3. ஸதிபட்டா²னஸம்யுத்தம்

1. அம்ப³பாலிவக்³கோ³

1. அம்ப³பாலிஸுத்தவண்ணனா

367. ஸதிபட்டா²னஸம்யுத்தஸ்ஸ பட²மே அம்ப³பாலிவனேதி அம்ப³பாலியா நாம ரூபூபஜீவினியா ரோபிதே அம்ப³வனே. தம் கிர தஸ்ஸா உய்யானம் அஹோஸி. ஸா ஸத்து² த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா பஸன்னசித்தா தத்த² விஹாரம் காரேத்வா ததா²க³தஸ்ஸ நிய்யாதேஸி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். ஏகாயன்வாயந்தி ஏகாயனோ அயம். தத்த² ஏகாயனோதி ஏகமக்³கோ³. மக்³க³ஸ்ஸ ஹி –

‘‘மக்³கோ³ பந்தோ² பதோ² பஜ்ஜோ, அஞ்ஜஸம் வடுமாயனம்;

நாவா உத்தரஸேதூ ச, குல்லோ ச பி⁴ஸி ஸங்கமோ’’தி. (சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸோ 101) –

ப³ஹூனி நாமானி. ஸ்வாயம் இத⁴ அயனனாமேன வுத்தோ. தஸ்மா ஏகாயன்வாயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³தி ஏத்த² ஏகமக்³கோ³. அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³, ந த்³வேதா⁴பத²பூ⁴தோதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. மக்³கோ³தி கேனட்டே²ன மக்³கோ³? நிப்³பா³னக³மனட்டே²ன, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி மக்³க³னீயட்டே²ன ச.

ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யாதி ராகா³தீ³ஹி மலேஹி அபி⁴ஜ்ஜா²விஸமலோபா⁴தீ³ஹி ச உபக்கிலேஸேஹி ஸம்கிலிட்ட²சித்தானம் ஸத்தானம் விஸுத்³த⁴த்தா²ய. ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாயாதி ஸோகஸ்ஸ ச பரிதே³வஸ்ஸ ச ஸமதிக்கமாய, பஹானாயாதி அத்தோ². து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாயாதி காயிகது³க்க²ஸ்ஸ ச சேதஸிகதோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ சாதி இமேஸம் த்³வின்னம் அத்த²ங்க³மாய, நிரோதா⁴யாதி அத்தோ². ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாயாதி ஞாயோ வுச்சதி அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய பத்தியாதி வுத்தம் ஹோதி. அயஞ்ஹி புப்³ப³பா⁴கே³ லோகியோ ஸதிபட்டா²னமக்³கோ³ பா⁴விதோ லோகுத்தரமக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மாய ஸம்வத்ததி. தேனாஹ ‘‘ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாயா’’தி. நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாயாதி தண்ஹாவானவிரஹிதத்தா நிப்³பா³னந்தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ அமதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, அத்தபச்சக்கா²யாதி வுத்தம் ஹோதி. அயஞ்ஹி மக்³கோ³ பா⁴விதோ அனுபுப்³பே³ன நிப்³பா³னஸச்சி²கிரியம் ஸாதே⁴தி. தேனாஹ ‘‘நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாயா’’தி.

ஏவம் ப⁴க³வதா ஸத்தஹி பதே³ஹி ஏகாயனமக்³க³ஸ்ஸ வண்ணோ பா⁴ஸிதோ, ஸோ கஸ்மாதி சே? பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹஜனனத்த²ம். வண்ணபா⁴ஸனஞ்ஹி ஸுத்வா தே பி⁴க்கூ² – ‘‘அயம் கிர மக்³கோ³ ஹத³யஸந்தாபபூ⁴தம் ஸோகம், வாசாவிப்பலாபபூ⁴தம் பரிதே³வம், காயிகஅஸாதபூ⁴தம் து³க்க²ம், சேதஸிகஅஸாதபூ⁴தம் தோ³மனஸ்ஸந்தி சத்தாரோ உபத்³த³வே ஹரதி. விஸுத்³தி⁴ம், ஞாயம், நிப்³பா³னந்தி தயோ விஸேஸே ஆவஹதீ’’தி உஸ்ஸாஹஜாதா இமம் தே³ஸனம் உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் பரியாபுணிதப்³ப³ம், தா⁴ரேதப்³ப³ம், இமஞ்ச மக்³க³ம் பா⁴வேதப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸந்தி. இதி தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹஜனனத்த²ம் வண்ணம் அபா⁴ஸி கம்ப³லவாணிஜாத³யோ கம்ப³லாதீ³னம் வண்ணம் விய.

யதி³த³ந்தி நிபாதோ, யே இமேதி அயமஸ்ஸ அத்தோ². சத்தாரோதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. தேன ‘‘ந ததோ ஹேட்டா², ந உத்³த⁴’’ந்தி ஸதிபட்டா²னபரிச்சே²த³ம் தீ³பேதி. ஸதிபட்டா²னாதி தயோ ஸதிபட்டா²னா ஸதிகோ³சரோபி, திதா⁴ படிபன்னேஸு ஸாவகேஸு ஸத்து²னோ படிகா⁴னுனயவீதிவத்ததாபி, ஸதிபி. ‘‘சதுன்னம், பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச தே³ஸேஸ்ஸாமி தம் ஸுணாத². கோ ச, பி⁴க்க²வே, காயஸ்ஸ ஸமுத³யோ? ஆஹரஸமுத³யா காயஸமுத³யோ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.408) ஹி ஸதிகோ³சரோ ஸதிபட்டா²னந்தி வுத்தோ. ததா² ‘‘காயோ உபட்டா²னம், நோ ஸதி, ஸதி உபட்டா²னஞ்சேவ ஸதி சா’’திஆதீ³ஸுபி (படி. ம. 2.35). தஸ்ஸ அத்தோ² – பதிட்டா²தி அஸ்மிந்தி பட்டா²னம். கா பதிட்டா²தி? ஸதி. ஸதியா பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம். பதா⁴னம் டா²னந்தி வா பட்டா²னம். ஸதியா பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம் ஹத்தி²ட்டா²னஅஸ்ஸட்டா²னாதீ³னி விய.

‘‘தயோ ஸதிபட்டா²னா, யத³ரியோ ஸேவதி, யத³ரியோ ஸேவமானோ ஸத்தா² க³ணமனுஸாஸிதுமரஹதீ’’தி (ம. நி. 3.311) ஏத்த² திதா⁴ படிபன்னேஸு ஸாவகேஸு ஸத்து²னோ படிகா⁴னுனயவீதிவத்ததா ஸதிபட்டா²னந்தி வுத்தா. தஸ்ஸத்தோ² – பட்ட²பேதப்³ப³தோ பட்டா²னம், பவத்தயிதப்³ப³தோதி அத்தோ². கேன பட்ட²பேதப்³போ³தி? ஸதியா. ஸதியா பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னந்தி.

‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.147; ஸம். நி. 5.989) பன ஸதியேவ ஸதிபட்டா²னந்தி வுத்தா. தஸ்ஸத்தோ² – பதிட்டா²தீதி பட்டா²னம், உபட்டா²தி ஓக்கந்தி³த்வா பக்க²ந்தி³த்வா பவத்ததீதி அத்தோ². ஸதியேவ பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம். அத² வா ஸரணட்டே²ன ஸதி, உபட்டா²னட்டே²ன பட்டா²னம், இதி ஸதி ச ஸா பட்டா²னஞ்சாதிபி ஸதிபட்டா²னம். இத³மித⁴ அதி⁴ப்பேதம்.

யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘ஸதிபட்டா²னா’’தி ப³ஹுவசனம் கதந்தி? ஸதீனம் ப³ஹுத்தா. ஆரம்மணபே⁴தே³ன ஹி ப³ஹுகா ஸதியோ. அத² ‘‘மக்³கோ³’’தி கஸ்மா ஏகவசனந்தி? மக்³க³னட்டே²ன ஏகத்தா. சதஸ்ஸோபி ஹி ஏதா ஸதியோ மக்³க³னட்டே²ன ஏகத்தம் க³ச்ச²ந்தி. வுதஞ்ஹேதம் ‘‘மக்³கோ³தி கேனட்டே²ன மக்³கோ³? நிப்³பா³னமக்³க³னட்டே²ன, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி மக்³க³னீயட்டே²ன சா’’தி. சதஸ்ஸோபி சேதா அபரபா⁴கே³ காயாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு கிச்சம் ஸாத⁴யமானா நிப்³பா³னம் க³ச்ச²ந்தி, ஆதி³தோ பட்டா²ய ச நிப்³பா³னத்தி²கேஹி மக்³கி³யந்தீதி தஸ்மா சதஸ்ஸோபி ஏகோ மக்³கோ³தி வுத்தா. ஏவஞ்ச ஸதி வசனானுஸந்தி⁴னா ஸானுஸந்தி⁴காவ தே³ஸனா ஹோதி.

கதமே சத்தாரோதி கதே²துகம்யதாபுச்சா². காயேதி ரூபகாயே. காயானுபஸ்ஸீதி காயம் அனுபஸ்ஸனஸீலோ, காயம் வா அனுபஸ்ஸமானோ. அயஞ்ஹி பி⁴க்கு² இமம் காயம் அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³னம் ஸத்தன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் வஸேன அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதி, நோ நிச்சதோ, து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதி, நோ ஸுக²தோ, அனத்ததோ அனுபஸ்ஸதி, நோ அத்ததோ, நிப்³பி³ந்த³தி, நோ நந்த³தி, விரஜ்ஜதி, நோ ரஜ்ஜதி, நிரோதே⁴தி, நோ ஸமுதே³தி, படினிஸ்ஸஜ்ஜதி, நோ ஆதி³யதி. ஸோ தம் அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸந்தோ நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதி, து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸந்தோ ஸுக²ஸஞ்ஞம் பஜஹதி, அனத்ததோ அனுபஸ்ஸந்தோ அத்தஸஞ்ஞம் பஜஹதி, நிப்³பி³ந்த³ந்தோ நந்தி³ம் பஜஹதி, விரஜ்ஜந்தோ ராக³ம் பஜஹதி, நிரோதே⁴ந்தோ ஸமுத³யம் பஜஹதி, படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தோ ஆதா³னம் பஜஹதீதி வேதி³தப்³போ³.

விஹரதீதி இரீயதி. ஆதாபீதி தீஸு ப⁴வேஸு கிலேஸே ஆதபதீதி ஆதாபோ, வீரியஸ்ஸேதம் நாமம். ஆதாபோ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஆதாபீ. ஸம்பஜானோதி ஸம்பஜஞ்ஞஸங்கா²தேன ஞாணேன ஸமன்னாக³தோ. ஸதிமாதி காயபரிக்³கா³ஹிகாய ஸதியா ஸமன்னாக³தோ. அயம் பன யஸ்மா ஸதியா ஆரம்மணம் பரிக்³க³ஹேத்வா பஞ்ஞாய அனுபஸ்ஸதி. ந ஹி ஸதிவிரஹிதஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனா நாம அத்தி², தேனேவாஹ ‘‘ஸதிஞ்ச க்²வாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³த்தி²கம் வதா³மீ’’தி (ஸம். நி. 5.234). தஸ்மா ஏத்த² ‘‘காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதீ’’தி ஏத்தாவதா காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம் வுத்தம் ஹோதி. அத² வா யஸ்மா அனாதாபினோ அந்தோஸங்கே²போ அந்தராயகரோ ஹோதி, அஸம்பஜானோ உபாயபரிக்³க³ஹே அனுபாயபரிவஜ்ஜனே ச ஸம்முய்ஹதி, முட்ட²ஸ்ஸதி உபாயாபரிச்சாகே³ அனுபாயாபரிக்³க³ஹே ச அஸமத்தோ² ஹோதி, தேனஸ்ஸ தம் கம்மட்டா²னம் ந ஸம்பஜ்ஜதி. தஸ்மா யேஸம் த⁴ம்மானம் ஆனுபா⁴வேன தம் ஸம்பஜ்ஜதி, தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா’’தி இத³ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

இதி காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம் ஸம்பயோக³ங்க³ஞ்ஜஸ்ஸ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பஹானங்க³ம் த³ஸ்ஸேதும் வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸந்தி வுத்தம். தத்த² வினேய்யாதி தத³ங்க³வினயேன வா விக்க²ம்ப⁴னவினயேன வா வினயித்வா. லோகேதி தஸ்மிம்யேவ காயே. காயோ ஹி இத⁴ லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோதி அதி⁴ப்பேதோ. யஸ்மா பனஸ்ஸ ந காயமத்தேயேவ அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம் பஹீயதி, வேத³னாதீ³ஸுபி பஹீயதி ஏவ. தஸ்மா ‘‘பஞ்சபி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ லோகோ’’தி விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 362) வுத்தம். லோகஸங்கா²தத்தா வா தேஸம் த⁴ம்மானம் அத்து²த்³தா⁴ரனயேனேதம் வுத்தம். யம் பனாஹ ‘‘தத்த² கதமோ லோகோ, ஸ்வேவ காயோ லோகோ’’தி, அயமேவேத்த² அத்தோ². தஸ்மிம் லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம் வினேய்யாதி ஏவம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ த³ட்ட²ப்³போ³.

வேத³னாஸூதி ஏத்த² திஸ்ஸோ வேத³னா, தா ச லோகியா ஏவ, சித்தம்பி லோகியம், ததா² த⁴ம்மா. யதா² பன வேத³னா அனுபஸ்ஸிதப்³பா³, ததா² அனுபஸ்ஸந்தோ ஏஸ வேத³னானுபஸ்ஸீதி வேதி³தப்³போ³. ஏஸ நயோ சித்தத⁴ம்மேஸு. கத²ஞ்ச வேத³னா அனுபஸ்ஸிதப்³பா³தி? ஸுகா² தாவ வேத³னா து³க்க²தோ, து³க்கா² ஸல்லதோ, அது³க்க²மஸுகா² அனிச்சதோ. யதா²ஹ –

‘‘யோ ஸுக²ம் து³க்க²தோ அத்³த³, து³க்க²மத்³த³க்கி² ஸல்லதோ;

அது³க்க²மஸுக²ம் ஸந்தம், அத்³த³க்கி² நம் அனிச்சதோ;

ஸ வே ஸம்மத்³த³ஸோ பி⁴க்கு², உபஸந்தோ சரிஸ்ஸதீ’’தி.

ஸப்³பா³ ஏவ சேதா து³க்கா²திபி அனுபஸ்ஸிதப்³பா³. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘யம்கிஞ்சி வேத³யிதம், ஸப்³ப³ம் தம் து³க்க²ஸ்மிந்தி வதா³மீ’’தி (ஸம். நி. 4.259). ஸுக²து³க்க²தோபி ச அனுபஸ்ஸிதப்³பா³, யதா²ஹ – ‘‘ஸுகா² கோ², ஆவுஸோ விஸாக², வேத³னா டி²திஸுகா² விபரிணாமது³க்கா²’’தி (ம. நி. 1.465) ஸப்³ப³ம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம். அபிச அனிச்சாதி³ஸத்தஅனுபஸ்ஸனாவஸேனபி அனுபஸ்ஸிதப்³பா³.

சித்தத⁴ம்மேஸுபி சித்தம் தாவ ஆரம்மணாதி⁴பதிஸஹஜாதபூ⁴மிகம்மவிபாககிரியாதி³னானத்தபே⁴தா³னம் அனிச்சாதி³அனுபஸ்ஸனானம் ஸராகா³தீ³னஞ்ச பே⁴தா³னம் வஸேன அனுபஸ்ஸிதப்³ப³ம். த⁴ம்மா ஸலக்க²ணஸாமஞ்ஞலக்க²ணானம் ஸுஞ்ஞதத⁴ம்மஸ்ஸ அனிச்சாதி³ஸத்தஅனுபஸ்ஸனானம் ‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்த³’’ந்திஆதீ³னஞ்ச பபே⁴தா³னம் வஸேன அனுபஸ்ஸிதப்³பா³. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன தீ³க⁴மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²ஸு (தீ³. நி. அட்ட². 2.373 ஆத³யோ; ம. நி. அட்ட². 1.105 ஆத³யோ) ஸதிபட்டா²னவண்ணனாயம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

2. ஸதிஸுத்தவண்ணனா

368. து³தியே ஸதோதி காயாதி³அனுபஸ்ஸனாஸதியா ஸமன்னாக³தோ. ஸம்பஜானோதி சதுஸம்பஜஞ்ஞபஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ. அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தேதி ஏத்த² அபி⁴க்கந்தம் வுச்சதி க³மனம், படிக்கந்தம் நிவத்தனம், தது³ப⁴யம்பி சதூஸு இரியாபதே²ஸு லப்³ப⁴தி. க³மனே தாவ புரதோ காயம் அபி⁴ஹரந்தோ அபி⁴க்கமதி நாம, படினிவத்தந்தோ படிக்கமதி நாம. டா²னேபி டி²தகோவ காயம் புரதோ ஓனமந்தோ அபி⁴க்கமதி நாம, பச்ச²தோ அபனாமேந்தோ படிக்கமதி நாம. நிஸஜ்ஜாயபி நிஸின்னகோவ ஆஸனஸ்ஸ புரிமஅங்கா³பி⁴முகோ² ஸம்ஸரந்தோ அபி⁴க்கமதி நாம, பச்சி²மஅங்க³ப்பதே³ஸம் பச்சாஸம்ஸரந்தோ படிக்கமதி நாம. நிபஜ்ஜனேபி ஏஸேவ நயோ.

ஸம்பஜானகாரீ ஹோதீதி ஸம்பஜஞ்ஞேன ஸப்³ப³கிச்சகாரீ, ஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸேவ வா காரீ. ஸோ ஹி அபி⁴க்கந்தாதீ³ஸு ஸம்பஜஞ்ஞம் கரோதேவ, ந கத்த²சி ஸம்பஜஞ்ஞவிரஹிதோ ஹோதி.

தத்த² ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம், ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம், கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம், அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞந்தி சதுப்³பி³த⁴ம் ஸம்பஜஞ்ஞம். தத்த² அபி⁴க்கமனசித்தே உப்பன்னே சித்தவஸேனேவ அக³ந்த்வா ‘‘கிம் நு மே ஏத்த² க³தேன அத்தோ² அத்தி², நத்தீ²’’தி அத்தா²னத்த²ம் பரிக்³க³ண்ஹித்வா அத்த²பரிக்³க³ண்ஹனம் ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம். தத்த² ச அத்தோ²தி சேதியத³ஸ்ஸனபோ³தி⁴த³ஸ்ஸனஸங்க⁴த³ஸ்ஸனதே²ரத³ஸ்ஸனஅஸுப⁴த³ஸ்ஸனாதி³வஸேன த⁴ம்மதோ வட்³டி⁴. சேதியம் தி³ஸ்வாபி ஹி பு³த்³தா⁴ரம்மணம், ஸங்க⁴த³ஸ்ஸனேன ஸங்கா⁴ரம்மணம் பீதிம் உப்பாதே³த்வா ததே³வ க²யதோ ஸம்மஸந்தோ அரஹத்தம் பாபுணாதி. மஹாவிஹாரஸ்மிஞ்ஹி த³க்கி²ணத்³வாரே ட²த்வா மஹாசேதியம் ஓலோகேந்தா திம்ஸஸஹஸ்ஸபி⁴க்கூ² அரஹத்தம் பாபுணிம்ஸு, ததா² பச்சி²மத்³வாரே உத்தரத்³வாரே பாசீனத்³வாரே ச, ததா² பஞ்ஹமண்ட³பட்டா²னே அப⁴யவாபிபாளியம், தூ²பாராமத்³வாரே நக³ரஸ்ஸ த³க்கி²ணத்³வாரே அனுராத⁴வாபிபாளியம்.

மஹாஅரியவம்ஸபா⁴ணகத்தே²ரோ பனாஹ ‘‘கிம் தும்ஹே வத³த², மஹாசேதியஸ்ஸ ஸமந்தா குச்சி²வேதி³காய ஹேட்டி²மபா⁴க³தோ பட்டா²ய பஞ்ஞாயனட்டா²னே யத்த² யத்த² த்³வே பாதா³ ஸக்கா ஹோந்தி ஸமம் பதிட்டா²பேதும், தத்த² தத்த² ஏகபது³த்³தா⁴ரே திம்ஸதிம்ஸ பி⁴க்கு²ஸஹஸ்ஸானி அரஹத்தம் பாபுணிம்ஸூதி ஸக்கா வது’’ந்தி. அபரோ பன மஹாதே²ரோ ஆஹ – ‘‘மஹாசேதியதலே ஆகிண்ணவாலிகாய ப³ஹுதரா பி⁴க்கூ² அரஹத்தம் பத்தா’’தி. தே²ரே தி³ஸ்வா தேஸம் ஓவாதே³ பதிட்டா²ய அஸுப⁴ம் தி³ஸ்வா தத்த² பட²மம் ஜா²னம் உப்பாதே³த்வா ததே³வ க²யதோ ஸம்மஸந்தோ அரஹத்தம் பாபுணாதி. தஸ்மா ஏதேஸம் த³ஸ்ஸனம் ஸாத்த²ம். கேசி பன – ‘‘ஆமிஸதோபி வட்³டி⁴ அத்தோ²யேவ, தம் நிஸ்ஸாய ப்³ரஹ்மசரியானுக்³க³ஹாய படிபன்னத்தா’’தி வத³ந்தி.

தஸ்மிம் பன க³மனே ஸப்பாயாஸப்பாயம் பரிக்³க³ண்ஹித்வா ஸப்பாயபரிக்³க³ண்ஹனம் ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம். ஸேய்யதி²த³ம்? சேதியத³ஸ்ஸனம் தாவ ஸாத்த²ம். ஸசே பன சேதியஸ்ஸ மஹாபூஜாய த³ஸத்³வாத³ஸயோஜனந்தரே பரிஸா ஸன்னிபதந்தி, அத்தனோ விப⁴வானுரூபா இத்தி²யோபி புரிஸாபி அலங்கதபடியத்தா சித்தகம்மரூபகானி விய ஸஞ்சரந்தி. தத்ர சஸ்ஸ இட்டே² ஆரம்மணே லோபோ⁴, அனிட்டே² படிகோ⁴, அஸமபேக்க²னே மோஹோ உப்பஜ்ஜதி, காயஸம்ஸக்³கே³ காயஸம்ஸக்³கா³பத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ஜீவிதப்³ரஹ்மசரியானம் வா அந்தராயோ ச ஹோதி. ஏவம் தம் டா²னம் அஸப்பாயம் ஹோதி, வுத்தப்பகாரஅந்தராயாபா⁴வே ஸப்பாயம். ஸங்க⁴த³ஸ்ஸனம்பி ஸாத்த²ம். ஸசே பன அந்தோகா³மே மஹாமண்ட³பம் காரேத்வா ஸப்³ப³ரத்திம் த⁴ம்மஸ்ஸவனம் காரேந்தேஸு மனுஸ்ஸேஸு வுத்தப்பகாரேனேவ ஜனஸன்னிபாதோ சேவ அந்தராயோ ச ஹோதி, ஏவம் தம் டா²னம் அஸப்பாயம், அந்தராயாபா⁴வே ஸப்பாயம். மஹாபரிவாரானம் தே²ரானம் த³ஸ்ஸனேபி ஏஸேவ நயோ.

அஸுப⁴த³ஸ்ஸனம்பி ஸாத்த²ம். தத³த்த²தீ³பனத்த²ஞ்ச இத³ம் வத்து² – ஏகோ கிர த³ஹரபி⁴க்கு² ஸாமணேரம் க³ஹேத்வா த³ந்தகட்ட²த்தா²ய க³தோ. ஸாமணேரோ மக்³கா³ ஓக்கமித்வா புரதோ க³ச்ச²ந்தோ அஸுப⁴ம் தி³ஸ்வா பட²மஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா ததே³வ பாத³கம் கத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தோ தீணி ப²லானி ஸச்சி²கத்வா உபரிமக்³க³த்தா²ய கம்மட்டா²னம் பரிக்³க³ஹேத்வா அட்டா²ஸி. த³ஹரோ தம் அபஸ்ஸந்தோ ‘‘ஸாமணேரா’’தி பக்கோஸி. ஸோ – ‘‘மயா பப்³ப³ஜிததி³வஸதோ பட்டா²ய பி⁴க்கு²னா ஸத்³தி⁴ம் த்³வே கதா² நாம ந கதி²தபுப்³பா³, அஞ்ஞஸ்மிம்பி தி³வஸே உபரிவிஸேஸம் நிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேத்வா ‘‘கிம், ப⁴ந்தே,’’தி படிவசனம் அதா³ஸி. ‘‘ஏஹீ’’தி வுத்தே ஏகவசனேனேவ ஆக³ந்த்வா – ‘‘ப⁴ந்தே, இமினா தாவ மக்³கே³ன க³ந்த்வா மயா டி²தோகாஸே முஹுத்தம் புரத்தா²பி⁴முகா² ஹுத்வா ஓலோகேதா²’’தி ஆஹ. ஸோ ததா² கத்வா தேன பத்தவிஸேஸமேவ பாபுணி. ஏவம் ஏகம் அஸுப⁴ம் த்³வின்னம் ஜனானம் அத்தா²ய ஜாதம். ஏவம் ஸாத்த²ம்பி பனேதம் புரிஸஸ்ஸ மாதுகா³மாஸுப⁴ம் அஸப்பாயம், மாதுகா³மஸ்ஸ ச புரிஸாஸுப⁴ம், ஸபா⁴க³மேவ ஸப்பாயந்தி ஏவம் ஸப்பாயபரிக்³க³ண்ஹனம் ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம்.

ஏவம் பரிக்³க³ஹிதஸாத்த²ஸப்பாயஸ்ஸ பன அட்ட²திம்ஸகம்மட்டா²னேஸு அத்தனோ சித்தருசிகம் கம்மட்டா²னஸங்கா²தம் கோ³சரம் உக்³க³ஹேத்வா பி⁴க்கா²சாரகோ³சரே தம் க³ஹேத்வாவ க³மனம் கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம் நாம.

தஸ்ஸாவிபா⁴வத்த²ம் இத³ம் சதுக்கம் வேதி³தப்³ப³ம் – இதே⁴கச்சோ பி⁴க்கு² ஹரதி ந பச்சாஹரதி, ஏகச்சோ பச்சாஹரதி ந ஹரதி, ஏகச்சோ பன நேவ ஹரதி ந பச்சாஹரதி, ஏகச்சோ ஹரதி ச பச்சாஹரதி ச.

தத்த² யோ பி⁴க்கு² தி³வஸம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ச ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴த்வா ததா² ரத்தியா பட²மம் யாமம் மஜ்ஜி²மயாமே ஸேய்யம் கப்பேத்வா, பச்சி²மயாமேபி நிஸஜ்ஜாசங்கமேஹி வீதினாமேத்வா, பகே³வ சேதியங்க³ணபோ³தி⁴யங்க³ணவத்தம் கத்வா போ³தி⁴ருக்கே² உத³கம் ஆஸிஞ்சித்வா பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீயம் பச்சுபட்ட²பேத்வா ஆசரியுபஜ்ஜா²யவத்தாதீ³னி ஸமாதா³ய வத்ததி. ஸோ ஸரீரபரிகம்மம் கத்வா ஸேனாஸனம் பவிஸித்வா த்³வே தயோ பல்லங்கே உஸுமம் கா³ஹாபேந்தோ கம்மட்டா²னமனுயுஞ்ஜித்வா பி⁴க்கா²சாரவேலாய உட்ட²ஹித்வா கம்மட்டா²னஸீஸேனேவ பத்தசீவரமாதா³ய ஸேனாஸனதோ நிக்க²மித்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோவ சேதியங்க³ணம் க³ந்த்வா ஸசே பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் ஹோதி, தம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ சேதியங்க³ணம் பவிஸதி. அஞ்ஞம் சே கம்மட்டா²னம் ஹோதி, ஸோபானபாத³மூலே ட²த்வா ஹத்தே²ன க³ஹிதப⁴ண்ட³ம் விய தம் ட²பேத்வா பு³த்³தா⁴ரம்மணம் பீதிம் க³ஹேத்வா சேதியங்க³ணம் ஆருய்ஹ மஹந்தம் சேதியம் சே, திக்க²த்தும் பத³க்கி²ணம் கத்வா சதூஸு டா²னேஸு வந்தி³தப்³ப³ம், கு²த்³த³கம் சே, ததே²வ பத³க்கி²ணம் கத்வா அட்ட²ஸு டா²னேஸு வந்தி³தப்³ப³ம். சேதியம் வந்தி³த்வா போ³தி⁴யங்க³ணம் பத்தேனாபி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² விய நிபச்சகாரம் த³ஸ்ஸேத்வா போ³தி⁴ வந்தி³தப்³பா³. ஸோ ஏவம் சேதியஞ்ச போ³தி⁴ஞ்ச வந்தி³த்வா படிஸாமிதட்டா²னம் க³ந்த்வா படிஸாமிதப⁴ண்ட³கம் ஹத்தே²ன க³ண்ஹந்தோ விய நிக்கி²த்தகம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா கா³மஸமீபே கம்மட்டா²னஸீஸேனேவ சீவரம் பாருபித்வா கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸதி.

அத² நம் மனுஸ்ஸா தி³ஸ்வா ‘‘அய்யோ நோ ஆக³தோ’’தி பச்சுக்³க³ந்த்வா பத்தம் க³ஹேத்வா ஆஸனஸாலாய வா கே³ஹே வா நிஸீதா³பேத்வா யாகு³ம் த³த்வா யாவ ப⁴த்தம் ந நிட்டா²தி, தாவ பாதே³ தோ⁴வித்வா மக்கே²த்வா புரதோ நிஸீதி³த்வா பஞ்ஹம் வா புச்ச²ந்தி, த⁴ம்மம் வா ஸோதுகாமா ஹோந்தி. ஸசேபி ந கதா²பேந்தி, ஜனஸங்க³ஹணத்த²ம் த⁴ம்மகதா² நாம காதப்³பா³யேவாதி அட்ட²கதா²சரியா வத³ந்தி. த⁴ம்மகதா² ஹி கம்மட்டா²னவினிமுத்தா நாம நத்தி², தஸ்மா கம்மட்டா²னஸீஸேனேவ த⁴ம்மம் கதே²த்வா கம்மட்டா²னஸீஸேனேவ ஆஹாரம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா அனுமோத³னம் கத்வா நிவத்தியமானேஹிபி மனுஸ்ஸேஹி அனுக³தோவ கா³மதோ நிக்க²மித்வா தத்த² தே நிவத்தேத்வா மக்³க³ம் படிபஜ்ஜதி.

அத² நம் புரேதரம் நிக்க²மித்வா ப³ஹிகா³மே கதப⁴த்தகிச்சா ஸாமணேரத³ஹரபி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா பச்சுக்³க³ந்த்வா பத்தசீவரமஸ்ஸ க³ண்ஹந்தி. போராணகபி⁴க்கூ² கிர ந ‘‘அம்ஹாகம் உபஜ்ஜா²யோ ஆசரியோ’’தி முக²ம் ஓலோகேத்வா வத்தம் கரோந்தி, ஸம்பத்தபரிச்சே²தே³னேவ கரோந்தி. தே தம் புச்ச²ந்தி – ‘‘ப⁴ந்தே, ஏதே மனுஸ்ஸா தும்ஹாகம் கிம் ஹோந்தி, மாதிபக்க²தோ ஸம்ப³ந்தா⁴ பிதிபக்க²தோ’’தி? கிம் தி³ஸ்வா புச்ச²தா²தி? தும்ஹேஸு ஏதேஸம் பேமம் ப³ஹுமானந்தி. ‘‘ஆவுஸோ, யம் மாதாபிதூஹிபி து³க்கரதரம், தம் ஏதே அம்ஹாகம் கரோந்தி, பத்தசீவரம்பி நோ ஏதேஸம் ஸந்தகமேவ, ஏதேஸம் ஆனுபா⁴வேன நேவ ப⁴யே ப⁴யம், ந சா²தகே சா²தகம் ஜானாம, ஏதி³ஸா நாம அம்ஹாகம் உபகாரினோ நத்தீ²’’தி தேஸம் கு³ணே கத²யந்தோ க³ச்ச²தி. அயம் வுச்சதி ஹரதி ந பச்சாஹரதீதி.

யஸ்ஸ பன பகே³வ வுத்தப்பகாரம் வத்தபடிபத்திம் கரோந்தஸ்ஸ கம்மஜதேஜோ பஜ்ஜலதி, அனுபாதி³ண்ணகம் முஞ்சித்வா உபாதி³ண்ணகம் க³ண்ஹாதி, ஸரீரதோ ஸேதா³ முச்சந்தி, கம்மட்டா²னவீதி²ம் நாரோஹதி, ஸோ பகே³வ பத்தசீவரமாதா³ய வேக³ஸாவ சேதியம் வந்தி³த்வா கோ³ரூபானம் நிக்க²மனவேலாயமேவ கா³மம் யாகு³பி⁴க்கா²ய பவிஸித்வா யாகு³ம் லபி⁴த்வா ஆஸனஸாலம் க³ந்த்வா பிவதி. அத²ஸ்ஸ த்³வித்திக்க²த்தும் அஜ்ஜோ²ஹரணமத்தேனேவ கம்மஜதேஜோ உபாதி³ண்ணகம் முஞ்சித்வா அனுபாதி³ண்ணகம் க³ண்ஹாதி, க⁴டஸதேன ந்ஹாதோ விய தேஜோதா⁴துபரிளாஹனிப்³பா³னம் பத்வா கம்மட்டா²னஸீஸேன யாகு³ம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா பத்தஞ்ச முக²ஞ்ச தோ⁴வித்வா அந்தராப⁴த்தே கம்மட்டா²னம் மனஸிகத்வா அவஸேஸட்டா²னே பிண்டா³ய சரித்வா கம்மட்டா²னஸீஸேன ஆஹாரம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா ததோ பட்டா²ய போங்கா²னுபோங்க²ம் உபட்ட²ஹமானம் கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வாவ ஆக³ச்ச²தி. அயம் வுச்சதி பச்சாஹரதி ந ஹரதீதி. ஏதி³ஸா ச பி⁴க்கூ² யாகு³ம் பிவித்வா விபஸ்ஸனம் ஆரபி⁴த்வா பு³த்³த⁴ஸாஸனே அரஹத்தம் பத்தா நாம க³ணனபத²ம் வீதிவத்தா. ஸீஹளதீ³பேயேவ தேஸு தேஸு கா³மேஸு ஆஸனஸாலாயம் ந தம் ஆஸனமத்தி², யத்த² யாகு³ம் பிவித்வா அரஹத்தம் பத்தா பி⁴க்கூ² நத்தீ²தி.

யோ பன பமாத³விஹாரீ ஹோதி நிக்கி²த்தது⁴ரோ, ஸப்³ப³வத்தானி பி⁴ந்தி³த்வா பஞ்சவித⁴சேதோவினிப³ந்த⁴ப³த்³த⁴சித்தோ விஹரந்தோ ‘‘கம்மட்டா²னம் நாம அத்தீ²’’திபி ஸஞ்ஞம் அகத்வா கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸித்வா அனனுலோமிகேன கி³ஹிஸம்ஸக்³கே³ன ஸம்ஸட்டோ² சரித்வா ச பு⁴ஞ்ஜித்வா ச துச்சோ² நிக்க²மதி. அயம் வுச்சதி நேவ ஹரதி ந பச்சாஹரதீதி.

யோ பனாயம் ஹரதி ச பச்சாஹரதி சாதி வுத்தோ, ஸோ க³தபச்சாக³திகவத்தவஸேன வேதி³தப்³போ³. அத்தகாமா ஹி குலபுத்தா ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா த³ஸபி வீஸம்பி திம்ஸம்பி சத்தாலீஸம்பி பஞ்ஞாஸம்பி ஸதம்பி ஏகதோ வஸந்தா கதிகவத்தம் கத்வா விஹரந்தி ‘‘ஆவுஸோ, தும்ஹே ந இணட்டா, ந ப⁴யட்டா, ந ஜீவிகாபகதா பப்³ப³ஜிதா, து³க்கா² முச்சிதுகாமா பனேத்த² பப்³ப³ஜிதா, தஸ்மா க³மனே உப்பன்னகிலேஸம் க³மனேயேவ நிக்³க³ண்ஹத², டா²னே, நிஸஜ்ஜாய, ஸயனே உப்பன்னகிலேஸம் ஸயனேயேவ நிக்³க³ண்ஹதா²’’தி. தே ஏவம் கதிகவத்தம் கத்வா பி⁴க்கா²சாரம் க³ச்ச²ந்தா அட்³ட⁴உஸப⁴உஸப⁴அட்³ட⁴கா³வுதகா³வுதந்தரேஸு பாஸாணா ஹோந்தி, தாய ஸஞ்ஞாய கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தாவ க³ச்ச²ந்தி. ஸசே கஸ்ஸசி க³மனே கிலேஸோ உப்பஜ்ஜதி, தத்தே²வ நம் நிக்³க³ண்ஹாதி. ததா² அஸக்கோந்தோ திட்ட²தி. அத²ஸ்ஸ பச்ச²தோ ஆக³ச்ச²ந்தோபி திட்ட²தி, ஸோ ‘‘அயம் பி⁴க்கு² துய்ஹம் உப்பன்னவிதக்கம் ஜானாதி, அனனுச்ச²விகம் தே ஏத’’ந்தி அத்தானம் படிசோதே³த்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா தத்தே²வ அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமதி, ததா² அஸக்கோந்தோ நிஸீத³தீதி ஸோ ஏவ நயோ. அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமிதும் அஸக்கோந்தோபி, தம் கிலேஸம் விக்க²ம்பே⁴த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோவ க³ச்ச²தி, ந கம்மட்டா²னவிப்பயுத்தேன சித்தேன பாத³ம் உத்³த⁴ரதி. உத்³த⁴ரதி சே, படினிவத்தித்வா புரிமபதே³ஸம்யேவ ஏதி ஆலிந்த³கவாஸீ மஹாபு²ஸ்ஸதே³வத்தே²ரோ விய.

ஸோ கிர ஏகூனவீஸதி வஸ்ஸானி க³தபச்சாக³திகவத்தம் பூரேந்தோ ஏவ விஹாஸி. மனுஸ்ஸாபி ஸுத³ம் அந்தராமக்³கே³ கஸந்தா ச வபந்தா ச மத்³த³ந்தா ச கம்மானி ச கரோந்தா தே²ரம் ததா² க³ச்ச²ந்தம் தி³ஸ்வா – ‘‘அயம் தே²ரோ புனப்புனம் நிவத்தித்வா க³ச்ச²தி, கிம் நு கோ² மக்³க³மூள்ஹோ, உதா³ஹு கிஞ்சி பமுட்டோ²’’தி ஸமுல்லபந்தி. ஸோ தம் அனாதி³யித்வா கம்மட்டா²னயுத்தசித்தேனேவ ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தோ வீஸதிவஸ்ஸப்³ப⁴ந்தரே அரஹத்தம் பாபுணி. அரஹத்தப்பத்ததி³வஸே சஸ்ஸ சங்கமனகோடியம் அதி⁴வத்தா² தே³வதா அங்கு³லீஹி தீ³பம் உஜ்ஜாலேத்வா அட்டா²ஸி. சத்தாரோபி மஹாராஜானோ ஸக்கோ ச தே³வானமிந்தோ³ ப்³ரஹ்மா ச ஸஹம்பதி உபட்டா²னம் ஆக³மம்ஸு. தஞ்ச ஓபா⁴ஸம் தி³ஸ்வா வனவாஸீமஹாதிஸ்ஸத்தே²ரோ தம் து³தியதி³வஸே புச்சி² – ‘‘ரத்திபா⁴கே³ ஆயஸ்மதோ ஸந்திகே ஓபா⁴ஸோ அஹோஸி, கிம் ஸோ ஓபா⁴ஸோ’’தி? தே²ரோ விக்கே²பம் கரோந்தோ ‘‘ஓபா⁴ஸோ நாம தீ³போபா⁴ஸோபி ஹோதி, மணிஓபா⁴ஸோபீ’’தி ஏவமாதி³மாஹ. ததோ ‘‘படிச்சா²தே³த² தும்ஹே’’தி நிப³த்³தோ⁴ ஆமாதி படிஜானித்வா ஆரோசேஸி.

காளவல்லிமண்ட³பவாஸீமஹானாக³த்தே²ரோ விய ச. ஸோபி கிர க³தபச்சாக³திகவத்தம் பூரேந்தோ பட²மம் தாவ ‘‘ப⁴க³வதோ மஹாபதா⁴னம் பூஜேஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்த வஸ்ஸானி டா²னசங்கமமேவ அதி⁴ட்டா²ஸி. புன ஸோளஸ வஸ்ஸானி க³தபச்சாக³திகவத்தம் பூரேத்வா அரஹத்தம் பாபுணி. ஸோ கம்மட்டா²னயுத்தேனேவ சித்தேன பாத³ம் உத்³த⁴ரந்தோ விப்பயுத்தேன உத்³த⁴டே படினிவத்தந்தோ கா³மஸமீபம் க³ந்த்வா ‘‘கா³வீ நு பப்³ப³ஜிதோ நூ’’தி ஆஸங்கனீயபதே³ஸே ட²த்வா சீவரம் பாருபித்வா கச்ச²கரகதோ உத³கேன பத்தம் தோ⁴வித்வா உத³கக³ண்டூ³ஸம் கரோதி. கிம் காரணா? ‘‘மா மே பி⁴க்க²ம் தா³தும் வா வந்தி³தும் வா ஆக³தே மனுஸ்ஸே ‘தீ³கா⁴யுகா ஹோதா²’தி வசனமத்தேனாபி கம்மட்டா²னவிக்கே²போ அஹோஸீ’’தி ‘‘அஜ்ஜ, ப⁴ந்தே, கதிமீ’’தி தி³வஸம் வா பி⁴க்கு²க³ணனம் வா பஞ்ஹம் வா புச்சி²தோ பன உத³கம் கி³லித்வா ஆரோசேதி. ஸசே தி³வஸாதி³புச்ச²கா ந ஹோந்தி, நிக்க²மனவேலாயம் கா³மத்³வாரே நிட்டு²பி⁴த்வா யாதி.

கலம்ப³தித்த²விஹாரே வஸ்ஸூபக³தா பஞ்ஞாஸ பி⁴க்கூ² விய ச. தே கிர ஆஸாள்ஹிபுண்ணமியம் கதிகவத்தம் அகம்ஸு – ‘‘அரஹத்தம் அபத்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் நாலபிஸ்ஸாமா’’தி. கா³மஞ்ச பிண்டா³ய பவிஸந்தா உத³கக³ண்டூ³ஸம் கத்வா பவிஸிம்ஸு. தி³வஸாதீ³ஸு புச்சி²தேஸு வுத்தனயேனேவ படிபஜ்ஜிம்ஸு. தத்த² மனுஸ்ஸா நிட்டு²ப⁴னம் தி³ஸ்வா ஜானிம்ஸு – ‘‘அஜ்ஜேகோ ஆக³தோ, அஜ்ஜ த்³வே’’தி. ஏவஞ்ச சிந்தேஸும் – ‘‘கிம் நு கோ² ஏதே அம்ஹேஹேவ ஸத்³தி⁴ம் ந ஸல்லபந்தி, உதா³ஹு அஞ்ஞமஞ்ஞம்பி. யதி³ அஞ்ஞமஞ்ஞம் ந ஸல்லபந்தி, அத்³தா⁴ விவாத³ஜாதா ப⁴விஸ்ஸந்தி. ஏத² நே அஞ்ஞமஞ்ஞம் க²மாபேஸ்ஸாமா’’தி ஸப்³பே³ விஹாரம் க³ந்த்வா பஞ்ஞாஸாய பி⁴க்கூ²ஸு த்³வேபி பி⁴க்கூ² ஏகோகாஸே நாத்³த³ஸம்ஸு. ததோ யோ தேஸு சக்கு²மா புரிஸோ, ஸோ ஆஹ – ‘‘ந போ⁴ கலஹகாரகானம் ஓகாஸோ ஈதி³ஸோ ஹோதி, ஸுஸம்மட்ட²ம் சேதியங்க³ணம் போ³தி⁴யங்க³ணம், ஸுனிக்கி²த்தா ஸம்மஜ்ஜனியோ, ஸுபட்டி²தம் பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீய’’ந்தி. தே ததோவ நிவத்தா. தேபி பி⁴க்கூ² அந்தோதேமாஸேயேவ அரஹத்தம் பத்வா மஹாபவாரணாயம் விஸுத்³தி⁴பவாரணம் பவாரேஸும்.

ஏவம் காளவல்லிமண்ட³பவாஸீ மஹானாக³த்தே²ரோ விய, கலம்ப³தித்த²விஹாரே வஸ்ஸூபக³தா பி⁴க்கூ² விய ச கம்மட்டா²னயுத்தேனேவ சித்தேன பாத³ம் உத்³த⁴ரந்தோ கா³மஸமீபம் க³ந்த்வா உத³கக³ண்டூ³ஸம் கத்வா வீதி²யோ ஸல்லக்கே²த்வா யத்த² ஸுராஸோண்ட³து⁴த்தாத³யோ கலஹகாரகா சண்ட³ஹத்தி²அஸ்ஸாத³யோ வா நத்தி², தம் வீதி²ம் படிபஜ்ஜதி. தத்த² ச பிண்டா³ய சரமானோ ந துரிததுரிதோ விய ஜவேன க³ச்ச²தி. ந ஹி ஜவேன பிண்ட³பாதிகது⁴தங்க³ம் நாம கிஞ்சி அத்தி². விஸமபூ⁴மிபா⁴க³பத்தம் பன உத³கஸகடம் விய நிச்சலோ ஹுத்வா க³ச்ச²தி. அனுக⁴ரம் பவிட்டோ² ச தா³துகாமம் வா அதா³துகாமம் வா ஸல்லக்கே²தும் தத³னுரூபம் காலம் ஆக³மேந்தோ பி⁴க்க²ம் க³ஹேத்வா அந்தோகா³மே வா ப³ஹிகா³மே வா விஹாரமேவ வா ஆக³ந்த்வா யதா²பா²ஸுகே பதிரூபே ஓகாஸே நிஸீதி³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ ஆஹாரே படிகூலஸஞ்ஞம் உபட்ட²பேத்வா அக்க²ப்³ப⁴ஞ்ஜனவணலேபனபுத்தமம்ஸூபமாவஸேன பச்சவேக்க²ந்தோ அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தம் ஆஹாரம் ஆஹாரேதி, நேவ த³வாய ந மதா³ய ந மண்ட³னாய ந விபூ⁴ஸனாய…பே… பு⁴த்தாவீ ச உத³ககிச்சம் கத்வா முஹுத்தம் ப⁴த்தகிலமத²ம் படிபஸ்ஸம்பே⁴த்வா யதா² புரேப⁴த்தம், ஏவம் பச்சா²ப⁴த்தம் புரிமயாமம் பச்சி²மயாமஞ்ச கம்மட்டா²னமேவ மனஸிகரோதி. அயம் வுச்சதி ஹரதி ச பச்சாஹரதி சாதி.

இமம் பன ஹரணபச்சாஹரணஸங்கா²தம் க³தபச்சாக³திகவத்தம் பூரேந்தோ யதி³ உபனிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ஹோதி, பட²மவயே ஏவ அரஹத்தம் பாபுணாதி. நோ சே பட²மவயே பாபுணாதி, அத² மஜ்ஜி²மவயே பாபுணாதி. நோ சே மஜ்ஜி²மவயே பாபுணாதி, அத² பச்சி²மவயே பாபுணாதி, நோ சே பச்சி²மவயே பாபுணாதி, அத² மரணஸமயே. நோ சே மரணஸமயே பாபுணாதி, அத² தே³வபுத்தோ ஹுத்வா. நோ சே தே³வபுத்தோ ஹுத்வா பாபுணாதி, அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴ நிப்³ப³த்தோ பச்சேகபோ³தி⁴ம் ஸச்சி²கரோதி. நோ சே பச்சேகபோ³தி⁴ம் ஸச்சி²கரோதி, அத² பு³த்³தா⁴னம் ஸம்முகீ²பா⁴வே கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞோ வா ஹோதி, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ பா³ஹியோ தா³ருசீரியோ மஹாபஞ்ஞோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ, மஹித்³தி⁴கோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ மஹாமோக்³க³ல்லானோ, து⁴தவாதோ³ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ மஹாகஸ்ஸபோ, தி³ப்³ப³சக்கு²கோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ அனுருத்³தோ⁴, வினயத⁴ரோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ உபாலி, த⁴ம்மகதி²கோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ புண்ணோ மந்தாணிபுத்தோ, ஆரஞ்ஞிகோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ ரேவதோ, ப³ஹுஸ்ஸுதோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ ஆனந்தோ³, ஸிக்கா²காமோ வா, ஸேய்யதா²பி தே²ரோ ராஹுலோ பு³த்³த⁴புத்தோதி. இதி இமஸ்மிம் சதுக்கே ய்வாயம் ஹரதி பச்சாஹரதி ச, தஸ்ஸ கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம் ஸிகா²பத்தம் ஹோதி.

அபி⁴க்கமாதீ³ஸு பன அஸம்முய்ஹனம் அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம். தம் ஏவம் வேதி³தப்³ப³ம் – இத⁴ பி⁴க்கு² அபி⁴க்கமந்தோ வா படிக்கமந்தோ வா யதா² அந்த⁴புது²ஜ்ஜனா அபி⁴க்கமாதீ³ஸு – ‘‘அத்தா அபி⁴க்கமதி, அத்தனா அபி⁴க்கமோ நிப்³ப³த்திதோ’’தி வா ‘‘அஹம் அபி⁴க்கமாமி, மயா அபி⁴க்கமோ நிப்³ப³த்திதோ’’தி வா ஸம்முய்ஹந்தி, ததா² அஸம்முய்ஹந்தோ அபி⁴க்கமாமீதி சித்தே உப்பஜ்ஜமானே தேனேவ சித்தேன ஸத்³தி⁴ம் சித்தஸமுட்டா²னா வாயோதா⁴து விஞ்ஞத்திம் ஜனயமானா உப்பஜ்ஜதி, இதி சித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரவஸேன அயம் காயஸம்மதோ அட்டி²ஸங்கா⁴டோ அபி⁴க்கமதி. தஸ்ஸேவம் அபி⁴க்கமதோ ஏகேகபாது³த்³த⁴ரணே பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴தூதி த்³வே தா⁴துயோ ஓமத்தா ஹோந்தி மந்தா³, இதரா த்³வே அதி⁴மத்தா ஹோந்தி ப³லவதியோ, ததா² அதிஹரணவீதிஹரணேஸு, வோஸ்ஸஜ்ஜனே தேஜோதா⁴து வாயோதா⁴தூதி த்³வே தா⁴துயோ ஓமத்தா ஹோந்தி மந்தா³, இதரா த்³வே அதி⁴மத்தா ஹோந்தி ப³லவதியோ, ததா² ஸன்னிக்கே²பனஸன்னிரும்ப⁴னேஸு.

தத்த² உத்³த⁴ரணே பவத்தா ரூபாரூபத⁴ம்மா அதிஹரணம் ந பாபுணந்தி, ததா² அதிஹரணே பவத்தா வீதிஹரணம், வீதிஹரணே பவத்தா வோஸ்ஸஜ்ஜனம், வோஸ்ஸஜ்ஜனே பவத்தா ஸன்னிக்கே²பனம், ஸன்னிக்கே²பனே பவத்தா ஸன்னிரும்ப⁴னம் ந பாபுணந்தி, தத்த² தத்தே²வ பப்³ப³பப்³ப³ம் ஸந்தி⁴ஸந்தி⁴ ஓதி⁴ஓதி⁴ ஹுத்வா தத்தகபாலே பக்கி²த்ததிலானி விய தடதடாயந்தா பி⁴ஜ்ஜந்தி. தத்த² கோ ஏகோ அபி⁴க்கமதி, கஸ்ஸ வா ஏகஸ்ஸ அபி⁴க்கமனம்? பரமத்த²தோ ஹி தா⁴தூனம்யேவ க³மனம், தா⁴தூனம் டா²னம், தா⁴தூனம் நிஸஜ்ஜா, தா⁴தூனம் ஸயனம். தஸ்மிம் தஸ்மிஞ்ஹி கோட்டா²ஸே ஸத்³தி⁴ம் ரூபேன –

‘‘அஞ்ஞம் உப்பஜ்ஜதே சித்தம், அஞ்ஞம் சித்தம் நிருஜ்ஜ²தி;

அவீசிமனுஸம்ப³ந்தோ⁴, நதீ³ஸோதோவ வத்ததீ’’தி. –

ஏவம் அபி⁴க்கமாதீ³ஸு அஸம்முய்ஹனம் அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் நாமாதி.

நிட்டி²தோ ‘‘அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதீ’’திபத³ஸ்ஸ அத்தோ².

ஆலோகிதே விலோகிதேதி ஏத்த² பன ஆலோகிதம் நாம புரதோ பேக்க²னம், விலோகிதம் நாம அனுதி³ஸாபேக்க²னம். அஞ்ஞானிபி ஹேட்டா² உபரி பச்ச²தோ அனுபேக்க²னவஸேன ஓலோகிதஉல்லோகிதாபலோகிதானி நாம ஹோந்தி. தானி இத⁴ ந க³ஹிதானி, ஸாருப்பவஸேன பன இமானேவ த்³வே க³ஹிதானி. இமினா வா முகே²ன ஸப்³பா³னிபி தானி க³ஹிதானேவாதி.

தத்த² ‘‘ஆலோகேஸ்ஸாமீ’’தி சித்தே உப்பன்னே சித்தவஸேனேவ அனோலோகேத்வா அத்த²பரிக்³க³ண்ஹனம் ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம். தம் ஆயஸ்மந்தம் நந்த³ம் காயஸக்கி²ம் கத்வா வேதி³தப்³ப³ம். வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘ஸசே, பி⁴க்க²வே, நந்த³ஸ்ஸ புரத்தி²மா தி³ஸா ஆலோகேதப்³பா³ ஹோதி, ஸப்³ப³ம் சேதஸா ஸமன்னாஹரித்வா நந்தோ³ புரத்தி²மம் தி³ஸம் ஆலோகேதி ‘ஏவம் மே புரத்தி²மம் தி³ஸம் ஆலோகயதோ நாபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸவிஸ்ஸந்தீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, நந்த³ஸ்ஸ பச்சி²மா தி³ஸா, உத்தரா தி³ஸா, த³க்கி²ணா தி³ஸா, உத்³த⁴ம், அதோ⁴, அனுதி³ஸா ஆலோகேதப்³பா³ ஹோதி, ஸப்³ப³ம் சேதஸா ஸமன்னாஹரித்வா நந்தோ³ அனுதி³ஸம் ஆலோகேதி ‘ஏவம் மே அனுதி³ஸம் ஆலோகயதோ’…பே… ஸம்பஜானோ ஹோதீ’’தி (அ. நி. 8.9).

அபிச இதா⁴பி புப்³பே³ வுத்தசேதியத³ஸ்ஸனாதி³வஸேனேவ ஸாத்த²கதா ச ஸப்பாயதா ச வேதி³தப்³பா³. கம்மட்டா²னஸ்ஸ பன அவிஜஹனமேவ கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம், தஸ்மா க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனகம்மட்டா²னிகேஹி அத்தனோ கமட்டா²னவஸேனேவ கஸிணாதி³கம்மட்டா²னிகேஹி வா பன கம்மட்டா²னஸீஸேனேவ ஆலோகனவிலோகனம் காதப்³ப³ம்.

‘‘அப்³ப⁴ந்தரே அத்தா நாம ஆலோகேதா வா விலோகேதா வா நத்தி², ‘ஆலோகேஸ்ஸாமீ’தி பன சித்தே உப்பஜ்ஜமானே தேனேவ சித்தேன ஸத்³தி⁴ம் சித்தஸமுட்டா²னா வாயோதா⁴து விஞ்ஞத்திம் ஜனயமானா உப்பஜ்ஜதி. இதி சித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரவஸேன ஹேட்டி²மம் அக்கி²த³லம் அதோ⁴ ஸீத³தி, உபரிமம் உத்³த⁴ம் லங்கே⁴தி, கோசி யந்தகேன விவரந்தோ நாம நத்தி², ததோ சக்கு²விஞ்ஞாணம் த³ஸ்ஸனகிச்சம் ஸாதே⁴ந்தம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏவம் பஜானனம் பனேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் நாம.

அபிச மூலபரிஞ்ஞாஆக³ந்துகதாவகாலிகபா⁴வவஸேனபேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம். மூலபரிஞ்ஞாவஸேன தாவ –

‘‘ப⁴வங்கா³வஜ்ஜனஞ்சேவ, த³ஸ்ஸனம் ஸம்படிச்ச²னம்;

ஸந்தீரணம் வோட்ட²ப்³ப³னம், ஜவனம் ப⁴வதி ஸத்தமம்’’.

தத்த² ப⁴வங்க³ம் உபபத்திப⁴வஸ்ஸ அங்க³கிச்சம் ஸாத⁴யமானம் பவத்ததி, தம் ஆவட்டேத்வா கிரியமனோதா⁴து ஆவஜ்ஜனகிச்சம் ஸாத⁴யமானா, தன்னிரோதா⁴ சக்கு²விஞ்ஞாணம் த³ஸ்ஸனகிச்சம் ஸாத⁴யமானம், தன்னிரோதா⁴ விபாகமனோதா⁴து ஸம்படிச்ச²னகிச்சம் ஸாத⁴யமானா, தன்னிரோதா⁴ விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ஸந்தீரணகிச்சம் ஸாத⁴யமானா, தன்னிரோதா⁴ கிரியமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து வோட்ட²ப்³ப³னகிச்சம் ஸாத⁴யமானா, தன்னிரோதா⁴ ஸத்தக்க²த்தும் ஜவனம் ஜவதி. தத்த² பட²மஜவனேபி ‘‘அயம் இத்தீ², அயம் புரிஸோ’’தி ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனமுய்ஹனவஸேன ஆலோகிதவிலோகிதம் ந ஹோதி, து³தியஜவனேபி…பே… ஸத்தமஜவனேபி. ஏதேஸு பன யுத்³த⁴மண்ட³லே யோதே⁴ஸு விய ஹேட்டு²பரியவஸேன பி⁴ஜ்ஜித்வா பதிதேஸு ‘‘அயம் இத்தீ², அயம் புரிஸோ’’தி ரஜ்ஜனாதி³வஸேன ஆலோகிதவிலோகிதம் ஹோதி. ஏவம் தாவேத்த² மூலபரிஞ்ஞாவஸேன அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

சக்கு²த்³வாரே பன ரூபே ஆபாத²மாக³தே ப⁴வங்க³சலனதோ உத்³த⁴ம் ஸககிச்சனிப்பா²த³னவஸேன ஆவஜ்ஜனாதீ³ஸு உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³தே⁴ஸு அவஸானே ஜவனம் உப்பஜ்ஜதி, தம் புப்³பே³ உப்பன்னானம் ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் கே³ஹபூ⁴தே சக்கு²த்³வாரே ஆக³ந்துகபுரிஸோ விய ஹோதி. தஸ்ஸ யதா² பரகே³ஹே கிஞ்சி யாசிதும் பவிட்ட²ஸ்ஸ ஆக³ந்துகபுரிஸஸ்ஸ கே³ஹஸாமிகேஸு துண்ஹீமாஸினேஸு ஆணாகரணம் ந யுத்தம், ஏவம் ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் கே³ஹபூ⁴தே சக்கு²த்³வாரே ஆவஜ்ஜனாதீ³ஸுபி அரஜ்ஜந்தேஸு அது³ஸ்ஸந்தேஸு அமுய்ஹந்தேஸு ச ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனமுய்ஹனம் அயுத்தந்தி ஏவம் ஆக³ந்துகபா⁴வவஸேன அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

யானி பனேதானி சக்கு²த்³வாரே வோட்ட²ப்³ப³னபரியோஸானானி சித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி, தானி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஹி தத்த² தத்தே²வ பி⁴ஜ்ஜந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞம் ந பஸ்ஸந்தி, இத்தரானி தாவகாலிகானி ஹோந்தி. தத்த² யதா² ஏகஸ்மிம் க⁴ரே ஸப்³பே³ஸு மானுஸகேஸு மதேஸு அவஸேஸஸ்ஸ ஏகஸ்ஸ தங்க²ணம்யேவ மரணத⁴ம்மஸ்ஸ ந யுத்தா நச்சகீ³தாதீ³ஸு அபி⁴ரதி நாம, ஏவமேவ ஏகத்³வாரே ஸஸம்பயுத்தேஸு ஆவஜ்ஜனாதீ³ஸு தத்த² தத்தே²வ மதேஸு அவஸேஸஸ்ஸ தங்க²ணம்யேவ மரணத⁴ம்மஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸாபி ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனமுய்ஹனவஸேன அபி⁴ரதி நாம ந யுத்தாதி ஏவம் தாவகாலிகபா⁴வவஸேன அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அபிச க²ந்தா⁴யதனதா⁴துபச்சயபச்சவேக்க²ணவஸேனபேதம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்த² ஹி சக்கு² சேவ ரூபா ச ரூபக்க²ந்தோ⁴, த³ஸ்ஸனம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴, தம்ஸம்பயுத்தா வேத³னா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴, ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, ப²ஸ்ஸாதி³கா ஸங்கா²ரா ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴, ஏவமேதேஸம் பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் ஸமவாயே ஆலோகனவிலோகனம் பஞ்ஞாயதி. தத்த² கோ ஏகோ ஆலோகேதி, கோ விலோகேதி? ததா² சக்கு² சக்கா²யதனம், ரூபம் ரூபாயதனம், த³ஸ்ஸனம் மனாயதனம், வேத³னாத³யோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா த⁴ம்மாயதனம், ஏவமேதேஸம் சதுன்னம் ஆயதனானம் ஸமவாயே ஆலோகனவிலோகனம் பஞ்ஞாயதி. தத்த² கோ ஏகோ ஆலோகேதி, கோ விலோகேதி? ததா² சக்கு² சக்கு²தா⁴து, ரூபம் ரூபதா⁴து, த³ஸ்ஸனம் சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து, தம்ஸம்பயுத்தா வேத³னாத³யோ த⁴ம்மா த⁴ம்மதா⁴து, ஏவமேதேஸம் சதுன்னம் தா⁴தூனம் ஸமவாயே ஆலோகனவிலோகனம் பஞ்ஞாயதி. தத்த² கோ ஏகோ ஆலோகேதி, கோ விலோகேதி? ததா² சக்கு² நிஸ்ஸயபச்சயோ, ரூபம் ஆரம்மணபச்சயோ, ஆவஜ்ஜனம் அனந்தரஸமனந்தரூபனிஸ்ஸயனத்தி²விக³தபச்சயோ, ஆலோகோ உபனிஸ்ஸயபச்சயோ, வேத³னாத³யோ ஸஹஜாதபச்சயோ. ஏவமேதேஸம் பச்சயானம் ஸமவாயே ஆலோகனவிலோகனம் பஞ்ஞாயதி. தத்த² கோ ஏகோ ஆலோகேதி, கோ விலோகேதீதி ஏவமேத்த² க²ந்தா⁴யதனதா⁴துபச்சயபச்சவேக்க²ணவஸேனபி அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸமிஞ்ஜிதே பஸாரிதேதி பப்³பா³னம் ஸமிஞ்ஜனபஸாரணே. தத்த² சித்தவஸேனேவ ஸமிஞ்ஜனபஸாரணம் அகத்வா ஹத்த²பாதா³னம் ஸமிஞ்ஜனபஸாரணபச்சயா அத்தா²னத்த²ம் பரிக்³க³ண்ஹித்வா அத்த²பரிக்³க³ண்ஹனம் ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம். தத்த² ஹத்த²பாதே³ அதிசிரம் ஸமிஞ்ஜித்வா வா பஸாரேத்வா வா டி²தஸ்ஸ க²ணே க²ணே வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தி, சித்தம் ஏகக்³க³ம் ந லப⁴தி, கம்மட்டா²னம் பரிபததி, விஸேஸம் நாதி⁴க³ச்ச²தி. காலே ஸமிஞ்ஜந்தஸ்ஸ காலே பஸாரேந்தஸ்ஸ பன தா வேத³னா நுப்பஜ்ஜந்தி, சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி, கம்மட்டா²னம் பா²திம் க³ச்ச²தி, விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீதி ஏவம் அத்தா²னத்த²பரிக்³க³ண்ஹனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அத்தே² பன ஸதிபி ஸப்பாயாஸப்பாயம் பரிக்³க³ண்ஹித்வா ஸப்பாயபரிக்³க³ண்ஹனம் ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம். தத்ராயம் நயோ – மஹாசேதியங்க³ணே கிர த³ஹரபி⁴க்கூ² ஸஜ்ஜா²யம் க³ண்ஹந்தி. தேஸம் பிட்டி²பஸ்ஸே த³ஹரபி⁴க்கு²னியோ த⁴ம்மம் ஸுணந்தி. தத்தே²கோ த³ஹரோ ஹத்த²ம் பஸாரேந்தோ காயஸம்ஸக்³க³ம் பத்வா தேனேவ காரணேன கி³ஹீ ஜாதோ. அபரோ பி⁴க்கு² பாத³ம் பஸாரேந்தோ அக்³கி³ம்ஹி பஸாரேஸி, அட்டி²ம் ஆஹச்ச பாதோ³ ஜா²யி. அபரோ வம்மிகே பஸாரேஸி, ஸோ ஆஸீவிஸேன த³ட்டோ². அபரோ சீவரகுடித³ண்ட³கே பஸாரேஸி, தம் மணிஸப்போ ட³ம்ஸி. தஸ்மா ஏவரூபே அஸப்பாயே அபஸாரேத்வா ஸப்பாயே பஸாரேதப்³ப³ம். இத³மேத்த² ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம்.

கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம் பன மஹாதே²ரவத்து²னா தீ³பேதப்³ப³ம் – மஹாதே²ரோ கிர தி³வாட்டா²னே நிஸின்னோ அந்தேவாஸிகேஹி ஸத்³தி⁴ம் கத²யமானோ ஸஹஸா ஹத்த²ம் ஸமிஞ்ஜித்வா புன யதா²டா²னே ட²பேத்வா ஸணிகம் ஸமிஞ்ஜேஸி. தம் அந்தேவாஸிகா புச்சி²ம்ஸு – ‘‘கஸ்மா, ப⁴ந்தே, ஸஹஸா ஹத்த²ம் ஸமிஞ்ஜித்வா புன யதா²டா²னே ட²பேத்வா ஸணிகம் ஸமிஞ்ஜித்தா²’’தி. யதோ பட்டா²யாஹம், ஆவுஸோ, கம்மட்டா²னம் மனஸிகாதும் ஆரத்³தோ⁴, ந மே கம்மட்டா²னம் முஞ்சித்வா ஹத்தோ² ஸமிஞ்ஜிதபுப்³போ³, இதா³னி பன தும்ஹேஹி ஸத்³தி⁴ம் கத²யமானேன கம்மட்டா²னம் முஞ்சித்வா ஸமிஞ்ஜிதோ, தஸ்மா புன யதா²டா²னே ட²பேத்வா ஸமிஞ்ஜேஸிந்தி. ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னா நாம ஏவரூபேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி. ஏவமேத்தா²பி கம்மட்டா²னாவிஜஹனமேவ கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

அப்³ப⁴ந்தரே அத்தா நாம கோசி ஸமிஞ்ஜந்தோ வா பஸாரேந்தோ வா நத்தி², வுத்தப்பகாரசித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேன பன ஸுத்தாகட்³ட⁴னவஸேன தா³ருயந்தஸ்ஸ ஹத்த²பாத³லளனம் விய ஸமிஞ்ஜனபஸாரணம் ஹோதீதி பரிஜானனம் பனேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணேதி ஏத்த² ஸங்கா⁴டிசீவரானம் நிவாஸனபாருபனவஸேன, பத்தஸ்ஸ பி⁴க்கா²படிக்³க³ஹணாதி³வஸேன பரிபோ⁴கோ³ தா⁴ரணம் நாம. தத்த² ஸங்கா⁴டிசீவரதா⁴ரணே தாவ நிவாஸேத்வா பாருபித்வா ச பிண்டா³ய சரதோ ஆமிஸலாபோ⁴, ‘‘ஸீதஸ்ஸ படிகா⁴தாயா’’திஆதி³னா நயேன ப⁴க³வதா வுத்தப்பகாரோயேவ ச அத்தோ² அத்தோ² நாம. தஸ்ஸ வஸேன ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

உண்ஹபகதிகஸ்ஸ பன து³ப்³ப³லஸ்ஸ ச சீவரம் ஸுகு²மம் ஸப்பாயம், ஸீதாலுகஸ்ஸ க⁴னம் து³பட்டம். விபரீதம் அஸப்பாயம். யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஜிண்ணம் அஸப்பாயமேவ. அக்³க³ளாதி³தா³னேன ஹிஸ்ஸ தம் பலிபோ³த⁴கரம் ஹோதி. ததா² பட்டுண்ணது³கூலாதி³பே⁴த³ம் லோப⁴னீயசீவரம். தாதி³ஸஞ்ஹி அரஞ்ஞே ஏககஸ்ஸ நிவாஸந்தராயகரம், ஜீவிதந்தராயகரஞ்சாபி ஹோதி. நிப்பரியாயேன பன யம் நிமித்தகம்மாதி³மிச்சா²ஜீவவஸேன உப்பன்னம், யஞ்சஸ்ஸ ஸேவமானஸ்ஸ அகுஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி, குஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி, தம் அஸப்பாயம். விபரீதம் ஸப்பாயம், தஸ்ஸ வஸேனேத்த² ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம், கம்மட்டா²னாவிஜஹனவஸேனேவ ச கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அப்³ப⁴ந்தரே அத்தா நாம கோசி சீவரம் பாருபந்தோ நத்தி², வுத்தப்பகாரசித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேனேவ பன சீவரபாருபனம் ஹோதி. தத்த² சீவரம்பி அசேதனம், காயோபி அசேதனோ. சீவரம் ந ஜானாதி ‘‘மயா காயோ பாருபிதோ’’தி. காயோபி ந ஜானாதி ‘‘அஹம் சீவரேன பாருபிதோ’’தி. தா⁴துயோவ தா⁴துஸமூஹம் படிச்சா²தே³ந்தி படபிலோதிகாய போத்த²கரூபபடிச்சா²த³னே விய. தஸ்மா நேவ ஸுந்த³ரம் சீவரம் லபி⁴த்வா ஸோமனஸ்ஸம் காதப்³ப³ம், ந அஸுந்த³ரம் லபி⁴த்வா தோ³மனஸ்ஸம். நாக³வம்மிகசேதியருக்கா²தீ³ஸு ஹி கேசி மாலாக³ந்த⁴தூ⁴மவத்தா²தீ³ஹி ஸக்காரம் கரோந்தி, கேசி கூ³த²முத்தகத்³த³மத³ண்ட³ஸத்த²பஹாராதீ³ஹி அஸக்காரம். ந தேஹி நாக³வம்மிகருக்கா²த³யோ ஸோமனஸ்ஸம் வா கரோந்தி தோ³மனஸ்ஸம் வா. ஏவமேவம் நேவ ஸுந்த³ரம் சீவரம் லபி⁴த்வா ஸோமனஸ்ஸம் காதப்³ப³ம், ந அஸுந்த³ரம் லபி⁴த்வா தோ³மனஸ்ஸந்தி ஏவம் பவத்தபடிஸங்கா²னவஸேனேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

பத்ததா⁴ரணேபி பத்தம் ஸஹஸாவ அக்³க³ஹேத்வா – ‘‘இமம் க³ஹேத்வா பிண்டா³ய சரமானோ பி⁴க்க²ம் லபி⁴ஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் பத்தக்³க³ஹணபச்சயா படிலபி⁴தப்³ப³அத்த²வஸேன ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம். கிஸது³ப்³ப³லஸரீரஸ்ஸ பன க³ருபத்தோ அஸப்பாயோ. யஸ்ஸ கஸ்ஸசி சதுபஞ்சக³ண்டி²காஹதோ து³ப்³பி³ஸோத⁴னீயோ அஸப்பாயோவ. து³த்³தோ⁴தபத்தோ ஹி ந வட்டதி, தம் தோ⁴வந்தஸ்ஸேவ சஸ்ஸ பலிபோ³தோ⁴ ஹோதி. மணிவண்ணபத்தோ பன லோப⁴னீயோ சீவரே வுத்தனயேனேவ அஸப்பாயோ. நிமித்தகம்மாதி³வஸேன லத்³தோ⁴, பன யஞ்சஸ்ஸ ஸேவமானஸ்ஸ அகுஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி, குஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி, அயம் ஏகந்தஅஸப்பாயோவ. விபரீதோ ஸப்பாயோ. தஸ்ஸ வஸேனேத்த² ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம், கம்மட்டா²னாவிஜஹனவஸேனேவ ச கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அப்³ப⁴ந்தரே அத்தா நாம கோசி பத்தம் க³ண்ஹந்தோ நத்தி², வுத்தப்பகாரசித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேனேவ பத்தக்³க³ஹணம் நாம ஹோதி. தத்த² பத்தோபி அசேதனோ, ஹத்தா²பி அசேதனா. பத்தோ ந ஜானாதி ‘‘அஹம் ஹத்தே²ஹி க³ஹிதோ’’தி. ஹத்தா²பி ந ஜானந்தி ‘‘பத்தோ அம்ஹேஹி க³ஹிதோ’’தி. தா⁴துயோவ தா⁴துஸமூஹம் க³ண்ஹந்தி, ஸண்டா³ஸேன அக்³கி³வண்ணபத்தக்³க³ஹணே வியாதி ஏவம் பவத்தபடிஸங்கா²னவஸேனேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அபிச யதா² சி²ன்னஹத்த²பாதே³ வணமுகே²ஹி பக்³க⁴ரிதபுப்³ப³லோஹிதகிமிகுலே நீலமக்கி²கஸம்பரிகிண்ணே அனாத²ஸாலாய அனாத²மனுஸ்ஸே தி³ஸ்வா த³யாலுகா புரிஸா தேஸம் வணபட்டசோளகானி சேவ கபாலாதீ³ஹி பே⁴ஸஜ்ஜானி ச உபனாமேந்தி. தத்த² சோளகானிபி கேஸஞ்சி ஸண்ஹானி, கேஸஞ்சி தூ²லானி பாபுணந்தி, பே⁴ஸஜ்ஜகபாலானிபி கேஸஞ்சி ஸுஸண்டா²னானி, கேஸஞ்சி து³ஸ்ஸண்டா²னானி பாபுணந்தி, ந தே தத்த² ஸுமனா வா து³ம்மனா வா ஹோந்தி. வணபடிச்சா²த³னமத்தேனேவ ஹி சோளகேன பே⁴ஸஜ்ஜபடிக்³க³ஹமத்தேனேவ ச கபாலகேன தேஸம் அத்தோ². ஏவமேவ யோ பி⁴க்கு² வணசோளகம் விய சீவரம், பே⁴ஸஜ்ஜகபாலகம் விய ச பத்தம், கபாலே பே⁴ஸஜ்ஜமிவ ச பத்தே லத்³த⁴பி⁴க்க²ம் ஸல்லக்கே²தி. அயம் ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞேன உத்தமஸம்பஜானகாரீதி வேதி³தப்³போ³.

அஸிதாதீ³ஸு அஸிதேதி பிண்ட³பாதபோ⁴ஜனே. பீதேதி யாகு³ஆதி³பானே. கா²யிதேதி பிட்ட²க²ஜ்ஜகாதி³கா²த³னே. ஸாயிதேதி மது⁴பா²ணிதாதி³ஸாயனே. தத்த² ‘‘நேவ த³வாயா’’திஆதி³னா நயேன வுத்தோ அட்ட²விதோ⁴பி அத்தோ² அத்தோ² நாம, தஸ்ஸ வஸேன ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

லூக²பணீததித்தமது⁴ராதீ³ஸு பன யேன போ⁴ஜனேன யஸ்ஸ அபா²ஸு ஹோதி, தம் தஸ்ஸ அஸப்பாயம். யம் பன நிமித்தகம்மாதி³வஸேன படிலத்³த⁴ம், யஞ்சஸ்ஸ பு⁴ஞ்ஜதோ அகுஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி, குஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி, தம் ஏகந்தஅஸப்பாயமேவ. விபரீதம் ஸப்பாயம். தஸ்ஸ வஸேனேத்த² ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம், கம்மட்டா²னாவிஜஹனவஸேனேவ ச கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அப்³ப⁴ந்தரே அத்தா நாம கோசி பு⁴ஞ்ஜகோ நத்தி², வுத்தப்பகாரசித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேனேவ பத்தபடிக்³க³ஹணம் நாம ஹோதி, சித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேனேவ ஹத்த²ஸ்ஸ பத்தே ஓதாரணம் நாம ஹோதி, சித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேனேவ ஆலோபகரணம் ஆலோபுத்³த⁴ரணம் முக²விவரணஞ்ச ஹோதி. ந கோசி குஞ்சிகாய ந யந்தகேன ஹனுகட்டீ²னி விவரதி, சித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேனேவ ஆலோபஸ்ஸ முகே² ட²பனம் உபரித³ந்தானம் முஸலகிச்சஸாத⁴னம் ஹேட்டா²த³ந்தானம் உது³க்க²லகிச்சஸாத⁴னம் ஜிவ்ஹாய ஹத்த²கிச்சஸாத⁴னஞ்ச ஹோதி. இதி நம் தத்த² அக்³க³ஜிவ்ஹாய தனுககே²ளோ, மூலஜிவ்ஹாய ப³ஹலகே²ளோ மக்கே²தி. தம் ஹேட்டா²த³ந்தஉது³க்க²லே ஜிவ்ஹாஹத்த²பரிவத்திதம் கே²ளஉத³கதேமிதம் உபரித³ந்தமுஸலஸஞ்சுண்ணிதம் கோசி கடச்சு²னா வா த³ப்³பி³யா வா அந்தோ பவேஸேந்தோ நாம நத்தி², வாயோதா⁴துயாவ பவிஸதி. பவிட்ட²ம் பவிட்ட²ம் கோசி பலாலஸந்த²ரம் கத்வா தா⁴ரேந்தோ நாம நத்தி², வாயோதா⁴துவஸேனேவ திட்ட²தி. டி²தம் டி²தம் கோசி உத்³த⁴னம் கத்வா அக்³கி³ம் ஜாலேத்வா பசந்தோ நாம நத்தி², தேஜோதா⁴துயாவ பச்சதி. பக்கம் பக்கம் கோசி த³ண்ட³கேன வா யட்டி²யா வா ப³ஹி நீஹரகோ நாம நத்தி², வாயோதா⁴துயேவ நீஹரதி. இதி வாயோதா⁴து அதிஹரதி ச வீதிஹரதி ச தா⁴ரேதி ச பரிவத்தேதி ச ஸஞ்சுண்ணேதி ச விஸோஸேதி ச நீஹரதி ச; பத²வீதா⁴து தா⁴ரேதி ச பரிவத்தேதி ச ஸஞ்சுண்ணேதி ச விஸோஸேதி ச; ஆபோதா⁴து ஸினேஹேதி ச அல்லத்தஞ்ச அனுபாலேதி; தேஜோதா⁴து அந்தோபவிட்ட²ம் பரிபாசேதி; ஆகாஸதா⁴து அஞ்ஜஸோ ஹோதி; விஞ்ஞாணதா⁴து தத்த² தத்த² ஸம்மாபயோக³மன்வாய ஆபு⁴ஜதீதி ஏவம் பவத்தபடிஸங்கா²னவஸேனேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அபிச க³மனதோ, பரியேஸனதோ, பரிபோ⁴க³தோ, ஆஸயதோ, நிதா⁴னதோ, அபரிபக்கதோ, பரிபக்கதோ, ப²லதோ, நிஸ்ஸந்த³தோ, ஸம்மக்க²னதோதி ஏவம் த³ஸவித⁴ம் படிகூலபா⁴வம் பச்சவேக்க²ணதோபேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம். வித்தா²ரகதா² பனேத்த² விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.294 ஆத³யோ) ஆஹாரபடிகூலஸஞ்ஞானித்³தே³ஸதோ க³ஹேதப்³பா³.

உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மேதி உச்சாரஸ்ஸ ச பஸ்ஸாவஸ்ஸ ச கரணே. தத்த² பத்தகாலே உச்சாரபஸ்ஸாவம் அகரோந்தஸ்ஸ ஸகலஸரீரதோ ஸேதா³ முச்சந்தி, அக்கீ²னி ப⁴மந்தி, சித்தம் ந ஏகக்³க³ம் ஹோதி, அஞ்ஞே ச ரோகா³ உப்பஜ்ஜந்தி. கரோந்தஸ்ஸ பன ஸப்³ப³ம் தம் ந ஹோதீதி அயமேத்த² அத்தோ². தஸ்ஸ வஸேன ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம். அட்டா²னே உச்சாரபஸ்ஸாவம் கரோந்தஸ்ஸ பன ஆபத்தி ஹோதி, அயஸோ வட்³ட⁴தி, ஜீவிதந்தராயோபி ஹோதி. பதிரூபே டா²னே கரோந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³ம் தம் ந ஹோதீதி இத³மேத்த² ஸப்பாயம். தஸ்ஸ வஸேன ஸப்பாயஸம்பஜஞ்ஞம், கம்மட்டா²னாவிஜஹனவஸேன ச கோ³சரஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அப்³ப⁴ந்தரே அத்தா நாம கோசி உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மம் கரோந்தோ நத்தி², சித்தகிரியவாயோதா⁴துவிப்பா²ரேனேவ பன உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மம் ஹோதி. யதா² பன பக்கே க³ண்டே³ க³ண்ட³பே⁴தே³ன புப்³ப³லோஹிதம் அகாமதாய நிக்க²மதி, யதா² ச அதிப⁴ரிதா உத³கபா⁴ஜனா உத³கம் அகாமதாய நிக்க²மதி, ஏவம் பக்காஸயமுத்தவத்தீ²ஸு ஸன்னிசிதா உச்சாரபஸ்ஸாவா வாயுவேக³ஸமுப்பீளிதா அகாமதாயபி நிக்க²மந்தி. ஸோ பனாயம் ஏவம் நிக்க²மந்தோ உச்சாரபஸ்ஸாவோ நேவ தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அத்தனோ ஹோதி ந பரஸ்ஸ, கேவலம் ஸரீரனிஸ்ஸந்தோ³வ ஹோதி. யதா² கிம்? யதா² உத³கதும்ப³தோ புராணஉத³கம் ச²ட்³டே³ந்தஸ்ஸ நேவ தம் அத்தனோ ஹோதி ந பரேஸம், கேவலம் படிஜக்³க³னமத்தமேவ ஹோதி. ஏவம் பவத்தபடிஸங்கா²னவஸேனேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் வேதி³தப்³ப³ம்.

க³தாதீ³ஸு க³தேதி க³மனே. டி²தேதி டா²னே. நிஸின்னேதி நிஸஜ்ஜாய. ஸுத்தேதி ஸயனே. ஜாக³ரிதே தி ஜாக³ரணே. பா⁴ஸிதேதி கத²னே. துண்ஹீபா⁴வேதி அகத²னே. ஏத்த² ச யோ சிரம் க³ந்த்வா வா சங்கமித்வா வா அபரபா⁴கே³ டி²தோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி ‘‘சங்கமனகாலே பவத்தா ரூபாரூபத⁴ம்மா ஏத்தே²வ நிருத்³தா⁴’’தி, அயம் க³தே ஸம்பஜானகாரீ நாம.

யோ ஸஜ்ஜா²யம் வா கரோந்தோ பஞ்ஹம் வா விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ கம்மட்டா²னம் வா மனஸிகரோந்தோ சிரம் ட²த்வா அபரபா⁴கே³ நிஸின்னோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி ‘‘டி²தகாலே பவத்தா ரூபாரூபத⁴ம்மா ஏத்தே²வ நிருத்³தா⁴’’தி, அயம் டி²தே ஸம்பஜானகாரீ நாம.

யோ ஸஜ்ஜா²யாதி³கரணவஸேனேவ சிரம் நிஸீதி³த்வா அபரபா⁴கே³ நிபன்னோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘‘நிஸின்னகாலே பவத்தா ரூபாரூபத⁴ம்மா ஏத்தே²வ நிருத்³தா⁴’’தி, அயம் நிஸின்னே ஸம்பஜானகாரீ நாம.

யோ பன நிபன்னகோவ ஸஜ்ஜா²யம் கரோந்தோ கம்மட்டா²னம் வா மனஸிகரோந்தோ நித்³த³ம் ஓக்கமித்வா அபரபா⁴கே³ உட்டா²ய இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘‘ஸயனகாலே பவத்தா ரூபாரூபத⁴ம்மா ஏத்தே²வ நிருத்³தா⁴’’தி, அயம் ஸுத்தே ச ஜாக³ரிதே ச ஸம்பஜானகாரீ நாம. கிரியமயசித்தானஞ்ஹி அப்பவத்தம் ஸுத்தம் நாம, பவத்தம் ஜாக³ரிதம் நாமாதி.

யோ பன பா⁴ஸமானோ – ‘‘அயம் ஸத்³தோ³ நாம ஓட்டே² ச படிச்ச த³ந்தே ச ஜிவ்ஹஞ்ச தாலுஞ்ச படிச்ச சித்தஸ்ஸ ச தத³னுரூபம் பயோக³ம் படிச்ச ஜாயதீ’’தி ஸதோ ஸம்பஜானோ பா⁴ஸதி, சிரம் வா பன காலம் ஸஜ்ஜா²யம் கத்வா த⁴ம்மம் வா கதே²த்வா கம்மட்டா²னம் வா பரிவத்தேத்வா பஞ்ஹம் வா விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா அபரபா⁴கே³ துண்ஹீபூ⁴தோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி ‘‘பா⁴ஸிதகாலே உப்பன்னா ரூபாரூபத⁴ம்மா ஏத்தே²வ நிருத்³தா⁴’’தி அயம் பா⁴ஸிதே ஸம்பஜானகாரீ நாம.

யோ துண்ஹீபூ⁴தோ சிரம் த⁴ம்மம் வா கம்மட்டா²னம் வா மனஸிகத்வா அபரபா⁴கே³ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘‘துண்ஹீபூ⁴தகாலே பவத்தா ரூபாரூபத⁴ம்மா ஏத்தே²வ நிருத்³தா⁴’’தி. உபாதா³ரூபபவத்தியா ஸதி பா⁴ஸதி நாம, அஸதி துண்ஹீ ப⁴வதி நாமாதி, அயம் துண்ஹீபா⁴வே ஸம்பஜானகாரீ நாமாதி. ஏவமேத்த² அஸம்மோஹஸம்பஜஞ்ஞம் தஸ்ஸ வஸேன ஸம்பஜானகாரிதா வேதி³தப்³பா³. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸதிபட்டா²னமிஸ்ஸகஸம்பஜஞ்ஞம் புப்³ப³பா⁴க³ம் கதி²தம்.

3. பி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா

369. ததியே ஏவமேவ பனிதே⁴கச்சேதி ஸோ கிர பி⁴க்கு² கம்மட்டா²னம் கதா²பேத்வா இதோ சிதோ ச ஆஹிண்ட³தி, காயவிவேகம் நானுயுஞ்ஜதி. தேன நம் ப⁴க³வா நிக்³க³ண்ஹந்தோ ஏவமாஹ. தஸ்மாதி யஸ்மா ஸம்கி²த்தேன தே³ஸனம் யாசஸி, தஸ்மா. தி³ட்டீ²தி கம்மஸ்ஸகதாதி³ட்டி².

4. ஸாலஸுத்தவண்ணனா

370. சதுத்தே² த⁴ம்மவினயோதி த⁴ம்மோதி வா வினயோதி வா உப⁴யமேதம் ஸத்து²ஸாஸனஸ்ஸேவ நாமம். ஸமாத³பேதப்³பா³தி க³ண்ஹாபேதப்³பா³. ஏகோதி³பூ⁴தாதி க²ணிகஸமாதி⁴னா ஏகக்³க³பூ⁴தா. ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தாதி உபசாரப்பனாவஸேன ஸம்மா ட²பிதசித்தா ச ஏகக்³க³சித்தா ச. இமஸ்மிம் ஸுத்தே நவகபி⁴க்கூ²ஹி சேவ கீ²ணாஸவேஹி ச பா⁴விதஸதிபட்டா²னா புப்³ப³பா⁴கா³, ஸத்தஹி ஸேகே²ஹி பா⁴விதா மிஸ்ஸகா.

6. ஸகுணக்³கி⁴ஸுத்தவண்ணனா

372. ச²ட்டே² ஸகுணக்³கீ⁴தி ஸகுணம் ஹனதீதி ஸகுணக்³கி⁴, ஸேனஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஸஹஸா அஜ்ஜ²பத்தாதி லோப⁴ஸாஹஸேன பத்தா. அலக்கி²காதி நிஸ்ஸிரிகா. அப்பபுஞ்ஞாதி பரித்தபுஞ்ஞா. ஸசேஜ்ஜ மயந்தி ஸசே அஜ்ஜ மயம். நங்க³லகட்ட²கரணந்தி நங்க³லேன கஸிகரணம், அது⁴னா கட்ட²ம் கே²த்தட்டா²னந்தி அத்தோ². லேட்³டு³ட்டா²னந்தி லேட்³டூ³னம் டா²னம். ஸம்வத³மானாதி ஸம்மா வத³மானா, அத்தனோ ப³லஸ்ஸ ஸுட்டு² வண்ணம் வத³மானாதி அத்தோ². மஹந்தம் லேட்³டு³ம் அபி⁴ருஹித்வாதி உத்³த⁴னஸண்டா²னேன டி²தேஸு தீஸு லேட்³டூ³ஸு ‘‘இதோ ஸேனே ஆக³ச்ச²ந்தே இதோ நிக்க²மிஸ்ஸாமி, இதோ ஆக³ச்ச²ந்தே இதோ’’தி ஸல்லக்கே²த்வா தேஸு ஏகம் லேட்³டு³ம் அபி⁴ருஹித்வா அட்டா²ஸி அவத³மானோ. ஸன்னய்ஹாதி கு²ரப்பம் ஸன்னய்ஹமானோ விய ஸன்னய்ஹித்வா ஸுட்டு² ட²பேத்வா. ப³ஹுஆக³தோ கோ² ம்யாயந்தி ‘‘மய்ஹம் அத்தா²ய அயம் ப³ஹுதம் டா²னம் ஆக³தோ, அப்பம் அவஸிட்ட²ம், இதா³னி மம் க³ண்ஹிஸ்ஸதீ’’தி ஞத்வா தா³ருகு³ளோ விய வினிவத்தித்வா தஸ்ஸேவ லேட்³டு³ஸ்ஸ அந்தரே பச்சுபாதி³, படிபன்னோ பவிட்டோ²தி அத்தோ². உரம் பச்சதாளேஸீதி ‘‘ஏகப்பஹாரேனேவ லாபஸ்ஸ ஸீஸம் சி²ந்தி³த்வா க³ஹேஸ்ஸாமீ’’தி பக்க²ந்த³த்தா வேக³ம் ஸந்தா⁴ரேதும் அஸக்கோந்தோ தஸ்மிம் லேட்³டு³ஸ்மிம் உரம் பதாளேஸி. தாவதே³வஸ்ஸ ஹத³யமம்ஸம் பா²லியித்த². அத² லாபோ ‘‘தி³ட்டா² வத ஸத்துனோ பிட்டீ²’’தி ஹட்ட²துட்டோ² தஸ்ஸ ஹத³யே அபராபரம் சங்கமி.

7. மக்கடஸுத்தவண்ணனா

373. ஸத்தமே து³க்³கா³தி து³க்³க³மா. சாரீதி ஸஞ்சாரோ. லேபம் ஓட்³டே³ந்தீதி வடருக்க²கீ²ராதீ³ஹி யோஜேத்வா லேபம் கரோந்தி, தம் மக்கடானம் து⁴வக³மனட்டா²னந்தி ஸல்லக்கே²த்வா ருக்க²ஸாகா²தீ³ஸு ட²பேந்தி. பஞ்சோட்³டி³தோதி பஞ்சஸு டா²னேஸு காஜத³ண்ட³கம் பவேஸேத்வா க³ஹேதப்³பா³ காஜஸிக்கா விய ஓட்³டி³தோ. து²னம் ஸேதீதி து²னந்தோ ஸயதி.

8. ஸூத³ஸுத்தவண்ணனா

374. அட்ட²மே ஸூதோ³தி ப⁴த்தகாரகோ. நானச்சயேஹீதி நானாசயேஹி, நானாவிதே⁴ஹீதி அத்தோ². அயமேவ வா பாடோ². அம்பி³லக்³கே³ஹீதி அம்பி³லகோட்டா²ஸேஹி. ஏஸேவ நயோ ஸப்³ப³த்த². அபி⁴ஹரதீதி க³ஹணத்தா²ய ஹத்த²ம் பஸாரேதி. ப³ஹும் க³ண்ஹாதீதி ஏகக்³க³ஹணேன ப³ஹும் க³ண்ஹந்தோபி புனப்புனம் க³ண்ஹந்தோபி ப³ஹும் க³ண்ஹதேவ. அபி⁴ஹாரானந்தி ஸதம் வா ஸஹஸ்ஸம் வா உக்கி²பித்வா அபி⁴ஹடானம் தா³யானம். உபக்கிலேஸாதி பஞ்ச நீவரணா. நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதீதி ‘‘இமம் மே கம்மட்டா²னம் அனுலோமம் வா கோ³த்ரபு⁴ம் வா ஆஹச்ச டி²த’’ந்தி ந ஜானாதி, அத்தனோ சித்தஸ்ஸ நிமித்தம் க³ண்ஹிதும் ந ஸக்கோதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனா ஸதிபட்டா²னாவ கதி²தா.

9. கி³லானஸுத்தவண்ணனா

375. நவமே பே³ளுவகா³மகேதி வேஸாலியா ஸமீபே ஏவம்னாமகோ பாத³கா³மோ அத்தி², தஸ்மிம். யதா²மித்தந்திஆதீ³ஸு மித்தாதி மித்தாவ. ஸந்தி³ட்டா²தி தத்த² தத்த² ஸங்க³ம்ம தி³ட்ட²மத்தா நாதித³ள்ஹமித்தா. ஸம்ப⁴த்தாதி ஸுட்டு² ப⁴த்தா ஸினேஹவந்தோ த³ள்ஹமித்தா. யேஸம் யத்த² யத்த² ஏவரூபா பி⁴க்கூ² அத்தி², தே தத்த² தத்த² வஸ்ஸம் உபேதா²தி அத்தோ². கஸ்மா ஏவமாஹ? தேஸம் பா²ஸுவிஹாரத்தா²ய. தேஸம் கிர பே³ளுவகா³மகே ஸேனாஸனம் நப்பஹோதி, பி⁴க்கா²பி மந்தா³. ஸமந்தா வேஸாலியா பன ப³ஹூனி ஸேனாஸனானி, பி⁴க்கா²பி ஸுலபா⁴. தஸ்மா ஏவமாஹ.

அத² கஸ்மா ‘‘யதா²ஸுக²ம் க³ச்ச²தா²’’தி ந விஸ்ஸஜ்ஜேஸி? தேஸம் அனுகம்பாய. ஏவம் கிரஸ்ஸ அஹோஸி – ‘‘அஹம் த³ஸமாஸமத்தம் ட²த்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமி. ஸசே இமே தூ³ரம் க³ச்சி²ஸ்ஸந்தி, மம் பரினிப்³பா³னகாலே த³ட்டு²ம் ந ஸக்கி²ஸ்ஸந்தி. அத² நேஸம் ‘ஸத்தா² பரினிப்³பா³யந்தோ அம்ஹாகம் ஸதிமத்தம்பி ந அதா³ஸி. ஸசே ஜானேய்யாம, ந ஏவம் தூ³ரே வஸேய்யாமா’தி விப்படிஸாரோ ப⁴வேய்ய. வேஸாலியா ஸமந்தா பன வஸ்ஸம் வஸந்தா மாஸஸ்ஸ அட்ட² வாரே ஆக³ந்த்வா த⁴ம்மம் ஸுணிஸ்ஸந்தி, ஸுக³தோவாத³ம் லபி⁴ஸ்ஸந்தீ’’தி ந விஸ்ஸஜ்ஜேஸி.

க²ரோதி ப²ருஸோ. ஆபா³தோ⁴தி விஸபா⁴க³ரோகோ³. பா³ள்ஹாதி ப³லவதியோ. மாரணந்திகாதி மரணந்தம் மரணஸந்திகம் பாபனஸமத்தா². ஸதோ ஸம்பஜானோ அதி⁴வாஸேஸீதி ஸதிம் ஸூபட்டி²தம் கத்வா ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா அதி⁴வாஸேஸி. அவிஹஞ்ஞமானோதி வேத³னானுவத்தனவஸேன அபராபரம் பரிவத்தனம் அகரோந்தோ அபீளியமானோ அது³க்கி²யமானோ ச அதி⁴வாஸேஸி. அனாமந்தேத்வாதி அஜானாபேத்வா. அனபலோகேத்வாதி அஜானாபேத்வாவ ஓவாதா³னுஸாஸனிம் அத³த்வாதி வுத்தம் ஹோதி. வீரியேனாதி புப்³ப³பா⁴க³வீரியேன சேவ ப²லஸமாபத்திவீரியேன ச. படிபணாமேத்வாதி விக்க²ம்பே⁴த்வா. ஜீவிதஸங்கா²ரந்தி ஏத்த² ஜீவிதம்பி ஜீவிதஸங்கா²ரோ. யேன ஜீவிதம் ஸங்க²ரீயதி சி²ஜ்ஜமானம் க⁴டேத்வா ட²பீயதி, ஸோ ப²லஸமாபத்தித⁴ம்மோபி ஜீவிதஸங்கா²ரோ. ஸோ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோ. அதி⁴ட்டா²யாதி அதி⁴ட்ட²ஹித்வா பவத்தேத்வா ஜீவிதட²பனஸமத்த²ம் ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜேய்யந்தி அயமேத்த² ஸங்கே²பத்தோ².

கிம் பன ப⁴க³வா இதோ புப்³பே³ ப²லஸமாபத்திம் ந ஸமாபஜ்ஜதீதி? ஸமாபஜ்ஜதி. ஸா பன க²ணிகஸமாபத்தி. க²ணிகஸமாபத்தி ச அந்தோஸமாபத்தியம்யேவ வேத³னம் விக்க²ம்பே⁴தி, ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தமத்தஸ்ஸ கட்ட²பாதேன வா கட²லபாதேன வா சி²ன்னஸேவாலோ விய உத³கம், புன ஸரீரம் வேத³னா அஜ்ஜோ²த்த²ரதி. யா பன ரூபஸத்தகம் அரூபஸத்தகஞ்ச நிக்³கு³ம்ப³ம் நிஜ்ஜடம் கத்வா மஹாவிபஸ்ஸனாவஸேன ஸமாபன்னா ஸமாபத்தி, ஸா ஸுட்டு² விக்க²ம்பே⁴தி. யதா² நாம புரிஸேன போக்க²ரணிம் ஓகா³ஹேத்வா ஹத்தே²ஹி ச பாதே³ஹி ச ஸுட்டு² அபப்³யுள்ஹஸேவாலோ சிரேன உத³கம் ஓத்த²ரதி, ஏவமேவ ததோ வுட்டி²தஸ்ஸ சிரேன வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. இதி ப⁴க³வா தம்தி³வஸம் மஹாபோ³தி⁴பல்லங்கே அபி⁴னவம் விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேந்தோ விய ரூபஸத்தகம் அரூபஸத்தகஞ்ச நிக்³கு³ம்ப³ம் நிஜ்ஜடம் கத்வா சுத்³த³ஸஹாகாரேஹி ஸன்னேத்வா மஹாவிபஸ்ஸனாய வேத³னம் விக்க²ம்பே⁴த்வா ‘‘த³ஸமாஸே மா உப்பஜ்ஜித்தா²’’தி ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜி, ஸமாபத்திவிக்க²ம்பி⁴தா வேத³னா த³ஸ மாஸே ந உப்பஜ்ஜியேவ.

கி³லானா வுட்டி²தோதி கி³லானோ ஹுத்வா புன வுட்டி²தோ. மது⁴ரகஜாதோ வியாதி ஸஞ்ஜாதக³ருபா⁴வோ ஸஞ்ஜாதத²த்³த⁴பா⁴வோ ஸூலே உத்தாஸிதபுரிஸோ விய. ந பக்கா²யந்தீதி ந பகாஸந்தி, நானாகாரதோ ந உபட்ட²ஹந்தி. த⁴ம்மாபி மம் நப்படிப⁴ந்தீதி ஸதிபட்டா²னத⁴ம்மா மய்ஹம் பாகடா ந ஹோந்தீதி தீ³பேதி. தந்தித⁴ம்மா பன தே²ரஸ்ஸ ஸுப்பகு³ணா. ந உதா³ஹரதீதி பச்சி²மஓவாத³ம் ந தே³தி, தம் ஸந்தா⁴ய வத³தி.

அனந்தரம் அபா³ஹிரந்தி த⁴ம்மவஸேன வா புக்³க³லவஸேன வா உப⁴யம் அகத்வா. ‘‘ஏத்தகம் த⁴ம்மம் பரஸ்ஸ ந தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி ஹி சிந்தேந்தோ த⁴ம்மம் அப்³ப⁴ந்தரம் கரோதி நாம, ‘‘ஏத்தகம் பரஸ்ஸ தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேந்தோ பா³ஹிரம் கரோதி நாம. ‘‘இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேந்தோ பன புக்³க³லம் அப்³ப⁴ந்தரம் கரோதி நாம, ‘‘இமஸ்ஸ ந தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேந்தோ புக்³க³லம் பா³ஹிரம் கரோதி நாம. ஏவம் அகத்வா தே³ஸிதோதி அத்தோ². ஆசரியமுட்டீ²தி யதா² பா³ஹிரகானம் ஆசரியமுட்டி² நாம ஹோதி, த³ஹரகாலே கஸ்ஸசி அகதே²த்வா பச்சி²மகாலே மரணமஞ்சே நிபன்னா பியமனாபஸ்ஸ அந்தேவாஸிகஸ்ஸ கதே²ந்தி, ஏவம் ததா²க³தஸ்ஸ ‘‘இத³ம் மஹல்லககாலே பச்சி²மடா²னே கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி முட்டி²ம் கத்வா பரிஹரித்வா ட²பிதம் கிஞ்சி நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதி.

அஹம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ந்தி அஹமேவ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பரிஹரிஸ்ஸாமீதி வா, மமுத்³தே³ஸிகோதி அஹம் உத்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டே²ன உத்³தே³ஸோ அஸ்ஸாதி மமுத்³தே³ஸிகோ, மமேவ உத்³தி³ஸ்ஸித்வா மம் பச்சாஸீஸமானோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ ஹோது மம அச்சயேன மா வா அஹோஸி, யம் வா தம் வா ஹோதூதி இதி வா பன யஸ்ஸ அஸ்ஸாதி அத்தோ². ந ஏவம் ஹோதீதி போ³தி⁴பல்லங்கேயேவ இஸ்ஸாமச்சே²ரானம் விக³தத்தா ஏவம் ந ஹோதி. ஸ கிந்தி ஸோ கிம். ஆஸீதிகோதி அஸீதிஸம்வச்ச²ரிகோ, இத³ம் பச்சி²மவயம் அனுப்பத்தபா⁴வதீ³பனத்த²ம் வுத்தம். வேட²மிஸ்ஸகேனாதி பா³ஹப³ந்த⁴சக்கப³ந்தா⁴தி³னா படிஸங்க²ரணேன வேட²மிஸ்ஸகேன. மஞ்ஞேதி ஜரஸகடம் விய வேட²மிஸ்ஸகேன மஞ்ஞே யாபேதி, அரஹத்தப²லவேட²னேன சதுஇரியாபத²கப்பனம் ததா²க³தஸ்ஸ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி.

இதா³னி தமத்த²ம் பகாஸேந்தோ யஸ்மிம் ஆனந்த³ ஸமயேதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபனிமித்தாதீ³னம். ஏகச்சானம் வேத³னானந்தி லோகியானம் வேத³னானம். தஸ்மாதிஹானந்தா³தி யஸ்மா இமினா ப²லஸமாபத்திவிஹாரேன பா²ஸு ஹோதி, தஸ்மா தும்ஹேபி தத³த்தா²ய ஏவம் விஹரதா²தி த³ஸ்ஸேதி. அத்ததீ³பாதி மஹாஸமுத்³த³க³தா தீ³பம் விய அத்தானம் தீ³பம் பதிட்ட²ம் கத்வா விஹரத². அத்தஸரணாதி அத்தக³திகாவ ஹோத², மா அஞ்ஞக³திகா. த⁴ம்மதீ³பத⁴ம்மஸரணபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ச த⁴ம்மோதி நவவிதோ⁴ லோகுத்தரத⁴ம்மோ வேதி³தப்³போ³. தமதக்³கே³தி தமஅக்³கே³, மஜ்ஜே² த-காரோ பத³ஸந்தி⁴வஸேன வுத்தோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – இமே அக்³க³தமாதி தமதக்³கா³தி. ஏவம் ஸப்³ப³ம் தமஸோதம் சி²ந்தி³த்வா அதிவிய அக்³கே³ உத்தமபா⁴வே ஏதே, ஆனந்த³, மம பி⁴க்கூ² ப⁴விஸ்ஸந்தி, தேஸம் அக்³கே³ ப⁴விஸ்ஸந்தி. யே கேசி ஸிக்கா²காமா, ஸப்³பே³ஸம் தேஸம் சதுஸதிபட்டா²னகோ³சராவ பி⁴க்கூ² அக்³கே³ ப⁴விஸ்ஸந்தீதி அரஹத்தனிகூடேன தே³ஸனம் க³ண்ஹீதி.

10. பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயஸுத்தவண்ணனா

376. த³ஸமே தேனுபஸங்கமீதி தஸ்மிம் உபஸ்ஸயே கம்மட்டா²னகம்மிகா பி⁴க்கு²னியோ அத்தி², தாஸம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா கம்மட்டா²னம் கதே²ஸ்ஸாமீதி உபஸங்கமி. உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸந்தி புப்³ப³விஸேஸதோ அபரம் உளாரவிஸேஸம். தத்த² மஹாபூ⁴தபரிக்³க³ஹோ புப்³ப³விஸேஸோ, உபாதா³ரூபபரிக்³க³ஹோ அபரவிஸேஸோ நாம. ததா² ஸகலரூபபரிக்³க³ஹோ புப்³ப³விஸேஸோ, அரூபபரிக்³க³ஹோ அபரவிஸேஸோ நாம. ரூபாரூபபரிக்³க³ஹோ புப்³ப³விஸேஸோ, பச்சயபரிக்³க³ஹோ அபரவிஸேஸோ நாம ஸப்பச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனம் புப்³ப³விஸேஸோ, திலக்க²ணாரோபனம் அபரவிஸேஸோ நாம. ஏவம் புப்³பே³னாபரம் உளாரவிஸேஸம் ஜானாதீதி அத்தோ².

காயாரம்மணோதி யம் காயம் அனுபஸ்ஸதி, தமேவ ஆரம்மணம் கத்வா உப்பஜ்ஜதி கிலேஸபரிளாஹோ. ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தம் விக்கி²பதீதி ப³ஹித்³தா⁴ வா புது²த்தாரம்மணே சித்துப்பாதோ³ விக்கி²பதி. கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹிதப்³ப³ந்தி ஏவம் கிலேஸபரிளாஹே ச லீனத்தே ச ப³ஹித்³தா⁴விக்கே²பே ச உப்பன்னே கிலேஸானுரஞ்ஜிதேன ந வத்திதப்³ப³ம், கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே பஸாதா³வஹே பு³த்³தா⁴தீ³ஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் டா²னே கம்மட்டா²னசித்தம் ட²பேதப்³ப³ம். சித்தம் ஸமாதி⁴யதீதி ஆரம்மணே ஸம்மா ஆதி⁴யதி ஸுட்டு² ட²பிதம் ட²பியதி. படிஸம்ஹராமீதி பஸாத³னீயட்டா²னதோ படிஸம்ஹராமி, மூலகம்மட்டா²னாபி⁴முக²ம்யேவ நம் கரோமீதி அத்தோ². ஸோ படிஸம்ஹரதி சேவாதி மூலகம்மட்டா²னாபி⁴முக²ஞ்ச பேஸேதி. ந ச விதக்கேதி ந ச விசாரேதீதி கிலேஸவிதக்கம் ந விதக்கேதி, கிலேஸவிசாரம் ந விசாரேதி. அவிதக்கோம்ஹி அவிசாரோதி கிலேஸவிதக்கவிசாரேஹி அவிதக்காவிசாரோ. அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீதி கோ³சரஜ்ஜ²த்தே பவத்தாய ஸதியா ‘‘ஸதிமாஹமஸ்மி ஸுகி²தோ சா’’தி பஜானாதி.

ஏவம் கோ², ஆனந்த³, பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதீதி ஏவம், ஆனந்த³, ட²பேத்வா பா⁴வனா ஹோதி. இமஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ யதா² நாம புரிஸஸ்ஸ மஹந்தம் உச்சு²பா⁴ரம் உக்கி²பித்வா யந்தஸாலம் நேந்தஸ்ஸ கிலந்தகிலந்தகாலே பூ⁴மியம் ட²பேத்வா உச்சு²க²ண்ட³ம் கா²தி³த்வா புன உக்கி²பித்வா க³மனம் ஹோதி; ஏவமேவ அரஹத்தம் பாபுணிதும் உக்³க³ஹிதகம்மட்டா²னஸ்ஸ காயபரிளாஹாதீ³ஸு உப்பன்னேஸு தம் கம்மட்டா²னம் ட²பேத்வா பு³த்³த⁴கு³ணாதி³அனுஸ்ஸரணேன சித்தம் பஸாதே³த்வா கம்மனியம் கத்வா பா⁴வனா பவத்தா, தஸ்மா ‘‘பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதீ’’தி வுத்தம். தஸ்ஸ பன புரிஸஸ்ஸ உச்சு²பா⁴ரம் யந்தஸாலம் நேத்வா பீளேத்வா ரஸபானம் விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ கம்மட்டா²னம் மத்த²கம் பாபேத்வா அரஹத்தம் பத்தஸ்ஸ ப²லஸமாபத்திஸுகா²னுப⁴வனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ப³ஹித்³தா⁴தி மூலகம்மட்டா²னம் பஹாய ப³ஹி அஞ்ஞஸ்மிம் ஆரம்மணே. அப்பணிதா⁴யாதி அட்ட²பேத்வா. அத² பச்சா² புரே அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹிதந்தி பஜானாதீதி ஏத்த² கம்மட்டா²னவஸேன வா ஸரீரவஸேன வா தே³ஸனாவஸேன வா அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

தத்த² கம்மட்டா²னே தாவ கம்மட்டா²னஸ்ஸ அபி⁴னிவேஸோ புரே நாம, அரஹத்தம் பச்சா² நாம. தத்த² யோ பி⁴க்கு² மூலகம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா கிலேஸபரிளாஹஸ்ஸ வா லீனத்தஸ்ஸ வா ப³ஹித்³தா⁴விக்கே²பஸ்ஸ வா உப்பஜ்ஜிதும் ஓகாஸம் அதே³ந்தோ ஸுத³ந்தகோ³ணே யோஜேத்வா ஸாரேந்தோ விய சதுரஸ்ஸச்சி²த்³தே³ ஸுதச்சி²தம் சதுரஸ்ஸக⁴டிகம் பக்கி²பந்தோ விய விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா அதிட்ட²ந்தோ அலக்³க³ந்தோ அரஹத்தம் பாபுணாதி, ஸோ புரேஸங்கா²தஸ்ஸ கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ பச்சா²ஸங்கா²தஸ்ஸ அரஹத்தஸ்ஸ ச வஸேன பச்சா² புரே அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹிதந்தி பஜானாதி நாம.

ஸரீரே பன பாத³ங்கு³லீனம் அக்³க³பப்³பா³னி புரே நாம, ஸீஸகடாஹம் பச்சா² நாம. தத்த² யோ பி⁴க்கு² பாத³ங்கு³லீனம் அக்³க³பப்³ப³அட்டி²கேஸு அபி⁴னிவிஸித்வா ப்³யாப⁴ங்கி³யா யவகலாபம் மோசேந்தோ விய வண்ணஸண்டா²னதி³ஸோகாஸபரிச்சே²த³வஸேன அட்டீ²னி பரிக்³க³ண்ஹந்தோ அந்தரா கிலேஸபரிளாஹாதீ³னம் உப்பத்திம் வாரேத்வா யாவ ஸீஸகடாஹா பா⁴வனம் பாபேதி, ஸோ புரேஸங்கா²தானம் அக்³க³பாத³ங்கு³லிபப்³பா³னம் பச்சா²ஸங்கா²தஸ்ஸ ஸீஸகடாஹஸ்ஸ ச வஸேன பச்சா² புரே அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹிதந்தி பஜானாதி நாம.

தே³ஸனாயபி த்³வத்திம்ஸாகாரதே³ஸனாய கேஸா புரே நாம, மத்த²லுங்க³ம் பச்சா² நாம. தத்த² யோ பி⁴க்கு² கேஸேஸு அபி⁴னிவிஸித்வா வண்ணஸண்டா²னதி³ஸோகாஸவஸேன கேஸாத³யோ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ அந்தரா கிலேஸபரிளாஹாதீ³னம் உப்பத்திம் வாரேத்வா யாவ மத்த²லுங்கா³ பா⁴வனம் பாபேதி. ஸோ புரேஸங்கா²தானம் கேஸானம் பச்சா²ஸங்கா²தஸ்ஸ மத்த²லுங்க³ஸ்ஸ ச வஸேன பச்சா² புரே அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹிதந்தி பஜானாதி நாம.

ஏவம் கோ², ஆனந்த³, அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதீதி ஏவம், ஆனந்த³, அட்ட²பேத்வா பா⁴வனா ஹோதி. இமஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ யதா² நாம புரிஸஸ்ஸ கு³ளபா⁴ரம் லபி⁴த்வா அத்தனோ கா³மம் அதிஹரந்தஸ்ஸ அந்தரா அட்ட²பேத்வாவ உச்சங்கே³ பக்கி²த்தானி கு³ளக²ண்டா³தீ³னி கா²த³னீயானி கா²த³ந்தஸ்ஸ அத்தனோ கா³மேயேவ ஓதரணம் ஹோதி, ஏவமேவ அரஹத்தம் பாபுணிதும் ஆரத்³த⁴பா⁴வனஸ்ஸ காயபரிளாஹாதீ³னம் உப்பத்திம் வாரேத்வா கம்மட்டா²னபா⁴வனா பவத்தா, தஸ்மா ‘‘அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா’’தி வுத்தா. தஸ்ஸ பன புரிஸஸ்ஸ தம் கு³ளபா⁴ரம் அத்தனோ கா³மம் நேத்வா ஞாதீஹி ஸத்³தி⁴ம் பரிபோ⁴கோ³ விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ கம்மட்டா²னம் மத்த²கம் பாபேத்வா அரஹத்தம் பத்தஸ்ஸ ப²லஸமாபத்திஸுகா²னுப⁴வனம் வேதி³தப்³ப³ம். இமஸ்மிம் ஸுத்தே புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனா கதி²தா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

அம்ப³பாலிவக்³கோ³ பட²மோ.

2. நாலந்த³வக்³கோ³

2. நாலந்த³ஸுத்தவண்ணனா

378. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ து³தியே நாலந்தா³யந்தி நாலந்தா³தி ஏவம்னாமகே நக³ரே, தம் நக³ரம் கோ³சரகா³மம் கத்வா. பாவாரிகம்ப³வனேதி து³ஸ்ஸபாவாரிகஸேட்டி²னோ அம்ப³வனே. தம் கிர தஸ்ஸ உய்யானம் அஹோஸி. ஸோ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா ப⁴க³வதி பஸன்னோ தஸ்மிம் உய்யானே குடிலேணமண்ட³பாதி³படிமண்டி³தம் ப⁴க³வதோ விஹாரம் கத்வா நிய்யாதேஸி. ஸோ விஹாரோ ஜீவகம்ப³வனம் விய பாவாரிகம்ப³வனந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³தோ. தஸ்மிம் பாவாரிகம்ப³வனே விஹரதீதி அத்தோ².

ஏவம்பஸன்னோதி ஏவம் உப்பன்னஸத்³தோ⁴, ஏவம் ஸத்³த³ஹாமீதி அத்தோ². பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோதி பி⁴ய்யதரோ அபி⁴ஞ்ஞாதோ பி⁴ய்யதராபி⁴ய்யோ வா, உத்தரிதரஞாணோதி அத்தோ². ஸம்போ³தி⁴யந்தி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே அரஹத்தமக்³க³ஞாணே வா அரஹத்தமக்³கே³னேவ ஹி பு³த்³த⁴கு³ணா நிப்பதே³ஸா க³ஹிதா ஹோந்தி, த்³வேபி அக்³க³ஸாவகா அரஹத்தமக்³கே³னேவ ஸாவகபாரமீஞாணம் படிலப⁴ந்தி, பச்சேகபு³த்³தா⁴ பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணம், பு³த்³தா⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்சேவ ஸகலே ச பு³த்³த⁴கு³ணே. ஸப்³ப³ம்பி நேஸம் அரஹத்தமக்³கே³னேவ இஜ்ஜ²தி. தஸ்மா அரஹத்தமக்³க³ஞாணம் ஸம்போ³தி⁴ நாம ஹோதி. தேன உத்தரிதரோ ச ப⁴க³வதா நத்தி². தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ, யதி³த³ம் ஸம்போ³தி⁴ய’’ந்தி.

உளாராதி ஸேட்டா². அயஞ்ஹி உளாரஸத்³தோ³ ‘‘உளாரானி கா²த³னீயானி கா²த³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.366) மது⁴ரே ஆக³ச்ச²தி. ‘‘உளாராய க²லு ப⁴வம் வச்சா²யனோ ஸமணம் கோ³தமம் பஸம்ஸாய பஸம்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.288) ஸேட்டே². ‘‘அப்பமாணோ உளாரோ ஓபா⁴ஸோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.32; ம. நி. 3.201) விபுலே. ஸ்வாயமித⁴ ஸேட்டே² ஆக³தோ. தேன வுத்தம் ‘‘உளாராதி ஸேட்டா²’’தி. ஆஸபீ⁴தி உஸப⁴ஸ்ஸ வாசாஸதி³ஸீ அசலா அஸம்பவேதீ⁴. ஏகம்ஸோ க³ஹிதோதி அனுஸ்ஸவேன வா ஆசரியபரம்பராய வா இதிகிராய வா பிடகஸம்பதா³னேன வா ஆகாரபரிவிதக்கேன வா தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா வா தக்கஹேது வா நயஹேது வா அகதே²த்வா பச்சக்க²தோ ஞாணேன படிவிஜ்ஜி²த்வா விய ஏகம்ஸோ க³ஹிதோ, ஸன்னிட்டா²னகதா²வ கதி²தாதி அத்தோ². ஸீஹனாதோ³தி ஸேட்ட²னாதோ³, வனே உன்னாத³யந்தேன ஸீஹேன விய உத்தமனாதோ³ நதி³தோதி அத்தோ².

கிம் நு தே ஸாரிபுத்தாதி இமம் தே³ஸனம் கஸ்மா ஆரபி⁴? அனுயோக³தா³பனத்த²ம். ஏகச்சோ ஹி ஸீஹனாத³ம் நதி³த்வா அத்தனோ ஸீஹனாதே³ அனுயோக³ம் தா³தும் ந ஸக்கோதி, நிக⁴ம்ஸனம் ந க²மதி, ஸிலேஸே பதிதமக்கடோ விய ஹோதி. யதா² த⁴மமானம் அபரிஸுத்³த⁴ம் லோஹம் ஜா²யித்வா அங்கா³ரோ ஹோதி, ஏவம் ஜா²மங்கா³ரோ விய ஹோதி. ஏகோ ஸீஹனாதே³ அனுயோக³ம் தா³பியமானோ தா³தும் ஸக்கோதி, நிக⁴ம்ஸனம் க²மதி, த⁴மமானம் நித்³தோ³ஸஜாதரூபம் விய அதி⁴கதரம் ஸோப⁴தி, தாதி³ஸோ தே²ரோ. தேன நம் ப⁴க³வா ‘‘அனுயோக³க்க²மோ அய’’ந்தி ஞத்வா ஸீஹனாதே³ அனுயோக³தா³பனத்த²ம் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴.

தத்த² ஸப்³பே³ தேதி ஸப்³பே³ தே தயா. ஏவம்ஸீலாதி மக்³க³ஸீலேன ப²லஸீலேன லோகியலோகுத்தரஸீலேன ஏவம்ஸீலா. ஏவம்த⁴ம்மாதி ஏத்த² ஸமாதி⁴பக்கா² த⁴ம்மா அதி⁴ப்பேதா, மக்³க³ஸமாதி⁴னா ப²லஸமாதி⁴னா லோகியலோகுத்தரேன ஸமாதி⁴னா ஏவம்ஸமாதீ⁴தி அத்தோ². ஏவம்பஞ்ஞாதி மக்³க³பஞ்ஞாதி³வஸேனேவ ஏவம்பஞ்ஞா. ஏவம்விஹாரினோதி ஏத்த² பன ஹேட்டா² ஸமாதி⁴பக்கா²னம் த⁴ம்மானம் க³ஹிதத்தா விஹாரோ க³ஹிதோபி புன கஸ்மா க³ஹிதமேவ க³ண்ஹதீதி சே. தே²ரேன இத³ம் க³ஹிதமேவ. இத³ஞ்ஹி நிரோத⁴ஸமாபத்திதீ³பனத்த²ம் வுத்தம். தஸ்மா ஏவம் நிரோத⁴ஸமாபத்திவிஹாரினோ தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸுந்தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஏவம்விமுத்தாதி ஏத்த² விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தி, தத³ங்க³விமுத்தி, ஸமுச்சே²த³விமுத்தி, படிபஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி, நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி பஞ்சவிதா⁴ விமுத்தி. தத்த² அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸயம் விக்க²ம்பி⁴தேஹி நீவரணாதீ³ஹி விமுத்தத்தா விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி³கா ஸத்த அனுபஸ்ஸனா ஸயம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ பச்சனீகவஸேன பரிச்சத்தாஹி நிச்சஸஞ்ஞாதீ³ஹி விமுத்தத்தா தத³ங்க³விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. சத்தாரோ அரியமக்³கா³ ஸயம் ஸமுச்சி²ன்னேஹி கிலேஸேஹி விமுத்தத்தா ஸமுச்சே²த³விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி மக்³கா³னுபா⁴வேன கிலேஸானம் படிபஸ்ஸத்³த⁴ந்தே உப்பன்னத்தா படிபஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. நிப்³பா³னம் ஸப்³ப³கிலேஸேஹி நிஸ்ஸடத்தா அபக³தத்தா தூ³ரே டி²தத்தா நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³தம். இதி இமாஸம் பஞ்சன்னம் விமுத்தீனம் வஸேன ஏவம் விமுத்தாதி ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

கிம் பன தே ஸாரிபுத்த யே தே ப⁴விஸ்ஸந்தீதி அதீதா தாவ நிருத்³தா⁴ அபண்ணத்திகபா⁴வம் க³தா தீ³பஸிகா² விய நிப்³பு³தா, ஏவம் நிருத்³தே⁴ அபண்ணத்திகபா⁴வம் க³தே த்வம் கத²ம் ஜானிஸ்ஸஸி, அனாக³தபு³த்³தா⁴னம் பன கு³ணா கிம் தயா அத்தனோ சித்தேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா விதி³தாதி புச்ச²ந்தோ ஏவமாஹ.

கிம் பன த்யாஹம் ஸாரிபுத்த ஏதரஹீதி அனாக³தாபி பு³த்³தா⁴ அஜாதா அனிப்³ப³த்தா அனுப்பன்னா, தே கத²ம் ஜானிஸ்ஸஸி. தேஸஞ்ஹி ஜானனம் அபதே³ ஆகாஸே பத³த³ஸ்ஸனம் விய ஹோதி. இதா³னி மயா ஸத்³தி⁴ம் ஏகவிஹாரே வஸஸி, ஏகதோ பி⁴க்கா²ய சரஸி, த⁴ம்மதே³ஸனாகாலே த³க்கி²ணபஸ்ஸே நிஸீத³ஸி, கிம் பன மய்ஹம் கு³ணா அத்தனோ சேதஸா பரிச்சி²ந்தி³த்வா விதி³தா தயாதி அனுயுஞ்ஜந்தோ ஏவமாஹ. தே²ரோ பன புச்சி²தபுச்சி²தே ‘‘நோ ஹேதம் ப⁴ந்தே’’தி படிக்கி²பதி.

தே²ரஸ்ஸ ச விதி³தம்பி அத்தி², அவிதி³தம்பி. கிம் ஸோ அத்தனோ விதி³தட்டா²னே படிக்கே²பம் கரோதி, அவிதி³தட்டா²னேதி? விதி³தட்டா²னே ந கரோதி, அவிதி³தட்டா²னேயேவ கரோதி. தே²ரோ கிர அனுயோகே³ ஆரத்³தே⁴ ஏவம் அஞ்ஞாஸி ‘‘நாயம் அனுயோகோ³ ஸாவகபாரமீஞாணே, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே பன அயம் அனுயோகோ³’’தி அத்தனோ ஸாவகபாரமீஞாணே படிக்கே²பம் அகத்வாவ அவிதி³தட்டா²னே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே படிக்கே²பம் கரோதி. தேன இத³ம்பி தீ³பேதி – ப⁴க³வா மய்ஹம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் பு³த்³தா⁴னம் ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாவிமுத்திகாரணஜானனஸமத்த²ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் நத்தீ²தி.

ஏத்தா²தி ஏதேஸு அதீதாதி³பே⁴தே³ஸு பு³த்³தே⁴ஸு. அத² கிஞ்சரஹீதி அத² கஸ்மா ஏவம் ஞாணே அஸதி தயா ஏவம் கதி²தந்தி வத³தி. த⁴ம்மன்வயோதி த⁴ம்மஸ்ஸ பச்சக்க²தோ ஞாணஸ்ஸ அனுயோக³ம் அனுக³ந்த்வா உப்பன்னம் அனுமானஞாணம் நயக்³கா³ஹோ விதி³தோ, ஸாவகபாரமீஞாணே ட²த்வாவ இமினா ஆகாரேன ஜானாமி ப⁴க³வாதி வத³தி. தே²ரஸ்ஸ ஹி நயக்³கா³ஹோ அப்பமாணோ அபரியந்தோ. யதா² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ பமாணம் வா பரியந்தோ வா நத்தி², ஏவம் த⁴ம்மஸேனாபதினோ நயக்³கா³ஹஸ்ஸ. தேன ஸோ – ‘‘இமினா ஏவம்விதோ⁴ இமினா ஏவம்விதோ⁴, இமினா அனுத்தரோ இமினா அனுத்தரோ ஸத்தா²’’தி ஜானாதி. தே²ரஸ்ஸ ஹி நயக்³கா³ஹோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணக³திகோ ஏவ.

இதா³னி தம் நயக்³கா³ஹம் பாகடம் காதும் உபமம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸேய்யதா²பி ப⁴ந்தேதிஆதி³மாஹ. தத்த² யஸ்மா மஜ்ஜி²மதே³ஸே நக³ரஸ்ஸ உத்³தா⁴பபாகாராதீ³னி தி²ரானி வா ஹோந்து து³ப்³ப³லானி வா, ஸப்³ப³ஸோ வா பன மா ஹோந்து, சோரானம் ஆஸங்கா ந ஹோதி. தஸ்மா தம் அக்³க³ஹேத்வா பச்சந்திமம் நக³ரந்தி ஆஹ. த³ள்ஹுத்³தா⁴பந்தி தி²ரமூலபாகாரம். த³ள்ஹபாகாரதோரணந்தி தி²ரபாகாரஞ்சேவ தி²ரபிட்ட²ஸங்கா⁴டஞ்ச. ஏகத்³வாரந்தி கஸ்மா ஆஹ? ப³ஹுத்³வாரே ஹி நக³ரே ப³ஹூஹி பண்டி³ததோ³வாரிகேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், ஏகத்³வாரேவ ஏகோ வட்டதி. தே²ரஸ்ஸ ச பஞ்ஞாய ஸதி³ஸோ அஞ்ஞோ நத்தி², தஸ்மா அத்தனோ பண்டி³தபா⁴வஸ்ஸ ஓபம்மத்த²ம் ஏகம்யேவ தோ³வாரிகம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகத்³வார’’ந்தி ஆஹ.

பண்டி³தோதி பண்டி³ச்சேன ஸமன்னாக³தோ. ப்³யத்தோதி வேய்யத்தியேன ஸமன்னாக³தோ விஸத³ஞாணோ. மேதா⁴வீதி டா²னுப்பத்திகபஞ்ஞாஸங்கா²தாய மேதா⁴ய ஸமன்னாக³தோ. அனுபரியாயபத²ந்தி அனுபரியாயனாமகம் பாகாரமக்³க³ம். பாகாரஸந்தி⁴ந்தி த்³வின்னம் இட்ட²கானம் அபக³தட்டா²னம். பாகாரவிவரந்தி பாகாரஸ்ஸ சி²ன்னட்டா²னம். சேதஸோ உபக்கிலேஸேதி பஞ்சனீவரணா சித்தம் உபக்கிலிஸ்ஸந்தி கிலிட்ட²ம் கரோந்தி உபதாபேந்தி விஹேடே²ந்தி, தஸ்மா ‘‘சேதஸோ உபக்கிலேஸா’’தி வுச்சந்தி. பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணேதி நீவரணா உப்பஜ்ஜமானா அனுப்பன்னாய பஞ்ஞாய உப்பஜ்ஜிதும் ந தே³ந்தி, தஸ்மா ‘‘பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணா’’தி வுச்சந்தி. ஸுபதிட்டி²தசித்தாதி சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுட்டு² ட²பிதசித்தா ஹுத்வா. ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தந்தி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²ஸபா⁴வேன பா⁴வேத்வா. அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ந்தி அரஹத்தம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் படிவிஜ்ஜி²ம்ஸூதி த³ஸ்ஸேதி.

அபிசேத்த² ஸதிபட்டா²னாதி விபஸ்ஸனா, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ மக்³கோ³, அனுத்தரஸம்மாஸம்போ³தி⁴ அரஹத்தம். ஸதிபட்டா²னாதி வா விபஸ்ஸனா, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³மிஸ்ஸகா, ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ அரஹத்தமேவ. தீ³க⁴பா⁴ணகமஹாஸீவத்தே²ரோ பனாஹ ‘‘ஸதிபட்டா²னே விபஸ்ஸனம் க³ஹேத்வா போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ மக்³கோ³ ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்சாதி க³ஹிதே ஸுந்த³ரோ பஞ்ஹோ ப⁴வேய்ய, ந பனேவம் க³ஹித’’ந்தி. இதி தே²ரோ ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் நீவரணப்பஹானே ஸதிபட்டா²னபா⁴வனாய ஸம்போ³தி⁴யஞ்ச மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணரஜதானம் விய நானத்தாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

இத⁴ ட²த்வா உபமா ஸம்ஸந்தே³தப்³பா³ – ஆயஸ்மா ஹி ஸாரிபுத்தோ பச்சந்தனக³ரம் த³ஸ்ஸேஸி, பாகாரம் த³ஸ்ஸேஸி, அனுபரியாயபத²ம் த³ஸ்ஸேஸி, த்³வாரம் த³ஸ்ஸேஸி, பண்டி³ததோ³வாரிகம் த³ஸ்ஸேஸி, நக³ரம் பவிஸனகனிக்க²மனகே ஓளாரிகே பாணே த³ஸ்ஸேஸி, தோ³வாரிகஸ்ஸ தேஸம் பாணானம் பாகடபா⁴வம் த³ஸ்ஸேஸி. தத்த² கிம் கேன ஸதி³ஸந்தி சே? நக³ரம் விய ஹி நிப்³பா³னம், பாகாரோ விய ஸீலம், அனுபரியாயபதோ² விய ஹிரீ, த்³வாரம் விய அரியமக்³கோ³, பண்டி³ததோ³வாரிகோ விய த⁴ம்மஸேனாபதி, நக³ரம் பவிஸனகனிக்க²மனகா ஓளாரிகபாணா விய அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னா பு³த்³தா⁴, தோ³வாரிகஸ்ஸ தேஸம் பாணானம் பாகடபா⁴வோ விய ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் பு³த்³தா⁴னம் ஸீலஸமதா²தீ³ஹி பாகடபா⁴வோ. ஏத்தாவதா தே²ரேன ப⁴க³வதோ – ‘‘ஏவமஹம் ஸாவகபாரமீஞாணே ட²த்வா த⁴ம்மன்வயேன நயக்³கா³ஹேன ஜானாமீ’’தி அத்தனோ ஸீஹனாத³ஸ்ஸ அனுயோகோ³ தி³ன்னோ ஹோதி.

தஸ்மாதி யஸ்மா ‘‘ந கோ² மேதம், ப⁴ந்தே, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு சேதோபரியஞாணம் அத்தி², அபிச த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ’’தி வத³தி, தஸ்மா. அபி⁴க்க²ணம் பா⁴ஸேய்யாஸீதி புனப்புனம் பா⁴ஸேய்யாஸி, ‘‘புப்³ப³ண்ஹே மே கதி²த’’ந்தி மா மஜ்ஜ²ன்ஹிகாதீ³ஸு ந கத²யித்த², ‘‘அஜ்ஜ வா மே கதி²த’’ந்தி மா பரதி³வஸாதீ³ஸு ந கத²யித்தா²தி அத்தோ². ஸா பஹீயிஸ்ஸதீதி ‘‘ஸாரிபுத்தஸதி³ஸோபி நாம ஞாணஜவனஸம்பன்னோ ஸாவகோ பு³த்³தா⁴னம் சித்தாசாரம் ஜானிதும் ந ஸக்கோதி, ஏவம் அப்பமேய்யா ததா²க³தா’’தி சிந்தேந்தானம் யா ததா²க³தே கங்கா² வா விமதி வா, ஸா பஹீயிஸ்ஸதீதி.

3. சுந்த³ஸுத்தவண்ணனா

379. ததியே மக³தே⁴ஸூதி ஏவம்னாமகே ஜனபதே³. நாலககா³மகேதி ராஜக³ஹஸ்ஸ அவிதூ³ரே அத்தனோ குலஸந்தகே ஏவம்னாமகே கா³மே. சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோதி அயம் தே²ரோ த⁴ம்மஸேனாபதிஸ்ஸ கனிட்ட²பா⁴திகோ, தம் பி⁴க்கூ² அனுபஸம்பன்னகாலே ‘‘சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ’’தி ஸமுதா³சரித்வா தே²ரகாலேபி ததே²வ ஸமுதா³சரிம்ஸு. தேன வுத்தம் ‘‘சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ’’தி. உபட்டா²கோ ஹோதீதி முகோ²த³கத³ந்தகட்ட²தா³னேன சேவ பரிவேணஸம்மஜ்ஜன-பிட்டி²பரிகம்மகரண-பத்தசீவரக்³க³ஹணேன ச உபட்டா²னகரோ ஹோதி. பரினிப்³பா³யீதி அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பு³தோ. கதரஸ்மிம் காலேதி? ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னஸம்வச்ச²ரே.

தத்ராயம் அனுபுப்³பி³கதா² – ப⁴க³வா கிர வுத்த²வஸ்ஸோ வேளுவகா³மகா நிக்க²மித்வா ‘‘ஸாவத்தி²ம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஆக³தமக்³கே³னேவ படினிவத்தந்தோ அனுபுப்³பே³ன ஸாவத்தி²ம் பத்வா ஜேதவனம் பாவிஸி. த⁴ம்மஸேனாபதி ப⁴க³வதோ வத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா தி³வாட்டா²னம் க³தோ, ஸோ தத்த² அந்தேவாஸிகேஸு வத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா படிக்கந்தேஸு தி³வாட்டா²னம் ஸம்மஜ்ஜித்வா சம்மக²ண்ட³ம் பஞ்ஞாபேத்வா பாதே³ பக்கா²லேத்வா பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா ப²லஸமாபத்திம் பாவிஸி. அத²ஸ்ஸ யதா² பரிச்சே²தே³ன ததோ வுட்டி²தஸ்ஸ அயம் பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ ‘‘பு³த்³தா⁴ நு கோ² பட²மம் பரினிப்³பா³யந்தி, உதா³ஹு அக்³க³ஸாவகாதி, ததோ ‘‘அக்³க³ஸாவகா பட²ம’’ந்தி ஞத்வா அத்தனோ ஆயுஸங்கா²ரம் ஓலோகேஸி. ஸோ ‘‘ஸத்தாஹமேவ மே ஆயுஸங்கா²ரா பவத்திஸ்ஸந்தீ’’தி ஞத்வா ‘‘கத்த² பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேஸி.

ததோ ‘‘ராஹுலோ தாவதிம்ஸேஸு பரினிப்³பு³தோ, அஞ்ஞாஸிகோண்ட³ஞ்ஞத்தே²ரோ ச²த்³த³ந்தத³ஹே, அஹம் கத்த² பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி புனப்புனம் சிந்தேந்தோ மாதரம் ஆரப்³ப⁴ ஸதிம் உப்பாதே³ஸி – ‘‘மய்ஹம் மாதா ஸத்தன்னம் அரஹந்தானம் மாதா ஹுத்வாபி பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்கே⁴ஸு அப்பஸன்னா, அத்தி² நு கோ² தஸ்ஸா உபனிஸ்ஸயோ, நத்தி² நு கோ²’’தி. ஸோதாபத்திமக்³க³ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயம் தி³ஸ்வா ‘‘கஸ்ஸ தே³ஸனாய அபி⁴ஸமயோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஓலோகேந்தோ ‘‘மமேவ த⁴ம்மதே³ஸனாய ப⁴விஸ்ஸதி, ந அஞ்ஞஸ்ஸ. ஸசே கோ² பனாஹம் அப்போஸ்ஸுக்கோ ப⁴வேய்யம், ப⁴விஸ்ஸந்தி மே வத்தாரோ – ‘‘ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ அவஸேஸஜனானம்பி அவஸ்ஸயோ ஹோதி. ததா² ஹிஸ்ஸ ஸமசித்தஸுத்தந்ததே³ஸனாதி³வஸே (அ. நி. 2.33-37) கோடிஸதஸஹஸ்ஸதே³வதா அரஹத்தம் பத்தா, தயோ மக்³கே³ படிவித்³த⁴தே³வதானம் க³ணனா நத்தி², அஞ்ஞேஸு ச டா²னேஸு அனேகா அபி⁴ஸமயா தி³ஸ்ஸந்தி, தே²ரே ச சித்தம் பஸாதே³த்வா ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்தானேவ அஸீதி குலஸஹஸ்ஸானி, ஸோ தா³னி ஸகமாதுமிச்சா²த³ஸ்ஸனமத்தம்பி ஹரிதும் நாஸக்கீ²’’தி. தஸ்மா மாதரம் மிச்சா²த³ஸ்ஸனா மோசேத்வா ஜாதோவரகேயேவ பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி ஸன்னிட்டா²னம் கத்வா ‘‘அஜ்ஜேவ ப⁴க³வந்தம் அனுஜானாபேத்வா நிக்க²மிஸ்ஸாமீ’’தி சுந்த³த்தே²ரம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ, சுந்த³, அம்ஹாகம் பஞ்சஸதாய பி⁴க்கு²பரிஸாய ஸஞ்ஞம் தே³ஹி. ‘க³ண்ஹதா²வுஸோ பத்தசீவரானி, த⁴ம்மஸேனாபதி நாலககா³மம் க³ந்துகாமோ’’’தி. தே²ரோ ததா² அகாஸி.

பி⁴க்கூ² ஸேனாஸனம் ஸம்ஸாமேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய தே²ரஸ்ஸ ஸந்திகம் அக³மம்ஸு. தே²ரோ ஸேனாஸனம் ஸம்ஸாமேத்வா தி³வாட்டா²னம் ஸம்மஜ்ஜித்வா தி³வாட்டா²னத்³வாரே ட²த்வா தி³வாட்டா²னம் ஓலோகேத்வா ‘‘இத³ம் தா³னி பச்சி²மத³ஸ்ஸனம், புன ஆக³மனம் நத்தீ²’’தி பஞ்சஸதபி⁴க்கூ²ஹி பரிவுதோ ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா வந்தி³த்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச ‘‘அனுஜானாது மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா, அனுஜானாது ஸுக³தோ. பரினிப்³பா³னகாலோ மே, ஓஸ்ஸட்டோ² மே ஆயுஸங்கா²ரோ’’தி. பு³த்³தா⁴ பன யஸ்மா ‘‘பரினிப்³பா³ஹீ’’தி வுத்தே மரணவண்ணம் ஸம்வண்ணேந்தீதி, ‘‘மா பரினிப்³பா³ஹீ’’தி வுத்தே வட்டஸ்ஸ கு³ணம் கதே²ந்தீதி மிச்சா²தி³ட்டி²கா தோ³ஸம் ஆரோபேஸ்ஸந்தி, தஸ்மா தது³ப⁴யம்பி ந வத³ந்தி. தேன நம் ப⁴க³வா – ‘‘கத்த² பரினிப்³பா³யிஸ்ஸஸி ஸாரிபுத்தா’’தி வத்வா – ‘‘அத்தி², ப⁴ந்தே, மக³தே⁴ஸு நாலககா³மே ஜாதோவரகோ, தத்தா²ஹம் பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே – ‘‘யஸ்ஸ தா³னி த்வம், ஸாரிபுத்த, காலம் மஞ்ஞஸி, இதா³னி பன தே ஜேட்ட²கனிட்ட²பா⁴திகானம் தாதி³ஸஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ த³ஸ்ஸனம் து³ல்லப⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி, தே³ஸேஹி நேஸம் த⁴ம்ம’’ந்தி ஆஹ.

தே²ரோ – ‘‘ஸத்தா² மய்ஹம் இத்³தி⁴விகுப்³ப³னபுப்³ப³ங்க³மம் த⁴ம்மதே³ஸனம் பச்சாஸீஸதீ’’தி ஞத்வா ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா தாலப்பமாணம் ஆகாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா ஓருய்ஹ த³ஸப³லஸ்ஸ பாதே³ வந்தி³, புன த்³விதாலப்பமாணம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா ஓருய்ஹ த³ஸப³லஸ்ஸ பாதே³ வந்தி³, ஏதேனுபாயேன ஸத்ததாலப்பமாணம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா அனேகானி பாடிஹாரியஸதானி த³ஸ்ஸேந்தோ த⁴ம்மகத²ம் ஆரபி⁴. தி³ஸ்ஸமானேனபி காயேன கதே²தி, அதி³ஸ்ஸமானேனபி. உபரிமேன வா ஹேட்டி²மேன வா உபட்³ட⁴காயேன கதே²தி அதி³ஸ்ஸமானேனபி தி³ஸ்ஸமானேனபி, காலேன சந்த³வண்ணம் த³ஸ்ஸேதி, காலேன ஸூரியவண்ணம், காலேன பப்³ப³தவண்ணம், காலேன ஸமுத்³த³வண்ணம், காலேன சக்கவத்திராஜா ஹோதி, காலேன வேஸ்ஸவணமஹாராஜா, காலேன ஸக்கோ தே³வராஜா, காலேன மஹாப்³ரஹ்மாதி ஏவம் அனேகானி பாடிஹாரியஸதானி த³ஸ்ஸேந்தோ த⁴ம்மகத²ம் கதே²ஸி. ஸகலனக³ரம் ஸன்னிபதி. தே²ரோ ஓருய்ஹ த³ஸப³லஸ்ஸ பாதே³ வந்தி³த்வா அட்டா²ஸி. அத² நம் ஸத்தா² ஆஹ – ‘‘கோ நாமோ அயம் ஸாரிபுத்த த⁴ம்மபரியாயோ’’தி. ஸீஹவிகீளிதோ நாம, ப⁴ந்தேதி. தக்³க⁴, ஸாரிபுத்த, ஸீஹவிகீளிதோ தக்³க⁴, ஸாரிபுத்த, ஸீஹவிகீளிதோதி.

தே²ரோ அலத்தகவண்ணே ஹத்தே² பஸாரேத்வா ஸத்து² ஸுவண்ணகச்ச²பஸதி³ஸே பாதே³ கோ³ப்ப²கேஸு க³ஹேத்வா – ‘‘ப⁴ந்தே, இமேஸம் பாதா³னம் வந்த³னத்தா²ய கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கம் அஸங்க்²யேய்யம் பாரமியோ பூரிதா, ஸோ மே மனோரதோ² மத்த²கம் பத்தோ, இதோ தா³னி பட்டா²ய படிஸந்தி⁴வஸேன ந புன ஏகட்டா²னே ஸன்னிபாதோ ஸமாக³மோ அத்தி², சி²ன்னோ ஏஸ விஸ்ஸாஸோ, அனேகேஹி பு³த்³த⁴ஸதஸஹஸ்ஸேஹி பவிட்ட²ம் அஜரம் அமரம் கே²மம் ஸுக²ம் ஸீதலம் அப⁴யம் நிப்³பா³னபுரம் பவிஸிஸ்ஸாமி, ஸசே மே கிஞ்சி காயிகம் வா வாசஸிகம் வா ந ரோசேத², க²மத² தம் ப⁴க³வா, க³மனகாலோ மய்ஹ’’ந்தி. க²மாமி தே, ஸாரிபுத்த, ந கோ² பன தே கிஞ்சி காயிகம் வா வாசஸிகம் வா மய்ஹம் அருச்சனகம் அத்தி², யஸ்ஸ தா³னி த்வம், ஸாரிபுத்த, காலம் மஞ்ஞஸீதி.

இதி ப⁴க³வதா அனுஞ்ஞாதஸமனந்தரம் ஸத்து² பாதே³ வந்தி³த்வா உட்டி²தமத்தே ஆயஸ்மந்தே ஸாரிபுத்தே ஸினேருசக்கவாளஹிமவந்தபரிப⁴ண்ட³பப்³ப³தே தா⁴ரயமானாபி – ‘‘அஜ்ஜ இமம் கு³ணராஸிம் தா⁴ரேதும் ந ஸக்கோமீ’’தி வத³ந்தீ விய ஏகப்பஹாரேனேவ விரவமானா மஹாபத²வீ யாவ உத³கபரியந்தா அகம்பி, ஆகாஸே தே³வது³ந்து³பி⁴யோ ப²லிம்ஸு, மஹாமேகோ⁴ உட்ட²ஹித்வா போக்க²ரவஸ்ஸம் வஸ்ஸி.

ஸத்தா² – ‘‘த⁴ம்மஸேனாபதிம் படிபாதே³ஸ்ஸாமீ’’தி த⁴ம்மாஸனா வுட்டா²ய க³ந்த⁴குடிஅபி⁴முகோ² க³ந்த்வா மணிப²லகே அட்டா²ஸி. தே²ரோ திக்க²த்தும் பத³க்கி²ணம் கத்வா சதூஸு டா²னேஸு வந்தி³த்வா – ‘‘ப⁴க³வா இதோ கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கஸ்ஸ அஸங்க்²யேய்யஸ்ஸ உபரி அனோமத³ஸ்ஸீஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பாத³மூலே நிபஜ்ஜித்வா தும்ஹாகம் த³ஸ்ஸனம் பத்தே²ஸிம், ஸா மே பத்த²னா ஸமித்³தா⁴, தி³ட்டா² தும்ஹே, தம் பட²மத³ஸ்ஸனம், இத³ம் பச்சி²மத³ஸ்ஸனம். புன தும்ஹாகம் த³ஸ்ஸனம் நத்தீ²’’தி வத்வா த³ஸனக²ஸமோதா⁴னஸமுஜ்ஜலம் அஞ்ஜலிம் பக்³க³ய்ஹ யாவ த³ஸ்ஸனவிஸயா அபி⁴முகோ²வ படிக்கமித்வா வந்தி³த்வா பக்காமி. புன மஹாபத²வீ தா⁴ரேதும் அஸக்கோந்தீ உத³கபரியந்தம் கத்வா அகம்பி.

ப⁴க³வா பரிவாரேத்வா டி²தே பி⁴க்கூ² ஆஹ – ‘‘அனுக³ச்ச²த², பி⁴க்க²வே, தும்ஹாகம் ஜேட்ட²பா⁴திக’’ந்தி. தஸ்மிம் க²ணே சதஸ்ஸோபி பரிஸா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் ஏககம்யேவ ஜேதவனே ஓஹாய நிரவஸேஸா நிக்க²மிம்ஸு. ஸாவத்தி²னக³ரவாஸினோபி – ‘‘ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ கிர ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் ஆபுச்சி²த்வா பரினிப்³பா³யிதுகாமோ நிக்க²ந்தோ, பஸ்ஸிஸ்ஸாம ந’’ந்தி நக³ரத்³வாரானி நிரோகாஸானி கரோந்தா நிக்க²மித்வா க³ந்த⁴மாலாதி³ஹத்தா² கேஸே விகிரித்வா – ‘‘இதா³னி மயம் கஹம் மஹாபஞ்ஞோ நிஸின்னோ, கஹம் த⁴ம்மஸேனாபதி நிஸின்னோ’’தி புச்ச²ந்தா – ‘‘கஸ்ஸ ஸந்திகம் க³மிஸ்ஸாம, கஸ்ஸ ஹத்தே² ஸத்தா²ரம் ட²பேத்வா தே²ரோ பக்கந்தோ’’திஆதி³னா நயேன பரிதே³வந்தா ரோத³ந்தா தே²ரம் அனுப³ந்தி⁴ம்ஸு.

தே²ரோ மஹாபஞ்ஞாய டி²தத்தா – ‘‘ஸப்³பே³ஸம் அனதிக்கமனீயோ ஏஸ மக்³கோ³’’தி மஹாஜனம் ஓவதி³த்வா – ‘‘தும்ஹேபி, ஆவுஸோ, திட்ட²த², மா த³ஸப³லே பமாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’’தி பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம்பி நிவத்தேத்வா அத்தனோ பரிஸாயேவ ஸத்³தி⁴ம் பக்காமி. யேபி மனுஸ்ஸா – ‘‘புப்³பே³ அய்யோ பச்சாக³மனசாரிகம் சரதி, இத³ம் இதா³னி க³மனம் ந புன பச்சாக³மனாயா’’தி பரிதே³வந்தா அனுப³ந்தி⁴ம்ஸுயேவ. தேபி – ‘‘அப்பமத்தா, ஆவுஸோ, ஹோத², ஏவம்பா⁴வினோ நாம ஸங்கா²ரா’’தி நிவத்தேஸி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸப்³ப³த்த² ஏகரத்திவாஸேன அந்தராமக்³கே³ ஸத்தாஹம் மனுஸ்ஸானம் ஸங்க³ஹம் கரோந்தோ ஸாயம் நாலககா³மம் பத்வா கா³மத்³வாரே நிக்³ரோத⁴ருக்க²மூலே அட்டா²ஸி. அத² உபரேவதோ நாம தே²ரஸ்ஸ பா⁴கி³னேய்யோ ப³ஹிகா³மம் க³ச்ச²ந்தோ தே²ரம் தி³ஸ்வா உபஸங்கமித்வா வந்தி³த்வா அட்டா²ஸி. தே²ரோ தம் ஆஹ – ‘‘அத்தி² கே³ஹே தே அய்யிகா’’தி. ஆம ப⁴ந்தேதி. க³ச்ச² அம்ஹாகம் இதா⁴க³தபா⁴வம் ஆரோசேஹி. ‘‘கஸ்மா ஆக³தோ’’தி ச வுத்தே – ‘‘அஜ்ஜ கிர ஏகதி³வஸம் அந்தோகா³மே வஸிஸ்ஸதி, ஜாதோவரகம் படிஜக்³க³த², பஞ்சன்னஞ்ச கிர பி⁴க்கு²ஸதானம் வஸனட்டா²னம் ஜானாதா²’’தி. ஸோ க³ந்த்வா – ‘‘அய்யிகே மய்ஹம் மாதுலோ ஆக³தோ’’தி ஆஹ. இதா³னி குஹிந்தி? கா³மத்³வாரேதி. ஏககோவ, அஞ்ஞோபி கோசி அத்தீ²தி? அத்தி² பஞ்சஸதா பி⁴க்கூ²தி. கிம்காரணா ஆக³தோதி? ஸோ தம் பவத்திம் ஆரோசேஸி. ப்³ராஹ்மணீ – ‘‘கிம் நு கோ² ஏத்தகானம் வஸனட்டா²னம் படிஜக்³கா³பேதி, த³ஹரகாலே பப்³ப³ஜித்வா மஹல்லககாலே கி³ஹீ ஹோதுகாமோ’’தி சிந்தேந்தீ ஜாதோவரகம் படிஜக்³கா³பேத்வா பஞ்சஸதானம் வஸனட்டா²னம் காரேத்வா த³ண்ட³தீ³பிகா ஜாலேத்வா தே²ரஸ்ஸ பாஹேஸி.

தே²ரோ பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் பாஸாத³ம் ஆருய்ஹ ஜாதோவரகம் பவிஸித்வா நிஸீதி³, நிஸீதி³த்வா ‘‘தும்ஹாகம் வஸனட்டா²னம் க³ச்ச²தா²’’தி பி⁴க்கூ² உய்யோஜேஸி. தேஸு க³தமத்தேஸுயேவ தே²ரஸ்ஸ க²ரோ ஆபா³தோ⁴ உப்பஜ்ஜி, லோஹிதபக்க²ந்தி³கா மாரணந்திகா வேத³னா வத்தந்தி. ஏகம் பா⁴ஜனம் பவிஸதி, ஏகம் நிக்க²மதி. ப்³ராஹ்மணீ – ‘‘மம புத்தஸ்ஸ பவத்தி மய்ஹம் ந ருச்சதீ’’தி அத்தனோ வஸனக³ப்³ப⁴த்³வாரம் நிஸ்ஸாய அட்டா²ஸி.

சத்தாரோ மஹாராஜானோ ‘‘த⁴ம்மஸேனாபதி குஹிம் விஹரதீ’’தி ஓலோகேந்தா நாலககா³மே ஜாதோவரகே பரினிப்³பா³னமஞ்சே நிபன்னோ, பச்சி²மத³ஸ்ஸனம் க³மிஸ்ஸாமா’’தி ஆக³ம்ம வந்தி³த்வா அட்ட²ம்ஸு. கே தும்ஹேதி? மஹாராஜானோ ப⁴ந்தேதி. கஸ்மா ஆக³தத்தா²தி? கி³லானுபட்டா²கா ப⁴விஸ்ஸாமாதி. ‘‘ஹோது, அத்தி² கி³லானுபட்டா²கோ, க³ச்ச²த² தும்ஹே’’தி உய்யோஜேஸி. தேஸம் க³தாவஸானே தேனேவ நயேன ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³. தஸ்மிம் க³தே மஹாப்³ரஹ்மா ச ஆக³மிம்ஸு. தேபி ததே²வ தே²ரோ உய்யோஜேஸி.

ப்³ராஹ்மணீ தே³வதானம் ஆக³மனஞ்ச க³மனஞ்ச தி³ஸ்வா ‘‘கே நு கோ² ஏதே மம புத்தம் வந்தி³த்வா க³ச்ச²ந்தீ’’தி தே²ரஸ்ஸ க³ப்³ப⁴த்³வாரம் க³ந்த்வா ‘‘தாத, சுந்த³, கா பவத்தீ’’தி புச்சி². ஸோ தம் பவத்திம் ஆசிக்கி²த்வா ‘‘மஹாஉபாஸிகா, ப⁴ந்தே, ஆக³தா’’தி ஆஹ. தே²ரோ ‘‘கஸ்மா அவேலாய ஆக³தா’’தி புச்சி². ஸா ‘‘துய்ஹம், தாத, த³ஸ்ஸனத்தா²யா’’தி வத்வா ‘‘தாத, பட²மம் கே ஆக³தா’’தி புச்சி². சத்தாரோ மஹாராஜானோ உபாஸிகேதி. தாத, த்வம் சதூஹி மஹாராஜேஹி மஹந்ததரோதி? ஆராமிகஸதி³ஸா ஏதே உபாஸிகே, அம்ஹாகம் ஸத்து² படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணதோ பட்டா²ய க²க்³க³ஹத்தா² ஹுத்வா ஆரக்க²ம் அகம்ஸூதி. தேஸம் தாத க³தாவஸானே கோ ஆக³தோதி? ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³தி. தே³வராஜதோபி த்வம் தாத மஹந்ததரோதி? ப⁴ண்ட³க்³கா³ஹகஸாமணேரஸதி³ஸோ ஏஸ உபாஸிகே, அம்ஹாகம் ஸத்து² தாவதிம்ஸதோ ஓதரணகாலே பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா ஓதிண்ணோதி. தஸ்ஸ தாத க³தாவஸானே ஜோதயமானோ விய கோ ஆக³தோதி? உபாஸிகே, துய்ஹம் ப⁴க³வா ச ஸத்தா² ச மஹாப்³ரஹ்மா நாம ஏஸோதி. மய்ஹம் ப⁴க³வதோ மஹாப்³ரஹ்மதோபி த்வம், தாத, மஹந்ததரோதி? ஆம உபாஸிகே, ஏதே நாம கிர அம்ஹாகம் ஸத்து² ஜாததி³வஸே சத்தாரோ மஹாப்³ரஹ்மானோ மஹாபுரிஸம் ஸுவண்ணஜாலேன படிக்³க³ண்ஹிம்ஸூதி.

அத² ப்³ராஹ்மணியா – ‘‘புத்தஸ்ஸ தாவ மே அயம் ஆனுபா⁴வோ, கீதி³ஸோ வத மய்ஹம் புத்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸத்து² ஆனுபா⁴வோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி சிந்தயந்தியா ஸஹஸா பஞ்சவண்ணா பீதி உப்பஜ்ஜித்வா ஸகலஸரீரம் ப²ரி. தே²ரோ – ‘‘உப்பன்னம் மே மாது பீதிஸோமனஸ்ஸம், அயம் தா³னி காலோ த⁴ம்மதே³ஸனாயா’’தி சிந்தேத்வா ‘‘கிம் சிந்தேஸி மஹாஉபாஸிகே’’தி ஆஹ. ஸா ‘‘புத்தஸ்ஸ தாவ மே அயம் கு³ணோ, ஸத்து² பனஸ்ஸ கீதி³ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீதி இத³ம், தாத, சிந்தேமீ’’தி ஆஹ. மஹாஉபாஸிகே, மய்ஹம் ஸத்து²ஜாதக்க²ணே மஹாபி⁴னிக்க²மனே ஸம்போ³தி⁴யம் த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனே ச த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து கம்பித்த². ஸீலேன ஸமாதி⁴னா பஞ்ஞாய விமுத்தியா விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனேன ஸமோ நாம நத்தி², இதிபி ஸோ ப⁴க³வாதி வித்தா²ரேத்வா பு³த்³த⁴கு³ணபடிஸம்யுத்தம் த⁴ம்மதே³ஸனம் கதே²ஸி.

ப்³ராஹ்மணீ பியபுத்தஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனாபரியோஸானே ஸோதாபத்திப²லே பதிட்டா²ய புத்தம் ஆஹ – ‘‘தாத உபதிஸ்ஸ, கஸ்மா ஏவமகாஸி, ஏவரூபம் நாம அமதம் மய்ஹம் ஏத்தகம் காலம் ந அதா³ஸீ’’தி. தே²ரோ – ‘‘தி³ன்னம் தா³னி மே மாது ரூபஸாரியா ப்³ராஹ்மணியா போஸாவனிகமூலம், ஏத்தகேன வட்டிஸ்ஸதீ’’தி சிந்தேத்வா – ‘‘க³ச்ச² மஹாஉபஸிகே’’தி ப்³ராஹ்மணிம் உய்யோஜேத்வா – ‘‘சுந்த³ கா வேலா’’தி ஆஹ. ப³லவபச்சூஸகாலோ, ப⁴ந்தேதி. பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதேஹீதி. ஸன்னிபதிதோ ப⁴ந்தே பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴தி. ‘‘மம் உக்கி²பித்வா நிஸீதா³பேஹி சுந்தா³’’தி உக்கி²பித்வா நிஸீதா³பேஸி.

தே²ரோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ சதுசத்தாலீஸம் வோ வஸ்ஸானி மயா ஸத்³தி⁴ம் விசரந்தானம் யம் மே காயிகம் வா வாசஸிகம் வா ந ரோசேத², தம் க²மத² ஆவுஸோ’’தி. ஏத்தகம், ப⁴ந்தே, அம்ஹாகம் சா²யா விய தும்ஹே அமுஞ்சித்வா விசரந்தானம் அருச்சனகம் நாம நத்தி², தும்ஹே பன அம்ஹாகம் க²மதா²தி. அத² தே²ரோ மஹாசீவரம் ஸங்கட்³டி⁴த்வா முக²ம் பிதா⁴ய த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன நிபன்னோ ஸத்தா² விய நவ அனுபுப்³ப³ஸமாபத்தியோ அனுலோமபடிலோமதோ ஸமாபஜ்ஜித்வா புன பட²மஜ்ஜா²னம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னா ஸமாபஜ்ஜி. ததோ வுட்டா²ய அனந்தரம்யேவ மஹாபத²விம் உன்னாதே³ந்தோ அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யி.

உபாஸிகா – ‘‘கிம் நு கோ² மே புத்தோ, ந கிஞ்சி கதே²தீ’’தி உட்டா²ய பிட்டி²பாதே³ பரிமஜ்ஜந்தீ பரினிப்³பு³தபா⁴வம் ஞத்வா மஹாஸத்³த³ம் குருமானா பாதே³ஸு நிபதித்வா – ‘‘தாத மயம் இதோ புப்³பே³ தவ கு³ணம் ந ஜானிம்ஹா, இதா³னி பன தம் ஆதி³ம் கத்வா அனேகஸதே அனேகஸஹஸ்ஸே அனேகஸதஸஹஸ்ஸே பி⁴க்கூ² இமஸ்மிம் நிவேஸனே நிஸீதா³பேத்வா போ⁴ஜேதும் ந லபி⁴ம்ஹா, சீவரேஹி அச்சா²தே³தும் ந லபி⁴ம்ஹா, விஹாரஸதம் விஹாரஸஹஸ்ஸம் காரேதும் ந லபி⁴ம்ஹா’’தி யாவ அருணுக்³க³மனா பரிதே³வி. அருணே உக்³க³தமத்தேயேவ ஸுவண்ணகாரே பக்கோஸாபேத்வா ஸுவண்ணக³ப்³ப⁴ம் விவராபேத்வா ஸுவண்ணக⁴டியோ மஹாதுலாய துலாபேத்வா – ‘‘பஞ்ச கூடாகா³ரஸதானி பஞ்ச அக்³கி⁴கஸதானி கரோதா²’’தி தா³பேதி.

ஸக்கோபி தே³வராஜா விஸ்ஸகம்மதே³வபுத்தம் ஆமந்தேத்வா – ‘‘தாத த⁴ம்மஸேனாபதி பரினிப்³பு³தோ, பஞ்ச கூடாகா³ரஸதானி பஞ்ச அக்³கி⁴கஸதானி ச மாபேஹீ’’தி ஆஹ. இதி உபாஸிகாய காரிதானி ச விஸ்ஸகம்மேன நிம்மிதானி ச ஸப்³பா³னிபி த்³வேஸஹஸ்ஸானி அஹேஸும். ததோ நக³ரமஜ்ஜே² ஸாரமயம் மஹாமண்ட³பம் காரேத்வா மண்ட³பமஜ்ஜே² மஹாகூடாகா³ரம் ட²பேத்வா ஸேஸானி பரிவாரஸங்கே²பேன ட²பேத்வா ஸாது⁴கீளிகம் ஆரபி⁴ம்ஸு. தே³வானம் அந்தரே மனுஸ்ஸா, மனுஸ்ஸானம் அந்தரே தே³வா அஹேஸும்.

ரேவதீ நாம ஏகா தே²ரஸ்ஸ உபட்டா²யிகா – ‘‘அஹம் தே²ரஸ்ஸ பூஜம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி ஸுவண்ணபுப்பா²னம் தயோ கும்பே⁴ காரேஸி. ‘‘தே²ரஸ்ஸ பூஜம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி ஸக்கோ தே³வராஜா அட்³ட⁴தேய்யகோடினாடகேஹி பரிவாரிதோ ஓதரி. ‘‘ஸக்கோ ஓதரதீ’’தி மஹாஜனோ பச்சா²முகோ² படிக்கமி. தத்த² ஸாபி உபாஸிகா படிக்கமமானா க³ருபா⁴ரத்தா ஏகமந்தம் அபஸக்கிதும் அஸக்கோந்தீ மனுஸ்ஸானம் அந்தரே பதி. மனுஸ்ஸா அபஸ்ஸந்தா தம் மத்³தி³த்வா அக³மிம்ஸு. ஸா தத்தே²வ காலம் கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே கனகவிமானே நிப்³ப³த்தி. நிப்³ப³த்தக்க²ணேயேவஸ்ஸா ரதனக்க²ந்தோ⁴ விய திகா³வுதப்பமாணோ அத்தபா⁴வோ அஹோஸி ஸட்டி²ஸகடபூரப்பமாணஅலங்காரபடிமண்டி³தா அச்ச²ராஸஹஸ்ஸபரிவாரிதா. அத²ஸ்ஸா தி³ப்³ப³ம் ஸப்³ப³காயிகாதா³ஸம் புரதோ ட²பயிம்ஸு. ஸா அத்தனோ ஸிரிஸம்பத்திம் தி³ஸ்வா – ‘‘உளாரா அயம் ஸம்பத்தி, கிம் நு கோ² மே கம்மம் கத’’ந்தி சிந்தயமானா அத்³த³ஸ – ‘‘மயா ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ பரினிப்³பு³தட்டா²னே தீஹி ஸுவண்ணபுப்ப²கும்பே⁴ஹி பூஜா கதா, மஹாஜனோ மம் மத்³தி³த்வா க³தோ, ஸாஹம் தத்த² காலம் கத்வா இதூ⁴பபன்னா, தே²ரம் நிஸ்ஸாய லத்³த⁴ம் இதா³னி புஞ்ஞவிபாகம் மனுஸ்ஸானம் கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி ஸஹ விமானேனேவ ஓதரி.

மஹாஜனோ தூ³ரதோவ தி³ஸ்வா – ‘‘கிம் நு கோ² த்³வே ஸூரியா உட்டி²தா’’தி? ஓலோகேந்தோ – ‘‘விமானே ஆக³ச்ச²ந்தே கூடாகா³ரஸண்டா²னம் பஞ்ஞாயதி, நாயம் ஸூரியோ, விமானமேதம் ஏக’’ந்தி ஆஹ. தம்பி விமானம் தாவதே³வ ஆக³ந்த்வா தே²ரஸ்ஸ தா³ருசிதகமத்த²கே வேஹாஸம் அட்டா²ஸி. தே³வதீ⁴தா விமானம் ஆகாஸேயேவ ட²பேத்வா பத²விம் ஓதரி. மஹாஜனோ – ‘‘கா த்வம், அய்யே’’தி? புச்சி². ‘‘ந மம் தும்ஹே ஜானாத², ரேவதீ நாமாஹம், தீஹி ஸுவண்ணபுப்ப²கும்பே⁴ஹி தே²ரம் பூஜம் கத்வா மனுஸ்ஸேஹி மத்³தி³தா காலம் கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே நிப்³ப³த்தா, பஸ்ஸத² மே ஸிரிஸம்பத்திம், தும்ஹேபி தா³னி தா³னானி தே³த², புஞ்ஞானி கரோதா²’’தி குஸலகிரியாய வண்ணம் கதே²த்வா தே²ரஸ்ஸ சிதகம் பத³க்கி²ணம் கத்வா வந்தி³த்வா அத்தனோ தே³வட்டா²னம்யேவ க³தா.