ஜனா யுத்தா.

‘‘கேனஸ்ஸு நப்பகாஸதீ’’தி பஞ்ஹே ‘‘விவிச்சா² பமாதா³ நப்பகாஸதீ’’தி விஸஜ்ஜனா. யோ புக்³க³லோ நீவரணேஹி நிவுதோ, ஸோ விவிச்ச²தி. விவிச்சா² நாம வுச்சதி விசிகிச்சா². ஸோ விசிகிச்ச²ந்தோ நாபி⁴ஸத்³த³ஹதி, ந அபி⁴ஸத்³த³ஹந்தோ வீரியம் நாரப⁴தி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸச்சி²கிரியாய. ஸோ இத⁴ப்பமாத³மனுயுத்தோ விஹரதி பமத்தோ, ஸுக்கே த⁴ம்மே ந உப்பாதி³யதி, தஸ்ஸ தே அனுப்பாதி³யமானா நப்பகாஸந்தி, யதா²ஹ ப⁴க³வா –

‘‘தூ³ரே ஸந்தோ பகாஸந்தி [பகாஸேந்தி த⁴. ப. 304], ஹிமவந்தோவ பப்³ப³தோ;

அஸந்தேத்த² ந தி³ஸ்ஸந்தி, ரத்திம் கி²த்தா [ரத்தி கி²த்தா (ஸீ.), பஸ்ஸ த⁴. ப. 304] யதா² ஸரா;

தே கு³ணேஹி பகாஸந்தி, கித்தியா ச யஸேன சா’’தி.

தேன ச து³தியஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ விஸஜ்ஜனா யுத்தா.

‘‘கிஸ்ஸாபி⁴லேபனம் ப்³ரூஸீ’’தி பஞ்ஹே ‘‘ஜப்பாபி⁴லேபனம் ப்³ரூமீ’’தி விஸஜ்ஜனா. ஜப்பா நாம வுச்சதி தண்ஹா. ஸா கத²ம் அபி⁴லிம்பதி? யதா²ஹ ப⁴க³வா –

‘‘ரத்தோ அத்த²ம் ந ஜானாதி, ரத்தோ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴ந்தமம் [அந்த⁴தமம் (க.)] ததா³ ஹோதி, யம் ராகோ³ ஸஹதே நர’’ந்தி.

ஸாயம் தண்ஹா ஆஸத்திப³ஹுலஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ‘‘ஏவம் அபி⁴ஜப்பா’’தி கரித்வா தத்த² லோகோ அபி⁴லித்தோ நாம ப⁴வதி, தேன ச ததியஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ விஸஜ்ஜனா யுத்தா.

‘‘கிம் ஸு தஸ்ஸ மஹப்³ப⁴ய’’ந்தி பஞ்ஹே ‘‘து³க்க²மஸ்ஸ மஹப்³ப⁴ய’’ந்தி விஸஜ்ஜனா. து³வித⁴ம் து³க்க²ம் – காயிகஞ்ச சேதஸிகஞ்ச. யம் காயிகம் இத³ம் து³க்க²ம், யம் சேதஸிகம் இத³ம் தோ³மனஸ்ஸம். ஸப்³பே³ ஸத்தா ஹி து³க்க²ஸ்ஸ உப்³பி³ஜ்ஜந்தி, நத்தி² ப⁴யம் து³க்கே²ன ஸமஸமம், குதோ வா பன தஸ்ஸ உத்தரிதரம்? திஸ்ஸோ து³க்க²தா – து³க்க²து³க்க²தா ஸங்கா²ரது³க்க²தா விபரிணாமது³க்க²தா. தத்த² லோகோ ஓத⁴ஸோ கதா³சி கரஹசி து³க்க²து³க்க²தாய முச்சதி. ததா² விபரிணாமது³க்க²தாய. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஹோந்தி லோகே அப்பாபா³தா⁴பி தீ³கா⁴யுகாபி. ஸங்கா²ரது³க்க²தாய பன லோகோ அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா முச்சதி, தஸ்மா ஸங்கா²ரது³க்க²தா து³க்க²ம் லோகஸ்ஸாதி கத்வா து³க்க²மஸ்ஸ மஹப்³ப⁴யந்தி. தேன ச சதுத்த²ஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ விஸஜ்ஜனா யுத்தா. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘அவிஜ்ஜாய நிவுதோ லோகோ’’தி.

ஸவந்தி ஸப்³ப³தி⁴ ஸோதா, [இச்சாயஸ்மா அஜிதோ,]

ஸோதானம் கிம் நிவாரணம்;

ஸோதானம் ஸம்வரம் ப்³ரூஹி, கேன ஸோதா பிதீ⁴யரே [பிதீ²யரே (ஸீ.), பிதி⁴ய்யரே (க.), பஸ்ஸ ஸு. நி. 1040].

இமானி சத்தாரி பதா³னி புச்சி²தானி. தே த்³வே பஞ்ஹா. கஸ்மா? இமேஹி ப³த்வாதி⁴வசனேன புச்சி²தா. ஏவம் ஸமாபன்னஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஏவம் ஸம்கிலிட்ட²ஸ்ஸ கிம் லோகஸ்ஸ வோதா³னம் வுட்டா²னமிதி, ஏவஞ்ஹி ஆஹ.

ஸவந்தி ஸப்³ப³தி⁴ ஸோதாதி. அஸமாஹிதஸ்ஸ ஸவந்தி அபி⁴ஜ்ஜா²ப்³யாபாத³ப்பமாத³ப³ஹுலஸ்ஸ. தத்த² யா அபி⁴ஜ்ஜா² அயம் லோபோ⁴ அகுஸலமூலம், யோ ப்³யாபாதோ³ அயம் தோ³ஸோ அகுஸலமூலம், யோ பமாதோ³ அயம் மோஹோ அகுஸலமூலம். தஸ்ஸேவம் அஸமாஹிதஸ்ஸ ச²ஸு ஆயதனேஸு தண்ஹா ஸவந்தி ரூபதண்ஹா ஸத்³த³தண்ஹா க³ந்த⁴தண்ஹா ரஸதண்ஹா போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா த⁴ம்மதண்ஹா, யதா²ஹ ப⁴க³வா –

‘‘ஸவதீ’’தி ச கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ன்னேதம் அஜ்ஜ²த்திகானம் ஆயதனானம் அதி⁴வசனம். சக்கு² ஸவதி மனாபிகேஸு ரூபேஸு, அமனாபிகேஸு [அமனாபியேஸு (க.)] படிஹஞ்ஞதீதி. ஸோதம்…பே… கா⁴னம்… ஜிவ்ஹா… காயோ… மனோ ஸவதி மனாபிகேஸு த⁴ம்மேஸு அமனாபிகேஸு படிஹஞ்ஞதீதி. இதி ஸப்³பா³ ச ஸவதி, ஸப்³ப³தா² ச ஸவதி. தேனாஹ ‘‘ஸவந்தி ஸப்³ப³தி⁴ ஸோதா’’தி.

‘‘ஸோதானம் கிம் நிவாரண’’ந்தி பரியுட்டா²னவிகா⁴தம் புச்ச²தி, இத³ம் வோதா³னம். ‘‘ஸோதானம் ஸம்வரம் ப்³ரூஹி, கேன ஸோதா பிதீ⁴யரே’’தி அனுஸயஸமுக்³கா⁴தம் புச்ச²தி, இத³ம் வுட்டா²னம்.

தத்த² விஸஜ்ஜனா –

‘‘யானி ஸோதானி லோகஸ்மிம், [அஜிதாதி ப⁴க³வா,]

ஸதி தேஸம் நிவாரணம்;

ஸோதானம் ஸம்வரம் ப்³ரூமி, பஞ்ஞாயேதே பிதீ⁴யரே’’தி.

காயக³தாய ஸதியா பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய சக்கு² நாவிஞ்ச²தி மனாபிகேஸு ரூபேஸு, அமனாபிகேஸு ந படிஹஞ்ஞதி, ஸோதம்…பே… கா⁴னம்… ஜிவ்ஹா… காயோ… மனோ நாவிஞ்ச²தி மனாபிகேஸு த⁴ம்மேஸு, அமனாபிகேஸு ந படிஹஞ்ஞதி. கேன காரணேன? ஸம்வுதனிவாரிதத்தா இந்த்³ரியானம். கேன தே ஸம்வுதனிவாரிதா? ஸதிஆரக்கே²ன. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ஸதி தேஸம் நிவாரண’’ந்தி.

பஞ்ஞாய அனுஸயா பஹீயந்தி, அனுஸயேஸு பஹீனேஸு பரியுட்டா²னா பஹீயந்தி. கிஸ்ஸ [தஸ்ஸ (ஸீ.)], அனுஸயஸ்ஸ பஹீனத்தா? தம் யதா² க²ந்த⁴வந்தஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ அனவஸேஸமூலுத்³த⁴ரணே கதே புப்ப²ப²லபல்லவங்குரஸந்ததி ஸமுச்சி²ன்னா ப⁴வதி. ஏவம் அனுஸயேஸு பஹீனேஸு பரியுட்டா²னஸந்ததி ஸமுச்சி²ன்னா ப⁴வதி பித³ஹிதா படிச்ச²ன்னா. கேன? பஞ்ஞாய. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘பஞ்ஞாயேதே பிதீ⁴யரே’’தி.

‘‘பஞ்ஞா சேவ ஸதி ச, [இச்சாயஸ்மா அஜிதோ,]

நாமரூபஞ்ச மாரிஸ;

ஏதம் மே புட்டோ² பப்³ரூஹி, கத்தே²தம் உபருஜ்ஜ²தீ’’தி.

‘‘யமேதம் பஞ்ஹம் அபுச்சி² [மம் புச்சி² (க.), பஸ்ஸ ஸு. நி. 1043], அஜித தம் வதா³மி தே;

யத்த² நாமஞ்ச ரூபஞ்ச, அஸேஸம் உபருஜ்ஜ²தி;

விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிரோதே⁴ன, ஏத்தே²தம் உபருஜ்ஜ²தீ’’தி.

அயம் பஞ்ஹே [பஞ்ஹோ (ஸீ. க.) நேத்திவிபா⁴வனீ பஸ்ஸிதப்³பா³] அனுஸந்தி⁴ம் புச்ச²தி. அனுஸந்தி⁴ம் புச்ச²ந்தோ கிம் புச்ச²தி? அனுபாதி³ஸேஸம் நிப்³பா³னதா⁴தும். தீணி ச ஸச்சானி ஸங்க²தானி நிரோத⁴த⁴ம்மானி து³க்க²ம் ஸமுத³யோ மக்³கோ³, நிரோதோ⁴ அஸங்க²தோ. தத்த² ஸமுத³யோ த்³வீஸு பூ⁴மீஸு பஹீயதி த³ஸ்ஸனபூ⁴மியா ச பா⁴வனாபூ⁴மியா ச. த³ஸ்ஸனேன தீணி ஸம்யோஜனானி பஹீயந்தி ஸக்காயதி³ட்டி² விசிகிச்சா² ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ, பா⁴வனாய ஸத்த ஸம்யோஜனானி பஹீயந்தி காமச்ச²ந்தோ³ ப்³யாபாதோ³ ரூபராகோ³ அரூபராகோ³ மானோ உத்³த⁴ச்சம் அவிஜ்ஜாவஸேஸா [அவிஜ்ஜா ச நிரவஸேஸா (ஸீ. க.)]. தேதா⁴துகே இமானி த³ஸ ஸம்யோஜனானி பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி பஞ்சுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி.

12. தத்த² தீணி ஸம்யோஜனானி ஸக்காயதி³ட்டி² விசிகிச்சா² ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் அதி⁴ட்டா²ய நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஸத்த ஸம்யோஜனானி காமச்ச²ந்தோ³ ப்³யாபாதோ³ ரூபராகோ³ அரூபராகோ³ மானோ உத்³த⁴ச்சம் அவிஜ்ஜாவஸேஸா அஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴ட்டா²ய நிருஜ்ஜ²ந்தி. யம் பன ஏவம் ஜானாதி ‘‘கீ²ணா மே ஜாதீ’’தி, இத³ம் க²யே ஞாணம். ‘‘நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி பஜானாதி, இத³ம் அனுப்பாதே³ ஞாணம். இமானி த்³வே ஞாணானி அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம். தத்த² யஞ்ச அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் யஞ்ச அஞ்ஞிந்த்³ரியம், இமானி அக்³க³ப²லம் அரஹத்தம் பாபுணந்தஸ்ஸ நிருஜ்ஜ²ந்தி, தத்த² யஞ்ச க²யே ஞாணம் யஞ்ச அனுப்பாதே³ ஞாணம், இமானி த்³வே ஞாணானி ஏகபஞ்ஞா.

அபி ச ஆரம்மணஸங்கேதேன த்³வே நாமானி லப்³ப⁴ந்தி, ‘‘கீ²ணா மே ஜாதீ’’தி பஜானந்தஸ்ஸ க²யே ஞாணந்தி நாமம் லப⁴தி, ‘‘நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி பஜானந்தஸ்ஸ அனுப்பாதே³ ஞாணந்தி நாமம் லப⁴தி. ஸா பஜானனட்டே²ன பஞ்ஞா, யதா²தி³ட்ட²ம் அபிலாபனட்டே²ன ஸதி.

13. தத்த² யே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴, இத³ம் நாமரூபம். தத்த² யே ப²ஸ்ஸபஞ்சமகா த⁴ம்மா, இத³ம் நாமம். யானி பஞ்சிந்த்³ரியானி ரூபானி, இத³ம் ரூபம். தது³ப⁴யம் நாமரூபம் விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் தஸ்ஸ நிரோத⁴ம் ப⁴க³வந்தம் புச்ச²ந்தோ ஆயஸ்மா அஜிதோ பாராயனே ஏவமாஹ –

‘‘பஞ்ஞா சேவ ஸதி ச, நாமரூபஞ்ச மாரிஸ;

ஏதம் மே புட்டோ² பப்³ரூஹி, கத்தே²தம் உபருஜ்ஜ²தீ’’தி.

தத்த² ஸதி ச பஞ்ஞா ச சத்தாரி இந்த்³ரியானி, ஸதி த்³வே இந்த்³ரியானி ஸதிந்த்³ரியஞ்ச ஸமாதி⁴ந்த்³ரியஞ்ச, பஞ்ஞா த்³வே இந்த்³ரியானி பஞ்ஞிந்த்³ரியஞ்ச வீரியிந்த்³ரியஞ்ச. யா இமேஸு சதூஸு இந்த்³ரியேஸு ஸத்³த³ஹனா ஓகப்பனா, இத³ம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம். தத்த² யா ஸத்³தா⁴தி⁴பதேய்யா சித்தேகக்³க³தா, அயம் ச²ந்த³ஸமாதி⁴. ஸமாஹிதே சித்தே கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னதாய படிஸங்கா²னப³லேன வா பா⁴வனாப³லேன வா, இத³ம் பஹானம். தத்த² யே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா விதக்கவிசாரா ஸஞ்ஞாவேத³யிதா ஸரஸங்கப்பா, இமே ஸங்கா²ரா. இதி புரிமகோ ச ச²ந்த³ஸமாதி⁴, கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னதாய ச பஹானம் இமே ச ஸங்கா²ரா, தது³ப⁴யம் ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். தத்த² யா வீரியாதி⁴பதேய்யா சித்தேகக்³க³தா, அயம் வீரியஸமாதி⁴…பே… தத்த² யா சித்தாதி⁴பதேய்யா சித்தேகக்³க³தா, அயம் சித்தஸமாதி⁴…பே… தத்த² யா வீமம்ஸாதி⁴பதேய்யா சித்தேகக்³க³தா, அயம் வீமம்ஸாஸமாதி⁴. ஸமாஹிதே சித்தே கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னதாய படிஸங்கா²னப³லேன வா பா⁴வனாப³லேன வா, இத³ம் பஹானம். தத்த² யே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா விதக்கவிசாரா ஸஞ்ஞாவேத³யிதா ஸரஸங்கப்பா, இமே ஸங்கா²ரா. இதி புரிமகோ ச வீமம்ஸாஸமாதி⁴, கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னதாய ச பஹானம் இமே ச ஸங்கா²ரா, தது³ப⁴யம் வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம்.

14. ஸப்³போ³ ஸமாதி⁴ ஞாணமூலகோ ஞாணபுப்³ப³ங்க³மோ ஞாணானுபரிவத்தி.

யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே;

யதா² தி³வா ததா² ரத்திம் [ரத்தி (க.) அயம் கா³தா² தே²ரகா³. 397 தி³ஸ்ஸதி], யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா.

இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. பஞ்சிந்த்³ரியானி குஸலானி சித்தஸஹபூ⁴னி சித்தே உப்பஜ்ஜமானே உப்பஜ்ஜந்தி, சித்தே நிருஜ்ஜ²மானே நிருஜ்ஜ²ந்தி. நாமரூபஞ்ச விஞ்ஞாணஹேதுகம் விஞ்ஞாணபச்சயா நிப்³ப³த்தம், தஸ்ஸ மக்³கே³ன ஹேது உபச்சி²ன்னோ, விஞ்ஞாணம் அனாஹாரம் அனபி⁴னந்தி³தம் அப்படிஸந்தி⁴கம் தம் நிருஜ்ஜ²தி. நாமரூபமபி அஹேது அப்பச்சயம் புனப்³ப⁴வம் ந நிப்³ப³த்தயதி [நிப்³ப³த்தியதி (க.)]. ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிரோதா⁴ பஞ்ஞா ச ஸதி ச நாமரூபஞ்ச நிருஜ்ஜ²தி. தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘யமேதம் பஞ்ஹம் அபுச்சி², அஜித தம் வதா³மி தே;

யத்த² நாமஞ்ச ரூபஞ்ச, அஸேஸம் உபருஜ்ஜ²தி;

விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிரோதே⁴ன, ஏத்தே²தம் உபருஜ்ஜ²தீ’’தி.

‘‘யே ச [அயம் கா³தா² ஸு. நி. 1044 அஞ்ஞதா² தி³ஸ்ஸதி] ஸங்கா²தத⁴ம்மாஸே, [இச்சாயஸ்மா அஜிதோ]

யே ச ஸேக்கா² புதூ² இத⁴;

தேஸம் மே நிபகோ இரியம், புட்டோ² பப்³ரூஹி மாரிஸா’’தி.

15. இமானி தீணி பதா³னி புச்சி²தானி, தே தயோ பஞ்ஹா. கிஸ்ஸ? ஸேகா²ஸேக²விபஸ்ஸனாபுப்³ப³ங்க³மப்பஹானயோகே³ன, ஏவஞ்ஹி ஆஹ. ‘‘யே ச ஸங்கா²தத⁴ம்மாஸே’’தி அரஹத்தம் புச்ச²தி, ‘‘யே ச ஸேகா² புதூ² இதா⁴’’தி ஸேக²ம் புச்ச²தி, ‘‘தேஸம் மே நிபகோ இரியம், புட்டோ² பப்³ரூஹி மாரிஸா’’தி விபஸ்ஸனாபுப்³ப³ங்க³மம் பஹானம் புச்ச²தி.

தத்த² விஸஜ்ஜனா –

‘‘காமேஸு நாபி⁴கி³ஜ்ஜே²ய்ய, [அஜிதாதி ப⁴க³வா]

மனஸானாவிலோ ஸியா;

குஸலோ ஸப்³ப³த⁴ம்மானம், ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி.

ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ம் காயகம்மம் ஞாணபுப்³ப³ங்க³மம் ஞாணானுபரிவத்தி, ஸப்³ப³ம் வசீகம்மம் ஞாணபுப்³ப³ங்க³மம் ஞாணானுபரிவத்தி, ஸப்³ப³ம் மனோகம்மம் ஞாணபுப்³ப³ங்க³மம் ஞாணானுபரிவத்தி. அதீதே அம்ஸே அப்படிஹதஞாணத³ஸ்ஸனம், அனாக³தே அம்ஸே அப்படிஹதஞாணத³ஸ்ஸனம், பச்சுப்பன்னே அம்ஸே அப்படிஹதஞாணத³ஸ்ஸனம்.

கோ ச ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ படிகா⁴தோ? யம் அனிச்சே து³க்கே² அனத்தனி ச அஞ்ஞாணம் அத³ஸ்ஸனம், அயம் ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ படிகா⁴தோ. யதா² இத⁴ புரிஸோ தாரகரூபானி பஸ்ஸேய்ய, நோ ச க³ணனஸங்கேதேன ஜானேய்ய, அயம் ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ படிகா⁴தோ.

ப⁴க³வதோ பன அப்படிஹதஞாணத³ஸ்ஸனம், அனாவரணஞாணத³ஸ்ஸனா ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ. தத்த² ஸேகே²ன த்³வீஸு த⁴ம்மேஸு சித்தம் ரக்கி²தப்³ப³ம் கே³தா⁴ ச ரஜனீயேஸு த⁴ம்மேஸு, தோ³ஸா ச பரியுட்டா²னீயேஸு. தத்த² யா இச்சா² முச்சா² பத்த²னா பியாயனா கீளனா, தம் ப⁴க³வா நிவாரேந்தோ ஏவமாஹ ‘‘காமேஸு நாபி⁴கி³ஜ்ஜே²ய்யா’’தி.

‘‘மனஸானாவிலோ ஸியா’’தி பரியுட்டா²னவிகா⁴தம் ஆஹ. ததா² ஹி ஸேகோ² அபி⁴கி³ஜ்ஜ²ந்தோ அஸமுப்பன்னஞ்ச கிலேஸம் உப்பாதே³தி, உப்பன்னஞ்ச கிலேஸம் பா²திம் கரோதி. யோ பன அனாவிலஸங்கப்போ அனபி⁴கி³ஜ்ஜ²ந்தோ வாயமதி, ஸோ அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. ஸோ உப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. ஸோ அனுப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. ஸோ உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா அஸம்மோஸாய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி.

16. கதமே [கதமே ச (அட்ட².)] அனுப்பன்னா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா? காமவிதக்கோ ப்³யாபாத³விதக்கோ விஹிம்ஸாவிதக்கோ, இமே அனுப்பன்னா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா. கதமே உப்பன்னா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா? அனுஸயா அகுஸலமூலானி, இமே உப்பன்னா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா. கதமே அனுப்பன்னா குஸலா த⁴ம்மா? யானி ஸோதாபன்னஸ்ஸ இந்த்³ரியானி, இமே அனுப்பன்னா குஸலா த⁴ம்மா. கதமே உப்பன்னா குஸலா த⁴ம்மா? யானி அட்ட²மகஸ்ஸ இந்த்³ரியானி, இமே உப்பன்னா குஸலா த⁴ம்மா.

யேன காமவிதக்கம் வாரேதி, இத³ம் ஸதிந்த்³ரியம். யேன ப்³யாபாத³விதக்கம் வாரேதி, இத³ம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம். யேன விஹிம்ஸாவிதக்கம் வாரேதி, இத³ம் வீரியிந்த்³ரியம்.

யேன உப்பன்னுப்பன்னே பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்தீகரோதி அனபா⁴வம் க³மேதி நாதி⁴வாஸேதி, இத³ம் பஞ்ஞிந்த்³ரியம். யா இமேஸு சதூஸு இந்த்³ரியேஸு ஸத்³த³ஹனா ஓகப்பனா, இத³ம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம்.

தத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் கத்த² த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸோதாபத்தியங்கே³ஸு. வீரியிந்த்³ரியம் கத்த² த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸு. ஸதிந்த்³ரியம் கத்த² த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு. ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் கத்த² த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஜா²னேஸு. பஞ்ஞிந்த்³ரியம் கத்த² த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு அரியஸச்சேஸு. ஏவம் ஸேகோ² ஸப்³பே³ஹி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி அப்பமத்தோ வுத்தோ ப⁴க³வதா அனாவிலதாய மனஸா. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘மனஸானாவிலோஸியா’’தி.

17. ‘‘குஸலோ ஸப்³ப³த⁴ம்மான’’ந்தி லோகோ நாம திவிதோ⁴ கிலேஸலோகோ ப⁴வலோகோ இந்த்³ரியலோகோ. தத்த² கிலேஸலோகேன ப⁴வலோகோ ஸமுதா³க³ச்ச²தி, ஸோ இந்த்³ரியானி நிப்³ப³த்தேதி, இந்த்³ரியேஸு பா⁴வியமானேஸு நேய்யஸ்ஸ பரிஞ்ஞா ப⁴வதி. ஸா து³விதே⁴ன உபபரிக்கி²தப்³பா³ த³ஸ்ஸனபரிஞ்ஞாய ச பா⁴வனாபரிஞ்ஞாய ச. யதா³ ஹி ஸேகோ² ஞேய்யம் பரிஜானாதி, ததா³ நிப்³பி³தா³ஸஹக³தேஹி ஸஞ்ஞாமனஸிகாரேஹி நேய்யம் பரிஞ்ஞாதம் ப⁴வதி. தஸ்ஸ த்³வே த⁴ம்மா கோஸல்லம் க³ச்ச²ந்தி – த³ஸ்ஸனகோஸல்லஞ்ச பா⁴வனாகோஸல்லஞ்ச.

தம் ஞாணம் பஞ்சவிதே⁴ன வேதி³தப்³ப³ம்ः அபி⁴ஞ்ஞா பரிஞ்ஞா பஹானம் பா⁴வனா ஸச்சி²கிரியா. தத்த² கதமா அபி⁴ஞ்ஞா? யம் த⁴ம்மானம் ஸலக்க²ணே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ ச அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ ச, அயம் அபி⁴ஞ்ஞா.

தத்த² கதமா பரிஞ்ஞா? ஏவம் அபி⁴ஜானித்வா யா பரிஜானனா ‘‘இத³ம் குஸலம், இத³ம் அகுஸலம், இத³ம் ஸாவஜ்ஜம், இத³ம் அனவஜ்ஜம், இத³ம் கண்ஹம், இத³ம் ஸுக்கம், இத³ம் ஸேவிதப்³ப³ம், இத³ம் ந ஸேவிதப்³ப³ம், இமே த⁴ம்மா ஏவம்க³ஹிதா, இத³ம் ப²லம் நிப்³ப³த்தேந்தி [நிப்³ப³த்தாபேந்தி (க.)], தேஸம் ஏவம்க³ஹிதானம் அயம் அத்தோ²’’தி, அயம் பரிஞ்ஞா.

ஏவம் பரிஜானித்வா தயோ த⁴ம்மா அவஸிட்டா² ப⁴வந்தி பஹாதப்³பா³ பா⁴வேதப்³பா³ ஸச்சி²காதப்³பா³ ச. தத்த² கதமே த⁴ம்மா பஹாதப்³பா³? யே அகுஸலா. தத்த² கதமே த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³? யே குஸலா. தத்த² கதமே த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³பா³? யம் அஸங்க²தம். யோ ஏவம் ஜானாதி அயம் வுச்சதி அத்த²குஸலோ த⁴ம்மகுஸலோ கல்யாணதாகுஸலோ ப²லதாகுஸலோ, ஆயகுஸலோ அபாயகுஸலோ உபாயகுஸலோ மஹதா கோஸல்லேன ஸமன்னாக³தோதி, தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘குஸலோ ஸப்³ப³த⁴ம்மான’’ந்தி.

‘‘ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி தேன தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரத்த²ம் அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஆலோகிதே விலோகிதே ஸமிஞ்ஜிதே [ஸம்மிஞ்ஜிதே (ஸீ.)] பஸாரிதே ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே அஸிதே பீதே கா²யிதே ஸாயிதே உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மே க³தே டி²தே நிஸின்னே ஸுத்தே ஜாக³ரிதே பா⁴ஸிதே துண்ஹிபா⁴வே ஸதேன ஸம்பஜானேன விஹாதப்³ப³ம். இமா த்³வே சரியா அனுஞ்ஞாதா ப⁴க³வதா ஏகா விஸுத்³தா⁴னம், ஏகா விஸுஜ்ஜ²ந்தானம். கே விஸுத்³தா⁴? அரஹந்தோ. கே விஸுஜ்ஜ²ந்தா? ஸேக்கா². கதகிச்சானி ஹி அரஹதோ இந்த்³ரியானி. யம் போ³ஜ்ஜ²ம், தம் சதுப்³பி³த⁴ம் து³க்க²ஸ்ஸ பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன ஸமுத³யஸ்ஸ பஹானாபி⁴ஸமயேன மக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயேன, இத³ம் சதுப்³பி³த⁴ம் போ³ஜ்ஜ²ம் யோ ஏவம் ஜானாதி, அயம் வுச்சதி ஸதோ அபி⁴க்கமதி ஸதோ படிக்கமதி க²யா ராக³ஸ்ஸ க²யா தோ³ஸஸ்ஸ க²யா மோஹஸ்ஸ. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி, தேனாஹ –

‘‘காமேஸு நாபி⁴கி³ஜ்ஜே²ய்ய, [அஜிதாதி ப⁴க³வா]

மனஸானாவிலோ ஸியா;

குஸலோ ஸப்³ப³த⁴ம்மானம், ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி.

ஏவம் புச்சி²தப்³ப³ம், ஏவம் விஸஜ்ஜிதப்³ப³ம். ஸுத்தஸ்ஸ ச அனுகீ³தி அத்த²தோ ச ப்³யஞ்ஜனதோ ச ஸமானேதப்³பா³ [ஸமானயிதப்³பா³ (ஸீ. க.)]. அத்தா²பக³தம் ஹி ப்³யஞ்ஜனம் ஸம்ப²ப்பலாபம் ப⁴வதி. து³ன்னிக்கி²த்தஸ்ஸ பத³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ அத்தோ²பி து³ன்னயோ ப⁴வதி, தஸ்மா அத்த²ப்³யஞ்ஜனூபேதம் ஸங்கா³யிதப்³ப³ம். ஸுத்தஞ்ச பவிசினிதப்³ப³ம். கிம் இத³ம் ஸுத்தம் ஆஹச்ச வசனம் அனுஸந்தி⁴வசனம் நீதத்த²ம் நேய்யத்த²ம் ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் அஸேக்க²பா⁴கி³யம்? குஹிம் இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸப்³பா³னி ஸச்சானி பஸ்ஸிதப்³பா³னி, ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானேதி? ஏவம் ஸுத்தம் பவிசேதப்³ப³ம். தேனாஹ ஆயஸ்மா மஹாகச்சாயனோ – ‘‘யம் புச்சி²தஞ்ச விஸ்ஸஜ்ஜிதஞ்ச, ஸுத்தஸ்ஸ யா ச அனுகீ³தீ’’தி.

நியுத்தோ விசயோ ஹாரோ.

3. யுத்திஹாரவிப⁴ங்கோ³

18. தத்த² கதமோ யுத்திஹாரோ? ‘‘ஸப்³பே³ஸம் ஹாரான’’ந்தி, அயம் யுத்திஹாரோ. கிம் யோஜயதி [யோஜேதி (ஸீ.)]? சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா பு³த்³தா⁴பதே³ஸோ ஸங்கா⁴பதே³ஸோ ஸம்ப³ஹுலத்தே²ராபதே³ஸோ [ஸம்பஹுல… (க.)] ஏகத்தே²ராபதே³ஸோ. இமே சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா, தானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி ஸுத்தே ஓதாரயிதப்³பா³னி, வினயே ஸந்த³ஸ்ஸயிதப்³பா³னி, த⁴ம்மதாயம் உபனிக்கி²பிதப்³பா³னி.

கதமஸ்மிம் ஸுத்தே ஓதாரயிதப்³பா³னி? சதூஸு அரியஸச்சேஸு. கதமஸ்மிம் வினயே ஸந்த³ஸ்ஸயிதப்³பா³னி? ராக³வினயே தோ³ஸவினயே மோஹவினயே. கதமிஸ்ஸம் [கதமியம் (ஸீ.)] த⁴ம்மதாயம் உபனிக்கி²பிதப்³பா³னி? படிச்சஸமுப்பாதே³. யதி³ சதூஸு அரியஸச்சேஸு அவதரதி, கிலேஸவினயே ஸந்தி³ஸ்ஸதி, த⁴ம்மதஞ்ச ந விலோமேதி, ஏவம் ஆஸவே ந ஜனேதி. சதூஹி மஹாபதே³ஸேஹி யம் யம் யுஜ்ஜதி, யேன யேன யுஜ்ஜதி, யதா² யதா² யுஜ்ஜதி, தம் தம் க³ஹேதப்³ப³ம்.

19. பஞ்ஹம் புச்சி²தேன கதி பதா³னி பஞ்ஹேதி பத³ஸோ பரியோகா³ஹிதப்³ப³ம் விசேதப்³ப³ம்? யதி³ ஸப்³பா³னி பதா³னி ஏகம் அத்த²ம் அபி⁴வத³ந்தி, ஏகோ பஞ்ஹோ. அத² சத்தாரி பதா³னி ஏகம் அத்த²ம் அபி⁴வத³ந்தி, ஏகோ பஞ்ஹோ. அத² தீணி பதா³னி ஏகம் அத்த²ம் அபி⁴வத³ந்தி, ஏகோ பஞ்ஹோ. அத² த்³வே பதா³னி ஏகம் அத்த²ம் அபி⁴வத³ந்தி, ஏகோ பஞ்ஹோ. அத² ஏகம் பத³ம் ஏகம் அத்த²ம் அபி⁴வத³தி, ஏகோ பஞ்ஹோ. தம் உபபரிக்க²மானேன அஞ்ஞாதப்³ப³ம் கிம் இமே த⁴ம்மா நானத்தா² நானாப்³யஞ்ஜனா, உதா³ஹு இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஏகோ அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனமேவ நானந்தி. யதா² கிம் ப⁴வே? யதா² ஸா தே³வதா ப⁴க³வந்தம் பஞ்ஹம் புச்ச²தி.

‘‘கேனஸ்ஸுப்³பா⁴ஹதோ [பஸ்ஸ ஸ. நி. 1.66] லோகோ, கேனஸ்ஸு பரிவாரிதோ;