2. அப்³யாகரணீயபஞ்ஹோ
2. ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பா⁴ஸிதம்பேதம் ப⁴க³வதா ‘நத்தா²னந்த³ ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு ஆசரியமுட்டீ²’தி, புன ச தே²ரேன மாலுக்யபுத்தேன [மாலுங்க்யபுத்தேன (ஸீ. ஸ்யா. பீ.) ஸம். நி. 4.95; அ. நி. 1.4.257 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] பஞ்ஹம் புட்டோ² ந ப்³யாகாஸி. ஏஸோ கோ², ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பஞ்ஹோ த்³வயந்தோ [த்³வயதோ (ஸீ.)] ஏகந்தனிஸ்ஸிதோ ப⁴விஸ்ஸதி அஜானனேன வா கு³ய்ஹகரணேன வா. யதி³, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ப⁴க³வதா ப⁴ணிதம் ‘நத்தா²னந்த³ ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு ஆசரியமுட்டீ²’தி, தேன ஹி தே²ரஸ்ஸ மாலுக்யபுத்தஸ்ஸ அஜானந்தேன ந ப்³யாகதம். யதி³ ஜானந்தேன ந ப்³யாகதம், தேன ஹி அத்தி² ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு ஆசரியமுட்டி². அயம்பி உப⁴தோ கோடிகோ பஞ்ஹோ தவானுப்பத்தோ, ஸோ தயா நிப்³பா³ஹிதப்³போ³’’தி.
‘‘பா⁴ஸிதம்பேதம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா ‘நத்தா²னந்த³ ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு ஆசரியமுட்டீ²’தி, அப்³யாகதோ ச தே²ரேன மாலுக்யபுத்தேன புச்சி²தோ பஞ்ஹோ, தஞ்ச பன ந அஜானந்தேன ந கு³ய்ஹகரணேன. சத்தாரிமானி, மஹாராஜ, பஞ்ஹப்³யாகரணானி. கதமானி சத்தாரி? ஏகம்ஸப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ படிபுச்சா²ப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ ட²பனீயோ பஞ்ஹோதி.
‘‘கதமோ ச, மஹாராஜ, ஏகம்ஸப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ? ‘ரூபம் அனிச்ச’ந்தி ஏகம்ஸப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ, ‘வேத³னா அனிச்சா’தி…பே… ‘ஸஞ்ஞா அனிச்சா’தி…பே… ‘ஸங்கா²ரா அனிச்சா’தி…பே… ‘விஞ்ஞாணம் அனிச்ச’’ந்தி ஏகம்ஸப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ, அயம் ஏகம்ஸப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ.
‘‘கதமோ விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ? ‘அனிச்சம் பன ரூப’ந்தி விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ, ‘அனிச்சா பன வேத³னா’தி…பே… ‘அனிச்சா பன ஸஞ்ஞா’தி…பே… ‘அனிச்சா பன ஸங்கா²ரா’தி…பே… ‘அனிச்சம் பன விஞ்ஞாண’ந்தி விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ, அயம் விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ.
‘‘கதமோ படிபுச்சா²ப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ? ‘கிம் நு கோ² சக்கு²னா ஸப்³ப³ம் விஜானாதீ’தி அயம் படிபுச்சா²ப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ.
‘‘கதமோ ட²பனீயோ பஞ்ஹோ? ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி ட²பனீயோ பஞ்ஹோ, ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி. ‘அந்தவா லோகோ’தி. ‘அனந்தவா லோகோ’தி. ‘அந்தவா ச அனந்தவா ச லோகோ’தி. ‘நேவந்தவா நானந்தவா லோகோ’தி. ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’ந்தி. ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’ந்தி. ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி. ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி. ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி. ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி ட²பனீயோ பஞ்ஹோ, அயம் ட²பனீயோ பஞ்ஹோ.
‘‘ப⁴க³வா, மஹாராஜ, தே²ரஸ்ஸ மாலுக்யபுத்தஸ்ஸ தம் ட²பனீயம் பஞ்ஹம் ந ப்³யாகாஸி. ஸோ பன பஞ்ஹோ கிம் காரணா ட²பனீயோ? ந தஸ்ஸ தீ³பனாய ஹேது வா காரணம் வா அத்தி², தஸ்மா ஸோ பஞ்ஹோ ட²பனீயோ. நத்தி² பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் அகாரணமஹேதுகம் கி³ரமுதீ³ரண’’ந்தி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ஏவமேதம் ததா² ஸம்படிச்சா²மீ’’தி.
அப்³யாகரணீயபஞ்ஹோ து³தியோ.