1. அம்ப³பாலிஸுத்தவண்ணனா
367. ஸதிபட்டா²னஸம்யுத்தஸ்ஸ பட²மே அம்ப³பாலிவனேதி அம்ப³பாலியா நாம ரூபூபஜீவினியா ரோபிதே அம்ப³வனே. தம் கிர தஸ்ஸா உய்யானம் அஹோஸி. ஸா ஸத்து² த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா பஸன்னசித்தா தத்த² விஹாரம் காரேத்வா ததா²க³தஸ்ஸ நிய்யாதேஸி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். ஏகாயன்வாயந்தி ஏகாயனோ அயம். தத்த² ஏகாயனோதி ஏகமக்³கோ³. மக்³க³ஸ்ஸ ஹி –
‘‘மக்³கோ³ பந்தோ² பதோ² பஜ்ஜோ, அஞ்ஜஸம் வடுமாயனம்;
நாவா உத்தரஸேதூ ச, குல்லோ ச பி⁴ஸி ஸங்கமோ’’தி. (சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸோ 101) –
ப³ஹூனி நாமானி. ஸ்வாயம் இத⁴ அயனனாமேன வுத்தோ. தஸ்மா ஏகாயன்வாயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³தி ஏத்த² ஏகமக்³கோ³. அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³, ந த்³வேதா⁴பத²பூ⁴தோதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. மக்³கோ³தி கேனட்டே²ன மக்³கோ³? நிப்³பா³னக³மனட்டே²ன, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி மக்³க³னீயட்டே²ன ச.
ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யாதி ராகா³தீ³ஹி மலேஹி அபி⁴ஜ்ஜா²விஸமலோபா⁴தீ³ஹி ச உபக்கிலேஸேஹி ஸம்கிலிட்ட²சித்தானம் ஸத்தானம் விஸுத்³த⁴த்தா²ய. ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாயாதி ஸோகஸ்ஸ ச பரிதே³வஸ்ஸ ச ஸமதிக்கமாய, பஹானாயாதி அத்தோ². து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாயாதி காயிகது³க்க²ஸ்ஸ ச சேதஸிகதோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ சாதி இமேஸம் த்³வின்னம் அத்த²ங்க³மாய, நிரோதா⁴யாதி அத்தோ². ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாயாதி ஞாயோ வுச்சதி அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய பத்தியாதி வுத்தம் ஹோதி. அயஞ்ஹி புப்³ப³பா⁴கே³ லோகியோ ஸதிபட்டா²னமக்³கோ³ பா⁴விதோ லோகுத்தரமக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மாய ஸம்வத்ததி. தேனாஹ ‘‘ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாயா’’தி. நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாயாதி தண்ஹாவானவிரஹிதத்தா நிப்³பா³னந்தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ அமதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, அத்தபச்சக்கா²யாதி வுத்தம் ஹோதி. அயஞ்ஹி மக்³கோ³ பா⁴விதோ அனுபுப்³பே³ன நிப்³பா³னஸச்சி²கிரியம் ஸாதே⁴தி. தேனாஹ ‘‘நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாயா’’தி.
ஏவம் ப⁴க³வதா ஸத்தஹி பதே³ஹி ஏகாயனமக்³க³ஸ்ஸ வண்ணோ பா⁴ஸிதோ, ஸோ கஸ்மாதி சே? பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹஜனனத்த²ம். வண்ணபா⁴ஸனஞ்ஹி ஸுத்வா தே பி⁴க்கூ² – ‘‘அயம் கிர மக்³கோ³ ஹத³யஸந்தாபபூ⁴தம் ஸோகம், வாசாவிப்பலாபபூ⁴தம் பரிதே³வம், காயிகஅஸாதபூ⁴தம் து³க்க²ம், சேதஸிகஅஸாதபூ⁴தம் தோ³மனஸ்ஸந்தி சத்தாரோ உபத்³த³வே ஹரதி. விஸுத்³தி⁴ம், ஞாயம், நிப்³பா³னந்தி தயோ விஸேஸே ஆவஹதீ’’தி உஸ்ஸாஹஜாதா இமம் தே³ஸனம் உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் பரியாபுணிதப்³ப³ம், தா⁴ரேதப்³ப³ம், இமஞ்ச மக்³க³ம் பா⁴வேதப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸந்தி. இதி தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹஜனனத்த²ம் வண்ணம் அபா⁴ஸி கம்ப³லவாணிஜாத³யோ கம்ப³லாதீ³னம் வண்ணம் விய.
யதி³த³ந்தி நிபாதோ, யே இமேதி அயமஸ்ஸ அத்தோ². சத்தாரோதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. தேன ‘‘ந ததோ ஹேட்டா², ந உத்³த⁴’’ந்தி ஸதிபட்டா²னபரிச்சே²த³ம் தீ³பேதி. ஸதிபட்டா²னாதி தயோ ஸதிபட்டா²னா ஸதிகோ³சரோபி, திதா⁴ படிபன்னேஸு ஸாவகேஸு ஸத்து²னோ படிகா⁴னுனயவீதிவத்ததாபி, ஸதிபி. ‘‘சதுன்னம், பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச தே³ஸேஸ்ஸாமி தம் ஸுணாத². கோ ச, பி⁴க்க²வே, காயஸ்ஸ ஸமுத³யோ? ஆஹரஸமுத³யா காயஸமுத³யோ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.408) ஹி ஸதிகோ³சரோ ஸதிபட்டா²னந்தி வுத்தோ. ததா² ‘‘காயோ உபட்டா²னம், நோ ஸதி, ஸதி உபட்டா²னஞ்சேவ ஸதி சா’’திஆதீ³ஸுபி (படி. ம. 2.35). தஸ்ஸ அத்தோ² – பதிட்டா²தி அஸ்மிந்தி பட்டா²னம். கா பதிட்டா²தி? ஸதி. ஸதியா பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம். பதா⁴னம் டா²னந்தி வா பட்டா²னம். ஸதியா பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம் ஹத்தி²ட்டா²னஅஸ்ஸட்டா²னாதீ³னி விய.
‘‘தயோ ஸதிபட்டா²னா, யத³ரியோ ஸேவதி, யத³ரியோ ஸேவமானோ ஸத்தா² க³ணமனுஸாஸிதுமரஹதீ’’தி (ம. நி. 3.311) ஏத்த² திதா⁴ படிபன்னேஸு ஸாவகேஸு ஸத்து²னோ படிகா⁴னுனயவீதிவத்ததா ஸதிபட்டா²னந்தி வுத்தா. தஸ்ஸத்தோ² – பட்ட²பேதப்³ப³தோ பட்டா²னம், பவத்தயிதப்³ப³தோதி அத்தோ². கேன பட்ட²பேதப்³போ³தி? ஸதியா. ஸதியா பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னந்தி.
‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.147; ஸம். நி. 5.989) பன ஸதியேவ ஸதிபட்டா²னந்தி வுத்தா. தஸ்ஸத்தோ² – பதிட்டா²தீதி பட்டா²னம், உபட்டா²தி ஓக்கந்தி³த்வா பக்க²ந்தி³த்வா பவத்ததீதி அத்தோ². ஸதியேவ பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம். அத² வா ஸரணட்டே²ன ஸதி, உபட்டா²னட்டே²ன பட்டா²னம், இதி ஸதி ச ஸா பட்டா²னஞ்சாதிபி ஸதிபட்டா²னம். இத³மித⁴ அதி⁴ப்பேதம்.
யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘ஸதிபட்டா²னா’’தி ப³ஹுவசனம் கதந்தி? ஸதீனம் ப³ஹுத்தா. ஆரம்மணபே⁴தே³ன ஹி ப³ஹுகா ஸதியோ. அத² ‘‘மக்³கோ³’’தி கஸ்மா ஏகவசனந்தி? மக்³க³னட்டே²ன ஏகத்தா. சதஸ்ஸோபி ஹி ஏதா ஸதியோ மக்³க³னட்டே²ன ஏகத்தம் க³ச்ச²ந்தி. வுதஞ்ஹேதம் ‘‘மக்³கோ³தி கேனட்டே²ன மக்³கோ³? நிப்³பா³னமக்³க³னட்டே²ன, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி மக்³க³னீயட்டே²ன சா’’தி. சதஸ்ஸோபி சேதா அபரபா⁴கே³ காயாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு கிச்சம் ஸாத⁴யமானா நிப்³பா³னம் க³ச்ச²ந்தி, ஆதி³தோ பட்டா²ய ச நிப்³பா³னத்தி²கேஹி மக்³கி³யந்தீதி தஸ்மா சதஸ்ஸோபி ஏகோ மக்³கோ³தி வுத்தா. ஏவஞ்ச ஸதி வசனானுஸந்தி⁴னா ஸானுஸந்தி⁴காவ தே³ஸனா ஹோதி.
கதமே சத்தாரோதி கதே²துகம்யதாபுச்சா². காயேதி ரூபகாயே. காயானுபஸ்ஸீதி காயம் அனுபஸ்ஸனஸீலோ, காயம் வா அனுபஸ்ஸமானோ. அயஞ்ஹி பி⁴க்கு² இமம் காயம் அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³னம் ஸத்தன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் வஸேன அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதி, நோ நிச்சதோ, து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதி, நோ ஸுக²தோ, அனத்ததோ அனுபஸ்ஸதி, நோ அத்ததோ, நிப்³பி³ந்த³தி, நோ நந்த³தி, விரஜ்ஜதி, நோ ரஜ்ஜதி, நிரோதே⁴தி, நோ ஸமுதே³தி, படினிஸ்ஸஜ்ஜதி, நோ ஆதி³யதி. ஸோ தம் அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸந்தோ நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதி, து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸந்தோ ஸுக²ஸஞ்ஞம் பஜஹதி, அனத்ததோ அனுபஸ்ஸந்தோ அத்தஸஞ்ஞம் பஜஹதி, நிப்³பி³ந்த³ந்தோ நந்தி³ம் பஜஹதி, விரஜ்ஜந்தோ ராக³ம் பஜஹதி, நிரோதே⁴ந்தோ ஸமுத³யம் பஜஹதி, படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தோ ஆதா³னம் பஜஹதீதி வேதி³தப்³போ³.
விஹரதீதி இரீயதி. ஆதாபீதி தீஸு ப⁴வேஸு கிலேஸே ஆதபதீதி ஆதாபோ, வீரியஸ்ஸேதம் நாமம். ஆதாபோ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஆதாபீ. ஸம்பஜானோதி ஸம்பஜஞ்ஞஸங்கா²தேன ஞாணேன ஸமன்னாக³தோ. ஸதிமாதி காயபரிக்³கா³ஹிகாய ஸதியா ஸமன்னாக³தோ. அயம் பன யஸ்மா ஸதியா ஆரம்மணம் பரிக்³க³ஹேத்வா பஞ்ஞாய அனுபஸ்ஸதி. ந ஹி ஸதிவிரஹிதஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனா நாம அத்தி², தேனேவாஹ ‘‘ஸதிஞ்ச க்²வாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³த்தி²கம் வதா³மீ’’தி (ஸம். நி. 5.234). தஸ்மா ஏத்த² ‘‘காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதீ’’தி ஏத்தாவதா காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம் வுத்தம் ஹோதி. அத² வா யஸ்மா அனாதாபினோ அந்தோஸங்கே²போ அந்தராயகரோ ஹோதி, அஸம்பஜானோ உபாயபரிக்³க³ஹே அனுபாயபரிவஜ்ஜனே ச ஸம்முய்ஹதி, முட்ட²ஸ்ஸதி உபாயாபரிச்சாகே³ அனுபாயாபரிக்³க³ஹே ச அஸமத்தோ² ஹோதி, தேனஸ்ஸ தம் கம்மட்டா²னம் ந ஸம்பஜ்ஜதி. தஸ்மா யேஸம் த⁴ம்மானம் ஆனுபா⁴வேன தம் ஸம்பஜ்ஜதி, தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா’’தி இத³ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.
இதி காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம் ஸம்பயோக³ங்க³ஞ்ஜஸ்ஸ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பஹானங்க³ம் த³ஸ்ஸேதும் வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸந்தி வுத்தம். தத்த² வினேய்யாதி தத³ங்க³வினயேன வா விக்க²ம்ப⁴னவினயேன வா வினயித்வா. லோகேதி தஸ்மிம்யேவ காயே. காயோ ஹி இத⁴ லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோதி அதி⁴ப்பேதோ. யஸ்மா பனஸ்ஸ ந காயமத்தேயேவ அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம் பஹீயதி, வேத³னாதீ³ஸுபி பஹீயதி ஏவ. தஸ்மா ‘‘பஞ்சபி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ லோகோ’’தி விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 362) வுத்தம். லோகஸங்கா²தத்தா வா தேஸம் த⁴ம்மானம் அத்து²த்³தா⁴ரனயேனேதம் வுத்தம். யம் பனாஹ ‘‘தத்த² கதமோ லோகோ, ஸ்வேவ காயோ லோகோ’’தி, அயமேவேத்த² அத்தோ². தஸ்மிம் லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம் வினேய்யாதி ஏவம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ த³ட்ட²ப்³போ³.
வேத³னாஸூதி ஏத்த² திஸ்ஸோ வேத³னா, தா ச லோகியா ஏவ, சித்தம்பி லோகியம், ததா² த⁴ம்மா. யதா² பன வேத³னா அனுபஸ்ஸிதப்³பா³, ததா² அனுபஸ்ஸந்தோ ஏஸ வேத³னானுபஸ்ஸீதி வேதி³தப்³போ³. ஏஸ நயோ சித்தத⁴ம்மேஸு. கத²ஞ்ச வேத³னா அனுபஸ்ஸிதப்³பா³தி? ஸுகா² தாவ வேத³னா து³க்க²தோ, து³க்கா² ஸல்லதோ, அது³க்க²மஸுகா² அனிச்சதோ. யதா²ஹ –
‘‘யோ ஸுக²ம் து³க்க²தோ அத்³த³, து³க்க²மத்³த³க்கி² ஸல்லதோ;
அது³க்க²மஸுக²ம் ஸந்தம், அத்³த³க்கி² நம் அனிச்சதோ;
ஸ வே ஸம்மத்³த³ஸோ பி⁴க்கு², உபஸந்தோ சரிஸ்ஸதீ’’தி.
ஸப்³பா³ ஏவ சேதா து³க்கா²திபி அனுபஸ்ஸிதப்³பா³. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘யம்கிஞ்சி வேத³யிதம், ஸப்³ப³ம் தம் து³க்க²ஸ்மிந்தி வதா³மீ’’தி (ஸம். நி. 4.259). ஸுக²து³க்க²தோபி ச அனுபஸ்ஸிதப்³பா³, யதா²ஹ – ‘‘ஸுகா² கோ², ஆவுஸோ விஸாக², வேத³னா டி²திஸுகா² விபரிணாமது³க்கா²’’தி (ம. நி. 1.465) ஸப்³ப³ம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம். அபிச அனிச்சாதி³ஸத்தஅனுபஸ்ஸனாவஸேனபி அனுபஸ்ஸிதப்³பா³.
சித்தத⁴ம்மேஸுபி சித்தம் தாவ ஆரம்மணாதி⁴பதிஸஹஜாதபூ⁴மிகம்மவிபாககிரியாதி³னானத்தபே⁴தா³னம் அனிச்சாதி³அனுபஸ்ஸனானம் ஸராகா³தீ³னஞ்ச பே⁴தா³னம் வஸேன அனுபஸ்ஸிதப்³ப³ம். த⁴ம்மா ஸலக்க²ணஸாமஞ்ஞலக்க²ணானம் ஸுஞ்ஞதத⁴ம்மஸ்ஸ அனிச்சாதி³ஸத்தஅனுபஸ்ஸனானம் ‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்த³’’ந்திஆதீ³னஞ்ச பபே⁴தா³னம் வஸேன அனுபஸ்ஸிதப்³பா³. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன தீ³க⁴மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²ஸு (தீ³. நி. அட்ட². 2.373 ஆத³யோ; ம. நி. அட்ட². 1.105 ஆத³யோ) ஸதிபட்டா²னவண்ணனாயம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.