4. அனுமானவக்³கோ³

1. அனுமானபஞ்ஹோ

1. அத² கோ² மிலிந்தோ³ ராஜா யேனாயஸ்மா நாக³ஸேனோ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் நாக³ஸேனம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³, ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² மிலிந்தோ³ ராஜா ஞாதுகாமோ ஸோதுகாமோ தா⁴ரேதுகாமோ ஞாணாலோகம் த³ட்டு²காமோ அஞ்ஞாணம் பி⁴ந்தி³துகாமோ ஞாணாலோகம் உப்பாதே³துகாமோ அவிஜ்ஜந்த⁴காரம் நாஸேதுகாமோ அதி⁴மத்தம் தி⁴திஞ்ச உஸ்ஸாஹஞ்ச ஸதிஞ்ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச உபட்ட²பேத்வா ஆயஸ்மந்தம் நாக³ஸேனம் ஏதத³வோச ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கிம் பன பு³த்³தோ⁴ தயா தி³ட்டோ²’’தி. ‘‘ந ஹி, மஹாராஜா’’தி. ‘‘கிம் பன தே ஆசரியேஹி பு³த்³தோ⁴ தி³ட்டோ²’’தி? ‘‘ந ஹி, மஹாராஜா’’தி. ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ந கிர தயா பு³த்³தோ⁴ தி³ட்டோ², நாபி கிர தே ஆசரியேஹி பு³த்³தோ⁴ தி³ட்டோ², தேன ஹி, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, நத்தி² பு³த்³தோ⁴, ந ஹேத்த² பு³த்³தோ⁴ பஞ்ஞாயதீ’’தி.

‘‘அத்தி² பன தே, மஹாராஜ, புப்³ப³கா க²த்தியா, யே தே தவ க²த்தியவம்ஸஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மா’’தி? ‘‘ஆம, ப⁴ந்தே. கோ ஸம்ஸயோ, அத்தி² புப்³ப³கா க²த்தியா, யே மம க²த்தியவம்ஸஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மா’’தி. ‘‘தி³ட்ட²புப்³பா³ தயா, மஹாராஜ, புப்³ப³கா க²த்தியா’’தி? ‘‘ந ஹி ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘யே பன தம், மஹாராஜ, அனுஸாஸந்தி புரோஹிதா ஸேனாபதினோ அக்க²த³ஸ்ஸா மஹாமத்தா, தேஹி புப்³ப³கா க²த்தியா தி³ட்ட²புப்³பா³’’தி? ‘‘ந ஹி ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘யதி³ பன தே, மஹாராஜ, புப்³ப³கா க²த்தியா ந தி³ட்டா², நாபி கிர தே அனுஸாஸகேஹி புப்³ப³கா க²த்தியா தி³ட்டா², தேன ஹி நத்தி² புப்³ப³கா க²த்தியா, ந ஹேத்த² புப்³ப³கா க²த்தியா பஞ்ஞாயந்தீ’’தி.

‘‘தி³ஸ்ஸந்தி, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, புப்³ப³கானம் க²த்தியானம் அனுபூ⁴தானி பரிபோ⁴க³ப⁴ண்டா³னி. ஸேய்யதி²த³ம், ஸேதச்ச²த்தம் உண்ஹீஸம் பாது³கா வாலபீ³ஜனீ க²க்³க³ரதனம் மஹாரஹானி ச ஸயனானி. யேஹி மயம் ஜானேய்யாம ஸத்³த³ஹேய்யாம ‘அத்தி² புப்³ப³கா க²த்தியா’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, மயம்பேதம் ப⁴க³வந்தம் ஜானேய்யாம ஸத்³த³ஹேய்யாம. அத்தி² தம் காரணம், யேன மயம் காரணேன ஜானேய்யாம ஸத்³த³ஹேய்யாம ‘அத்தி² ஸோ ப⁴க³வா’தி. கதமம் தம் காரணம்? அத்தி² கோ², மஹாராஜ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன அனுபூ⁴தானி பரிபோ⁴க³ப⁴ண்டா³னி. ஸேய்யதி²த³ம், சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, யேஹி ஸதே³வகோ லோகோ ஜானாதி ஸத்³த³ஹதி ‘அத்தி² ஸோ ப⁴க³வா’தி. இமினா, மஹாராஜ, காரணேன இமினா ஹேதுனா இமினா நயேன இமினா அனுமானேன ஞாதப்³போ³ ‘அத்தி² ஸோ ப⁴க³வா’தி.

‘‘‘ப³ஹூ ஜனே தாரயித்வா, நிப்³பு³தோ உபதி⁴க்க²யே;

அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம், அத்தி² ஸோ த்³விபது³த்தமோ’’’தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ஓபம்மம் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, நக³ரவட்³ட⁴கீ நக³ரம் மாபேதுகாமோ பட²மம் தாவ ஸமம் அனுன்னதமனோனதம் அஸக்க²ரபாஸாணம் நிருபத்³த³வமனவஜ்ஜம் ரமணீயம் பூ⁴மிபா⁴க³ம் அனுவிலோகேத்வா யம் தத்த² விஸமம், தம் ஸமம் காராபேத்வா கா²ணுகண்டகம் விஸோதா⁴பேத்வா தத்த² நக³ரம் மாபேய்ய ஸோப⁴னம் விப⁴த்தம் பா⁴க³ஸோ மிதம் உக்கிண்ணபரிகா²பாகாரம் த³ள்ஹகோ³புரட்டாலகோட்டகம் புது²சச்சரசதுக்கஸந்தி⁴ஸிங்கா⁴டகம் ஸுசிஸமதலராஜமக்³க³ம் ஸுவிப⁴த்தஅந்தராபணம் ஆராமுய்யானதளாகபோக்க²ரணிஉத³பானஸம்பன்னம் ப³ஹுவித⁴தே³வட்டா²னப்படிமண்டி³தம் ஸப்³ப³தோ³ஸவிரஹிதம், ஸோ தஸ்மிம் நக³ரே ஸப்³ப³தா² வேபுல்லத்தம் பத்தே அஞ்ஞம் தே³ஸம் உபக³ச்சே²ய்ய, அத² தம் நக³ரம் அபரேன ஸமயேன இத்³த⁴ம் ப⁴வேய்ய பீ²தம் ஸுபி⁴க்க²ம் கே²மம் ஸமித்³த⁴ம் ஸிவம் அனீதிகம் நிருபத்³த³வம் நானாஜனஸமாகுலம், புதூ² க²த்தியா ப்³ராஹ்மணா வேஸ்ஸா ஸுத்³தா³ ஹத்தா²ரோஹா அஸ்ஸாரோஹா ரதி²கா பத்திகா த⁴னுக்³க³ஹா த²ருக்³க³ஹா சேலகா சலகா பிண்ட³தா³யகா உக்³கா³ ராஜபுத்தா பக்க²ந்தி³னோ மஹானாகா³ ஸூரா வம்மினோ யோதி⁴னோ தா³ஸிகபுத்தா ப⁴டிபுத்தா [தா³ஸபுத்தா ப⁴ட்டிபுத்தா (ஸீ. பீ.)] மல்லகா க³ணகா ஆளாரிகா ஸூதா³ கப்பகா நஹாபகா சுந்தா³ மாலாகாரா ஸுவண்ணகாரா ஸஜ்ஜு²காரா ஸீஸகாரா திபுகாரா லோஹகாரா வட்டகாரா அயோகாரா மணிகாரா பேஸகாரா கும்ப⁴காரா வேணுகாரா லோணகாரா சம்மகாரா ரத²காரா த³ந்தகாரா ரஜ்ஜுகாரா கோச்ச²காரா ஸுத்தகாரா விலீவகாரா த⁴னுகாரா ஜியகாரா உஸுகாரா சித்தகாரா ரங்க³காரா ரஜகா தந்தவாயா துன்னவாயா ஹேரஞ்ஞிகா து³ஸ்ஸிகா க³ந்தி⁴கா திணஹாரகா கட்ட²ஹாரகா ப⁴தகா பண்ணிகா ப²லிகா [ப²ல்லிகா (ஸீ. பீ.)] மூலிகா ஓத³னிகா பூவிகா மச்சி²கா மம்ஸிகா மஜ்ஜிகா நடகா நச்சகா லங்க⁴கா இந்த³ஜாலிகா வேதாலிகா மல்லா ச²வடா³ஹகா புப்ப²ச²ட்³ட³கா வேனா நேஸாதா³ க³ணிகா லாஸிகா கும்ப⁴தா³ஸியோ ஸக்கயவனசீனவிலாதா உஜ்ஜேனகா பா⁴ருகச்ச²கா காஸிகோஸலா பரந்தகா மாக³த⁴கா ஸாகேதகா ஸோரேய்யகா [ஸோரட்ட²கா (ஸீ. பீ.)] பாவேய்யகா கோடும்ப³ரமாது²ரகா அலஸந்த³கஸ்மீரக³ந்தா⁴ரா தம் நக³ரம் வாஸாய உபக³தா நானாவிஸயினோ ஜனா நவம் ஸுவிப⁴த்தம் அதோ³ஸமனவஜ்ஜம் ரமணீயம் தம் நக³ரம் பஸ்ஸித்வா அனுமானேன ஜானந்தி ‘சே²கோ வத போ⁴ ஸோ நக³ரவட்³ட⁴கீ, யோ இமஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ மாபேதா’தி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஸோ ப⁴க³வா அஸமோ அஸமஸமோ அப்படிஸமோ அஸதி³ஸோ அதுலோ அஸங்க்²யேயோ அப்பமேய்யோ அபரிமேய்யோ அமிதகு³ணோ கு³ணபாரமிப்பத்தோ அனந்ததி⁴தி அனந்ததேஜோ அனந்தவீரியோ அனந்தப³லோ பு³த்³த⁴ப³லபாரமிம் க³தோ ஸஸேனமாரம் பராஜேத்வா தி³ட்டி²ஜாலம் பதா³லேத்வா அவிஜ்ஜம் கே²பேத்வா விஜ்ஜம் உப்பாதே³த்வா த⁴ம்முக்கம் தா⁴ரயித்வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா விஜிதஸங்கா³மோ த⁴ம்மனக³ரம் மாபேஸி.

‘‘ப⁴க³வதோ கோ², மஹாராஜ, த⁴ம்மனக³ரம் ஸீலபாகாரம் ஹிரிபரிக²ம் ஞாணத்³வாரகோட்ட²கம் வீரியஅட்டாலகம் ஸத்³தா⁴ஏஸிகம் ஸதிதோ³வாரிகம் பஞ்ஞாபாஸாத³ம் ஸுத்தந்தசச்சரம் அபி⁴த⁴ம்மஸிங்கா⁴டகம் வினயவினிச்ச²யம் ஸதிபட்டா²னவீதி²கம், தஸ்ஸ கோ² பன, மஹாராஜ, ஸதிபட்டா²னவீதி²யம் ஏவரூபா ஆபணா பஸாரிதா ஹோந்தி. ஸேய்யதீ²த³ம், புப்பா²பணம் க³ந்தா⁴பணம் ப²லாபணம் அக³தா³பணம் ஓஸதா⁴பணம் அமதாபணம் ரதனாபணம் ஸப்³பா³பண’’ந்தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ புப்பா²பண’’ந்தி? ‘‘அத்தி² கோ² பன, மஹாராஜ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஆரம்மணவிப⁴த்தியோ அக்கா²தா. ஸேய்யதீ²த³ம், அனிச்சஸஞ்ஞா து³க்க²ஸஞ்ஞா அனத்தஸஞ்ஞா அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ஆதீ³னவஸஞ்ஞா பஹானஸஞ்ஞா விராக³ஸஞ்ஞா நிரோத⁴ஸஞ்ஞா ஸப்³ப³லோகே அனபி⁴ரதிஸஞ்ஞா ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு அனிச்சஸஞ்ஞா ஆனாபானஸ்ஸதி உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞா வினீலகஸஞ்ஞா விபுப்³ப³கஸஞ்ஞா விச்சி²த்³த³கஸஞ்ஞா விக்கா²யிதகஸஞ்ஞா விக்கி²த்தகஸஞ்ஞா ஹதவிக்கி²த்தகஸஞ்ஞா லோஹிதகஸஞ்ஞா புளவகஸஞ்ஞா அட்டி²கஸஞ்ஞா மேத்தாஸஞ்ஞா கருணாஸஞ்ஞா முதி³தாஸஞ்ஞா உபேக்கா²ஸஞ்ஞா மரணானுஸ்ஸதி காயக³தாஸதி, இமே கோ², மஹாராஜ, பு³த்³தே⁴ன ப⁴க³வதா ஆரம்மணவிப⁴த்தியோ அக்கா²தா. தத்த² யோ கோசி ஜராமரணா முச்சிதுகாமோ, ஸோ தேஸு அஞ்ஞதரம் ஆரம்மணம் க³ண்ஹாதி, தேன ஆரம்மணேன ராகா³ விமுச்சதி, தோ³ஸா விமுச்சதி, மோஹா விமுச்சதி, மானதோ விமுச்சதி, தி³ட்டி²தோ விமுச்சதி, ஸம்ஸாரம் தரதி, தண்ஹாஸோதம் நிவாரேதி, திவித⁴ம் மலம் விஸோதே⁴தி, ஸப்³ப³கிலேஸே உபஹந்த்வா அமலம் விரஜம் ஸுத்³த⁴ம் பண்ட³ரம் அஜாதிம் அஜரம் அமரம் ஸுக²ம் ஸீதிபூ⁴தம் அப⁴யம் நக³ருத்தமம் நிப்³பா³னனக³ரம் பவிஸித்வா அரஹத்தே சித்தம் விமோசேதி, இத³ம் வுச்சதி மஹாராஜ ‘ப⁴க³வதோ புப்பா²பண’ந்தி.

‘‘‘கம்மமூலம் க³ஹேத்வான, ஆபணம் உபக³ச்ச²த²;

ஆரம்மணம் கிணித்வான, ததோ முச்சத² முத்தியா’’’தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ க³ந்தா⁴பண’’ந்தி? ‘‘அத்தி² கோ² பன, மஹாராஜ, தேன ப⁴க³வதா ஸீலவிப⁴த்தியோ அக்கா²தா, யேன ஸீலக³ந்தே⁴ன அனுலித்தா ப⁴க³வதோ புத்தா ஸதே³வகம் லோகம் ஸீலக³ந்தே⁴ன தூ⁴பேந்தி ஸம்பதூ⁴பேந்தி, தி³ஸம்பி அனுதி³ஸம்பி அனுவாதம்பி படிவாதம்பி வாயந்தி அதிவாயந்தி, ப²ரித்வா திட்ட²ந்தி. கதமா தா ஸீலவிப⁴த்தியோ? ஸரணஸீலம் பஞ்சங்க³ஸீலம் அட்ட²ங்க³ஸீலம் த³ஸங்க³ஸீலம் பஞ்சுத்³தே³ஸபரியாபன்னம் பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலம். இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ க³ந்தா⁴பண’ந்தி. பா⁴ஸிதம்பேதம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா தே³வாதிதே³வேன –

‘‘‘ந புப்ப²க³ந்தோ⁴ படிவாதமேதி, ந சந்த³னம் தக்³க³ரமல்லிகா வா;

ஸதஞ்ச க³ந்தோ⁴ படிவாதமேதி, ஸப்³பா³ தி³ஸா ஸப்புரிஸோ பவாயதி [பவாதி (ஸீ. பீ.) த⁴. ப. 54 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்].

‘‘‘சந்த³னம் தக³ரம் வாபி, உப்பலம் அத² வஸ்ஸிகீ;

ஏதேஸம் க³ந்த⁴ஜாதானம், ஸீலக³ந்தோ⁴ அனுத்தரோ.

‘‘‘அப்பமத்தோ அயம் க³ந்தோ⁴, ய்வாயம் தக³ரசந்த³னம்;

யோ ச ஸீலவதம் க³ந்தோ⁴, வாதி தே³வேஸு உத்தமோ’’’தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ப²லாபண’’ந்தி? ‘‘ப²லானி கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதா அக்கா²தானி. ஸேய்யதீ²த³ம், ஸோதாபத்திப²லம் ஸகதா³கா³மிப²லம் அனாகா³மிப²லம் அரஹத்தப²லம் ஸுஞ்ஞதப²லஸமாபத்தி அனிமித்தப²லஸமாபத்தி அப்பணிஹிதப²லஸமாபத்தி. தத்த² யோ கோசி யம் ப²லம் இச்ச²தி, ஸோ கம்மமூலம் த³த்வா பத்தி²தம் ப²லம் கிணாதி. யதி³ ஸோதாபத்திப²லம், யதி³ ஸகதா³கா³மிப²லம், யதி³ அனாகா³மிப²லம், யதி³ அரஹத்தப²லம், யதி³ ஸுஞ்ஞதப²லஸமாபத்திம், யதி³ அனிமித்தப²லஸமாபத்திம், யதி³ அப்பணிஹிதப²லஸமாபத்திம். யதா², மஹாராஜ, கஸ்ஸசி புரிஸஸ்ஸ து⁴வப²லோ அம்போ³ ப⁴வேய்ய, ஸோ ந தாவ ததோ ப²லானி பாதேதி, யாவ கயிகா ந ஆக³ச்ச²ந்தி, அனுப்பத்தே பன கயிகே மூலம் க³ஹேத்வா ஏவம் ஆசிக்க²தி ‘அம்போ⁴ புரிஸ ஏஸோ கோ² து⁴வப²லோ அம்போ³, ததோ யம் இச்ச²ஸி, ஏத்தகம் ப²லம் க³ண்ஹாஹி ஸலாடுகம் வா தோ³விலம் வா கேஸிகம் வா ஆமம் வா பக்கம் வா’தி, ஸோ தேன அத்தனா தி³ன்னமூலேன யதி³ ஸலாடுகம் இச்ச²தி, ஸலாடுகம் க³ண்ஹாதி, யதி³ தோ³விலம் இச்ச²தி, தோ³விலம் க³ண்ஹாதி, யதி³ கேஸிகம் இச்ச²தி, கேஸிகம் க³ண்ஹாதி, யதி³ ஆமகம் இச்ச²தி, ஆமகம் க³ண்ஹாதி, யதி³ பக்கம் இச்ச²தி, பக்கம் க³ண்ஹாதி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யோ யம் ப²லம் இச்ச²தி, ஸோ கம்மமூலம் த³த்வா பத்தி²தம் ப²லம் க³ண்ஹாதி, யதி³ ஸோதாபத்திப²லம்…பே… யதி³ அப்பணிஹிதப²லஸமாபத்திம், இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ ப²லாபண’ந்தி.

‘‘‘கம்மமூலம் ஜனா த³த்வா, க³ண்ஹந்தி அமதம்ப²லம்;

தேன தே ஸுகி²தா ஹோந்தி, யே கீதா அமதப்ப²ல’’’ந்தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அக³தா³பண’’ந்தி? ‘‘அக³தா³னி கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதா அக்கா²தானி, யேஹி அக³தே³ஹி ஸோ ப⁴க³வா ஸதே³வகம் லோகம் கிலேஸவிஸதோ பரிமோசேதி. கதமானி பன தானி அக³தா³னி? யானிமானி, மஹாராஜ, ப⁴க³வதா சத்தாரி அரியஸச்சானி அக்கா²தானி. ஸேய்யதீ²த³ம், து³க்க²ம் அரியஸச்சம் து³க்க²ஸமுத³யம் அரியஸச்சம் து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம், தத்த² யே கேசி அஞ்ஞாபேக்கா² சதுஸச்சம் த⁴ம்மம் ஸுணந்தி, தே ஜாதியா பரிமுச்சந்தி, ஜராய பரிமுச்சந்தி, மரணா பரிமுச்சந்தி, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தி, இத³ம் வுச்சதி மஹாராஜ ‘ப⁴க³வதோ அக³தா³பண’ந்தி.

‘‘‘யே கேசி அக³தா³ லோகே [லோகே அக³தா³ (பீ.)], விஸானம் படிபா³ஹகா;

த⁴ம்மாக³த³ஸமம் நத்தி², ஏதம் பிவத² பி⁴க்க²வோ’’’தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஓஸதா⁴பண’’ந்தி? ‘‘ஓஸதா⁴னி கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதா அக்கா²தானி, யேஹி ஓஸதே⁴ஹி ஸோ ப⁴க³வா தே³வமனுஸ்ஸே திகிச்ச²தி. ஸேய்யதீ²த³ம், சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஏதேஹி ஓஸதே⁴ஹி ப⁴க³வா மிச்சா²தி³ட்டி²ம் விரேசேதி, மிச்சா²ஸங்கப்பம் விரேசேதி, மிச்சா²வாசம் விரேசேதி, மிச்சா²கம்மந்தம் விரேசேதி, மிச்சா²ஆஜீவம் விரேசேதி, மிச்சா²வாயாமம் விரேசேதி, மிச்சா²ஸதிம் விரேசேதி, மிச்சா²ஸமாதி⁴ம் விரேசேதி, லோப⁴வமனம் காரேதி, தோ³ஸவமனம் காரேதி, மோஹவமனம் காரேதி, மானவமனம் காரேதி, தி³ட்டி²வமனம் காரேதி, விசிகிச்சா²வமனம் காரேதி, உத்³த⁴ச்சவமனம் காரேதி, தி²னமித்³த⁴வமனம் காரேதி, அஹிரிகானோத்தப்பவமனம் காரேதி, ஸப்³ப³கிலேஸவமனம் காரேதி, இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ ஓஸதா⁴பண’ந்தி.

‘‘‘யே கேசி ஓஸதா⁴ லோகே, விஜ்ஜந்தி விவிதா⁴ ப³ஹூ;

த⁴ம்மோஸத⁴ஸமம் நத்தி², ஏதம் பிவத² பி⁴க்க²வோ.

‘‘‘த⁴ம்மோஸத⁴ம் பிவித்வான, அஜராமரணா ஸியும்;

பா⁴வயித்வா ச பஸ்ஸித்வா, நிப்³பு³தா உபதி⁴க்க²யே’’’தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அமதாபண’’ந்தி? ‘‘அமதம் கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதா அக்கா²தம், யேன அமதேன ஸோ ப⁴க³வா ஸதே³வகம் லோகம் அபி⁴ஸிஞ்சி, யேன அமதேன அபி⁴ஸித்தா தே³வமனுஸ்ஸா ஜாதிஜராப்³யாதி⁴மரணஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சிம்ஸு. கதமம் தம் அமதம்? யதி³த³ம் காயக³தாஸதி. பா⁴ஸிதம்பேதம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா தே³வாதிதே³வேன ‘அமதம் தே, பி⁴க்க²வே, பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி, யே காயக³தாஸதிம் பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீ’தி. இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ அமதாபண’ந்தி.

‘‘‘ப்³யாதி⁴தம் ஜனதம் தி³ஸ்வா, அமதாபணம் பஸாரயி;

கம்மேன தம் கிணித்வான, அமதம் ஆதே³த² பி⁴க்க²வோ’’’தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ரதனாபண’’ந்தி? ‘‘ரதனானி கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதா அக்கா²தானி, யேஹி ரதனேஹி விபூ⁴ஸிதா ப⁴க³வதோ புத்தா ஸதே³வகம் லோகம் விரோசந்தி ஓபா⁴ஸேந்தி பபா⁴ஸேந்தி ஜலந்தி பஜ்ஜலந்தி உத்³த⁴ம் அதோ⁴ திரியம் ஆலோகம் த³ஸ்ஸேந்தி. கதமானி தானி ரதனானி? ஸீலரதனம் ஸமாதி⁴ரதனம் பஞ்ஞாரதனம் விமுத்திரதனம் விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனரதனம் படிஸம்பி⁴தா³ரதனம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³ரதனம்.

‘‘கதமம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ ஸீலரதனம்? பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலம் இந்த்³ரியஸம்வரஸீலம் ஆஜீவபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் பச்சயஸன்னிஸ்ஸிதஸீலம் சூளஸீலம் மஜ்ஜி²மஸீலம் மஹாஸீலம் மக்³க³ஸீலம் ப²லஸீலம். ஸீலரதனேன கோ², மஹாராஜ, விபூ⁴ஸிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸதே³வகோ லோகோ ஸமாரகோ ஸப்³ரஹ்மகோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீ பஜா பிஹயதி பத்தே²தி, ஸீலரதனபிளந்தோ⁴ கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கு² தி³ஸம்பி அனுதி³ஸம்பி உத்³த⁴ம்பி அதோ⁴பி திரியம்பி விரோசதி அதிவிரோசதி [அதிரோசதி (ஸீ. பீ.)], ஹேட்ட²தோ அவீசிம் உபரிதோ ப⁴வக்³க³ம் உபாதா³ய ஏத்த²ந்தரே ஸப்³ப³ரதனானி அதிக்கமித்வா [அதிஸயித்வா (ஸீ. பீ.)] அபி⁴ப⁴வித்வா அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா திட்ட²தி, ஏவரூபானி கோ², மஹாராஜ, ஸீலரதனானி ப⁴க³வதோ ரதனாபணே பஸாரிதானி, இத³ம் வுச்சதி மஹாராஜ ‘ப⁴க³வதோ ஸீலரதன’ந்தி.

‘‘‘ஏவரூபானி ஸீலானி, ஸந்தி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஆபணே;

கம்மேன தம் கிணித்வான, ரதனம் வோ பிளந்த⁴தா²’தி.

‘‘கதமம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ ஸமாதி⁴ரதனம்? ஸவிதக்கஸவிசாரோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கவிசாரமத்தோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கஅவிசாரோ ஸமாதி⁴, ஸுஞ்ஞதோ ஸமாதி⁴, அனிமித்தோ ஸமாதி⁴, அப்பணிஹிதோ ஸமாதி⁴. ஸமாதி⁴ரதனம் கோ², மஹாராஜ, பிளந்த⁴ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ யே தே காமவிதக்கப்³யாபாத³விதக்கவிஹிம்ஸாவிதக்கமானுத்³த⁴ச்சதி³ட்டி²விசிகிச்சா²கிலேஸவத்தூ²னி விவிதா⁴னி ச குவிதக்கானி, தே ஸப்³பே³ ஸமாதி⁴ம் ஆஸஜ்ஜ விகிரந்தி வித⁴மந்தி வித்³த⁴ம்ஸந்தி ந ஸண்ட²ந்தி [ந ஸண்ட²ஹந்தி (ஸீ.)] ந உபலிம்பந்தி [ந உபலிப்பந்தி (ஸீ. பீ.)]. யதா², மஹாராஜ, வாரி போக்க²ரபத்தே விகிரதி வித⁴மதி வித்³த⁴ம்ஸதி ந ஸண்டா²தி ந உபலிம்பதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? பரிஸுத்³த⁴த்தா பது³மஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஸமாதி⁴ரதனம் பிளந்த⁴ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ யே தே காமவிதக்கப்³யாபாத³விதக்கவிஹிம்ஸாவிதக்கமானுத்³த⁴ச்ச தி³ட்டி²விசிகிச்சா²கிலேஸவத்தூ²னி விவிதா⁴னி ச குவிதக்கானி, தே ஸப்³பே³ ஸமாதி⁴ம் ஆஸஜ்ஜ விகிரந்தி வித⁴மந்தி வித்³த⁴ம்ஸந்தி ந ஸண்ட²ந்தி ந உபலிம்பந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? பரிஸுத்³த⁴த்தா ஸமாதி⁴ஸ்ஸ. இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ ஸமாதி⁴ரதன’ந்தி, ஏவரூபானி கோ², மஹாராஜ, ஸமாதி⁴ரதனானி ப⁴க³வதோ ரதனாபணே பஸாரிதானி.

‘‘‘ஸமாதி⁴ரதனமாலஸ்ஸ, குவிதக்கா ந ஜாயரே;

ந ச விக்கி²பதே சித்தம், ஏதம் தும்ஹே பிளந்த⁴தா²’தி.

‘‘கதமம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ பஞ்ஞாரதனம்? யாய, மஹாராஜ, பஞ்ஞாய அரியஸாவகோ ‘இத³ம் குஸல’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘இத³ம் அகுஸல’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘இத³ம் ஸாவஜ்ஜம், இத³ம் அனவஜ்ஜம், இத³ம் ஸேவிதப்³ப³ம், இத³ம் ந ஸேவிதப்³ப³ம், இத³ம் ஹீனம், இத³ம் பணீதம், இத³ம் கண்ஹம், இத³ம் ஸுக்கம், இத³ம் கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴க³’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. இத³ம் வுச்சதி மஹாராஜ ‘ப⁴க³வதோ பஞ்ஞாரதன’ந்தி.

‘‘‘பஞ்ஞாரதனமாலஸ்ஸ, ந சிரம் வத்ததே ப⁴வோ;

கி²ப்பம் ப²ஸ்ஸேதி [பு²ஸ்ஸேதி (ஸ்யா.), பஸ்ஸதி (க.)] அமதம், ந ச ஸோ ரோசதே ப⁴வே’தி.

‘‘கதமம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ விமுத்திரதனம்’’? ‘‘விமுத்திரதனம் [விமுத்திரதனந்தி (ஸீ. பீ.)] கோ², மஹாராஜ, அரஹத்தம் வுச்சதி, அரஹத்தம் பத்தோ கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கு² ‘விமுத்திரதனம் பிளந்தோ⁴’தி வுச்சதி. யதா², மஹாராஜ, புரிஸோ முத்தாகலாபமணிகலாபபவாளகலாபாப⁴ரணப்படிமண்டி³தோ [பவாளாப⁴ரணபடிபண்டி³தோ (ஸீ. பீ.)] அக³லுதக³ரதாலீஸகலோஹிதசந்த³னானுலித்தக³த்தோ நாக³புன்னாக³ஸாலஸலளசம்பகயூதி²காதிமுத்தகபாடலுப்பலவஸ்ஸிகமல்லிகாவிசித்தோ ஸேஸஜனே அதிக்கமித்வா விரோசதி அதிவிரோசதி ஓபா⁴ஸதி பபா⁴ஸதி ஸம்பபா⁴ஸதி ஜலதி பஜ்ஜலதி அபி⁴ப⁴வதி அஜ்ஜோ²த்த²ரதி மாலாக³ந்த⁴ரதனாப⁴ரணேஹி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, அரஹத்தம் பத்தோ கீ²ணாஸவோ விமுத்திரதனபிளந்தோ⁴ உபாதா³யுபாதா³ய விமுத்தானம் பி⁴க்கூ²னம் அதிக்கமித்வா ஸமதிக்கமித்வா விரோசதி அதிவிரோசதி ஓபா⁴ஸதி பபா⁴ஸதி ஸம்பபா⁴ஸதி ஜலதி பஜ்ஜலதி அபி⁴ப⁴வதி அஜ்ஜோ²த்த²ரதி விமுத்தியா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அக்³க³ம், மஹாராஜ, ஏதம் பிளந்த⁴னம் ஸப்³ப³பிளந்த⁴னானம், யதி³த³ம் விமுத்திபிளந்த⁴னம். இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ விமுத்திரதன’ந்தி.

‘‘‘மணிமாலாத⁴ரம் கே³ஹ, ஜனோ [கே³ஹம், ஜனோ (க.)] ஸாமிம் உதி³க்க²தி;

விமுத்திரதனமாலந்து, உதி³க்க²ந்தி ஸதே³வகா’தி.

‘‘கதமம் மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனரதனம்? பச்சவேக்க²ணஞாணம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனரதனந்தி வுச்சதி, யேன ஞாணேன அரியஸாவகோ மக்³க³ப²லனிப்³பா³னானி பஹீனகிலேஸாவஸிட்ட²கிலேஸே ச பச்சவேக்க²தி.

‘‘‘யே ஞாணேன பு³ஜ்ஜ²ந்தி, அரியா கதகிச்சதம்;

தம் ஞாணரதனம் லத்³து⁴ம், வாயமேத² ஜினோரஸா’தி.

‘‘கதமம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ படிஸம்பி⁴தா³ரதனம்? சதஸ்ஸோ கோ², மஹாராஜ, படிஸம்பி⁴தா³யோ அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³தி. இமேஹி கோ², மஹாராஜ, சதூஹி படிஸம்பி⁴தா³ரதனேஹி ஸமலங்கதோ பி⁴க்கு² யம் யம் பரிஸம் உபஸங்கமதி, யதி³ க²த்தியபரிஸம், யதி³ ப்³ராஹ்மணபரிஸம், யதி³ க³ஹபதிபரிஸம், யதி³ ஸமணபரிஸம், விஸாரதோ³ உபஸங்கமதி அமங்குபூ⁴தோ அபீ⁴ரு அச்ச²ம்பீ⁴ அனுத்ராஸீ விக³தலோமஹம்ஸோ பரிஸம் உபஸங்கமதி.

‘‘யதா², மஹாராஜ, யோதோ⁴ ஸங்கா³மஸூரோ ஸன்னத்³த⁴பஞ்சாவுதோ⁴ அச்ச²ம்பி⁴தோ [அஸம்பீ⁴தோ (ஸீ. பீ.)] ஸங்கா³மம் ஓதரதி, ‘ஸசே அமித்தா தூ³ரே ப⁴விஸ்ஸந்தி உஸுனா பாதயிஸ்ஸாமி, ததோ ஓரதோ ப⁴விஸ்ஸந்தி ஸத்தியா பஹரிஸ்ஸாமி, ததோ ஓரதோ ப⁴விஸ்ஸந்தி கணயேன பஹரிஸ்ஸாமி, உபக³தம் ஸந்தம் மண்ட³லக்³கே³ன த்³விதா⁴ சி²ந்தி³ஸ்ஸாமி, காயூபக³தம் சு²ரிகாய வினிவிஜ்ஜி²ஸ்ஸாமீ’தி [விஜ்ஜி²ஸ்ஸாமீதி (ஸீ.)], ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, சதுபடிஸம்பி⁴தா³ரதனமண்டி³தோ பி⁴க்கு² அச்ச²ம்பி⁴தோ பரிஸம் உபஸங்கமதி. யோ கோசி மம் அத்த²படிஸம்பி⁴தே³ பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ அத்தே²ன அத்த²ம் கத²யிஸ்ஸாமி, காரணேன காரணம் கத²யிஸ்ஸாமி, ஹேதுனா ஹேதும் கத²யிஸ்ஸாமி, நயேன நயம் கத²யிஸ்ஸாமி, நிஸ்ஸம்ஸயம் கரிஸ்ஸாமி, விமதிம் விவேசேஸ்ஸாமி, தோஸயிஸ்ஸாமி பஞ்ஹவேய்யாகரணேன.

‘‘யோ கோசி மம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தே³ பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ த⁴ம்மேன த⁴ம்மம் கத²யிஸ்ஸாமி, அமதேன அமதம் கத²யிஸ்ஸாமி, அஸங்க²தேன அஸங்க²தம் கத²யிஸ்ஸாமி, நிப்³பா³னேன நிப்³பா³னம் கத²யிஸ்ஸாமி, ஸுஞ்ஞதேன ஸுஞ்ஞதம் கத²யிஸ்ஸாமி, அனிமித்தேன அனிமித்தம் கத²யிஸ்ஸாமி, அப்பணிஹிதேன அப்பணிஹிதம் கத²யிஸ்ஸாமி, அனேஜேன அனேஜம் கத²யிஸ்ஸாமி, நிஸ்ஸம்ஸயம் கரிஸ்ஸாமி, விமதிம் விவேசேஸ்ஸாமி, தோஸயிஸ்ஸாமி பஞ்ஹாவேய்யாகரணேன.

‘‘யோ கோசி மம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தே³ பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ நிருத்தியா நிருத்திம் கத²யிஸ்ஸாமி, பதே³ன பத³ம் கத²யிஸ்ஸாமி, அனுபதே³ன அனுபத³ம் கத²யிஸ்ஸாமி, அக்க²ரேன அக்க²ரம் கத²யிஸ்ஸாமி, ஸந்தி⁴யா ஸந்தி⁴ம் கத²யிஸ்ஸாமி, ப்³யஞ்ஜனேன ப்³யஞ்ஜனம் கத²யிஸ்ஸாமி, அனுப்³யஞ்ஜனேன அனுப்³யஞ்ஜனம் கத²யிஸ்ஸாமி, வண்ணேன வண்ணம் கத²யிஸ்ஸாமி, ஸரேன ஸரம் கத²யிஸ்ஸாமி, பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்திம் கத²யிஸ்ஸாமி, வோஹாரேன வோஹாரம் கத²யிஸ்ஸாமி, நிஸ்ஸம்ஸயம் கரிஸ்ஸாமி, விமதிம் விவேசேஸ்ஸாமி, தோஸயிஸ்ஸாமி பஞ்ஹவேய்யாகரணேன.

‘‘யோ கோசி மம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தே³ பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ படிபா⁴னேன படிபா⁴னம் கத²யிஸ்ஸாமி, ஓபம்மேன ஓபம்மம் கத²யிஸ்ஸாமி, லக்க²ணேன லக்க²ணம் கத²யிஸ்ஸாமி, ரஸேன ரஸம் கத²யிஸ்ஸாமி, நிஸ்ஸம்ஸயம் கரிஸ்ஸாமி, விமதிம் விவேசேஸ்ஸாமி, தோஸயிஸ்ஸாமி பஞ்ஹவேய்யாகரணேனாதி, இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ படிஸம்பி⁴தா³ரதன’ந்தி.

‘‘‘படிஸம்பி⁴தா³ கிணித்வான, ஞாணேன ப²ஸ்ஸயேய்ய யோ;

அச்ச²ம்பி⁴தோ அனுப்³பி³க்³கோ³, அதிரோசதி ஸதே³வகே’தி.

‘‘கதமம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ போ³ஜ்ஜ²ங்க³ரதனம்? ஸத்திமே, மஹாராஜ, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. இமேஹி கோ², மஹாராஜ, ஸத்தஹி போ³ஜ்ஜ²ங்க³ரதனேஹி படிமண்டி³தோ பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ம் தமம் அபி⁴பு⁴ய்ய ஸதே³வகம் லோகம் ஓபா⁴ஸேதி பபா⁴ஸேதி ஆலோகம் ஜனேதி. இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ போ³ஜ்ஜ²ங்க³ரதன’ந்தி.

‘‘‘போ³ஜ்ஜ²ங்க³ரதனமாலஸ்ஸ, உட்ட²ஹந்தி [உபட்ட²ஹந்தி (க.), உதி³க்க²ந்தி (ஸ்யா.)] ஸதே³வகா;

கம்மேன தம் கிணித்வான, ரதனம் வோ பிளந்த⁴தா²’’’தி.

‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கதமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸப்³பா³பண’’ந்தி? ‘‘ஸப்³பா³பணம் கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ நவங்க³ம் பு³த்³த⁴வசனம் ஸாரீரிகானி பாரிபோ⁴கி³கானி சேதியானி ஸங்க⁴ரதனஞ்ச. ஸப்³பா³பணே, மஹாராஜ, ப⁴க³வதா ஜாதிஸம்பத்தி பஸாரிதா, போ⁴க³ஸம்பத்தி பஸாரிதா, ஆயுஸம்பத்தி பஸாரிதா, ஆரோக்³யஸம்பத்தி பஸாரிதா, வண்ணஸம்பத்தி பஸாரிதா, பஞ்ஞாஸம்பத்தி பஸாரிதா, மானுஸிகஸம்பத்தி பஸாரிதா, தி³ப்³ப³ஸம்பத்தி பஸாரிதா, நிப்³பா³னஸம்பத்தி பஸாரிதா. தத்த² யே தம் தம் ஸம்பத்திம் இச்ச²ந்தி, தே கம்மமூலம் த³த்வா பத்தி²தபத்தி²தம் ஸம்பத்திம் கிணந்தி, கேசி ஸீலஸமாதா³னேன கிணந்தி, கேசி உபோஸத²கம்மேன கிணந்தி, அப்பமத்தகேனபி கம்மமூலேன உபாதா³யுபாதா³ய ஸம்பத்தியோ படிலப⁴ந்தி. யதா², மஹாராஜ, ஆபணிகஸ்ஸ ஆபணே திலமுக்³க³மாஸே பரித்தகேனபி தண்டு³லமுக்³க³மாஸேன அப்பகேனபி மூலேன உபாதா³யுபாதா³ய க³ண்ஹந்தி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ ஸப்³பா³பணே அப்பமத்தகேனபி கம்மமூலேன உபாதா³யுபாதா³ய ஸம்பத்தியோ படிலப⁴ந்தி. இத³ம் வுச்சதி, மஹாராஜ, ‘ப⁴க³வதோ ஸப்³பா³பண’ந்தி.

‘‘‘ஆயு அரோக³தா வண்ணம், ஸக்³க³ம் உச்சாகுலீனதா;

அஸங்க²தஞ்ச அமதம், அத்தி² ஸப்³பா³பணே ஜினே.

‘‘‘அப்பேன ப³ஹுகேனாபி, கம்மமூலேன க³ய்ஹதி;

கிணித்வா ஸத்³தா⁴மூலேன, ஸமித்³தா⁴ ஹோத² பி⁴க்க²வோ’தி.

‘‘ப⁴க³வதோ கோ², மஹாராஜ, த⁴ம்மனக³ரே ஏவரூபா ஜனா படிவஸந்தி, ஸுத்தந்திகா வேனயிகா ஆபி⁴த⁴ம்மிகா த⁴ம்மகதி²கா ஜாதகபா⁴ணகா தீ³க⁴பா⁴ணகா மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா ஸம்யுத்தபா⁴ணகா அங்கு³த்தரபா⁴ணகா கு²த்³த³கபா⁴ணகா ஸீலஸம்பன்னா ஸமாதி⁴ஸம்பன்னா பஞ்ஞாஸம்பன்னா போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாரதா விபஸ்ஸகா ஸத³த்த²மனுயுத்தா ஆரஞ்ஞிகா ருக்க²மூலிகா அப்³போ⁴காஸிகா பலாலபுஞ்ஜிகா ஸோஸானிகா நேஸஜ்ஜிகா படிபன்னகா ப²லட்டா² ஸேக்கா² ப²லஸமங்கி³னோ ஸோதாபன்னா ஸகதா³கா³மினோ அனாகா³மினோ அரஹந்தோ தேவிஜ்ஜா ச²ளபி⁴ஞ்ஞா இத்³தி⁴மந்தோ பஞ்ஞாய பாரமிம்க³தா ஸதிபட்டா²னஸம்மப்பதா⁴னஇத்³தி⁴பாத³இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்க³மக்³க³வரஜா²னவிமோக்க²ரூ பாரூபஸந்தஸுக²ஸமாபத்திகுஸலா, தேஹி அரஹந்தேஹி ஆகுலம் ஸமாகுலம் ஆகிண்ணம் ஸமாகிண்ணம் நளவனஸரவனமிவ த⁴ம்மனக³ரம் அஹோஸி. ப⁴வதீஹ –

‘‘‘வீதராகா³ வீததோ³ஸா, வீதமோஹா அனாஸவா;

வீததண்ஹா அனாதா³னா, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘ஆரஞ்ஞிகா து⁴தத⁴ரா, ஜா²யினோ லூக²சீவரா;

விவேகாபி⁴ரதா தீ⁴ரா, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘நேஸஜ்ஜிகா ஸந்த²திகா, அதோ²பி டா²னசங்கமா;

பம்ஸுகூலத⁴ரா ஸப்³பே³, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘திசீவரத⁴ரா ஸந்தா, சம்மக²ண்ட³சதுத்த²கா;

ரதா ஏகாஸனே விஞ்ஞூ, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘அப்பிச்சா² நிபகா தீ⁴ரா, அப்பாஹாரா அலோலுபா;

லாபா⁴லாபே⁴ன ஸந்துட்டா², த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘ஜா²யீ ஜா²னரதா தீ⁴ரா, ஸந்தசித்தா ஸமாஹிதா;

ஆகிஞ்சஞ்ஞம் பத்த²யானா, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘படிபன்னா ப²லட்டா² ச, ஸேக்கா² ப²லஸமங்கி³னோ;

ஆஸீஸகா [ஆஸிம்ஸகா (ஸீ. பீ.)] உத்தமத்த²ம், த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘ஸோதாபன்னா ச விமலா, ஸகதா³கா³மினோ ச யே;

அனாகா³மீ ச அரஹந்தோ, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘ஸதிபட்டா²னகுஸலா, போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாரதா;

விபஸ்ஸகா த⁴ம்மத⁴ரா, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘இத்³தி⁴பாதே³ஸு குஸலா, ஸமாதி⁴பா⁴வனாரதா;

ஸம்மப்பதா⁴னானுயுத்தா, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘அபி⁴ஞ்ஞாபாரமிப்பத்தா, பேத்திகே கோ³சரே ரதா;

அந்தலிக்க²ம்ஹி சரணா, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘ஓக்கி²த்தசக்கூ² மிதபா⁴ணீ, கு³த்தத்³வாரா ஸுஸம்வுதா;

ஸுத³ந்தா உத்தமே த³ம்மே [த⁴ம்மே (ஸீ. பீ.)], த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே.

‘‘‘தேவிஜ்ஜா ச²ளபி⁴ஞ்ஞா ச, இத்³தி⁴யா பாரமிம் க³தா;

பஞ்ஞாய பாரமிப்பத்தா, த⁴ம்மனக³ரே வஸந்தி தே’தி.

‘‘யே கோ² தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² அபரிமிதஞாணவரத⁴ரா அஸங்கா³ அதுலகு³ணா [அதுலியகு³ணா (ஸீ. பீ. க.)] அதுலயஸா அதுலப³லா அதுலதேஜா த⁴ம்மசக்கானுப்பவத்தகா பஞ்ஞாபாரமிம் க³தா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘த⁴ம்மஸேனாபதினோ’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² இத்³தி⁴மந்தோ அதி⁴க³தப்படிஸம்பி⁴தா³பத்தவேஸாரஜ்ஜா க³க³னசரா து³ராஸதா³ து³ப்பஸஹா அனாலம்ப³சரா ஸஸாக³ரமஹித⁴ரபத²விகம்பகோ சந்த³ஸூரியபரிமஜ்ஜகா விகுப்³ப³னாதி⁴ட்டா²னாபி⁴னீஹாரகுஸலா இத்³தி⁴யா பாரமிம் க³தா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘புரோஹிதா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² து⁴தங்க³மனுக³தா அப்பிச்சா² ஸந்துட்டா² விஞ்ஞத்திமனேஸனஜிகு³ச்ச²கா பிண்டா³ய ஸபதா³னசாரினோ ப⁴மராவ க³ந்த⁴மனுகா⁴யித்வா பவிஸந்தி விவித்தகானனம், காயே ச ஜீவிதே ச நிரபேக்கா² அரஹத்தமனுப்பத்தா து⁴தங்க³கு³ணே அக்³க³னிக்கி²த்தா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘அக்க²த³ஸ்ஸா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² பரிஸுத்³தா⁴ விமலா நிக்கிலேஸா சுதூபபாதகுஸலா தி³ப்³ப³சக்கு²ம்ஹி பாரமிம் க³தா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘நக³ரஜோதகா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா ஸிதி²லத⁴னிததீ³க⁴ரஸ்ஸக³ருகலஹுகக்க²ரபரிச்சே²த³குஸலா நவங்க³ஸாஸனத⁴ரா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘த⁴ம்மரக்கா²’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² வினயஞ்ஞூ வினயகோவிதா³ டா²னாட்டா²னகுஸலா [நிதா³னபட²னகுஸலா (ஸீ. பீ.), நிதா³னவத்து²குஸலா (ஸ்யா.)] ஆபத்தானாபத்திக³ருகலஹுகஸதேகிச்ச²அதேகிச்ச²வுட்டா²னதே³ஸனானிக்³க³ஹ- படிகம்மஓஸாரணனிஸ்ஸாரணபடிஸாரணகுஸலா வினயே பாரமிம் க³தா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘ரூபரக்கா²’தி [ரூபத³க்கா²தி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² விமுத்திவரகுஸுமமாலப³த்³தா⁴ வரபவரமஹக்³க⁴ஸேட்ட²பா⁴வமனுப்பத்தா ப³ஹுஜனகந்தமபி⁴பத்தி²தா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘புப்பா²பணிகா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² சதுஸச்சாபி⁴ஸமயப்படிவித்³தா⁴ தி³ட்ட²ஸச்சா விஞ்ஞாதஸாஸனா சதூஸு ஸாமஞ்ஞப²லேஸு திண்ணவிசிகிச்சா² படிலத்³த⁴ப²லஸுகா² அஞ்ஞேஸம்பி படிபன்னானம் தே ப²லே ஸம்விப⁴ஜந்தி, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘ப²லாபணிகா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ஸீலஸம்வரக³ந்த⁴மனுலித்தா [ஸீலவரஸுக³ந்த⁴மனுலித்தா (ஸீ. பீ.)] அனேகவித⁴ப³ஹுகு³ணத⁴ரா கிலேஸமலது³க்³க³ந்த⁴வித⁴மகா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘க³ந்தா⁴பணிகா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² த⁴ம்மகாமா பியஸமுதா³ஹாரா அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴வினயே உளாரபாமோஜ்ஜா அரஞ்ஞக³தாபி ருக்க²மூலக³தாபி ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தாபி த⁴ம்மவரரஸம் பிவந்தி, காயேன வாசாய மனஸா த⁴ம்மவரரஸமோகா³ள்ஹா அதி⁴மத்தபடிபா⁴னா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மேஸனப்படிபன்னா இதோ வா ததோ வா யத்த² யத்த² அப்பிச்ச²கதா² ஸந்துட்டி²கதா² பவிவேககதா² அஸம்ஸக்³க³கதா² வீரியாரம்ப⁴கதா² ஸீலகதா² ஸமாதி⁴கதா² பஞ்ஞாகதா² விமுத்திகதா² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகதா², தத்த² தத்த² க³ந்த்வா தம் தம் கதா²ரஸம் பிவந்தி, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘ஸோண்டா³ பிபாஸா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² புப்³ப³ரத்தாபரரத்தம் ஜாக³ரியானுயோக³மனுயுத்தா நிஸஜ்ஜட்டா²னசங்கமேஹி ரத்திந்தி³வம் வீதினாமேந்தி, பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தா கிலேஸபடிபா³ஹனாய ஸத³த்த²ப்பஸுதா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘நக³ரகு³த்திகா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² நவங்க³ம் பு³த்³த⁴வசனம் அத்த²தோ ச ப்³யஞ்ஜனதோ ச நயதோ ச காரணதோ ச ஹேதுதோ ச உதா³ஹரணதோ ச வாசேந்தி அனுவாசேந்தி பா⁴ஸந்தி அனுபா⁴ஸந்தி, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘த⁴ம்மாபணிகா’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² த⁴ம்மரதனபோ⁴கே³ன ஆக³மபரியத்திஸுதபோ⁴கே³ன போ⁴கி³னோ த⁴னினோ நித்³தி³ட்ட²ஸரப்³யஞ்ஜனலக்க²ணப்படிவேதா⁴ விஞ்ஞூ ப²ரணா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘த⁴ம்மஸேட்டி²னோ’தி வுச்சந்தி.

‘‘யே பன தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² உளாரதே³ஸனாபடிவேதா⁴ பரிசிண்ணாரம்மணவிப⁴த்தினித்³தே³ஸா ஸிக்கா²கு³ணபாரமிப்பத்தா, ஏவரூபா கோ², மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரே ‘விஸ்ஸுதத⁴ம்மிகா’தி வுச்சந்தி.

‘‘ஏவம் ஸுவிப⁴த்தம் கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ த⁴ம்மனக³ரம் ஏவம் ஸுமாபிதம் ஏவம் ஸுவிஹிதம் ஏவம் ஸுபரிபூரிதம் ஏவம் ஸுவவத்தா²பிதம் ஏவம் ஸுரக்கி²தம் ஏவம் ஸுகோ³பிதம் ஏவம் து³ப்பஸய்ஹம் பச்சத்தி²கேஹி பச்சாமித்தேஹி, இமினா, மஹாராஜ, காரணேன இமினா ஹேதுனா இமினா நயேன இமினா அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம் அத்தி² ஸோ ப⁴க³வாதி.

‘‘‘யதா²பி நக³ரம் தி³ஸ்வா, ஸுவிப⁴த்தம் மனோரமம்;

அனுமானேன ஜானந்தி, வட்³ட⁴கிஸ்ஸ மஹத்தனம்.

‘‘‘ததே²வ லோகனாத²ஸ்ஸ, தி³ஸ்வா த⁴ம்மபுரம் வரம்;

அனுமானேன ஜானந்தி, அத்தி² ஸோ ப⁴க³வா இதி.

‘‘‘அனுமானேன ஜானந்தி, ஊமிம் தி³ஸ்வான ஸாக³ரே;

யதா²யம் தி³ஸ்ஸதே ஊமி, மஹந்தோ ஸோ ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘‘ததா² பு³த்³த⁴ம் ஸோகனுத³ம், ஸப்³ப³த்த²மபராஜிதம்;

தண்ஹக்க²யமனுப்பத்தம், ப⁴வஸம்ஸாரமோசனம்.

‘‘‘அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம், ஊமிம் தி³ஸ்வா ஸதே³வகே;

யதா² த⁴ம்மூமிவிப்பா²ரோ, அக்³கோ³ பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘‘அனுமானேன ஜானந்தி, தி³ஸ்வா அச்சுக்³க³தம் கி³ரிம்;

யதா² அச்சுக்³க³தோ ஏஸோ, ஹிமவா ஸோ ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘‘ததா² தி³ஸ்வா த⁴ம்மகி³ரிம், ஸீதீபூ⁴தம் நிரூபதி⁴ம்;

அச்சுக்³க³தம் ப⁴க³வதோ, அசலம் ஸுப்பதிட்டி²தம்.

‘‘‘அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம், தி³ஸ்வான த⁴ம்மபப்³ப³தம்;

ததா² ஹி ஸோ மஹாவீரோ, அக்³கோ³ பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘‘யதா²பி க³ஜராஜஸ்ஸ, பத³ம் தி³ஸ்வான மானுஸா;

அனுமானேன ஜானந்தி, மஹா ஏஸோ க³ஜோ இதி.

‘‘‘ததே²வ பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ, பத³ம் தி³ஸ்வா விபா⁴வினோ;

அனுமானேன ஜானந்தி, உளாரோ ஸோ ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘‘அனுமானேன ஜானந்தி, பீ⁴தே தி³ஸ்வான கும்மிகே³;

மிக³ராஜஸ்ஸ ஸத்³தே³ன, பீ⁴தாமே கும்மிகா³ இதி.

‘‘‘ததே²வ தித்தி²யே தி³ஸ்வா, வித்த²தே பீ⁴தமானஸே;

அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம், த⁴ம்மராஜேன க³ஜ்ஜிதம்.

‘‘‘நிப்³பு³தம் பத²விம் தி³ஸ்வா, ஹரிதபத்தம் மஹோதி³கம்;

அனுமானேன ஜானந்தி, மஹாமேகே⁴ன நிப்³பு³தம்.

‘‘‘ததே²விமம் ஜனம் தி³ஸ்வா, ஆமோதி³தபமோதி³தம்;

அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம், த⁴ம்மமேகே⁴ன தப்பிதம்.

‘‘‘லக்³க³ம் தி³ஸ்வா பு⁴ஸம் பங்கம், கலலத்³த³க³தம் மஹிம்;

அனுமானேன ஜானந்தி, வாரிக்க²ந்தோ⁴ மஹா க³தோ.

‘‘‘ததே²விமம் ஜனம் தி³ஸ்வா, ரஜபங்கஸமோஹிதம்;

வஹிதம் த⁴ம்மனதி³யா, விஸட்ட²ம் த⁴ம்மஸாக³ரே.

‘‘‘த⁴ம்மாமதக³தம் தி³ஸ்வா, ஸதே³வகமிமம் மஹிம்;

அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம், த⁴ம்மக்க²ந்தோ⁴ மஹா க³தோ.

‘‘‘அனுமானேன ஜானந்தி, கா⁴யித்வா க³ந்த⁴முத்தமம்;

யதா²யம் வாயதே க³ந்தோ⁴, ஹேஸ்ஸந்தி புப்பி²தா து³மா.

‘‘‘ததே²வாயம் ஸீலக³ந்தோ⁴, பவாயதி ஸதே³வகே;

அனுமானேன ஞாதப்³ப³ம், அத்தி² பு³த்³தோ⁴ அனுத்தரோ’தி.

‘‘ஏவரூபேன கோ², மஹாராஜ, காரணஸதேன காரணஸஹஸ்ஸேன ஹேதுஸதேன ஹேதுஸஹஸ்ஸேன நயஸதேன நயஸஹஸ்ஸேன ஓபம்மஸதேன ஓபம்மஸஹஸ்ஸேன ஸக்கா பு³த்³த⁴ப³லம் உபத³ஸ்ஸயிதும். யதா², மஹாராஜ, த³க்கோ² மாலாகாரோ நானாபுப்ப²ராஸிம்ஹா ஆசரியானுஸிட்டி²யா பச்சத்தபுரிஸகாரேன விசித்தம் மாலாகு³ணராஸிம் கரேய்ய, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஸோ ப⁴க³வா விசித்தபுப்ப²ராஸி விய அனந்தகு³ணோ அப்பமேய்யகு³ணோ, அஹமேதரஹி ஜினஸாஸனே மாலாகாரோ விய புப்ப²க³ந்த²கோ புப்³ப³கானம் ஆசரியானம் மக்³கே³னபி மய்ஹம் பு³த்³தி⁴ப³லேனபி அஸங்க்²யேய்யேனபி காரணேன அனுமானேன பு³த்³த⁴ப³லம் தீ³பயிஸ்ஸாமி, த்வம் பனேத்த² ச²ந்த³ம் ஜனேஹி ஸவனாயா’’தி.

‘‘து³க்கரம், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, அஞ்ஞேஸம் ஏவரூபேன காரணேன அனுமானேன பு³த்³த⁴ப³லம் உபத³ஸ்ஸயிதும், நிப்³பு³தோஸ்மி, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, தும்ஹாகம் பரமவிசித்தேன பஞ்ஹவேய்யாகரணேனா’’தி.

அனுமானபஞ்ஹோ பட²மோ.

2. து⁴தங்க³பஞ்ஹோ

‘‘பஸ்ஸதாரஞ்ஞகே பி⁴க்கூ², அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹே து⁴தே கு³ணே;

புன பஸ்ஸதி கி³ஹீ ராஜா, அனாகா³மிப²லே டி²தே.