4. நதும்ஹாகவக்³கோ³
1. நதும்ஹாகஸுத்தவண்ணனா
33. நதும்ஹாகவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே பஜஹதா²தி ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன பஜஹத². திணாதீ³ஸு திணம் நாம அந்தோபே²க்³கு³ ப³ஹிஸாரம் தாலனாளிகேராதி³. கட்ட²ம் நாம அந்தோஸாரம் ப³ஹிபே²க்³கு³ க²தி³ரஸாலஸாகபனஸாதி³. ஸாகா² நாம ருக்க²ஸ்ஸ பா³ஹா விய நிக்க²ந்தா. பலாஸம் நாம தாலனாளிகேரபண்ணாதி³. பட²மம்.
2. து³தியனதும்ஹாகஸுத்தவண்ணனா
34. து³தியம் வினா உபமாய பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயேன வுத்தம். து³தியம்.
3. அஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா
35. ததியே ரூபஞ்சே, ப⁴ந்தே, அனுஸேதீதி யதி³ ரூபம் அனுஸேதி. தேன ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி காமராகா³தீ³ஸு யேன அனுஸயேன தம் ரூபம் அனுஸேதி, தேனேவ அனுஸயேன ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோ’’தி பண்ணத்திம் க³ச்ச²தி. ந தேன ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி தேன அபூ⁴தேன அனுஸயேன ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோ’’தி ஸங்க²ம் ந க³ச்ச²தீதி. ததியம்.
4. து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா
36. சதுத்தே² தம் அனுமீயதீதி தம் அனுஸயிதம் ரூபம் மரந்தேன அனுஸயேன அனுமரதி. ந ஹி ஆரம்மணே பி⁴ஜ்ஜமானே ததா³ரம்மணா த⁴ம்மா திட்ட²ந்தி. யம் அனுமீயதீதி யம் ரூபம் யேன அனுஸயேன அனுமரதி. தேன ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி தேன அனுஸயேன ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோ’’தி ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி. அத² வா யந்தி கரணவசனமேதம், யேன அனுஸயேன அனுமீயதி, தேன ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோ’’தி ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி அத்தோ². சதுத்த²ம்.
5-6. ஆனந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா
37-38. பஞ்சமே டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீதி த⁴ரமானஸ்ஸ ஜீவமானஸ்ஸ ஜரா பஞ்ஞாயதி. டி²தீதி ஹி ஜீவிதிந்த்³ரியஸங்கா²தாய அனுபாலனாய நாமம். அஞ்ஞத²த்தந்தி ஜராய. தேனாஹு போராணா –
‘‘உப்பாதோ³ ஜாதி அக்கா²தோ, ப⁴ங்கோ³ வுத்தோ வயோதி ச;
அஞ்ஞத²த்தம் ஜரா வுத்தா, டி²தீ ச அனுபாலனா’’தி.
ஏவம் ஏகேகஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸ்ஸ உப்பாத³ஜராப⁴ங்க³ஸங்கா²தானி தீணி லக்க²ணானி ஹோந்தி யானி ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸங்க²தஸ்ஸ ஸங்க²தலக்க²ணானீ’’தி (அ. நி. 3.47).
தத்த² ஸங்க²தம் நாம பச்சயனிப்³ப³த்தோ யோ கோசி ஸங்கா²ரோ. ஸங்கா²ரோ ச ந லக்க²ணம், லக்க²ணம் ந ஸங்கா²ரோ, ந ச ஸங்கா²ரேன வினா லக்க²ணம் பஞ்ஞாபேதும் ஸக்கா, நாபி லக்க²ணம் வினா ஸங்கா²ரோ, லக்க²ணேன பன ஸங்கா²ரோ பாகடோ ஹோதி. யதா² ஹி ந ச கா³வீயேவ லக்க²ணம், லக்க²ணமேவ ந கா³வீ, நாபி கா³விம் முஞ்சித்வா லக்க²ணம் பஞ்ஞாபேதும் ஸக்கா, நாபி லக்க²ணம் முஞ்சித்வா கா³விம், லக்க²ணேன பன கா³வீ பாகடா ஹோதி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் வேதி³தப்³ப³ம்.
தத்த² ஸங்கா²ரானம் உப்பாத³க்க²ணே ஸங்கா²ரோபி உப்பாத³லக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதி. ‘‘உப்பாதோ³பீ’’தி வுத்தே ஸங்கா²ரோபி ஜராலக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதி. ப⁴ங்க³க்க²ணே ஸங்கா²ரோபி தம்லக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதி. அபரே பன வத³ந்தி ‘‘அரூபத⁴ம்மானம் ஜராக²ணோ நாம ந ஸக்கா பஞ்ஞாபேதும், ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ச ‘வேத³னாய உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, வயோ பஞ்ஞாயதி, டி²தாய அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீ’தி வத³ந்தோ அரூபத⁴ம்மானம்பி தீணி லக்க²ணானி பஞ்ஞாபேதி, தானி அத்தி²க்க²ணம் உபாதா³ய லப்³ப⁴ந்தீ’’தி வத்வா –
‘‘அத்தி²தா ஸப்³ப³த⁴ம்மானம், டி²தி நாம பவுச்சதி;
தஸ்ஸேவ பே⁴தோ³ மரணம், ஸப்³ப³தா³ ஸப்³ப³பாணின’’ந்தி. –
இமாய ஆசரியகா³தா²ய தமத்த²ம் ஸாதே⁴ந்தி. அத² வா ஸந்ததிவஸேன டா²னம் டி²தீதி வேதி³தப்³ப³ந்தி ச வத³ந்தி. யஸ்மா பன ஸுத்தே அயம் விஸேஸோ நத்தி², தஸ்மா ஆசரியமதியா ஸுத்தம் அபடிபா³ஹேத்வா ஸுத்தமேவ பமாணம் கத்தப்³ப³ம். ச²ட்ட²ம் உத்தானமேவ. பஞ்சமச²ட்டா²னி.
7-10. அனுத⁴ம்மஸுத்தாதி³வண்ணனா
39-42. ஸத்தமே த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னஸ்ஸாதி நவன்னம் லோகுத்தரத⁴ம்மானம் அனுலோமத⁴ம்மம் புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ம் படிபன்னஸ்ஸ. அயமனுத⁴ம்மோதி அயம் அனுலோமத⁴ம்மோ ஹோதி. நிப்³பி³தா³ப³ஹுலோதி உக்கண்ட²னப³ஹுலோ ஹுத்வா. பரிஜானாதீதி தீஹி பரிஞ்ஞாஹி பரிஜானாதி. பரிமுச்சதீதி மக்³க³க்க²ணே உப்பன்னாய பஹானபரிஞ்ஞாய பரிமுச்சதி. ஏவம் இமஸ்மிம் ஸுத்தே மக்³கோ³வ கதி²தோ ஹோதி, ததா² இதோ பரேஸு தீஸு. இத⁴ பன அனுபஸ்ஸனா அனியமிதா, தேஸு நியமிதா. தஸ்மா இதா⁴பி ஸா தத்த² நியமிதவஸேனேவ நியமேதப்³பா³. ந ஹி ஸக்கா தீஸு அஞ்ஞதரம் அனுபஸ்ஸனம் வினா நிப்³பி³ந்தி³தும் பரிஜானிதும் வாதி. ஸத்தமாதீ³னி.
நதும்ஹாகவக்³கோ³ சதுத்தோ².