8. உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா
313. ஏவம் மே ஸுதந்தி உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தம். தத்த² உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ந்தி உத்³தே³ஸஞ்ச விப⁴ங்க³ஞ்ச, மாதிகஞ்ச விப⁴ஜனஞ்சாதி அத்தோ². உபபரிக்கே²ய்யாதி துலேய்ய தீரேய்ய பரிக்³க³ண்ஹேய்ய பரிச்சி²ந்தே³ய்ய. ப³ஹித்³தா⁴தி ப³ஹித்³தா⁴ஆரம்மணேஸு. அவிக்கி²த்தம் அவிஸடந்தி நிகந்திவஸேன ஆரம்மணே திட்ட²மானம் விக்கி²த்தம் விஸடம் நாம ஹோதி, தம் படிஸேதே⁴ந்தோ ஏவமாஹ. அஜ்ஜ²த்தம் அஸண்டி²தந்தி கோ³சரஜ்ஜ²த்தே நிகந்திவஸேன அஸண்டி²தம். அனுபாதா³ய ந பரிதஸ்ஸேய்யாதி அனுபாதி³யித்வா அக்³க³ஹேத்வா தம் விஞ்ஞாணம் ந பரிதஸ்ஸேய்ய. யதா² விஞ்ஞாணம் ப³ஹித்³தா⁴ அவிக்கி²த்தம் அவிஸடம், அஜ்ஜ²த்தம் அஸண்டி²தம் அனுபாதா³ய ந பரிதஸ்ஸேய்ய, ஏவம் பி⁴க்கு² உபபரிக்கே²ய்யாதி வுத்தம் ஹோதி. ஜாதிஜராமரணது³க்க²ஸமுத³யஸம்ப⁴வோதி ஜாதிஜராமரணஸ்ஸ சேவ அவஸேஸஸ்ஸ ச து³க்க²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்தி ந ஹோதீதி அத்தோ².
316. ரூபனிமித்தானுஸாரீதி ரூபனிமித்தம் அனுஸ்ஸரதி அனுதா⁴வதீதி ரூபனிமித்தானுஸாரீ.
318. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, அஜ்ஜ²த்தம் அஸண்டி²தந்தி நிகந்திவஸேன அஸண்டி²தம். நிகந்திவஸேன ஹி அதிட்ட²மானம் ஹானபா⁴கி³யம் ந ஹோதி, விஸேஸபா⁴கி³யமேவ ஹோதி.
320. அனுபாதா³ பரிதஸ்ஸனாதி ஸத்தா²ரா க²ந்தி⁴யவக்³கே³ ‘‘உபாதா³பரிதஸ்ஸனஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி அனுபாதா³அபரிதஸ்ஸனஞ்சா’’தி (ஸம். நி. 3.7) ஏவம் க³ஹேத்வா பரிதஸ்ஸனா, அக்³க³ஹேத்வாவ அபரிதஸ்ஸனா ச கதி²தா, தம் மஹாதே²ரோ உபாதா³பரிதஸ்ஸனமேவ அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனந்தி கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவமாஹ. கத²ம் பனேஸா அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனா ஹோதீதி. உபாதா³தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யதி³ ஹி கோசி ஸங்கா²ரோ நிச்சோ வா து⁴வோ வா அத்தா வா அத்தனியோ வாதி க³ஹேதப்³ப³யுத்தகோ அப⁴விஸ்ஸ, அயம் பரிதஸ்ஸனா உபாதா³பரிதஸ்ஸனாவ அஸ்ஸ. யஸ்மா பன ஏவம் உபாதா³தப்³போ³ ஸங்கா²ரோ நாம நத்தி², தஸ்மா ரூபம் அத்தாதிஆதி³னா நயேன ரூபாத³யோ உபாதி³ன்னாபி அனுபாதி³ன்னாவ ஹோந்தி. ஏவமேஸா தி³ட்டி²வஸேன உபாதா³பரிதஸ்ஸனாபி ஸமானா அத்த²தோ அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனாயேவ நாம ஹோதீதி வேதி³தப்³பா³.
அஞ்ஞதா² ஹோதீதி பரிவத்ததி பகதிஜஹனேன நஸ்ஸதி, ரூபவிபரிணாமானுபரிவத்தீதி ‘‘மம ரூபம் விபரிணத’’ந்தி வா, ‘‘யம் அஹு, தம் வத மே நத்தீ²’’தி வா ஆதி³னா (ம. நி. 1.242) நயேன கம்மவிஞ்ஞாணம் ரூபஸ்ஸ பே⁴தா³னுபரிவத்தி ஹோதி. விபரிணாமானுபரிவத்தஜாதி விபரிணாமஸ்ஸ அனுபரிவத்தனதோ விபரிணாமாரம்மணசித்ததோ ஜாதா. பரிதஸ்ஸனா த⁴ம்மஸமுப்பாதா³தி தண்ஹாபரிதஸ்ஸனா ச அகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பாதா³ ச. சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²ந்தீதி குஸலசித்தம் பரியாதி³யித்வா க³ஹேத்வா கே²பேத்வா திட்ட²ந்தி. உத்தாஸவாதி ப⁴யதாஸேனபி ஸஉத்தாஸோ தண்ஹாதாஸேனபி ஸஉத்தாஸோ. விகா⁴தவாதி ஸவிகா⁴தோ ஸது³க்கோ². அபேக்க²வாதி ஸாலயோ ஸஸினேஹோ. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, அனுபாதா³ பரிதஸ்ஸனா ஹோதீதி ஏவம் மணிகரண்ட³கஸஞ்ஞாய துச்ச²கரண்ட³கம் க³ஹேத்வா தஸ்மிம் நட்டே² பச்சா² விகா⁴தம் ஆபஜ்ஜந்தஸ்ஸ விய பச்சா² அக்³க³ஹேத்வா பரிதஸ்ஸனா ஹோதி.
321. ந ச ரூபவிபரிணாமானுபரிவத்தீதி கீ²ணாஸவஸ்ஸ கம்மவிஞ்ஞாணமேவ நத்தி², தஸ்மா ரூபபே⁴தா³னுபரிவத்தி ந ஹோதி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.
பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய
உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.