நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

மஜ்ஜி²மனிகாயே

உபரிபண்ணாஸ-அட்ட²கதா²

1. தே³வத³ஹவக்³கோ³

1. தே³வத³ஹஸுத்தவண்ணனா

1. ஏவம் மே ஸுதந்தி தே³வத³ஹஸுத்தம். தத்த² தே³வத³ஹம் நாமாதி தே³வா வுச்சந்தி ராஜானோ, தத்த² ச ஸக்யராஜூனம் மங்க³லபோக்க²ரணீ அஹோஸி பாஸாதி³கா ஆரக்க²ஸம்பன்னா, ஸா தே³வானம் த³ஹத்தா ‘‘தே³வத³ஹ’’ந்தி பஞ்ஞாயித்த². தது³பாதா³ய ஸோபி நிக³மோ தே³வத³ஹந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³தோ. ப⁴க³வா தம் நிக³மம் நிஸ்ஸாய லும்பி³னிவனே விஹரதி. ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேதூதி புப்³பே³ கதகம்மபச்சயா. இமினா கம்மவேத³னஞ்ச கிரியவேத³னஞ்ச படிக்கி²பித்வா ஏகம் விபாகவேத³னமேவ ஸம்படிச்ச²ந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏவம் வாதி³னோ, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா²தி இமினா புப்³பே³ அனியமேத்வா வுத்தம் நியமேத்வா த³ஸ்ஸேதி.

அஹுவம்ஹேவ மயந்தி இத³ம் ப⁴க³வா தேஸம் அஜானனபா⁴வம் ஜானந்தோவ கேவலம் கலிஸாஸனம் ஆரோபேதுகாமோ புச்ச²தி. யே ஹி ‘‘மயம் அஹுவம்ஹா’’திபி ந ஜானந்தி, தே கத²ம் கம்மஸ்ஸ கதபா⁴வம் வா அகதபா⁴வம் வா ஜானிஸ்ஸந்தி. உத்தரிபுச்சா²யபி ஏஸேவ நயோ.

2. ஏவம் ஸந்தேதி சூளது³க்க²க்க²ந்தே⁴ (ம. நி. 1.179-180) மஹானிக³ண்ட²ஸ்ஸ வசனே ஸச்சே ஸந்தேதி அத்தோ², இத⁴ பன ஏத்தகஸ்ஸ டா²னஸ்ஸ தும்ஹாகம் அஜானனபா⁴வே ஸந்தேதி அத்தோ². ந கல்லந்தி ந யுத்தம்.

3. கா³ள்ஹூபலேபனேனாதி ப³ஹலூபலேபனேன, புனப்புனம் விஸரஞ்ஜிதேன, ந பன க²லியா லித்தேன விய. ஏஸனியாதி ஏஸனிஸலாகாய அந்தமஸோ நந்தகவட்டியாபி. ஏஸேய்யாதி க³ம்பீ⁴ரம் வா உத்தானம் வாதி வீமம்ஸேய்ய. அக³த³ங்கா³ரந்தி ஜா²மஹரீதகஸ்ஸ வா ஆமலகஸ்ஸ வா சுண்ணம். ஓத³ஹேய்யாதி பக்கி²பேய்ய. அரோகோ³திஆதி³ மாக³ண்டி³யஸுத்தே (ம. நி. 2.213) வுத்தமேவ.

ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² இத³ம் ஓபம்மஸம்ஸந்த³னம், ஸல்லேன வித்³த⁴ஸ்ஸ ஹி வித்³த⁴காலே வேத³னாய பாகடகாலோ விய இமேஸம் ‘‘மயம் புப்³பே³ அஹுவம்ஹா வா நோ வா, பாபகம்மம் அகரம்ஹா வா நோ வா, ஏவரூபம் வா பாபம் கரம்ஹா’’தி ஜானனகாலோ ஸியா. வணமுக²ஸ்ஸ பரிகந்தனாதீ³ஸு சதூஸு காலேஸு வேத³னாய பாகடகாலோ விய ‘‘ஏத்தகம் வா நோ து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம், ஏத்தகே வா நிஜ்ஜிண்ணே ஸப்³ப³மேவ து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதி, ஸுத்³த⁴ந்தே பதிட்டி²தா நாம ப⁴விஸ்ஸாமா’’தி ஜானனகாலோ ஸியா. அபரபா⁴கே³ பா²ஸுபா⁴வஜானனகாலோ விய தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய ஜானனகாலோ ஸியா. ஏவமேத்த² ஏகாய உபமாய தயோ அத்தா², சதூஹி உபமாஹி ஏகோ அத்தோ² பரிதீ³பிதோ.

4. இமே பன ததோ ஏகம்பி ந ஜானந்தி, விரஜ்ஜி²த்வா க³தே ஸல்லே அவித்³தோ⁴வ ‘‘வித்³தோ⁴ஸி மயா’’தி பச்சத்தி²கஸ்ஸ வசனப்பமாணேனேவ ‘‘வித்³தோ⁴ஸ்மீ’’தி ஸஞ்ஞம் உப்பாதே³த்வா து³க்க²ப்பத்தபுரிஸோ விய கேவலம் மஹானிக³ண்ட²ஸ்ஸ வசனப்பமாணேன ஸப்³ப³மேதம் ஸத்³த³ஹந்தா ஏவம் ஸல்லோபமாய ப⁴க³வதா நிக்³க³ஹிதா பச்சாஹரிதும் அஸக்கோந்தா யதா² நாம து³ப்³ப³லோ ஸுனகோ² மிக³ம் உட்டா²பேத்வா ஸாமிகஸ்ஸ அபி⁴முக²ம் கரித்வா அத்தனா ஓஸக்கதி, ஏவம் மஹானிக³ண்ட²ஸ்ஸ மத்த²கே வாத³ம் பக்கி²பந்தா நிக³ண்டோ², ஆவுஸோதிஆதீ³மாஹம்ஸு.

5. அத² நே ப⁴க³வா ஸாசரியகே நிக்³க³ண்ஹந்தோ பஞ்ச கோ² இமேதிஆதி³மாஹ. தத்ராயஸ்மந்தானந்தி தேஸு பஞ்சஸு த⁴ம்மேஸு ஆயஸ்மந்தானம். கா அதீதம்ஸே ஸத்த²ரி ஸத்³தா⁴தி அதீதம்ஸவாதி³ம்ஹி ஸத்த²ரி கா ஸத்³தா⁴. யா அதீதவாத³ம் ஸத்³த³ஹந்தானம் தும்ஹாகம் மஹானிக³ண்ட²ஸ்ஸ ஸத்³தா⁴, ஸா கதமா? கிம் பூ⁴தத்தா² அபூ⁴தத்தா², பூ⁴தவிபாகா அபூ⁴தவிபாகாதி புச்ச²தி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸஹத⁴ம்மிகந்தி ஸஹேதுகம் ஸகாரணம். வாத³படிஹாரந்தி பச்சாக³மனகவாத³ம். ஏத்தாவதா தேஸம் ‘‘அபனேத² ஸத்³த⁴ம், ஸப்³ப³து³ப்³ப³லா ஏஸா’’தி ஸத்³தா⁴சே²த³கவாத³ம் நாம த³ஸ்ஸேதி.

6. அவிஜ்ஜா அஞ்ஞாணாதி அவிஜ்ஜாய அஞ்ஞாணேன. ஸம்மோஹாதி ஸம்மோஹேன. விபச்சேதா²தி விபரீததோ ஸத்³த³ஹத², விபல்லாஸக்³கா³ஹம் வா க³ண்ஹதா²தி அத்தோ².

7. தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயந்தி இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே விபாகதா³யகம். உபக்கமேனாதி பயோகே³ன. பதா⁴னேனாதி வீரியேன. ஸம்பராயவேத³னீயந்தி து³தியே வா ததியே வா அத்தபா⁴வே விபாகதா³யகம். ஸுக²வேத³னீயந்தி இட்டா²ரம்மணவிபாகதா³யகம் குஸலகம்மம். விபரீதம் து³க்க²வேத³னீயம். பரிபக்கவேத³னீயந்தி பரிபக்கே நிப்ப²ன்னே அத்தபா⁴வே வேத³னீயம், தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயஸ்ஸேவேதம் அதி⁴வசனம். அபரிபக்கவேத³னீயந்தி அபரிபக்கே அத்தபா⁴வே வேத³னீயம், ஸம்பராயவேத³னீயஸ்ஸேவேதம் அதி⁴வசனம். ஏவம் ஸந்தேபி அயமேத்த² விஸேஸோ – யம் பட²மவயே கதம் பட²மவயே வா மஜ்ஜி²மவயே வா பச்சி²மவயே வா விபாகம் தே³தி, மஜ்ஜி²மவயே கதம் மஜ்ஜி²மவயே வா பச்சி²மவயே வா விபாகம் தே³தி, பச்சி²மவயே கதம் தத்தே²வ விபாகம் தே³தி, தம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் நாம. யம் பன ஸத்ததி³வஸப்³ப⁴ந்தரே விபாகம் தே³தி, தம் பரிபக்கவேத³னீயம் நாம. தம் குஸலம்பி ஹோதி அகுஸலம்பி.

தத்ரிமானி வத்தூ²னி – புண்ணோ நாம கிர து³க்³க³தமனுஸ்ஸோ ராஜக³ஹே ஸுமனஸேட்டி²ம் நிஸ்ஸாய வஸதி. தமேனம் ஏகதி³வஸம் நக³ரம்ஹி நக்க²த்தே ஸங்கு⁴ட்டே² ஸேட்டி² ஆஹ – ‘‘ஸசே அஜ்ஜ கஸிஸ்ஸஸி, த்³வே ச கோ³ணே நங்க³லஞ்ச லபி⁴ஸ்ஸஸி. கிம் நக்க²த்தம் கீளிஸ்ஸஸி, கஸிஸ்ஸஸீ’’தி. கிம் மே நக்க²த்தேன, கஸிஸ்ஸாமீதி? தேன ஹி யே கோ³ணே இச்ச²ஸி, தே க³ஹேத்வா கஸாஹீதி. ஸோ கஸிதும் க³தோ. தம் தி³வஸம் ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ நிரோதா⁴ வுட்டா²ய ‘‘கஸ்ஸ ஸங்க³ஹம் கரோமீ’’தி? ஆவஜ்ஜந்தோ புண்ணம் தி³ஸ்வா பத்தசீவரம் ஆதா³ய தஸ்ஸ கஸனட்டா²னம் க³தோ. புண்ணோ கஸிம் ட²பேத்வா தே²ரஸ்ஸ த³ந்தகட்ட²ம் த³த்வா முகோ²த³கம் அதா³ஸி. தே²ரோ ஸரீரம் படிஜக்³கி³த்வா கம்மந்தஸ்ஸ அவிதூ³ரே நிஸீதி³ ப⁴த்தாபி⁴ஹாரம் ஓலோகேந்தோ. அத²ஸ்ஸ ப⁴ரியம் ப⁴த்தம் ஆஹரந்திம் தி³ஸ்வா அந்தராமக்³கே³யேவ அத்தானம் த³ஸ்ஸேஸி.

ஸா ஸாமிகஸ்ஸ ஆஹடப⁴த்தம் தே²ரஸ்ஸ பத்தே பக்கி²பித்வா புன க³ந்த்வா அஞ்ஞம் ப⁴த்தம் ஸம்பாதே³த்வா தி³வா அக³மாஸி. புண்ணோ ஏகவாரம் கஸித்வா நிஸீதி³. ஸாபி ப⁴த்தம் க³ஹேத்வா ஆக³ச்ச²ந்தீ ஆஹ – ‘‘ஸாமி பாதோவ தே ப⁴த்தம் ஆஹரியித்த², அந்தராமக்³கே³ பன ஸாரிபுத்தத்தே²ரம் தி³ஸ்வா தம் தஸ்ஸ த³த்வா அஞ்ஞம் பசித்வா ஆஹரந்தியா மே உஸ்ஸூரோ ஜாதோ, மா குஜ்ஜி² ஸாமீ’’தி. ப⁴த்³த³கம் தே ப⁴த்³தே³ கதம், மயா தே²ரஸ்ஸ பாதோவ த³ந்தகட்ட²ஞ்ச முகோ²த³கஞ்ச தி³ன்னம், அம்ஹாகம்யேவானேன பிண்ட³பாதோபி பரிபு⁴த்தோ, அஜ்ஜ தே²ரேன கதஸமணத⁴ம்மஸ்ஸ மயம் பா⁴கி³னோ ஜாதாதி சித்தம் பஸாதே³ஸி. ஏகவாரம் கஸிதட்டா²னம் ஸுவண்ணமேவ அஹோஸி. ஸோ பு⁴ஞ்ஜித்வா கஸிதட்டா²னம் ஓலோகேந்தோ விஜ்ஜோதமானம் தி³ஸ்வா உட்டா²ய யட்டி²யா பஹரித்வா ரத்தஸுவண்ணபா⁴வம் ஜானித்வா ‘‘ரஞ்ஞோ அகதே²த்வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதும் ந ஸக்கா’’தி க³ந்த்வா ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸி. ராஜா தம் ஸப்³ப³ம் ஸகடேஹி ஆஹராபேத்வா ராஜங்க³ணே ராஸிம் காரேத்வா ‘‘கஸ்ஸிமஸ்மிம் நக³ரே ஏத்தகம் ஸுவண்ணம் அத்தீ²’’தி புச்சி². கஸ்ஸசி நத்தீ²தி ச வுத்தே ஸேட்டி²ட்டா²னமஸ்ஸ அதா³ஸி. ஸோ புண்ணஸேட்டி² நாம ஜாதோ.

அபரம்பி வத்து² – தஸ்மிம்யேவ ராஜக³ஹே காளவேளியோ நாம து³க்³க³தோ அத்தி². தஸ்ஸ ப⁴ரியா பண்ணம்பி³லயாகு³ம் பசி. மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ நிரோதா⁴ வுட்டா²ய ‘‘கஸ்ஸ ஸங்க³ஹம் கரோமீ’’தி ஆவஜ்ஜந்தோ தம் தி³ஸ்வா க³ந்த்வா கே³ஹத்³வாரே அட்டா²ஸி. ஸா பத்தம் க³ஹேத்வா ஸப்³ப³ம் தத்த² பக்கி²பித்வா தே²ரஸ்ஸ அதா³ஸி, தே²ரோ விஹாரம் க³ந்த்வா ஸத்து² உபனாமேஸி. ஸத்தா² அத்தனோ யாபனமத்தம் க³ண்ஹி, ஸேஸம் பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் பஹோஸி. காளவளியோபி தம் டா²னம் பத்தோ சூளகம் லபி⁴. மஹாகஸ்ஸபோ ஸத்தா²ரம் காளவளியஸ்ஸ விபாகம் புச்சி². ஸத்தா² ‘‘இதோ ஸத்தமே தி³வஸே ஸேட்டி²ச்ச²த்தம் லபி⁴ஸ்ஸதீ’’தி ஆஹ. காளவளியோ தம் கத²ம் ஸுத்வா க³ந்த்வா ப⁴ரியாய ஆரோசேஸி.

ததா³ ச ராஜா நக³ரம் அனுஸஞ்சரந்தோ ப³ஹினக³ரே ஜீவஸூலே நிஸின்னம் புரிஸம் அத்³த³ஸ. புரிஸோ ராஜானம் தி³ஸ்வா உச்சாஸத்³த³ம் அகாஸி ‘‘தும்ஹாகம் மே பு⁴ஞ்ஜனப⁴த்தம் பஹிணத² தே³வா’’தி. ராஜா ‘‘பேஸேஸ்ஸாமீ’’தி வத்வா ஸாயமாஸப⁴த்தே உபனீதே ஸரித்வா ‘‘இமம் ஹரிதும் ஸமத்த²ம் ஜானாதா²’’தி ஆஹ, நக³ரே ஸஹஸ்ஸப⁴ண்டி³கம் சாரேஸும். ததியவாரே காளவளியஸ்ஸ ப⁴ரியா அக்³க³ஹேஸி. அத² நம் ரஞ்ஞோ த³ஸ்ஸேஸும், ஸா புரிஸவேஸம் க³ஹேத்வா பஞ்சாவுத⁴ஸன்னத்³தா⁴ ப⁴த்தபாதிம் க³ஹேத்வா நக³ரா நிக்க²மி. ப³ஹினக³ரே தாலே அதி⁴வத்தோ² தீ³க⁴தாலோ நாம யக்கோ² தம் ருக்க²மூலேன க³ச்ச²ந்திம் தி³ஸ்வா ‘‘திட்ட² திட்ட² ப⁴க்கோ²ஸி மே’’தி ஆஹ. நாஹம் தவ ப⁴க்கோ², ராஜதூ³தோ அஹந்தி. கத்த² க³ச்ச²ஸீதி. ஜீவஸூலே நிஸின்னஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஸந்திகந்தி. மமபி ஏகம் ஸாஸனம் ஹரிதும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீதி. ஆம ஸக்கி²ஸ்ஸாமீதி. ‘‘தீ³க⁴தாலஸ்ஸ ப⁴ரியா ஸுமனதே³வராஜதீ⁴தா காளீ புத்தம் விஜாதா’’தி ஆரோசேய்யாஸி. இமஸ்மிம் தாலமூலே ஸத்த நிதி⁴கும்பி⁴யோ அத்தி², தா த்வம் க³ண்ஹேய்யாஸீதி. ஸா ‘‘தீ³க⁴தாலஸ்ஸ ப⁴ரியா ஸுமனதே³வராஜதீ⁴தா காளீ புத்தம் விஜாதா’’தி உக்³கோ⁴ஸேந்தீ அக³மாஸி.

ஸுமனதே³வோ யக்க²ஸமாக³மே நிஸின்னோ ஸுத்வா ‘‘ஏகோ மனுஸ்ஸோ அம்ஹாகம் பியபவத்திம் ஆஹரதி, பக்கோஸத² ந’’ந்தி ஸாஸனம் ஸுத்வா பஸன்னோ ‘‘இமஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ பரிமண்ட³லச்சா²யாய ப²ரணட்டா²னே நிதி⁴கும்பி⁴யோ துய்ஹம் த³ம்மீ’’தி ஆஹ. ஜீவஸூலே நிஸின்னபுரிஸோ ப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜித்வா முக²புஞ்ச²னகாலே இத்தி²ப²ஸ்ஸோதி ஞத்வா சூளாய ட³ம்ஸி, ஸா அஸினா அத்தனோ சூளம் சி²ந்தி³த்வா ரஞ்ஞோ ஸந்திகம்யேவ க³தா. ராஜா ப⁴த்தபோ⁴ஜிதபா⁴வோ கத²ம் ஜானிதப்³போ³தி? சூளஸஞ்ஞாயாதி வத்வா ரஞ்ஞோ ஆசிக்கி²த்வா தம் த⁴னம் ஆஹராபேஸி. ராஜா அஞ்ஞஸ்ஸ ஏத்தகம் த⁴னம் நாம அத்தீ²தி. நத்தி² தே³வாதி. ராஜா தஸ்ஸா பதிம் தஸ்மிம் நக³ரே த⁴னஸேட்டி²ம் அகாஸி. மல்லிகாயபி தே³வியா வத்து² கதே²தப்³ப³ம். இமானி தாவ குஸலகம்மே வத்தூ²னி.

நந்த³மாணவகோ பன உப்பலவண்ணாய தே²ரியா விப்படிபஜ்ஜி, தஸ்ஸ மஞ்சதோ உட்டா²ய நிக்க²மித்வா க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ மஹாபத²வீ பி⁴ஜ்ஜித்வா ஓகாஸமதா³ஸி, தத்தே²வ மஹானரகம் பவிட்டோ². நந்தோ³பி கோ³கா⁴தகோ பண்ணாஸ வஸ்ஸானி கோ³கா⁴தககம்மம் கத்வா ஏகதி³வஸம் போ⁴ஜனகாலே மம்ஸம் அலப⁴ந்தோ ஏகஸ்ஸ ஜீவமானககோ³ணஸ்ஸ ஜிவ்ஹம் சி²ந்தி³த்வா அங்கா³ரேஸு பசாபேத்வா கா²தி³தும் ஆரத்³தோ⁴. அத²ஸ்ஸ ஜிவ்ஹா மூலே சி²ஜ்ஜித்வா ப⁴த்தபாதியம்யேவ பதிதா, ஸோ விரவந்தோ காலம் கத்வா நிரயே நிப்³ப³த்தி. நந்தோ³பி யக்கோ² அஞ்ஞேன யக்கே²ன ஸத்³தி⁴ம் ஆகாஸேன க³ச்ச²ந்தோ ஸாரிபுத்தத்தே²ரம் நவோரோபிதேஹி கேஸேஹி ரத்திபா⁴கே³ அப்³போ⁴காஸே நிஸின்னம் தி³ஸ்வா ஸீஸே பஹரிதுகாமோ இதரஸ்ஸ யக்க²ஸ்ஸ ஆரோசேத்வா தேன வாரியமானோபி பஹாரம் த³த்வா ட³ய்ஹாமி ட³ய்ஹாமீதி விரவந்தோ தஸ்மிம்யேவ டா²னே பூ⁴மிம் பவிஸித்வா மஹானிரயே நிப்³ப³த்தோதி இமானி அகுஸலகம்மே வத்தூ²னி.

யம் பன அந்தமஸோ மரணஸந்திகேபி கதம் கம்மம் ப⁴வந்தரே விபாகம் தே³தி, தம் ஸப்³ப³ம் ஸம்பராயவேத³னீயம் நாம. தத்த² யோ அபரிஹீனஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ விபாகோ நிப்³ப³த்திஸ்ஸதி, ஸோ இத⁴ நிப்³ப³த்திதவிபாகோதி வுத்தோ. தஸ்ஸ மூலபூ⁴தம் கம்மம் நேவ தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் ந ஸம்பராயவேத³னீயந்தி, ந விசாரிதம், கிஞ்சாபி ந விசாரிதம், ஸம்பராயவேத³னீயமேவ பனேதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். யோ பட²மமக்³கா³தீ³னம் ப⁴வந்தரே ப²லஸமாபத்திவிபாகோ, ஸோ இத⁴ நிப்³ப³த்திதகு³ணோத்வேவ வுத்தோ. கிஞ்சாபி ஏவம் வுத்தோ, மக்³க³கம்மம் பன பரிபக்கவேத³னீயந்தி வேதி³தப்³ப³ம். மக்³க³சேதனாயேவ ஹி ஸப்³ப³லஹும் ப²லதா³யிகா அனந்தரப²லத்தாதி.

8. ப³ஹுவேத³னீயந்தி ஸஞ்ஞாப⁴வூபக³ம். அப்பவேத³னீயந்தி அஸஞ்ஞாப⁴வூபக³ம். ஸவேத³னீயந்தி ஸவிபாகம் கம்மம். அவேத³னீயந்தி அவிபாகம் கம்மம். ஏவம் ஸந்தேதி இமேஸம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயாதீ³னம் கம்மானம் உபக்கமேன ஸம்பராயவேத³னீயாதி³ பா⁴வகாரணஸ்ஸ அலாபே⁴ ஸதி. அப²லோதி நிப்ப²லோ நிரத்த²கோதி. ஏத்தாவதா அனிய்யானிகஸாஸனே பயோக³ஸ்ஸ அப²லதம் த³ஸ்ஸேத்வா பதா⁴னச்சே²த³கவாதோ³ நாம த³ஸ்ஸிதோதி வேதி³தப்³போ³. ஸஹத⁴ம்மிகா வாதா³னுவாதா³தி பரேஹி வுத்தகாரணேன ஸகாரணா ஹுத்வா நிக³ண்டா²னம் வாதா³ ச அனுவாதா³ ச. கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்ச²ந்தீதி விஞ்ஞூஹி க³ரஹிதப்³ப³ம் காரணம் ஆக³ச்ச²ந்தி. ‘‘வாதா³னுப்பத்தா கா³ரய்ஹட்டா²னா’’திபி பாடோ². தஸ்ஸத்தோ² – பரேஹி வுத்தேன காரணேன ஸகாரணா நிக³ண்டா²னம் வாத³ம் அனுப்பத்தா தம் வாத³ம் ஸோஸேந்தா மிலாபேந்தா து³க்கடகம்மகாரினோதிஆத³யோ த³ஸ கா³ரய்ஹட்டா²னா ஆக³ச்ச²ந்தி.

9. ஸங்க³திபா⁴வஹேதூதி நியதிபா⁴வகாரணா. பாபஸங்க³திகாதி பாபனியதினோ. அபி⁴ஜாதிஹேதூதி ச²ளபி⁴ஜாதிஹேது.

10. ஏவம் நிக³ண்டா²னம் உபக்கமஸ்ஸ அப²லதம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி நிய்யானிகஸாஸனே உபக்கமஸ்ஸ வீரியஸ்ஸ ச ஸப²லதம் த³ஸ்ஸேதும் கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² அனத்³த⁴பூ⁴தந்தி அனதி⁴பூ⁴தம். து³க்கே²ன அனதி⁴பூ⁴தோ நாம மனுஸ்ஸத்தபா⁴வோ வுச்சதி, ந தம் அத்³த⁴பா⁴வேதி நாபி⁴ப⁴வதீதி அத்தோ². தம்பி நானப்பகாராய து³க்கரகாரிகாய பயோஜேந்தோ து³க்கே²ன அத்³த⁴பா⁴வேதி நாம. யே பன ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா ஆரஞ்ஞகா வா ஹோந்தி ருக்க²மூலிகாத³யோ வா, தே து³க்கே²ன ந அத்³த⁴பா⁴வேந்தி நாம. நிய்யானிகஸாஸனஸ்மிஞ்ஹி வீரியம் ஸம்மாவாயாமோ நாம ஹோதி.

தே²ரோ பனாஹ – யோ இஸ்ஸரகுலே நிப்³ப³த்தோ ஸத்தவஸ்ஸிகோ ஹுத்வா அலங்கதப்படியத்தோ பிதுஅங்கே நிஸின்னோ க⁴ரே ப⁴த்தகிச்சம் கத்வா நிஸின்னேன பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன அனுமோத³னாய கரியமானாய திஸ்ஸோ ஸம்பத்தியோ த³ஸ்ஸேத்வா ஸச்சேஸு பகாஸிதேஸு அரஹத்தம் பாபுணாதி, மாதாபிதூஹி வா ‘‘பப்³ப³ஜிஸ்ஸஸி தாதா’’தி வுத்தோ ‘‘ஆம பப்³ப³ஜிஸ்ஸாமீ’’தி வத்வா ந்ஹாபேத்வா அலங்கரித்வா விஹாரம் நீதோ தசபஞ்சகம் உக்³க³ண்ஹித்வா நிஸின்னோ கேஸேஸு ஓஹாரியமானேஸு கு²ரக்³கே³யேவ அரஹத்தம் பாபுணாதி, நவபப்³ப³ஜிதோ வா பன மனோஸிலாதேலமக்கி²தேன ஸீஸேன புனதி³வஸே மாதாபிதூஹி பேஸிதம் காஜப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜித்வா விஹாரே நிஸின்னோவ அரஹத்தம் பாபுணாதி, அயம் ந து³க்கே²ன அத்தானம் அத்³த⁴பா⁴வேதி நாம. அயம் பன உக்கட்ட²ஸக்காரோ. யோ தா³ஸிகுச்சி²யம் நிப்³ப³த்தோ அந்தமஸோ ரஜதமுத்³தி³கம்பி பிளந்தி⁴த்வா கோ³ரகபியங்கு³மத்தேனாபி ஸரீரம் விலிம்பேத்வா ‘‘பப்³பா³ஜேத² ந’’ந்தி நீதோ கு²ரக்³கே³ வா புனதி³வஸே வா அரஹத்தம் பாபுணாதி, அயம்பி ந அனத்³த⁴பூ⁴தம் அத்தானம் து³க்கே²ன அத்³த⁴பா⁴வேதி நாம.

த⁴ம்மிகம் ஸுக²ம் நாம ஸங்க⁴தோ வா க³ணதோ வா உப்பன்னம் சதுபச்சயஸுக²ம். அனதி⁴முச்சி²தோதி தண்ஹாமுச்ச²னாய அமுச்சி²தோ. த⁴ம்மிகஞ்ஹி ஸுக²ம் ந பரிச்சஜாமீதி ந தத்த² கே³தோ⁴ காதப்³போ³. ஸங்க⁴தோ ஹி உப்பன்னம் ஸலாகப⁴த்தம் வா வஸ்ஸாவாஸிகம் வா ‘‘இத³மத்த²ம் ஏத’’ந்தி பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஸங்க⁴மஜ்ஜே² பி⁴க்கூ²னம் அந்தரே பரிபு⁴ஞ்ஜந்தோ பத்தந்தரே பது³மம் விய ஸீலஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லேஹி வட்³ட⁴தி. இமஸ்ஸாதி பச்சுப்பன்னானம் பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் மூலபூ⁴தஸ்ஸ. து³க்க²னிதா³னஸ்ஸாதி தண்ஹாய. ஸா ஹி பஞ்சக்க²ந்த⁴து³க்க²ஸ்ஸ நிதா³னம். ஸங்கா²ரம் பத³ஹதோதி ஸம்பயோக³வீரியம் கரோந்தஸ்ஸ. விராகோ³ ஹோதீதி மக்³கே³ன விராகோ³ ஹோதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘ஸங்கா²ரபதா⁴னேன மே இமஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ விராகோ³ ஹோதீ’’தி ஏவம் பஜானாதீதி இமினா ஸுகா²படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா கதி²தா. து³தியவாரேன தஸ்ஸ ஸம்பயோக³வீரியஸ்ஸ மஜ்ஜ²த்ததாகாரோ கதி²தோ. ஸோ யஸ்ஸ ஹி க்²வாஸ்ஸாதி ஏத்த² அயம் ஸங்கே²பத்தோ² – ஸோ புக்³க³லோ யஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ ஸங்கா²ரபதா⁴னேன விராகோ³ ஹோதி, ஸங்கா²ரம் தத்த² பத³ஹதி, மக்³க³பதா⁴னேன பத³ஹதி. யஸ்ஸ பன து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²தோ உபேக்க²ம் பா⁴வேந்தஸ்ஸ விராகோ³ ஹோதி, உபேக்க²ம் தத்த² பா⁴வேதி, மக்³க³பா⁴வனாய பா⁴வேதி. தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ.

11. படிப³த்³த⁴சித்தோதி ச²ந்த³ராகே³ன ப³த்³த⁴சித்தோ. திப்³ப³ச்ச²ந்தோ³தி ப³ஹலச்ச²ந்தோ³. திப்³பா³பேக்கோ²தி ப³ஹலபத்த²னோ. ஸந்திட்ட²ந்திந்தி ஏகதோ திட்ட²ந்திம். ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திந்தி மஹாஹஸிதம் ஹஸமானம். ஸம்ஹஸந்திந்தி ஸிதம் குருமானம்.

ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² இத³ம் ஓபம்மவிபா⁴வனம் – ஏகோ ஹி புரிஸோ ஏகிஸ்ஸா இத்தி²யா ஸாரத்தோ கா⁴ஸச்சா²த³னமாலாலங்காராதீ³னி த³த்வா க⁴ரே வாஸேதி. ஸா தம் அதிசரித்வா அஞ்ஞம் ஸேவதி. ஸோ ‘‘நூன அஹம் அஸ்ஸா அனுரூபம் ஸக்காரம் ந கரோமீ’’தி ஸக்காரம் வட்³டே⁴ஸி. ஸா பி⁴ய்யோஸோமத்தாய அதிசரதியேவ. ஸோ – ‘‘அயம் ஸக்கரியமானாபி அதிசரதேவ, க⁴ரே மே வஸமானா அனத்த²ம்பி கரேய்ய, நீஹராமி ந’’ந்தி பரிஸமஜ்ஜே² அலம்வசனீயம் கத்வா ‘‘மா புன கே³ஹம் பாவிஸீ’’தி விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. ஸா கேனசி உபாயேன தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்த²வம் காதும் அஸக்கோந்தீ நடனச்சகாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் விசரதி. தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தம் தி³ஸ்வா நேவ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம், ஸோமனஸ்ஸம் பன உப்பஜ்ஜதி.

தத்த² புரிஸஸ்ஸ இத்தி²யா ஸாரத்தகாலோ விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அத்தபா⁴வே ஆலயோ. கா⁴ஸச்சா²த³னாதீ³னி த³த்வா க⁴ரே வஸாபனகாலோ விய அத்தபா⁴வஸ்ஸ படிஜக்³க³னகாலோ. தஸ்ஸா அதிசரணகாலோ விய ஜக்³கி³யமானஸ்ஸேவ அத்தபா⁴வஸ்ஸ பித்தபகோபாதீ³னம் வஸேன ஸாபா³த⁴தா. ‘‘அத்தனோ அனுரூபம் ஸக்காரம் அலப⁴ந்தீ அதிசரதீ’’தி ஸல்லக்கே²த்வா ஸக்காரவட்³ட⁴னம் விய ‘‘பே⁴ஸஜ்ஜம் அலப⁴ந்தோ ஏவம் ஹோதீ’’தி ஸல்லக்கே²த்வா பே⁴ஸஜ்ஜகரணகாலோ. ஸக்காரே வட்³டி⁴தேபி புன அதிசரணம் விய பித்தாதீ³ஸு ஏகஸ்ஸ பே⁴ஸஜ்ஜே கரியமானே ஸேஸானம் பகோபவஸேன புன ஸாபா³த⁴தா. பரிஸமஜ்ஜே² அலம்வசனீயம் கத்வா கே³ஹா நிக்கட்³ட⁴னம் விய ‘‘இதா³னி தே நாஹம் தா³ஸோ ந கம்மகரோ, அனமதக்³கே³ ஸம்ஸாரே தம்யேவ உபட்ட²ஹந்தோ விசரிம், கோ மே தயா அத்தோ², சி²ஜ்ஜ வா பி⁴ஜ்ஜ வா’’தி தஸ்மிம் அனபேக்க²தம் ஆபஜ்ஜித்வா வீரியம் தி²ரம் கத்வா மக்³கே³ன கிலேஸஸமுக்³கா⁴தனம். நடனச்சகாதீ³ஹி நச்சமானம் விசரந்திம் தி³ஸ்வா யதா² தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸம் ந உப்பஜ்ஜதி, ஸோமனஸ்ஸமேவ உப்பஜ்ஜதி, ஏவமேவ இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அரஹத்தம் பத்தஸ்ஸ பித்தபகோபாதீ³னம் வஸேன ஆபா³தி⁴கம் அத்தபா⁴வம் தி³ஸ்வா தோ³மனஸ்ஸம் ந உப்பஜ்ஜதி, ‘‘முச்சிஸ்ஸாமி வத க²ந்த⁴பரிஹாரது³க்க²தோ’’தி ஸோமனஸ்ஸமேவ உப்பஜ்ஜதீதி. அயம் பன உபமா ‘‘படிப³த்³த⁴சித்தஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி, அப்படிப³த்³த⁴சித்தஸ்ஸ நத்தே²தந்தி ஞத்வா இத்தி²யா ச²ந்த³ராக³ம் பஜஹதி, ஏவமயம் பி⁴க்கு² ஸங்கா²ரம் வா பத³ஹந்தஸ்ஸ உபேக்க²ம் வா பா⁴வேந்தஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னம் பஹீயதி, நோ அஞ்ஞதா²தி ஞத்வா தது³ப⁴யம் ஸம்பாதே³ந்தோ து³க்க²னிதா³னம் பஜஹதீ’’தி ஏதமத்த²ம் விபா⁴வேதும் ஆக³தாதி வேதி³தப்³பா³.

12. யதா² ஸுக²ம் கோ² மே விஹரதோதி யேன ஸுகே²ன விஹரிதும் இச்சா²மி தேன, மே விஹரதோ. பத³ஹதோதி பேஸேந்தஸ்ஸ. ஏத்த² ச யஸ்ஸ ஸுகா² படிபதா³ அஸப்பாயா, ஸுகு²மசீவரானி தா⁴ரேந்தஸ்ஸ பாஸாதி³கே ஸேனாஸனே வஸந்தஸ்ஸ சித்தம் விக்கி²பதி, து³க்கா² படிபதா³ ஸப்பாயா, சி²ன்னபி⁴ன்னானி தூ²லசீவரானி தா⁴ரேந்தஸ்ஸ ஸுஸானருக்க²மூலாதீ³ஸு வஸந்தஸ்ஸ சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி, தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² இத³ம் ஓபம்மஸம்ஸந்த³னம், உஸுகாரோ விய ஹி ஜாதிஜராமரணபீ⁴தோ யோகீ³ த³ட்ட²ப்³போ³, வங்ககுடிலஜிம்ஹதேஜனம் விய வங்ககுடிலஜிம்ஹசித்தம், த்³வே அலாதா விய காயிகசேதஸிகவீரியம், தேஜனம் உஜும் கரோந்தஸ்ஸ கஞ்ஜிகதேலம் விய ஸத்³தா⁴, நமனத³ண்ட³கோ விய லோகுத்தரமக்³கோ³, உஸ்ஸுகாரஸ்ஸ வங்ககுடிலஜிம்ஹதேஜனம் கஞ்ஜிகதேலேன ஸினேஹேத்வா அலாதேஸு தாபேத்வா நமனத³ண்ட³கேன உஜுகரணம் விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ வங்ககுடிலஜிம்ஹசித்தம் ஸத்³தா⁴ய ஸினேஹேத்வா காயிகசேதஸிகவீரியேன தாபேத்வா லோகுத்தரமக்³கே³ன உஜுகரணம், உஸுகாரஸ்ஸேவ ஏவம் உஜுகதேன தேஜனேன ஸபத்தம் விஜ்ஜி²த்வா ஸம்பத்திஅனுப⁴வனம் விய இமஸ்ஸ யோகி³னோ ததா² உஜுகதேன சித்தேன கிலேஸக³ணம் விஜ்ஜி²த்வா பாஸாதி³கே ஸேனாஸனே நிரோத⁴வரதலக³தஸ்ஸ ப²லஸமாபத்திஸுகா²னுப⁴வனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். இத⁴ ததா²க³தோ ஸுகா²படிபதா³கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞபி⁴க்கு²னோ, து³க்கா²படிபதா³த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞபி⁴க்கு²னோ ச படிபத்தியோ கதி²தா, இதரேஸம் த்³வின்னம் ந கதி²தா, தா கதே²தும் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. இமாஸு வா த்³வீஸு கதி²தாஸு இதராபி கதி²தாவ ஹோந்தி, ஆக³மனீயபடிபதா³ பன ந கதி²தா, தம் கதே²தும் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. ஸஹாக³மனீயாபி வா படிபதா³ கதி²தாவ, அத³ஸ்ஸிதம் பன ஏகம் பு³த்³து⁴ப்பாத³ம் த³ஸ்ஸேத்வா ஏகஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ நிக்க²மனதே³ஸனம் அரஹத்தேன வினிவட்டேஸ்ஸாமீதி த³ஸ்ஸேதும் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

தே³வத³ஹஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பஞ்சத்தயஸுத்தவண்ணனா

21. ஏவம் மே ஸுதந்தி பஞ்சத்தயஸுத்தம். தத்த² ஏகேதி ஏகச்சே. ஸமணப்³ராஹ்மணாதி பரிப்³ப³ஜுபக³தபா⁴வேன ஸமணா ஜாதியா ப்³ராஹ்மணா, லோகேன வா ஸமணாதி ச ப்³ராஹ்மணாதி ச ஏவம் ஸம்மதா. அபரந்தம் கப்பேத்வா விகப்பேத்வா க³ண்ஹந்தீதி அபரந்தகப்பிகா. அபரந்தகப்போ வா ஏதேஸம் அத்தீ²திபி அபரந்தகப்பிகா. ஏத்த² ச அந்தோதி ‘‘ஸக்காயோ கோ², ஆவுஸோ, ஏகோ அந்தோ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 6.61) விய இத⁴ கோட்டா²ஸோ அதி⁴ப்பேதோ. கப்போதி தண்ஹாதி³ட்டி²யோ. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘கப்போதி உத்³தா³னதோ த்³வே கப்பா தண்ஹாகப்போ ச தி³ட்டி²கப்போ சா’’தி. தஸ்மா தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன அனாக³தம் க²ந்த⁴கோட்டா²ஸம் கப்பேத்வா டி²தாதி அபரந்தகப்பிகாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. தேஸம் ஏவம் அபரந்தம் கப்பேத்வா டி²தானம் புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனவஸேன அபரந்தமேவ அனுக³தா தி³ட்டீ²தி அபரந்தானுதி³ட்டி²னோ. தே ஏவம்தி³ட்டி²னோ தம் அபரந்தம் ஆரப்³ப⁴ ஆக³ம்ம படிச்ச அஞ்ஞம்பி ஜனம் தி³ட்டி²க³திகம் கரோந்தா அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி அபி⁴வத³ந்தி. அனேகவிஹிதானீதி அனேகவிதா⁴னி. அதி⁴வுத்திபதா³னீதி அதி⁴வசனபதா³னி. அத² வா பூ⁴தமத்த²ம் அதி⁴ப⁴வித்வா யதா²ஸபா⁴வதோ அக்³க³ஹேத்வா வத்தனதோ அதி⁴வுத்தியோதி தி³ட்டி²யோ வுச்சந்தி, அதி⁴வுத்தீனம் பதா³னி அதி⁴வுத்திபதா³னி, தி³ட்டி²தீ³பகானி வசனானீதி அத்தோ².

ஸஞ்ஞீதி ஸஞ்ஞாஸமங்கீ³. அரோகோ³தி நிச்சோ. இத்தே²கேதி இத்த²ம் ஏகே, ஏவமேகேதி அத்தோ². இமினா ஸோளஸ ஸஞ்ஞீவாதா³ கதி²தா, அஸஞ்ஞீதி இமினா அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³, நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி இமினா அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³, ஸதோ வா பன ஸத்தஸ்ஸாதி இமினா ஸத்த உச்சே²த³வாதா³. தத்த² ஸதோதி விஜ்ஜமானஸ்ஸ. உச்சே²த³ந்தி உபச்சே²த³ம். வினாஸந்தி அத³ஸ்ஸனம். விப⁴வந்தி ப⁴வவிக³மம். ஸப்³பா³னேதானி அஞ்ஞமஞ்ஞவேவசனானேவ. தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னம் வாதி இமினா பஞ்ச தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³ கதி²தா. தத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மோதி பச்சக்க²த⁴ம்மோ வுச்சதி, தத்த² தத்த² படிலத்³த⁴அத்தபா⁴வஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தி³ட்ட²த⁴ம்மே நிப்³பா³னம் தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னம், இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே து³க்க²வூபஸமந்தி அத்தோ². ஸந்தம் வாதி ஸஞ்ஞீதிஆதி³வஸேன தீஹாகாரேஹி ஸந்தம். தீணி ஹோந்தீதி ஸஞ்ஞீ அத்தாதிஆதீ³னி ஸந்தஅத்தவஸேன ஏகம், இதரானி த்³வேதி ஏவம் தீணி.

22. ரூபிம் வாதி கரஜரூபேன வா கஸிணரூபேன வா ரூபிம். தத்த² லாபீ⁴ கஸிணரூபம் அத்தாதி க³ண்ஹாதி, தக்கீ உபோ⁴பி ரூபானி க³ண்ஹாதியேவ. அரூபிந்தி அரூபஸமாபத்தினிமித்தம் வா, ட²பேத்வா ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் ஸேஸஅரூபத⁴ம்மே வா அத்தாதி பஞ்ஞபேந்தா லாபி⁴னோபி தக்கிகாபி ஏவம் பஞ்ஞபேந்தி. ததியதி³ட்டி² பன மிஸ்ஸககா³ஹவஸேன பவத்தா, சதுத்தா² தக்ககா³ஹேனேவ. து³தியசதுக்கே பட²மதி³ட்டி² ஸமாபன்னகவாரேன கதி²தா, து³தியதி³ட்டி² அஸமாபன்னகவாரேன, ததியதி³ட்டி² ஸுப்பமத்தேன வா ஸராவமத்தேன வா கஸிணபரிகம்மவஸேன, சதுத்த²தி³ட்டி² விபுலகஸிணவஸேன கதி²தாதி வேதி³தப்³பா³.

ஏதம் வா பனேகேஸம் உபாதிவத்ததந்தி ஸஞ்ஞீதிபதே³ன ஸங்கே²பதோ வுத்தம் ஸஞ்ஞாஸத்தகம் அதிக்கந்தானந்தி அத்தோ². அபரே அட்ட²கந்தி வத³ந்தி. தது³ப⁴யம் பரதோ ஆவிப⁴விஸ்ஸதி. அயம் பனேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – கேசி ஹி ஏதா ஸத்த வா அட்ட² வா ஸஞ்ஞா ஸமதிக்கமிதும் ஸக்கோந்தி, கேசி பன ந ஸக்கோந்தி. தத்த² யே ஸக்கோந்தி, தேவ க³ஹிதா. தேஸம் பன ஏகேஸம் உபாதிவத்ததம் அதிக்கமிதும் ஸக்கோந்தானம் யதா²பி நாம க³ங்க³ம் உத்திண்ணேஸு மனுஸ்ஸேஸு ஏகோ தீ³க⁴வாபிம் க³ந்த்வா திட்டே²ய்ய, ஏகோ ததோ பரம் மஹாகா³மம்; ஏவமேவ ஏகே விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் அப்பமாணம் ஆனேஞ்ஜந்தி வத்வா திட்ட²ந்தி, ஏகே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம். தத்த² விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் தாவ த³ஸ்ஸேதும் விஞ்ஞாணகஸிணமேகேதி வுத்தம். பரதோ ‘‘ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனமேகே’’தி வக்க²தி. தயித³ந்தி தம் இத³ம் தி³ட்டி²க³தஞ்ச தி³ட்டி²பச்சயஞ்ச தி³ட்டா²ரம்மணஞ்ச. ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதீதி. இமினா பச்சயேன இத³ம் நாம த³ஸ்ஸனம் க³ஹிதந்தி அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன ஜானாதி.

இதா³னி ததே³வ வித்தா²ரேந்தோ யே கோ² தே போ⁴ந்தோதிஆதி³மாஹ. யா வா பன ஏதாஸம் ஸஞ்ஞானந்தி யா வா பன ஏதாஸம் ‘‘யதி³ ரூபஸஞ்ஞான’’ந்தி ஏவம் வுத்தஸஞ்ஞானம். பரிஸுத்³தா⁴தி நிருபக்கிலேஸா. பரமாதி உத்தமா. அக்³கா³தி ஸேட்டா². அனுத்தரியா அக்கா²யதீதி அஸதி³ஸா கதீ²யதி. யதி³ ரூபஸஞ்ஞானந்தி இமினா சதஸ்ஸோ ரூபாவசரஸஞ்ஞா கதி²தா. யதி³ அரூபஸஞ்ஞானந்தி இமினா ஆகாஸானஞ்சாயதனவிஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞா. இதரேஹி பன த்³வீஹி பதே³ஹி ஸமாபன்னகவாரோ ச அஸமாபன்னகவாரோ ச கதி²தோதி ஏவமேதா கோட்டா²ஸதோ அட்ட², அத்த²தோ பன ஸத்த ஸஞ்ஞா ஹோந்தி. ஸமாபன்னகவாரோ ஹி புரிமாஹி ச²ஹிஸங்க³ஹிதோயேவ. தயித³ம் ஸங்க²தந்தி தம் இத³ம் ஸப்³ப³ம்பி ஸஞ்ஞாக³தம் ஸத்³தி⁴ம் தி³ட்டி²க³தேன ஸங்க²தம் பச்சயேஹி ஸமாக³ந்த்வா கதம். ஓளாரிகந்தி ஸங்க²தத்தாவ ஓளாரிகம். அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴தி ஏதேஸம் பன ஸங்க²தந்தி வுத்தானம் ஸங்கா²ரானம் நிரோத⁴ஸங்கா²தம் நிப்³பா³னம் நாம அத்தி². அத்தே²தந்தி இதி விதி³த்வாதி தம் கோ² பன நிப்³பா³னம் ‘‘அத்தி² ஏத’’ந்தி ஏவம் ஜானித்வா. தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீதி தஸ்ஸ ஸங்க²தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸீ நிப்³பா³னத³ஸ்ஸீ. ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோதி தம் ஸங்க²தம் அதிக்கந்தோ ஸமதிக்கந்தோதி அத்தோ².

23. தத்ராதி தேஸு அட்ட²ஸு அஸஞ்ஞீவாதே³ஸு. ரூபிம் வாதிஆதீ³னி ஸஞ்ஞீவாதே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³னி. அயஞ்ச யஸ்மா அஸஞ்ஞீவாதோ³, தஸ்மா இத⁴ து³தியசதுக்கம் ந வுத்தம். படிக்கோஸந்தீதி படிபா³ஹந்தி படிஸேதே⁴ந்தி. ஸஞ்ஞா ரோகோ³திஆதீ³ஸு ஆபா³த⁴ட்டே²ன ரோகோ³, ஸதோ³ஸட்டே²ன க³ண்டோ³, அனுபவிட்ட²ட்டே²ன ஸல்லம். ஆக³திம் வா க³திம் வாதிஆதீ³ஸு படிஸந்தி⁴வஸேன ஆக³திம், சுதிவஸேன க³திம், சவனவஸேன சுதிம், உபபஜ்ஜனவஸேன உபபத்திம், புனப்புனம் உப்பஜ்ஜித்வா அபராபரம் வட்³ட⁴னவஸேன வுட்³டி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம். காமஞ்ச சதுவோகாரப⁴வே ரூபம் வினாபி விஞ்ஞாணஸ்ஸ பவத்தி அத்தி², ஸேஸே பன தயோ க²ந்தே⁴ வினா நத்தி². அயம் பன பஞ்ஹோ பஞ்சவோகாரப⁴வவஸேன கதி²தோ. பஞ்சவோகாரே ஹி ஏத்தகே க²ந்தே⁴ வினா விஞ்ஞாணஸ்ஸ பவத்தி நாம நத்தி². விதண்ட³வாதீ³ பனேத்த² ‘‘அஞ்ஞத்ர ரூபாதிஆதி³வசனதோ அரூபப⁴வேபி ரூபம், அஸஞ்ஞாப⁴வே ச விஞ்ஞாணம் அத்தி², ததா² நிரோத⁴ஸமாபன்னஸ்ஸா’’தி வத³தி. ஸோ வத்தப்³போ³ – ப்³யஞ்ஜனச்சா²யாய சே அத்த²ம் படிபா³ஹஸி, ஆக³திம் வாதிஆதி³வசனதோ தம் விஞ்ஞாணம் பக்கி²த்³விபத³சதுப்பதா³ விய உப்பதித்வாபி க³ச்ச²தி, பத³ஸாபி க³ச்ச²தி, கோ³விஸாணவல்லிஆதீ³னி விய ச வட்³ட⁴தீதி ஆபஜ்ஜதி. யே ச ப⁴க³வதா அனேகஸதேஸு ஸுத்தேஸு தயோ ப⁴வா வுத்தா, தே அரூபப⁴வஸ்ஸ அபா⁴வா த்³வேவ ஆபஜ்ஜந்தி. தஸ்மா மா ஏவம் அவச, யதா² வுத்தமத்த²ம் தா⁴ரேஹீதி.

24. தத்ராதி அட்ட²ஸு நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதே³ஸு பு⁴ம்மம். இதா⁴பி ரூபிம் வாதிஆதீ³னி வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³னி. அஸஞ்ஞா ஸம்மோஹோதி நிஸ்ஸஞ்ஞபா⁴வோ நாமேஸ ஸம்மோஹட்டா²னம். யோ ஹி கிஞ்சி ந ஜானாதி, தம் அஸஞ்ஞீ ஏஸோதி வத³ந்தி. தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³ப³ஸங்கா²ரமத்தேனாதி தி³ட்ட²விஞ்ஞாதப்³ப³மத்தேன ஸுதவிஞ்ஞாதப்³ப³மத்தேன முதவிஞ்ஞாதப்³ப³மத்தேன. ஏத்த² ச விஜானாதீதி விஞ்ஞாதப்³ப³ம், தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³ப³மத்தேன பஞ்சத்³வாரிகஸஞ்ஞாபவத்திமத்தேனாதி அயஞ்ஹி ஏத்த² அத்தோ². ஸங்கா²ரமத்தேனாதி ஓளாரிகஸங்கா²ரபவத்திமத்தேனாதி அத்தோ². ஏதஸ்ஸ ஆயதனஸ்ஸாதி ஏதஸ்ஸ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸ்ஸ. உபஸம்பத³ந்தி படிலாப⁴ம். ப்³யஸனம் ஹேதந்தி வினாஸோ ஹேஸ, வுட்டா²னம் ஹேதந்தி அத்தோ². பஞ்சத்³வாரிகஸஞ்ஞாபவத்தஞ்ஹி ஓளாரிகஸங்கா²ரபவத்தம் வா அப்பவத்தம் கத்வா தம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம். தஸ்ஸ பன பவத்தேன ததோ வுட்டா²னம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஸங்கா²ரஸமாபத்திபத்தப்³ப³மக்கா²யதீதி ஓளாரிகஸங்கா²ரபவத்தியா பத்தப்³ப³ந்தி ந அக்கா²யதி. ஸங்கா²ராவஸேஸஸமாபத்திபத்தப்³ப³ந்தி ஸங்கா²ரானம்யேவ அவஸேஸா பா⁴வனாவஸேன ஸப்³ப³ஸுகு²மபா⁴வம் பத்தா ஸங்கா²ரா, தேஸம் பவத்தியா ஏதம் பத்தப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஏவரூபேஸு ஹி ஸங்கா²ரேஸு பவத்தேஸு ஏதம் பத்தப்³ப³ம் நாம ஹோதி. தயித³ந்தி தம் இத³ம் ஏதம் ஸுகு²மம்பி ஸமானம் ஸங்க²தம் ஸங்க²தத்தா ச ஓளாரிகம்.

25. தத்ராதி ஸத்தஸு உச்சே²த³வாதே³ஸு பு⁴ம்மம். உத்³த⁴ம் ஸரந்தி உத்³த⁴ம் வுச்சதி அனாக³தஸம்ஸாரவாதோ³, அனாக³தம் ஸம்ஸாரவாத³ம் ஸரந்தீதி அத்தோ². ஆஸத்திம்யேவ அபி⁴வத³ந்தி லக்³க³னகம்யேவ வத³ந்தி. ‘‘ஆஸத்த’’ந்திபி பாடோ², தண்ஹம்யேவ வத³ந்தீதி அத்தோ². இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமாதி ஏவம் பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாம. க²த்தியா ப⁴விஸ்ஸாம, ப்³ராஹ்மணா ப⁴விஸ்ஸாமாதி ஏவமேத்த² நயோ நேதப்³போ³. வாணிஜூபமா மஞ்ஞேதி வாணிஜூபமா விய வாணிஜபடிபா⁴கா³ வாணிஜஸதி³ஸா மய்ஹம் உபட்ட²ஹந்தி. ஸக்காயப⁴யாதி ஸக்காயஸ்ஸ ப⁴யா. தே ஹி யதே²வ ‘‘சத்தாரோ கோ², மஹாராஜ, அப⁴யஸ்ஸ பா⁴யந்தி. கதமே சத்தாரோ? க³ண்டு³ப்பாதோ³ கோ², மஹாராஜ, ப⁴யா பத²விம் ந கா²த³தி ‘மா பத²வீ கி²யீ’தி, கோந்தோ கோ², மஹாராஜ, ஏகபாதே³ன திட்ட²தி ‘மா பத²வீ ஓஸீதீ³’தி, கிகீ கோ², மஹாராஜ, உத்தானா ஸேதி ‘மா அம்பா⁴ உந்த்³ரியீ’தி, ப்³ராஹ்மணத⁴ம்மிகோ கோ², மஹாராஜ, ப்³ரஹ்மசரியம் ந சரதி ‘மா லோகோ உச்சி²ஜ்ஜீ’தி இமே சத்தாரோ அப⁴யஸ்ஸ பா⁴யந்தி, ஏவம் ஸக்காயஸ்ஸ பா⁴யந்தி’’. ஸக்காயபரிஜேகு³ச்சா²தி தமேவ தேபூ⁴மகஸங்கா²தம் ஸக்காயம் பரிஜிகு³ச்ச²மானா. ஸா க³த்³து³லப³த்³தோ⁴தி த³ண்ட³கே ரஜ்ஜும் பவேஸேத்வா ப³த்³த⁴ஸுனகோ². ஏவமேவிமேதி ஏத்த² த³ள்ஹத்த²ம்போ⁴ விய கீ²லோ விய ச தேபூ⁴மகத⁴ம்மஸங்கா²தோ ஸக்காயோ த³ட்ட²ப்³போ³, ஸா விய தி³ட்டி²க³திகோ, த³ண்ட³கோ விய தி³ட்டி², ரஜ்ஜு விய தண்ஹா, க³த்³து³லேன ப³ந்தி⁴த்வா த²ம்பே⁴ வா கீ²லே வா உபனிப³த்³த⁴ஸுனக²ஸ்ஸ அத்தனோ த⁴ம்மதாய சி²ந்தி³த்வா க³ந்தும் அஸமத்த²ஸ்ஸ அனுபரிதா⁴வனம் விய தி³ட்டி²க³திகஸ்ஸ தி³ட்டி²த³ண்ட³கே பவேஸிதாய தண்ஹாரஜ்ஜுயா ப³ந்தி⁴த்வா ஸக்காயே உபனிப³த்³த⁴ஸ்ஸ அனுபரிதா⁴வனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

26. இமானேவ பஞ்சாயதனானீதி இமானேவ பஞ்ச காரணானி. இதி மாதிகம் ட²பேந்தேனபி பஞ்சேவ ட²பிதானி, நிக³மேந்தேனபி பஞ்சேவ நிக³மிதானி, பா⁴ஜேந்தேன பன சத்தாரி பா⁴ஜிதானி. தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னம் குஹிம் பவிட்ட²ந்தி. ஏகத்தனானத்தவஸேன த்³வீஸு பதே³ஸு பவிட்ட²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

27. ஏவஞ்ச சதுசத்தாலீஸ அபரந்தகப்பிகே த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அட்டா²ரஸ புப்³ப³ந்தகப்பிகே த³ஸ்ஸேதும் ஸந்தி, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² அதீதகோட்டா²ஸஸங்கா²தம் புப்³ப³ந்தம் கப்பேத்வா விகப்பேத்வா க³ண்ஹந்தீதி புப்³ப³ந்தகப்பிகா. புப்³ப³ந்தகப்போ வா ஏதேஸம் அத்தீ²தி புப்³ப³ந்தகப்பிகா. ஏவம் ஸேஸம்பி புப்³பே³ வுத்தப்பகாரம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ சாதி ரூபாதீ³ஸு அஞ்ஞதரம் அத்தாதி ச லோகோதி ச க³ஹேத்வா ஸஸ்ஸதோ அமரோ நிச்சோ து⁴வோதி அபி⁴வத³ந்தி. யதா²ஹ ‘‘ரூபம் அத்தா சேவ லோகோ ச ஸஸ்ஸதோ சாதி அத்தானஞ்ச லோகஞ்ச பஞ்ஞபேந்தீ’’தி வித்தா²ரோ. அஸஸ்ஸதாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ச பட²மவாதே³ன சத்தாரோ ஸஸ்ஸதவாதா³ வுத்தா, து³தியவாதே³ன ஸத்த உச்சே²த³வாதா³.

நனு சேதே ஹேட்டா² ஆக³தா, இத⁴ கஸ்மா புன க³ஹிதாதி. ஹேட்டா² தத்த² தத்த² மதோ தத்த² தத்தே²வ உச்சி²ஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆக³தா. இத⁴ பன புப்³பே³னிவாஸலாபீ⁴ தி³ட்டி²க³திகோ அதீதம் பஸ்ஸதி, ந அனாக³தம், தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி ‘‘புப்³ப³ந்ததோ ஆக³தோ அத்தா இதே⁴வ உச்சி²ஜ்ஜதி, இதோ பரம் ந க³ச்ச²தீ’’தி இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் க³ஹிதா. ததியவாதே³ன சத்தாரோ ஏகச்சஸஸ்ஸதவாதா³ வுத்தா, சதுத்த²வாதே³ன சத்தாரோ அமராவிக்கே²பிகா வுத்தா. அந்தவாதி ஸபரியந்தோ பரிச்சி²ன்னோ பரிவடுமோ. அவட்³டி⁴தகஸிணஸ்ஸ தம் கஸிணம் அத்தாதி ச லோகோதி ச க³ஹேத்வா ஏவம் ஹோதி. து³தியவாதோ³ வட்³டி⁴தகஸிணஸ்ஸ வஸேன வுத்தோ, ததியவாதோ³ திரியம் வட்³டே⁴த்வா உத்³த⁴மதோ⁴ அவட்³டி⁴தகஸிணஸ்ஸ, சதுத்த²வாதோ³ தக்கிவஸேன வுத்தோ. அனந்தரசதுக்கம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

ஏகந்தஸுகீ²தி நிரந்தரஸுகீ². அயம் தி³ட்டி² லாபீ⁴ஜாதிஸ்ஸரதக்கீனம் வஸேன உப்பஜ்ஜதி. லாபி⁴னோ ஹி புப்³பே³னிவாஸஞாணேன க²த்தியாதி³குலே ஏகந்தஸுக²மேவ அத்தனோ ஜாதிம் அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ ஏவம் தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. ததா² ஜாதிஸ்ஸரஸ்ஸ பச்சுப்பன்னம் ஸுக²மனுப⁴வதோ அதீதாஸு ஸத்தஸு ஜாதீஸு தாதி³ஸமேவ அத்தபா⁴வம் அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ. தக்கிஸ்ஸ பன இத⁴ ஸுக²ஸமங்கி³னோ ‘‘அதீதேபாஹம் ஏவமேவ அஹோஸி’’ந்தி தக்கேனேவ உப்பஜ்ஜதி.

ஏகந்தது³க்கீ²தி அயம் தி³ட்டி² லாபி⁴னோ நுப்பஜ்ஜதி. ஸோ ஹி ஏகந்தேனேவ இத⁴ ஜா²னஸுகே²ன ஸுகீ² ஹோதி. இத⁴ து³க்கே²ன பு²ட்ட²ஸ்ஸ பன ஜாதிஸ்ஸரஸ்ஸ தக்கிஸ்ஸேவ ச ஸா உப்பஜ்ஜதி. ததியா இத⁴ வோகிண்ணஸுக²து³க்கா²னம் ஸப்³பே³ஸம்பி தேஸம் உப்பஜ்ஜதி, ததா² சதுத்தா² தி³ட்டி². லாபி⁴னோ ஹி இதா³னி சதுத்த²ஜ்ஜா²னவஸேன அது³க்க²மஸுக²ஸ்ஸ, புப்³பே³ சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகமேவ ப்³ரஹ்மலோகம் அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ. ஜாதிஸ்ஸரஸ்ஸாபி பச்சுப்பன்னே மஜ்ஜ²த்தஸ்ஸ, அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸாபி மஜ்ஜ²த்தபூ⁴தட்டா²னமேவ அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ, தக்கினோபி பச்சுப்பன்னே மஜ்ஜ²த்தஸ்ஸ, அதீதேபி ஏவம் ப⁴விஸ்ஸதீதி தக்கேனேவ க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ஏஸா தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. ஏத்தாவதா சத்தாரோ ஸஸ்ஸதவாதா³, சத்தாரோ ஏகச்சஸஸ்ஸதிகா, சத்தாரோ அந்தானந்திகா, சத்தாரோ அமராவிக்கே²பிகா, த்³வே அதி⁴ச்ச-ஸமுப்பன்னிகாதி அட்டா²ரஸபி புப்³ப³ந்தகப்பிகா கதி²தா ஹோந்தி.

28. இதா³னி தி³ட்டு²த்³தா⁴ரம் உத்³த⁴ரந்தோ தத்ர, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² பச்சத்தம்யேவ ஞாணந்தி பச்சக்க²ஞாணம். பரிஸுத்³த⁴ந்தி நிருபக்கிலேஸம். பரியோதா³தந்தி பப⁴ஸ்ஸரம். ஸப்³ப³பதே³ஹி விபஸ்ஸனாஞாணம்யேவ கதி²தம். ஸத்³தா⁴த³யோ ஹி பஞ்ச த⁴ம்மா பா³ஹிரஸமயஸ்மிம்பி ஹோந்தி, விபஸ்ஸனாஞாணம் ஸாஸனஸ்மிம்யேவ. தத்த² ஞாணபா⁴க³மத்தமேவ பரியோத³பேந்தீதி மயமித³ம் ஜானாமாதி ஏவம் தத்த² ஞாணகோட்டா²ஸம் ஓதாரேந்தியேவ. உபாதா³னமக்கா²யதீதி ந தம் ஞாணம், மிச்சா²த³ஸ்ஸனம் நாமேதம், தஸ்மா தத³பி தேஸம் ப⁴வந்தானம் தி³ட்டு²பாதா³னம் அக்கா²யதீதி அத்தோ². அதா²பி தம் ஜானனமத்தலக்க²ணத்தா ஞாணபா⁴க³மத்தமேவ, ததா²பி தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனஸ்ஸ அனுபாதிவத்தனதோ உபாதா³னபச்சயதோ ச உபாதா³னமேவ. தது³பாதிவத்தோதி தம் தி³ட்டி²ம் அதிக்கந்தோ. ஏத்தாவதா சத்தாரோ ஸஸ்ஸதவாதா³, சத்தாரோ ஏகச்சஸஸ்ஸதிகா, சத்தாரோ அந்தானந்திகா, சத்தாரோ அமராவிக்கே²பிகா, த்³வே அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னிகா, ஸோளஸ ஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³, ஸத்த உச்சே²த³வாதா³, பஞ்ச தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³தி ப்³ரஹ்மஜாலே ஆக³தா த்³வாஸட்டி²பி தி³ட்டி²யோ கதி²தா ஹோந்தி. ப்³ரஹ்மஜாலே பன கதி²தே இத³ம் ஸுத்தம் அகதி²தமேவ ஹோதி. கஸ்மா? இத⁴ ததோ அதிரேகாய ஸக்காயதி³ட்டி²யா ஆக³தத்தா. இமஸ்மிம் பன கதி²தே ப்³ரஹ்மஜாலம் கதி²தமேவ ஹோதி.

30. இதா³னி இமா த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ உப்பஜ்ஜமானா ஸக்காயதி³ட்டி²பமுகே²னேவ உப்பஜ்ஜந்தீதி த³ஸ்ஸேதும் இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோதிஆதி³மாஹ. தத்த² படினிஸ்ஸக்³கா³தி பரிச்சாகே³ன. காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னாதி பஞ்சகாமகு³ணதண்ஹானம் நிஸ்ஸட்ட²த்தா. பவிவேகம் பீதிந்தி ஸப்பீதிகஜ்ஜா²னத்³வயபீதிம். நிருஜ்ஜ²தீதி ஜா²னனிரோதே⁴ன நிருஜ்ஜ²தி. ஸமாபத்திதோ பன வுட்டி²தஸ்ஸ நிருத்³தா⁴ நாம ஹோதி. யதே²வ ஹி ‘‘அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம், நிராமிஸஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா’’தி ஏத்த² ந அயமத்தோ² ஹோதி – சதுத்த²ஜ்ஜா²னனிரோதா⁴ ததியஜ்ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீதி. அயம் பனேத்த² அத்தோ² – சதுத்த²ஜ்ஜா²னா வுட்டா²ய ததியம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதி, ததியஜ்ஜா²னா வுட்டா²ய சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதீதி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் வேதி³தப்³ப³ம். உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸந்தி ஹீனஜ்ஜா²னபரியாதா³னகதோ³மனஸ்ஸம். ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தசித்தஸ்ஸ பன கம்மனீயபா⁴வோ கதி²தோ.

பவிவேகா பீதீதி ஸா ஏவ ஜா²னத்³வயபீதி. யம் சா²யா ஜஹதீதி யம் டா²னம் சா²யா ஜஹதி. கிம் வுத்தம் ஹோதி? யஸ்மிம் டா²னே சா²யா அத்தி², தஸ்மிம் ஆதபோ நத்தி². யஸ்மிம் ஆதபோ அத்தி², தஸ்மிம் சா²யா நத்தீ²தி.

31. நிராமிஸம் ஸுக²ந்தி ததியஜ்ஜா²னஸுக²ம்.

32. அது³க்க²மஸுக²ந்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னவேத³னம்.

33. அனுபாதா³னோஹமஸ்மீதி நிக்³க³ஹணோ அஹமஸ்மி. நிப்³பா³னஸப்பாயந்தி நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸப்பாயம் உபகாரபூ⁴தம். நனு ச மக்³க³த³ஸ்ஸனம் நாம ஸப்³ப³த்த² நிகந்தியா ஸுக்கா²பிதாய உப்பஜ்ஜதி, கத²மேதம் நிப்³பா³னஸ்ஸ உபகாரபடிபதா³ நாம ஜாதந்தி, ஸப்³ப³த்த² அனுபாதி³யனவஸேன அக்³க³ண்ஹனவஸேன உபகாரபடிபதா³ நாம ஜாதம். அபி⁴வத³தீதி அபி⁴மானேன உபவத³தி. புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²ந்தி அட்டா²ரஸவித⁴ம்பி புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²ம். அபரந்தானுதி³ட்டி²ந்தி சதுசத்தாரீஸவித⁴ம்பி அபரந்தானுதி³ட்டி²ம். உபாதா³னமக்கா²யதீதி அஹமஸ்மீதி க³ஹணஸ்ஸ ஸக்காயதி³ட்டி²பரியாபன்னத்தா தி³ட்டு²பாதா³னம் அக்கா²யதி.

ஸந்திவரபத³ந்தி வூபஸந்தகிலேஸத்தா ஸந்தம் உத்தமபத³ம். ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானந்தி ப⁴க³வதா ‘‘யத்த² சக்கு² ச நிருஜ்ஜ²தி ரூபஸஞ்ஞா ச நிருஜ்ஜ²தி ஸோ ஆயதனோ வேதி³தப்³போ³’’தி ஏத்த² த்³வின்னம் ஆயதனானம் படிக்கே²பேன நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸிதம்.

‘‘யத்த² ஆபோ ச பத²வீ, தேஜோ வாயோ ந கா³த⁴தி;

அதோ ஸரா நிவத்தந்தி, ஏத்த² வட்டம் ந வத்ததி;

ஏத்த² நாமஞ்ச ரூபஞ்ச, அஸேஸம் உபருஜ்ஜ²தீ’’தி. (ஸம். நி. 1.27) –

ஏத்த² பன ஸங்கா²ரபடிக்கே²பேன நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸிதம்.

‘‘கத்த² ஆபோ ச பத²வீ, தேஜோ வாயோ ந கா³த⁴தி;

கத்த² தீ³க⁴ஞ்ச ரஸ்ஸஞ்ச, அணும் தூ²லம் ஸுபா⁴ஸுப⁴ம்;

கத்த² நாமஞ்ச ரூபஞ்ச, அஸேஸம் உபருஜ்ஜ²தீ’’தி. (தீ³. நி. 1.498);

தத்ர வேய்யாகரணம் ப⁴வதி –

‘‘விஞ்ஞாணம் அனித³ஸ்ஸனம், அனந்தம் ஸப்³ப³தோ பப⁴’’ந்தி –

ஏத்த² ஸங்கா²ரபடிக்கே²பேன நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸிதம். இமஸ்மிம் பன ஸுத்தே ச²ஆயதனபடிக்கே²பேன த³ஸ்ஸிதம். அஞ்ஞத்த² ச அனுபாதா³விமோக்கோ²தி நிப்³பா³னமேவ த³ஸ்ஸிதம், இத⁴ பன அரஹத்தப²லஸமாபத்தி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

பஞ்சத்தயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. கிந்திஸுத்தவண்ணனா

34. ஏவம் மே ஸுதந்தி கிந்திஸுத்தம். தத்த² பிஸினாராயந்தி ஏவம்னாமகே மண்ட³லபதே³ஸே. ப³லிஹரணேதி தஸ்மிம் வனஸண்டே³ பூ⁴தானம் ப³லிம் ஆஹரந்தி, தஸ்மா ஸோ ப³லிஹரணந்தி வுத்தோ. சீவரஹேதூதி சீவரகாரணா, சீவரம் பச்சாஸீஸமானோதி அத்தோ². இதிப⁴வாப⁴வஹேதூதி ஏவம் இமம் தே³ஸனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து²ம் நிஸ்ஸாய தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப⁴வே ஸுக²ம் வேதி³ஸ்ஸாமீதி த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி கிம் தும்ஹாகம் ஏவம் ஹோதீதி அத்தோ².

35. சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னாதிஆத³யோ ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா லோகியலோகுத்தராவ கதி²தா. தத்தா²தி தேஸு ஸத்ததிம்ஸாய த⁴ம்மேஸு. ஸியம்ஸூதி ப⁴வேய்யும். அபி⁴த⁴ம்மேதி விஸிட்டே² த⁴ம்மே, இமேஸு ஸத்ததிம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஸூதி அத்தோ². தத்ர சேதி இத³ம்பி போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஸ்வேவ பு⁴ம்மம். அத்த²தோ சேவ நானம் ப்³யஞ்ஜனதோ சாதி ஏத்த² ‘‘காயோவ ஸதிபட்டா²னம் வேத³னாவ ஸதிபட்டா²ன’’ந்தி வுத்தே அத்த²தோ நானம் ஹோதி, ‘‘ஸதிபட்டா²னா’’தி வுத்தே பன ப்³யஞ்ஜனதோ நானம் நாம ஹோதி. தத³மினாபீதி தம் தும்ஹே இமினாபி காரணேன ஜானாதா²தி அத்த²ஞ்ச ப்³யஞ்ஜனஞ்ச ஸமானேத்வா அத²ஸ்ஸ ச அஞ்ஞதா² க³ஹிதபா⁴வோ ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ ச மிச்சா² ரோபிதபா⁴வோ த³ஸ்ஸேதப்³போ³. யோ த⁴ம்மோ யோ வினயோதி ஏத்த² அத்த²ஞ்ச ப்³யஞ்ஜனஞ்ச விஞ்ஞாபனகாரணமேவ த⁴ம்மோ ச வினயோ ச.

37. அத்த²தோ ஹி கோ² ஸமேதீதி ஸதியேவ ஸதிபட்டா²னந்தி க³ஹிதா. ப்³யஞ்ஜனதோ நானந்தி கேவலம் ப்³யஞ்ஜனமேவ ஸதிபட்டா²னோதி வா ஸதிபட்டா²னாதி வா மிச்சா² ரோபேத². அப்பமத்தகம் கோ²தி ஸுத்தந்தம் பத்வா ப்³யஞ்ஜனம் அப்பமத்தகம் நாம ஹோதி. பரித்தமத்தம் த⁴னிதம் கத்வா ரோபிதேபி ஹி நிப்³பு³திம் பத்தும் ஸக்கா ஹோதி.

தத்ரித³ம் வத்து² – விஜயாராமவிஹாரவாஸீ கிரேகோ கீ²ணாஸவத்தே²ரோ த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் ஸுத்தம் ஆஹரித்வா கம்மட்டா²னம் கதே²ந்தோ – ‘‘ஸமுத்³தோ⁴ ஸமுத்³தோ⁴தி, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ பா⁴ஸதீ’’தி த⁴னிதம் கத்வா ஆஹ. ஏகோ பி⁴க்கு² ‘‘ஸமுத்³தோ⁴ நாம, ப⁴ந்தே’’தி ஆஹ. ஆவுஸோ, ஸமுத்³தோ⁴தி வுத்தேபி ஸமுத்³தோ³தி வுத்தேபி மயம் லோணஸாக³ரமேவ ஜானாம, தும்ஹே பன நோ அத்த²க³வேஸகா, ப்³யஞ்ஜனக³வேஸகா, க³ச்ச²த² மஹாவிஹாரே பகு³ணப்³யஞ்ஜனானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸந்திகே ப்³யஞ்ஜனம் ஸோதா⁴பேதா²தி கம்மட்டா²னம் அகதே²த்வாவ உட்டா²பேஸி. ஸோ அபரபா⁴கே³ மஹாவிஹாரே பே⁴ரிம் பஹராபேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ சதூஸு மக்³கே³ஸு பஞ்ஹம் கதே²த்வாவ பரினிப்³பு³தோ. ஏவம் ஸுத்தந்தம் பத்வா ப்³யஞ்ஜனம் அப்பமத்தகம் நாம ஹோதி.

வினயம் பன பத்வா நோ அப்பமத்தகம். ஸாமணேரபப்³ப³ஜ்ஜாபி ஹி உப⁴தோஸுத்³தி⁴தோ வட்டதி, உபஸம்பதா³தி³கம்மானிபி ஸிதி²லாதீ³னம் த⁴னிதாதி³கரணமத்தேனேவ குப்பந்தி. இத⁴ பன ஸுத்தந்தப்³யஞ்ஜனம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

38. அத² சதுத்த²வாரே விவாதோ³ கஸ்மா? ஸஞ்ஞாய விவாதோ³. ‘‘அஹம் ஸதிமேவ ஸதிபட்டா²னம் வதா³மி, அயம் ‘காயோ ஸதிபட்டா²ன’ந்தி வத³தீ’’தி ஹி நேஸம் ஸஞ்ஞா ஹோதி. ப்³யஞ்ஜனேபி ஏஸேவ நயோ.

39. ந சோத³னாய தரிதப்³ப³ந்தி ந சோத³னத்தா²ய வேகா³யிதப்³ப³ம். ஏகச்சோ ஹி புக்³க³லோ ‘‘நலாடே தே ஸாஸபமத்தா பிளகா’’தி வுத்தோ ‘‘மய்ஹம் நலாடே ஸாஸபமத்தம் பிளகம் பஸ்ஸஸி, அத்தனோ நலாடே தாலபக்கமத்தம் மஹாக³ண்ட³ம் ந பஸ்ஸஸீ’’தி வத³தி. தஸ்மா புக்³க³லோ உபபரிக்கி²தப்³போ³. அத³ள்ஹதி³ட்டீ²தி அனாதா³னதி³ட்டீ² ஸும்ஸுமாரம் ஹத³யே பக்கி²பந்தோ விய த³ள்ஹம் ந க³ண்ஹாதி.

உபகா⁴தோதி சண்ட³பா⁴வேன வணக⁴ட்டிதஸ்ஸ விய து³க்கு²ப்பத்தி. ஸுப்படினிஸ்ஸக்³கீ³தி ‘‘கிம் நாம அஹம் ஆபன்னோ, கதா³ ஆபன்னோ’’தி வா ‘‘த்வம் ஆபன்னோ, தவ உபஜ்ஜா²யோ ஆபன்னோ’’தி வா ஏகம் த்³வே வாரே வத்வாபி ‘‘அஸுகம் நாம அஸுகதி³வஸே நாம, ப⁴ந்தே, ஆபன்னத்த², ஸணிகம் அனுஸ்ஸரதா²’’தி ஸரித்வா தாவதே³வ விஸ்ஸஜ்ஜேதி. விஹேஸாதி ப³ஹும் அத்த²ஞ்ச காரணஞ்ச ஆஹரந்தஸ்ஸ காயசித்தகிலமதோ². ஸக்கோமீதி ஏவரூபோ ஹி புக்³க³லோ ஓகாஸம் காரேத்வா ‘‘ஆபத்திம் ஆபன்னத்த², ப⁴ந்தே’’தி வுத்தோ ‘‘கதா³ கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி வத்வா ‘‘அஸுகதி³வஸே அஸுகஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி வுத்தே ‘‘ந ஸராமி, ஆவுஸோ’’தி வத³தி, ததோ ‘‘ஸணிகம், ப⁴ந்தே, ஸரதா²’’தி ப³ஹும் வத்வா ஸாரிதோ ஸரித்வா விஸ்ஸஜ்ஜேதி. தேனாஹ ‘‘ஸக்கோமீ’’தி. இமினா நயேன ஸப்³ப³த்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

உபேக்கா² நாதிமஞ்ஞிதப்³பா³தி உபேக்கா² ந அதிக்கமிதப்³பா³, கத்தப்³பா³ ஜனேதப்³பா³தி அத்தோ². யோ ஹி ஏவரூபம் புக்³க³லம் டி²தகம்யேவ பஸ்ஸாவம் கரோந்தம் தி³ஸ்வாபி ‘‘நனு, ஆவுஸோ, நிஸீதி³தப்³ப³’’ந்தி வத³தி, ஸோ உபேக்க²ம் அதிமஞ்ஞதி நாம.

40. வசீஸம்ஹாரோதி வசனஸஞ்சாரோ. இமேஹி கதி²தம் அமூஸம் அந்தரம் பவேஸேய்ய, தும்ஹே இமேஹி இத³ஞ்சித³ஞ்ச வுத்தாதி அமூஹி கதி²தம் இமேஸம் அந்தரம் பவேஸேய்யாதி அத்தோ². தி³ட்டி²பளாஸோதிஆதீ³ஹி சித்தஸ்ஸ அனாராத⁴னியபா⁴வோ கதி²தோ. தம் ஜானமானோ ஸமானோ க³ரஹேய்யாதி தம் ஸத்தா² ஜானமானோ ஸமானோ நிந்தே³ய்ய அம்ஹேதி. ஏதம் பனாவுஸோ, த⁴ம்மந்தி ஏதம் கலஹப⁴ண்ட³னத⁴ம்மம்.

தஞ்சேதி தம் ஸஞ்ஞத்திகாரகம் பி⁴க்கு²ம். ஏவம் ப்³யாகரேய்யாதி மயா ஏதே ஸுத்³த⁴ந்தே பதிட்டா²பிதாதி அவத்வா யேன காரணேன ஸஞ்ஞத்தி கதா, ததே³வ த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவம் ப்³யாகரேய்ய. தாஹம் த⁴ம்மம் ஸுத்வாதி ஏத்த² த⁴ம்மோதி ஸாரணீயத⁴ம்மோ அதி⁴ப்பேதோ. ந சேவ அத்தானந்திஆதீ³ஸு ‘‘ப்³ரஹ்மலோகப்பமாணோ ஹேஸ அக்³கி³ உட்டா²ஸி, கோ ஏதமஞ்ஞத்ர மயா நிப்³பா³பேதும் ஸமத்தோ²’’தி ஹி வத³ந்தோ அத்தானம் உக்கம்ஸேதி நாம. ‘‘ஏத்தகா ஜனா விசரந்தி, ஓகாஸோ லத்³து⁴ம் ந ஸக்கா, ஏகோபி ஏத்தகமத்தம் நிப்³பா³பேதும் ஸமத்தோ² நாம நத்தீ²’’தி வத³மானோ பரம் வம்பே⁴தி நாம. தது³ப⁴யம்பேஸ ந கரோதி. த⁴ம்மோ பனேத்த² ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப்³யாகரணம், தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ஸஞ்ஞத்திகரணம் அனுத⁴ம்மோ, ததே³வ ப்³யாகரோதி நாம. ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோதி அஞ்ஞோ சஸ்ஸ கோசி ஸஹேதுகோ பரேஹி வுத்தோ வாதோ³ வா அனுவாதோ³ வா க³ரஹிதப்³ப³பா⁴வம் ஆக³ச்ச²ந்தோ நாம நத்தி². ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

கிந்திஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ஸாமகா³மஸுத்தவண்ணனா

41. ஏவம் மே ஸுதந்தி ஸாமகா³மஸுத்தம். தத்த² ஸாமகா³மேதி ஸாமாகானம் உஸ்ஸன்னத்தா ஏவம்லத்³த⁴னாமே கா³மே. அது⁴னா காலங்கதோதி ஸம்பதி காலம் கதோ. த்³வேதி⁴கஜாதாதி த்³வேஜ்ஜ²ஜாதா த்³வேபா⁴க³ஜாதா. ப⁴ண்ட³னாதீ³ஸு ப⁴ண்ட³னம் புப்³ப³பா⁴க³கலஹோ, தம் த³ண்டா³தா³னாதி³வஸேன பண்ணத்திவீதிக்கமவஸேன ச வத்³தி⁴தம் கலஹோ, ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸீ’’திஆதி³கம் விருத்³த⁴வசனம் விவாதோ³. விதுத³ந்தாதி விதுஜ்ஜந்தா. ஸஹிதம் மேதி மம வசனம் அத்த²ஸம்ஹிதம். அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தந்தி யம் தவ அதி⁴சிண்ணம் சிரகாலஸேவனவஸேன பகு³ணம், தம் மம வாத³ம் ஆக³ம்ம நிவத்தம். ஆரோபிதோ தே வாதோ³தி துய்ஹம் உபரி மயா தோ³ஸோ ஆரோபிதோ. சர வாத³ப்பமோக்கா²யாதி ப⁴த்தபுடம் ஆதா³ய தம் தம் உபஸங்கமித்வா வாத³ப்பமோக்க²த்தா²ய உத்தரி பரியேஸமானோ சர. நிப்³பே³டே²ஹி வாதி அத² மயா ஆரோபிதவாத³தோ அத்தானம் மோசேஹி. ஸசே பஹோஸீதி ஸசே ஸக்கோஸி. வதோ⁴யேவாதி மரணமேவ.

நாடபுத்தியேஸூதி நாடபுத்தஸ்ஸ அந்தேவாஸிகேஸு. நிப்³பி³ன்னரூபாதி உக்கண்டி²தஸபா⁴வா, அபி⁴வாத³னாதீ³னி ந கரோந்தி. விரத்தரூபாதி விக³தபேமா. படிவானரூபாதி தேஸம் நிபச்சகிரியதோ நிவத்தஸபா⁴வா. யதா² தந்தி யதா² ச து³ரக்கா²தாதி³ஸபா⁴வே த⁴ம்மவினயே நிப்³பி³ன்னவிரத்தபடிவானரூபேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், ததே²வ ஜாதாதி அத்தோ². து³ரக்கா²தேதி து³க்கதி²தே. து³ப்பவேதி³தேதி து³விஞ்ஞாபிதே. அனுபஸமஸம்வத்தனிகேதி ராகா³தீ³னம் உபஸமம் காதும் அஸமத்தோ². பி⁴ன்னதூ²பேதி பி⁴ன்னபதிட்டே². ஏத்த² ஹி நாடபுத்தோவ நேஸம் பதிட்டே²ன தூ²போ, ஸோ பன பி⁴ன்னோ மதோ. தேன வுத்தம் ‘‘பி⁴ன்னதூ²பே’’தி. அப்படிஸரணேதி தஸ்ஸேவ அபா⁴வேன படிஸரணவிரஹிதே.

நனு சாயம் நாடபுத்தோ நாளந்த³வாஸிகோ, ஸோ கஸ்மா பாவாயம் காலம்கதோதி. ஸோ கிர உபாலினா க³ஹபதினா படிவித்³த⁴ஸச்சேன த³ஸஹி கா³தா²ஹி பா⁴ஸிதே பு³த்³த⁴கு³ணே ஸுத்வா உண்ஹம் லோஹிதம் ச²ட்³டே³ஸி. அத² நம் அபா²ஸுகம் க³ஹேத்வா பாவம் அக³மம்ஸு, ஸோ தத்த² காலமகாஸி. காலம் குருமானோ ச ‘‘மம லத்³தி⁴ அனிய்யானிகா ஸாரரஹிதா, மயம் தாவ நட்டா², அவஸேஸஜனோ மா அபாயபூரகோ அஹோஸி. ஸசே பனாஹம் ‘மம ஸாஸனம் அனிய்யானிக’ந்தி வக்கா²மி, ந ஸத்³த³ஹிஸ்ஸந்தி. யம்னூனாஹம் த்³வேபி ஜனே ந ஏகனீஹாரேன உக்³க³ண்ஹாபேய்யம், தே மமச்சயேன அஞ்ஞமஞ்ஞம் விவதி³ஸ்ஸந்தி. ஸத்தா² தம் விவாத³ம் படிச்ச ஏகம் த⁴ம்மகத²ம் கதே²ஸ்ஸதி, ததோ தே ஸாஸனஸ்ஸ மஹந்தபா⁴வம் ஜாதிஸ்ஸந்தீ’’தி.

அத² நம் ஏகோ அந்தேவாஸிகோ உபஸங்கமித்வா ஆஹ ‘‘ப⁴ந்தே, தும்ஹே து³ப்³ப³லா, மய்ஹம் இமஸ்மிம் த⁴ம்மே ஸாரம் ஆசிக்க²த² ஆசரியப்பமாண’’ந்தி. ஆவுஸோ, த்வம் மமச்சயேன ஸஸ்ஸதந்தி க³ண்ஹேய்யாஸீதி. அபரோபி தம் உபஸங்கமி, தம் உச்சே²த³ம் க³ண்ஹாபேஸி. ஏவம் த்³வேபி ஜனே ஏகலத்³தி⁴கே அகத்வா ப³ஹூ நானானீஹாரேன உக்³க³ண்ஹாபேத்வா காலமகாஸி. தே தஸ்ஸ ஸரீரகிச்சம் கத்வா ஸன்னிபதித்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் புச்சி²ம்ஸு ‘‘கஸ்ஸாவுஸோ, ஆசரியோ ஸாரமாசிக்கீ²’’தி? ஏகோ உட்ட²ஹித்வா மய்ஹந்தி ஆஹ. கிம் ஆசிக்கீ²தி? ஸஸ்ஸதந்தி. அபரோ தம் படிபா³ஹித்வா மய்ஹம் ஸாரம் ஆசிக்கீ²தி ஆஹ. ஏவம் ஸப்³பே³ ‘‘மய்ஹம் ஸாரம் ஆசிக்கி², அஹம் ஜேட்ட²கோ’’தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் விவாத³ம் வட்³டே⁴த்வா அக்கோஸே சேவ பரிபா⁴ஸே ச ஹத்த²பாத³பஹாராதீ³னி ச பவத்தேத்வா ஏகமக்³கே³ன த்³வே அக³ச்ச²ந்தா நானாதி³ஸாஸு பக்கமிம்ஸு, ஏகச்சே கி³ஹீ அஹேஸும்.

ப⁴க³வதோ பன த⁴ரமானகாலேபி பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ விவாதோ³ ந உப்பஜ்ஜி. ஸத்தா² ஹி தேஸம் விவாத³காரணே உப்பன்னமத்தேயேவ ஸயம் வா க³ந்த்வா தே வா பி⁴க்கூ² பக்கோஸாபேத்வா க²ந்தி மேத்தா படிஸங்கா² அவிஹிம்ஸா ஸாரணீயத⁴ம்மேஸு ஏகம் காரணம் கதே²த்வா விவாத³ம் வூபஸமேதி. ஏவம் த⁴ரமானோபி ஸங்க⁴ஸ்ஸ பதிட்டா²வ அஹோஸி. பரினிப்³பா³யமானோபி அவிவாத³காரணம் கத்வாவ பரினிப்³பா³யி. ப⁴க³வதா ஹி ஸுத்தே தே³ஸிதா சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா (அ. நி. 4.180; தீ³. நி. 2.187) யாவஜ்ஜதி³வஸா பி⁴க்கூ²னம் பதிட்டா² ச அவஸ்ஸயோ ச. ததா² க²ந்த⁴கே தே³ஸிதா சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா (மஹாவ. 305) ஸுத்தே வுத்தானி சத்தாரி பஞ்ஹப்³யாகரணானி (அ. நி. 4.42) ச. தேனேவாஹ – ‘‘யோ வோ மயா, ஆனந்த³, த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216).

42. அத² கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோதி அயம் தே²ரோ த⁴ம்மஸேனாபதிஸ்ஸ கனிட்ட²பா⁴திகோ. தம் பி⁴க்கூ² அனுபஸம்பன்னகாலே சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோதி ஸமுதா³சரித்வா தே²ரகாலேபி ததே²வ ஸமுதா³சரிம்ஸு. தேன வுத்தம் ‘‘சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ’’தி. உபஸங்கமீதி கஸ்மா உபஸங்கமி? நாடபுத்தே கிர காலம்கதே ஜம்பு³தீ³பே மனுஸ்ஸா தத்த² தத்த² கத²ம் பவத்தயிம்ஸு – ‘‘நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ ஏகோ ஸத்தா²தி பஞ்ஞாயித்த², தஸ்ஸ காலகிரியாய ஸாவகானம் ஏவரூபோ விவாதோ³ ஜாதோ, ஸமணோ பன கோ³தமோ ஜம்பு³தீ³பே சந்தோ³ விய ஸூரியோ விய ச பாகடோயேவ, கீதி³ஸோ நு கோ² ஸமணே கோ³தமே பரினிப்³பு³தே ஸாவகானம் விவாதோ³ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. தே²ரோ தம் கத²ம் ஸுத்வா சிந்தேஸி – ‘‘இமம் கத²ம் க³ஹேத்வா த³ஸப³லஸ்ஸ ஆரோசேஸ்ஸாமி, ஸத்தா² ச ஏதம் அத்து²ப்பத்திம் கத்வா ஏகம் தே³ஸனம் கதே²ஸ்ஸதீ’’தி. ஸோ நிக்க²மித்வா யேன ஸாமகா³மோ, யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி. உஜுமேவ ப⁴க³வதோ ஸந்திகம் அக³ந்த்வா யேனஸ்ஸ உபஜ்ஜா²யோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமீதி அத்தோ². ஏவம் கிரஸ்ஸ அஹோஸி – ‘‘உபஜ்ஜா²யோ மே மஹாபஞ்ஞோ, ஸோ இமம் ஸாஸனம் ஸத்து² ஆரோசேஸ்ஸதி, அத² ஸத்தா² தத³னுரூபம் த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸதீ’’தி. கதா²பாப⁴தந்தி கதா²மூலம், மூலஞ்ஹி பாப⁴தந்தி வுச்சதி. யதா²ஹ –

‘‘அப்பகேனபி மேதா⁴வீ, பாப⁴தேன விசக்க²ணோ;

ஸமுட்டா²பேதி அத்தானம், அணும் அக்³கி³ம்வ ஸந்த⁴ம’’ந்தி. (ஜா. 2.1.4);

த³ஸ்ஸனாயாதி த³ஸ்ஸனத்தா²ய. கிம் பனிமினா ப⁴க³வா ந தி³ட்ட²புப்³போ³தி? நோ ந தி³ட்ட²புப்³போ³, அயஞ்ஹி ஆயஸ்மா தி³வா நவ வாரே ரத்திம் நவ வாரேதி ஏகாஹம் அட்டா²ரஸ வாரே உபட்டா²னமேவ க³ச்ச²தி. தி³வஸஸ்ஸ பன ஸதக்க²த்தும் வா ஸஹஸ்ஸக்க²த்தும் வா க³ந்துகாமோ ஸமானோபி ந அகாரணா க³ச்ச²தி, ஏகம் பஞ்ஹுத்³தா⁴ரம் க³ஹேத்வாவ க³ச்ச²தி. ஸோ தம்தி³வஸம் தேன க³ந்துகாமோ ஏவமாஹ.

அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானந்தி ஏகஸ்மிம் விஹாரே ஸங்க⁴மஜ்ஜே² உப்பன்னோ விவாதோ³ கத²ம் தே³வமனுஸ்ஸானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்ததி? கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 451) விய ஹி த்³வீஸு பி⁴க்கூ²ஸு விவாத³ம் ஆபன்னேஸு தஸ்மிம் விஹாரே தேஸம் அந்தேவாஸிகா விவத³ந்தி, தேஸம் ஓவாத³ம் க³ண்ஹந்தோ பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ விவத³தி, ததோ தேஸம் உபட்டா²கா விவத³ந்தி, அத² மனுஸ்ஸானம் ஆரக்க²தே³வதா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. தத்த² த⁴ம்மவாதீ³னம் ஆரக்க²தே³வதா த⁴ம்மவாதி³னியோ ஹோந்தி, அத⁴ம்மவாதீ³னம் அத⁴ம்மவாதி³னியோ ஹோந்தி. ததோ தாஸம் ஆரக்க²தே³வதானம் மித்தா பு⁴ம்மதே³வதா பி⁴ஜ்ஜந்தி. ஏவம் பரம்பராய யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ட²பேத்வா அரியஸாவகே ஸப்³பே³ தே³வமனுஸ்ஸா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. த⁴ம்மவாதீ³ஹி பன அத⁴ம்மவாதி³னோவ ப³ஹுதரா ஹோந்தி, ததோ யம் ப³ஹூஹி க³ஹிதம், தம் க³ண்ஹந்தி. த⁴ம்மம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ப³ஹுதராவ அத⁴ம்மம் க³ண்ஹந்தி. தே அத⁴ம்மம் பூரேத்வா விஹரந்தா அபாயே நிப்³ப³த்தந்தி. ஏவம் ஏகஸ்மிம் விஹாரே ஸங்க⁴மஜ்ஜே² உப்பன்னோ விவாதோ³ ப³ஹூனம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஹோதி.

43. அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதாதி மஹாபோ³தி⁴மூலே நிஸின்னேன பச்சக்க²ம் கத்வா பவேதி³தா. பதிஸ்ஸயமானரூபா விஹரந்தீதி உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. ப⁴க³வதோ அச்சயேனாதி ஏதரஹி ப⁴க³வந்தம் ஜேட்ட²கம் கத்வா ஸகா³ரவா விஹரந்தி, தும்ஹாகம், ப⁴ந்தே, உக்³க³தேஜதாய து³ராஸத³தாய விவாத³ம் ஜனேதும் ந ஸக்கோந்தி, ப⁴க³வதோ பன அச்சயேன விவாத³ம் ஜனேய்யுந்தி வத³தி. யத்த² பன தம் விவாத³ம் ஜனேய்யும், தம் த³ஸ்ஸேந்தோ அஜ்ஜா²ஜீவே வா அதி⁴பாதிமோக்கே² வாதி ஆஹ. தத்த² அஜ்ஜா²ஜீவேதி ஆஜீவஹேது ஆஜீவகாரணா – ‘‘பி⁴க்கு² உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மம் உல்லபதி ஆபத்தி பாராஜிகஸ்ஸா’’திஆதி³னா (பரி. 287) நயேன பரிவாரே பஞ்ஞத்தானி ச² ஸிக்கா²பதா³னி, தானி ட²பேத்வா ஸேஸானி ஸப்³ப³ஸிக்கா²பதா³னி அதி⁴பாதிமோக்க²ம் நாம. அப்பமத்தகோ ஸோ ஆனந்தா³தி அஜ்ஜா²ஜீவம் அதி⁴பாதிமோக்க²ஞ்ச ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னவிவாதோ³ நாம யஸ்மா பரஸ்ஸ கதா²யபி அத்தனோ த⁴ம்மதாயபி ஸல்லக்கே²த்வா ஸுப்பஜஹோ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘அப்பமத்தகோ’’தி வுத்தோ.

தத்ராயம் நயோ – இதே⁴கச்சோ ‘‘ந ஸக்கா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மம் அனுல்லபந்தேன கிஞ்சி லத்³து⁴’’ந்திஆதீ³னி சிந்தேத்வா ஆஜீவஹேது உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மம் வா உல்லபதி ஸஞ்சரித்தம் வா ஆபஜ்ஜதி, யோ தே விஹாரே வஸதி, ஸோ பி⁴க்கு² அரஹாதிஆதி³னா நயேன ஸாமந்தஜப்பனம் வா கரோதி, அகி³லானோ வா அத்தனோ அத்தா²ய பணீதபோ⁴ஜனானி விஞ்ஞாபேத்வா பு⁴ஞ்ஜதி, பி⁴க்கு²னீ வா பன தானி விஞ்ஞாபேத்வா பாடிதே³ஸனீயம் ஆபஜ்ஜதி, யோ கோசி து³க்கடவத்து²கம் யம்கிஞ்சி ஸூபோத³னவிஞ்ஞத்திமேவ வா கரோதி, அஞ்ஞதரம் வா பன பண்ணத்திவீதிக்கமம் கரோந்தோ விஹரதி, தமேனம் ஸப்³ரஹ்மசாரீ ஏவம் ஸஞ்ஜானந்தி – ‘‘கிம் இமஸ்ஸ இமினா லாபே⁴ன லத்³தே⁴ன, யோ ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேதி, பண்ணத்திவீதிக்கமம் கரோதீ’’தி. அத்தனோ த⁴ம்மதாயபிஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘கிஸ்ஸ மய்ஹம் இமினா லாபே⁴ன, ய்வாஹம் ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே த⁴ம்மவினயே பப்³ப³ஜித்வா மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேமி, பண்ணத்திவீதிக்கமம் கரோமீ’’தி ஸல்லக்கே²த்வா ததோ ஓரமதி. ஏவம் பரஸ்ஸ கதா²யபி அத்தனோ த⁴ம்மதாயபி ஸல்லக்கே²த்வா ஸுப்பஜஹோ ஹோதி. தேன ப⁴க³வா ‘‘அப்பமத்தகோ’’தி ஆஹ.

மக்³கே³ வா ஹி, ஆனந்த³, படிபதா³ய வாதி லோகுத்தரமக்³க³ம் பத்வா விவாதோ³ நாம ஸப்³ப³ஸோ வூபஸம்மதி, நத்தி² அதி⁴க³தமக்³கா³னம் விவாதோ³. புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³ம் பன புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ஞ்ச ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

தத்ராயம் நயோ – ஏவம் பி⁴க்கு²ம் மனுஸ்ஸா லோகுத்தரத⁴ம்மே ஸம்பா⁴வேந்தி. ஸோ ஸத்³தி⁴விஹாரிகாத³யோ ஆக³ந்த்வா வந்தி³த்வா டி²தே புச்ச²தி ‘‘கிம் ஆக³தத்தா²’’தி. மனஸிகாதப்³ப³கம்மட்டா²னம் புச்சி²தும், ப⁴ந்தேதி. நிஸீத³த², க²ணேனேவ அரஹத்தம் பாபேதும் ஸமத்த²கம்மட்டா²னகத²ம் ஆசிக்கி²ஸ்ஸாமீதி வத்வா வத³தி – ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² அத்தனோ வஸனட்டா²னம் பவிஸித்வா நிஸின்னோ மூலகம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ தம் மனஸிகரோதோ ஓபா⁴ஸோ உப்பஜ்ஜதி. அயம் பட²மமக்³கோ³ நாம. ஸோ து³தியம் ஓபா⁴ஸஞாணம் நிப்³ப³த்தேதி, து³தியமக்³கோ³ அதி⁴க³தோ ஹோதி, ஏவம் ததியஞ்ச சதுத்த²ஞ்ச. ஏத்தாவதா மக்³க³ப்பத்தோ சேவ ப²லப்பத்தோ ச ஹோதீ’’தி. அத² தே பி⁴க்கூ² ‘‘அகீ²ணாஸவோ நாம ஏவம் கம்மட்டா²னம் கதே²தும் ந ஸக்கோதி, அத்³தா⁴யம் கீ²ணாஸவோ’’தி நிட்ட²ம் க³ச்ச²ந்தி.

ஸோ அபரேன ஸமயேன காலம் கரோதி. ஸமந்தா பி⁴க்கா²சாரகா³மேஹி மனுஸ்ஸா ஆக³ந்த்வா புச்ச²ந்தி ‘‘கேனசி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ பஞ்ஹம் புச்சி²தோ’’தி. உபாஸகா புப்³பே³வ தே²ரேன பஞ்ஹோ கதி²தோ அம்ஹாகந்தி. தே புப்ப²மண்ட³பம் புப்ப²கூடாகா³ரம் ஸஜ்ஜேத்வா ஸுவண்ணேன அக்கி²பிதா⁴னமுக²பிதா⁴னாதி³ம் கரித்வா க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜேத்வா ஸத்தாஹம் ஸாது⁴கீளிகம் கீளேத்வா ஜா²பேத்வா அட்டீ²னி ஆதா³ய சேதியம் கரோந்தி. அஞ்ஞே ஆக³ந்துகா விஹாரம் ஆக³ந்த்வா பாதே³ தோ⁴வித்வா ‘‘மஹாதே²ரம் பஸ்ஸிஸ்ஸாம, கஹம், ஆவுஸோ, மஹாதே²ரோ’’தி புச்ச²ந்தி. பரினிப்³பு³தோ, ப⁴ந்தேதி. து³க்கரம், ஆவுஸோ, தே²ரேன கதம் மக்³க³ப²லானி நிப்³ப³த்தேந்தேன, பஞ்ஹம் புச்சி²த்த², ஆவுஸோதி. பி⁴க்கூ²னம் கம்மட்டா²னம் கதே²ந்தோ இமினா நியாமேன கதே²ஸி, ப⁴ந்தேதி. ந ஏஸோ, ஆவுஸோ, மக்³கோ³, விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸோ நாமேஸ, ந தும்ஹே ஜானித்த², புது²ஜ்ஜனோ, ஆவுஸோ, தே²ரோதி. தே கலஹம் கரோந்தா உட்ட²ஹித்வா ‘‘ஸகலவிஹாரே பி⁴க்கூ² ச பி⁴க்கா²சாரகா³மேஸு மனுஸ்ஸா ச ந ஜானந்தி, தும்ஹேயேவ ஜானாத². கதரமக்³கே³ன தும்ஹே ஆக³தா, கிம் வோ விஹாரத்³வாரே சேதியம் ந தி³ட்ட²’’ந்தி. ஏவம்வாதீ³னம் பன பி⁴க்கூ²னம் ஸதம் வா, ஹோது ஸஹஸ்ஸம் வா, யாவ தம் லத்³தி⁴ம் நப்பஜஹந்தி, ஸக்³கோ³பி மக்³கோ³பி வாரிதோயேவ.

அபரோபி தாதி³ஸோவ கம்மட்டா²னம் கதே²ந்தோ ஏவம் கதே²தி – சித்தேனேவ தீஸு உத்³த⁴னேஸு தீணி கபல்லானி ஆரோபேத்வா ஹேட்டா² அக்³கி³ம் கத்வா சித்தேனேவ அத்தனோ த்³வத்திம்ஸாகாரம் உப்பாடேத்வா கபல்லேஸு பக்கி²பித்வா சித்தேனேவ த³ண்ட³கேன பரிவத்தேத்வா பரிவத்தேத்வா ப⁴ஜ்ஜிதப்³ப³ம், யா ஜா²யமானே சா²ரிகா ஹோதி, ஸா முக²வாதேன பலாஸேதப்³பா³. ஏத்தகேன தூ⁴தபாபோ நாமேஸ ஸமணோ ஹோதி. ஸேஸம் புரிமனயேனேவ வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

அபரோ ஏவம் கதே²தி – சித்தேனேவ மஹாசாடிம் ட²பேத்வா மத்து²ம் யோஜேத்வா சித்தேனேவ அத்தனோ த்³வத்திம்ஸாகாரம் உப்பாடேத்வா தத்த² பக்கி²பித்வா மத்து²ம் ஓதாரேத்வா மந்தி²தப்³ப³ம். மதி²யமானம் விலீயதி, விலீனே உபரி பே²ணோ உக்³க³ச்ச²தி. ஸோ பே²ணோ பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³போ³. ஏத்தாவதா வோ அமதம் பரிபு⁴த்தம் நாம ப⁴விஸ்ஸதி. இதோ பரம் ‘‘அத² தே பி⁴க்கூ²’’திஆதி³ ஸப்³ப³ம் புரிமனயேனேவ வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

44. இதா³னி யோ ஏவம் விவாதோ³ உப்பஜ்ஜேய்ய, தஸ்ஸ மூலம் த³ஸ்ஸேந்தோ ச²யிமானீதிஆதி³மாஹ. தத்த² அகா³ரவோதி கா³ரவவிரஹிதோ. அப்பதிஸ்ஸோதி அப்பதிஸ்ஸயோ அனீசவுத்தி. ஏத்த² பன யோ பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி த⁴ரமானே தீஸு காலேஸு உபட்டா²னம் ந யாதி, ஸத்த²ரி அனுபாஹனே சங்கமந்தே ஸஉபாஹனோ சங்கமதி, நீசே சங்கமே சங்கமந்தே உச்சே சங்கமே சங்கமதி, ஹேட்டா² வஸந்தே உபரி வஸதி, ஸத்து² த³ஸ்ஸனட்டா²னே உபோ⁴ அம்ஸே பாருபதி, ச²த்தம் தா⁴ரேதி, உபாஹனம் தா⁴ரேதி, ந்ஹானதித்தே² உச்சாரம் வா பஸ்ஸாவம் வா கரோதி, பரினிப்³பு³தே வா பன சேதியம் வந்தி³தும் ந க³ச்ச²தி, சேதியஸ்ஸ பஞ்ஞாயனட்டா²னே ஸத்து²த³ஸ்ஸனட்டா²னே வுத்தம் ஸப்³ப³ம் கரோதி, அஞ்ஞேஹி ச பி⁴க்கூ²ஹி ‘‘கஸ்மா ஏவம் கரோஸி, ந இத³ம் வட்டதி, ஸம்மாஸபு³த்³த⁴ஸ்ஸ நாம லஜ்ஜிதும் வட்டதீ’’தி வுத்தே ‘‘தூண்ஹீ ஹோதி, கிம் பு³த்³தோ⁴ பு³த்³தோ⁴தி வத³ஸீ’’தி ப⁴ணதி, அயம் ஸத்த²ரி அகா³ரவோ நாம.

யோ பன த⁴ம்மஸ்ஸவனே ஸங்கு⁴ட்டே² ஸக்கச்சம் ந க³ச்ச²தி, ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் ந ஸுணாதி, நித்³தா³யதி வா ஸல்லபேந்தோ வா நிஸீத³தி, ஸக்கச்சம் ந க³ண்ஹாதி ந தா⁴ரேதி, ‘‘கிம் த⁴ம்மே அகா³ரவம் கரோஸீ’’தி வுத்தே ‘‘துண்ஹீ ஹோதி, த⁴ம்மோ த⁴ம்மோதி வத³ஸி, கிம் த⁴ம்மோ நாமா’’தி வத³தி, அயம் த⁴ம்மே அகா³ரவோ நாம.

யோ பன தே²ரேன பி⁴க்கு²னா அனஜ்ஜி²ட்டோ² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, நிஸீத³தி பஞ்ஹம் கதே²தி, வுட்³டே⁴ பி⁴க்கூ² க⁴ட்டேந்தோ க³ச்ச²தி, திட்ட²தி நிஸீத³தி, து³ஸ்ஸபல்லத்தி²கம் வா ஹத்த²பல்லத்தி²கம் வா கரோதி, ஸங்க⁴மஜ்ஜே² உபோ⁴ அம்ஸே பாருபதி, ச²த்துபாஹனம் தா⁴ரேதி, ‘‘பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ லஜ்ஜிதும் வட்டதீ’’தி வுத்தேபி ‘‘துண்ஹீ ஹோதி, ஸங்கோ⁴ ஸங்கோ⁴தி வத³ஸி, கிம் ஸங்கோ⁴, மிக³ஸங்கோ⁴ அஜஸங்கோ⁴’’திஆதீ³னி வத³தி, அயம் ஸங்கே⁴ அகா³ரவோ நாம. ஏகபி⁴க்கு²ஸ்மிம்பி ஹி அகா³ரவே கதே ஸங்கே⁴ கதோயேவ ஹோதி. திஸ்ஸோ ஸிக்கா² பன அபரிபூரயமானோவ ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ நாம.

அஜ்ஜ²த்தம் வாதி அத்தனி வா அத்தனோ பரிஸாய வா. பா³ஹித்³தா⁴தி பரஸ்மிம் வா பரஸ்ஸ பரிஸாய வா.

46. இதா³னி அயம் ச² டா²னானி நிஸ்ஸாய உப்பன்னவிவாதோ³ வட்³ட⁴ந்தோ யானி அதி⁴கரணானி பாபுணாதி, தானி த³ஸ்ஸேதும் சத்தாரிமானீதிஆதி³மாஹ. தத்த² வூபஸமனத்தா²ய பவத்தமானேஹி ஸமதே²ஹி அதி⁴காதப்³பா³னீதி அதி⁴கரணானி. விவாதோ³வ அதி⁴கரணம் விவாதா³தி⁴கரணம். இதரேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

இதா³னி இமானிபி சத்தாரி அதி⁴கரணானி பத்வா உபரி வட்³டே⁴ந்தோ ஸோ விவாதோ³ யேஹி ஸமதே²ஹி வூபஸம்மதி, தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸத்த கோ² பனிமேதிஆதி³மாஹ. தத்த² அதி⁴கரணானி ஸமேந்தி வூபஸமேந்தீதி அதி⁴கரணஸமதா². உப்பன்னுப்பன்னானந்தி உப்பன்னானம் உப்பன்னானம். அதி⁴கரணானந்தி ஏதேஸம் விவாதா³தி⁴கரணாதீ³னம் சதுன்னம். ஸமதா²ய வூபஸமாயாதி ஸமனத்த²ஞ்சேவ வூபஸமனத்த²ஞ்ச. ஸம்முகா²வினயோ தா³தப்³போ³…பே… திணவத்தா²ரகோதி இமே ஸத்த ஸமதா² தா³தப்³பா³.

தத்ராயம் வினிச்ச²யகதா² – அதி⁴கரணேஸு தாவ த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வாதி அட்டா²ரஸஹி வத்தூ²ஹி விவத³ந்தானம் பி⁴க்கூ²னம் யோ விவாதோ³, இத³ம் விவாதா³தி⁴கரணம் நாம. ஸீலவிபத்தியா வா ஆசாரதி³ட்டி²ஆஜீவவிபத்தியா வா அனுவத³ந்தானம் யோ அனுவாதோ³ உபவத³னா சேவ சோத³னா ச, இத³ம் அனுவாதா³தி⁴கரணம் நாம. மாதிகாயம் ஆக³தா பஞ்ச விப⁴ங்கே³ த்³வேதி ஸத்த ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணம் நாம. யம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ அபலோகனாதீ³னம் சதுன்னம் கம்மானம் கரணம், இத³ம் கிச்சாதி⁴கரணம் நாம.

தத்த² விவாதா³தி⁴கரணம் த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச. ஸம்முகா²வினயேனேவ ஸம்மமானம் யஸ்மிம் விஹாரே உப்பன்னம், தஸ்மிம்யேவ வா, அஞ்ஞத்த² வூபஸமேதும் க³ச்ச²ந்தானம் அந்தராமக்³கே³ வா, யத்த² க³ந்த்வா ஸங்க⁴ஸ்ஸ நிய்யாதிதம், தத்த² ஸங்கே⁴ன வா க³ணேன வா வூபஸமேதும் அஸக்கோந்தே தத்தே²வ உப்³பா³ஹிகாய ஸம்மதபுக்³க³லேஹி வா வினிச்சி²தம் ஸம்மதி. ஏவம் ஸம்மமானே பன தஸ்மிம் யா ஸங்க⁴ஸம்முக²தா த⁴ம்மஸம்முக²தா, வினயஸம்முக²தா, புக்³க³லஸம்முக²தா, அயம் ஸம்முகா²வினயோ நாம.

தத்த² ச காரகஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸாமக்³கி³வஸேன ஸம்முகீ²பா⁴வோ ஸங்க⁴ஸம்முக²தா. ஸமேதப்³ப³ஸ்ஸ வத்து²னோ பூ⁴ததா த⁴ம்மஸம்முக²தா. யதா² தம் ஸமேதப்³ப³ம், ததே²வ ஸமனம் வினயஸம்முக²தா. யோ ச விவத³தி, யேன ச விவத³தி, தேஸம் உபி⁴ன்னம் அத்தபச்சத்தி²கானம் ஸம்முகீ²பா⁴வோ புக்³க³லஸம்முக²தா. உப்³பா³ஹிகாய வூபஸமே பனேத்த² ஸங்க⁴ஸம்முக²தா பரிஹாயதி. ஏவம் தாவ ஸம்முகா²வினயேனேவ ஸம்மதி.

ஸசே பனேவம்பி ந ஸம்மதி, அத² நம் உப்³பா³ஹிகாய ஸம்மதா பி⁴க்கூ² ‘‘ந மயம் ஸக்கோம வூபஸமேது’’ந்தி ஸங்க⁴ஸ்ஸேவ நிய்யாதேந்தி. ததோ ஸங்கோ⁴ பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் பி⁴க்கு²ம் ஸலாகக்³கா³ஹகம் ஸம்மன்னித்வா தேன கு³ள்ஹகவிவடகஸகண்ணஜப்பகேஸு தீஸு ஸலாகக்³கா³ஹேஸு அஞ்ஞதரவஸேன ஸலாகம் கா³ஹேத்வா ஸன்னிபதிதபரிஸாய த⁴ம்மவாதீ³னம் யேபு⁴ய்யதாய யதா² தே த⁴ம்மவாதி³னோ வத³ந்தி, ஏவம் வூபஸந்தம் அதி⁴கரணம் ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச வூபஸந்தம் ஹோதி. தத்த² ஸம்முகா²வினயோ வுத்தனயோ ஏவ. யம் பன யேபு⁴ய்யஸிகாய கம்மஸ்ஸ கரணம், அயம் யேபு⁴ய்யஸிகா நாம. ஏவம் விவாதா³தி⁴கரணம் த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி.

அனுவாதா³தி⁴கரணம் சதூஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச ஸதிவினயேன ச அமூள்ஹவினயேன ச தஸ்ஸபாபியஸிகாய ச. ஸம்முகா²வினயேனேவ ஸம்மமானம் யோ ச அனுவத³தி, யஞ்ச அனுவத³தி, தேஸம் வசனம் ஸுத்வா, ஸசே காசி ஆபத்தி நத்தி², உபோ⁴ க²மாபேத்வா, ஸசே அத்தி², அயம் நாமேத்த² ஆபத்தீதி ஏவம் வினிச்சி²தம் வூபஸம்மதி. தத்த² ஸம்முகா²வினயலக்க²ணம் வுத்தனயமேவ.

யதா³ பன கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அமூலிகாய ஸீலவிபத்தியா அனுத்³த⁴ம்ஸிதஸ்ஸ ஸதிவினயம் யாசமானஸ்ஸ ஸங்கோ⁴ ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன ஸதிவினயம் தே³தி, ததா³ ஸம்முகா²வினயேன ச ஸதிவினயேன ச வூபஸந்தம் ஹோதி. தி³ன்னே பன ஸதிவினயே புன தஸ்மிம் புக்³க³லே கஸ்ஸசி அனுவாதோ³ ந ருஹதி.

யதா³ உம்மத்தகோ பி⁴க்கு² உம்மாத³வஸேன கதே அஸ்ஸாமணகே அஜ்ஜா²சாரே ‘‘ஸரதாயஸ்மா ஏவரூபிம் ஆபத்தி’’ந்தி பி⁴க்கூ²ஹி வுச்சமானோ – ‘‘உம்மத்தகேன மே, ஆவுஸோ, ஏதம் கதம், நாஹம் தம் ஸராமீ’’தி ப⁴ணந்தோபி பி⁴க்கூ²ஹி சோதி³யமானோவ புன அசோத³னத்தா²ய அமூள்ஹவினயம் யாசதி, ஸங்கோ⁴ சஸ்ஸ ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன அமூள்ஹவினயம் தே³தி, ததா³ ஸம்முகா²வினயேன ச அமூள்ஹவினயேன ச வூபஸந்தம் ஹோதி. தி³ன்னே பன அமூள்ஹவினயே புன தஸ்மிம் புக்³க³லே கஸ்ஸசி தப்பச்சயா அனுவாதோ³ ந ருஹதி.

யதா³ பன பாராஜிகேன வா பாராஜிகஸாமந்தேன வா சோதி³யமானஸ்ஸ அஞ்ஞேனாஞ்ஞம் படிசரதோ பாபுஸ்ஸன்னதாய பாபியஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ – ‘‘ஸசாயம் அச்சி²ன்னமூலோ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸம்மா வத்தித்வா ஓஸாரணம் லபி⁴ஸ்ஸதி, ஸசே சி²ன்னமூலோ, அயமேவஸ்ஸ நாஸனா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ஸங்கோ⁴ ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன தஸ்ஸபாபியஸிகம் கரோதி, ததா³ ஸம்முகா²வினயேன ச தஸ்ஸ பாபியஸிகாய ச வூபஸந்தம் ஹோதி. ஏவம் அனுவாதா³தி⁴கரணம் சதூஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி.

ஆபத்தாதி⁴கரணம் தீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச படிஞ்ஞாதகரணேன ச திணவத்தா²ரகேன ச. தஸ்ஸ ஸம்முகா²வினயேனேவ வூபஸமோ நத்தி². யதா³ பன ஏகஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னோ ஸந்திகே ஸங்க⁴க³ணமஜ்ஜே²ஸு வா பி⁴க்கு² லஹுகம் ஆபத்திம் தே³ஸேதி, ததா³ ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸம்முகா²வினயேன ச படிஞ்ஞாதகரணேன ச வூபஸம்மதி. தத்த² ஸம்முகா²வினயோ தாவ யோ ச தே³ஸேதி, யஸ்ஸ ச தே³ஸேதி, தேஸம் ஸம்முக²தா. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. புக்³க³லஸ்ஸ ச க³ணஸ்ஸ ச தே³ஸனாகாலே ஸங்க⁴ஸம்முக²தா பரிஹாயதி. யம் பனேத்த² ‘‘அஹம், ப⁴ந்தே, இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் அபன்னோ’’தி ச, ஆம ‘‘பஸ்ஸாமீ’’தி ச படிஞ்ஞாதாய ‘‘ஆயதிம் ஸம்வரேய்யாஸீ’’தி கரணம், தம் படிஞ்ஞாதகரணம் நாம. ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே பரிவாஸாதி³யாசனா படிஞ்ஞா, பரிவாஸாதீ³னம் தா³னம் படிஞ்ஞாதகரணம் நாம.

த்³வேபக்க²ஜாதா பன ப⁴ண்ட³னகாரகா பி⁴க்கூ² ப³ஹும் அஸ்ஸாமணகம் அஜ்ஜா²சாரம் சரித்வா புன லஜ்ஜித⁴ம்மே உப்பன்னே ‘‘ஸசே மயம் இமாஹி ஆபத்தீஹி அஞ்ஞமஞ்ஞம் காரேஸ்ஸாம, ஸியாபி தம் அதி⁴கரணம் கக்க²ளத்தாய ஸம்வத்தேய்யா’’தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆபத்தியா காராபனே தோ³ஸம் தி³ஸ்வா யதா³ திணவத்தா²ரககம்மம் கரோந்தி, ததா³ ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸம்முகா²வினயேன ச திணவத்தா²ரகேன ச ஸம்மதி. தத்ர ஹி யத்தகா ஹத்த²பாஸுபக³தா ‘‘ந மே தம் க²மதீ’’தி ஏவம் தி³ட்டா²விகம்மம் அகத்வா ‘‘து³க்கடம் கம்மம் புன காதப்³ப³ம் கம்ம’’ந்தி ந உக்கோடேந்தி, நித்³த³ம்பி ஓக்கந்தா ஹோந்தி, ஸப்³பே³ஸம்பி ட²பேத்வா து²ல்லவஜ்ஜஞ்ச கி³ஹிபடிஸம்யுத்தஞ்ச ஸப்³பா³பத்தியோ வுட்ட²ஹந்தி. ஏவம் ஆபத்தாதி⁴கரணம் தீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி. கிச்சாதி⁴கரணம் ஏகேன ஸமதே²ன ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேனேவ.

இமானி சத்தாரி அதி⁴கரணானி யதா²னுரூபம் இமேஹி ஸத்தஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘உப்பன்னுப்பன்னானம் அதி⁴கரணானம் ஸமதா²ய வூபஸமாய ஸம்முகா²வினயோ தா³தப்³போ³…பே… திணவத்தா²ரகோ’’தி. அயமேத்த² வினிச்ச²யனயோ, வித்தா²ரோ பன ஸமத²க்க²ந்த⁴கே (சூளவ. 185) ஆக³தோயேவ. வினிச்ச²யோபிஸ்ஸ ஸமந்தபாஸாதி³காய வுத்தோ.

47. யோ பனாயம் இமஸ்மிம் ஸுத்தே ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ² விவத³ந்தீ’’திஆதி³கோ வித்தா²ரோ வுத்தோ, ஸோ ஏதேன நயேன ஸங்கே²பதோவ வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³. தத்த² த⁴ம்மோதிஆதீ³ஸு ஸுத்தந்தபரியாயேன தாவ த³ஸ குஸலகம்மபதா² த⁴ம்மோ, அகுஸலகம்மபதா² அத⁴ம்மோ. ததா² ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி ஹேட்டா² ஆக³தா ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா, தயோ ஸதிபட்டா²னா தயோ ஸம்மப்பதா⁴னா தயோ இத்³தி⁴பாதா³ ச² இந்த்³ரியானி ச² ப³லானி அட்ட² போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ நவங்கி³கோ மக்³கோ³ சாதி, சத்தாரோ உபாதா³னா பஞ்ச நீவரணானீதிஆத³யோ ஸங்கலிட்ட²த⁴ம்மா சாதி அயம் அத⁴ம்மோ.

தத்த² யம்கிஞ்சி ஏகம் அத⁴ம்மகோட்டா²ஸம் க³ஹேத்வா ‘‘இமம் அத⁴ம்மம் த⁴ம்மோதி கரிஸ்ஸாம, ஏவம் அம்ஹாகம் ஆசரியகுலம் நிய்யானிகம் ப⁴விஸ்ஸதி, மயஞ்ச லோகே பாகடா ப⁴விஸ்ஸாமா’’தி தம் அத⁴ம்மம் ‘‘த⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா த⁴ம்மோதி விவத³ந்தி. தத்தே²வ த⁴ம்மகோட்டா²ஸேஸு ஏகம் க³ஹேத்வா ‘‘அத⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா அத⁴ம்மோதி விவத³ந்தி.

வினயபரியாயேன பன பூ⁴தேன வத்து²னா சோதே³த்வா ஸாரேத்வா யதா²படிஞ்ஞாய காதப்³ப³கம்மம் த⁴ம்மோ நாம, அபூ⁴தேன பன வத்து²னா அசோதே³த்வா அஸாரேத்வா அபடிஞ்ஞாய கதப்³ப³கம்மம் அத⁴ம்மோ நாம. தேஸுபி அத⁴ம்மம் ‘‘த⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா த⁴ம்மோதி விவத³ந்தி, ‘‘அத⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா அத⁴ம்மோதி விவத³ந்தி.

ஸுத்தந்தபரியாயேன பன ராக³வினயோ தோ³ஸவினயோ மோஹவினயோ ஸம்வரோ பஹானம் படிஸங்கா²தி அயம் வினயோ நாம, ராகா³தீ³னம் அவினயோ அஸம்வரோ அப்பஹானம் அப்படிஸங்கா²தி அயம் அவினயோ நாம. வினயபரியாயேன வத்து²ஸம்பத்தி ஞத்திஸம்பத்தி அனுஸாவனஸம்பத்தி ஸீமஸம்பதி பரிஸஸம்பத்தீதி அயம் வினயோ நாம, வத்து²விபத்தி…பே… பரிஸவிபத்தீதி அயம் அவினயோ நாம. தேஸுபி யம்கிஞ்சி அவினயம் ‘‘வினயோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா வினயோதி விவத³ந்தி, வினயம் அவினயோதி கதே²ந்தா அவினயோதி விவத³ந்தி.

த⁴ம்மனேத்தி ஸமனுமஜ்ஜிதப்³பா³தி த⁴ம்மரஜ்ஜு அனுமஜ்ஜிதப்³பா³ ஞாணேன க⁴ம்ஸிதப்³பா³ உபபரிக்கி²தப்³பா³. ஸா பனேஸா த⁴ம்மனேத்தி ‘‘இதி கோ² வச்ச² இமே த³ஸ த⁴ம்மா அகுஸலா த³ஸ த⁴ம்மா குஸலா’’தி ஏவம் மஹாவச்ச²கோ³த்தஸுத்தே (ம. நி. 2.194) ஆக³தாதி வுத்தா. ஸா ஏவ வா ஹோது, யோ வா இத⁴ த⁴ம்மோதி ச வினயோ ச வுத்தோ. யதா² தத்த² ஸமேதீதி யதா² தாய த⁴ம்மனேத்தியா ஸமேதி, ‘‘த⁴ம்மோ த⁴ம்மோவ ஹோதி, அத⁴ம்மோ அத⁴ம்மோவ, வினயோ வினயோவ ஹோதி, அவினயோ அவினயோவ’’. ததா² தந்தி ஏவம் தம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதப்³ப³ம். ஏகச்சானம் அதி⁴கரணானந்தி இத⁴ விவாதா³தி⁴கரணமேவ த³ஸ்ஸிதம், ஸம்முகா²வினயோ பன ந கிஸ்மிஞ்சி அதி⁴கரணே ந லப்³ப⁴தி.

48. தம் பனேதம் யஸ்மா த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச, தஸ்மா ஹேட்டா² மாதிகாய ட²பிதானுக்கமேன இதா³னி ஸதிவினயஸ்ஸ வாரே பத்தேபி தம் அவத்வா விவாதா³தி⁴கரணயேவ தாவ து³தியஸமத²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ கத²ஞ்சானந்த³, யேபு⁴ய்யஸிகாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ப³ஹுதராதி அந்தமஸோ த்³வீஹி தீஹிபி அதிரேகதரா. ஸேஸமேத்த² ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

49. இதா³னி ஹேட்டா² அவித்தா²ரிதம் ஸதிவினயம் ஆதி³ம் கத்வா வித்தா²ரிதாவஸேஸஸமதே² படிபாடியா வித்தா²ரேதும் கத²ஞ்சானந்த³, ஸதிவினயோதிஆதி³மாஹ. தத்த² பாராஜிகஸாமந்தேன வாதி த்³வே ஸாமந்தானி க²ந்த⁴ஸாமந்தஞ்ச ஆபத்திஸாமந்தஞ்ச. தத்த² பாராஜிகாபத்திக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸாபத்திக்க²ந்தோ⁴ து²ல்லச்சய-பாசித்திய-பாடிதே³ஸனீய-து³க்கட-து³ப்³பா⁴ஸிதாபத்திக்க²ந்தோ⁴தி ஏவம் புரிமஸ்ஸ பச்சி²மக²ந்த⁴ம் க²ந்த⁴ஸாமந்தம் நாம ஹோதி. பட²மபாராஜிகஸ்ஸ பன புப்³ப³பா⁴கே³ து³க்கடம், ஸேஸானம் து²ல்லச்சயந்தி இத³ம் ஆபத்திஸாமந்தம் நாம. தத்த² க²ந்த⁴ஸாமந்தே பாராஜிகஸாமந்தம் க³ருகாபத்தி நாம ஹோதி. ஸரதாயஸ்மாதி ஸரது ஆயஸ்மா. ஏகச்சானம் அதி⁴கரணானந்தி இத⁴ அனுவாதா³தி⁴கரணமேவ த³ஸ்ஸிதம்.

50. பா⁴ஸிதபரிக்கந்தந்தி வாசாய பா⁴ஸிதம் காயேன ச பரிக்கந்தம், பரக்கமித்வா கதந்தி அத்தோ². ஏகச்சானந்தி இதா⁴பி அனுவாதா³தி⁴கரணமேவ அதி⁴ப்பேதம். படிஞ்ஞாதகரணே ‘‘ஏகச்சான’’ந்தி ஆபத்தாதி⁴கரணம் த³ஸ்ஸிதம்.

52. த³வாதி ஸஹஸா. ரவாதி அஞ்ஞம் ப⁴ணிதுகாமேன அஞ்ஞம் வுத்தம். ஏவம் கோ², ஆனந்த³, தஸ்ஸபாபியஸிகா ஹோதீதி தஸ்ஸபுக்³க³லஸ்ஸ பாபுஸ்ஸன்னதா பாபியஸிகா ஹோதி. இமினா கம்மஸ்ஸ வத்து² த³ஸ்ஸிதம். ஏவரூபஸ்ஸ ஹி புக்³க³லஸ்ஸ கம்மம் காத்தப்³ப³ம். கம்மேன ஹி அதி⁴கரணஸ்ஸ வூபஸமோ ஹோதி, ந புக்³க³லஸ்ஸ பாபுஸ்ஸன்னதாய. இதா⁴பி ச அனுவாதா³தி⁴கரணமேவ அதி⁴கரணந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

53. கத²ஞ்சானந்த³, திணவத்தா²ரகோதி ஏத்த² இத³ம் கம்மம் திணவத்தா²ரகஸதி³ஸத்தா திணவத்தா²ரகோதி வுத்தம். யதா² ஹி கூ³த²ம் வா முத்தம் வா க⁴ட்டியமானம் து³க்³க³ந்த⁴தாய பா³த⁴தி, திணேஹி அவத்த²ரித்வா ஸுப்படிச்சா²தி³தஸ்ஸ பனஸ்ஸ ஸோ க³ந்தோ⁴ ந பா³த⁴தி, ஏவமேவ யம் அதி⁴கரணம் மூலானுமூலம் க³ந்த்வா வூபஸமியமானம் கக்க²ளத்தாய வாளத்தாய பே⁴தா³ய ஸம்வத்ததி, தம் இமினா கம்மேன வூபஸந்தம் கூ³த²ம் விய திணவத்தா²ரகேன படிச்ச²ன்னம் வூபஸந்தம் ஹோதீதி இத³ம் கம்மம் திணவத்தா²ரகஸதி³ஸத்தா திணவத்தா²ரகோதி வுத்தம். தஸ்ஸ இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ²னம் ப⁴ண்ட³னஜாதானந்திஆதி³வசனேன ஆகாரமத்தமேவ த³ஸ்ஸிதம், க²ந்த⁴கே ஆக³தாயேவ பனேத்த² கம்மவாசா பமாணம். ட²பேத்வா து²ல்லவஜ்ஜம் ட²பேத்வா கி³ஹிபடிஸம்யுத்தந்தி. ஏத்த² பன து²ல்லவஜ்ஜந்தி தூ²ல்லவஜ்ஜம் பாராஜிகஞ்சேவ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸஞ்ச. கி³ஹிபடிஸம்யுத்தந்தி கி³ஹீனம் ஹீனேன கு²ம்ஸனவம்ப⁴னத⁴ம்மிகபடிஸ்ஸவேஸு ஆபன்னா ஆபத்தி. அதி⁴கரணானந்தி இத⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணமேவ வேதி³தப்³ப³ம். கிச்சாதி⁴கரணஸ்ஸ பன வஸேன இத⁴ ந கிஞ்சி வுத்தம். கிஞ்சாபி ந வுத்தம், ஸம்முகா²வினயேனேவ பனஸ்ஸ வூபஸமோ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³.

54. ச²யிமே, ஆனந்த³, த⁴ம்மா ஸாரணீயாதி ஹேட்டா² கலஹவஸேன ஸுத்தம் ஆரத்³த⁴ம், உபரி ஸாரணீயத⁴ம்மா ஆக³தா. இதி யதா²னுஸந்தி⁴னாவ தே³ஸனா க³தா ஹோதி. ஹேட்டா² கோஸம்பி³யஸுத்தே (ம. நி. 1.498-500) பன ஸோதாபத்திமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி² கதி²தா, இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸோதாபத்திப²லஸம்மாதி³ட்டி² வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. அணுந்தி அப்பஸாவஜ்ஜம். தூ²லந்தி மஹாஸாவஜ்ஜம். ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

ஸாமகா³மஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. ஸுனக்க²த்தஸுத்தவண்ணனா

55. ஏவம் மே ஸுதந்தி ஸுனக்க²த்தஸுத்தம். தத்த² அஞ்ஞாதி அரஹத்தம். ப்³யாகதாதி கீ²ணா ஜாதீதிஆதீ³ஹி சதூஹி பதே³ஹி கதி²தா. அதி⁴மானேனாதி அப்பத்தே பத்தஸஞ்ஞினோ, அனதி⁴க³தே அதி⁴க³தஸஞ்ஞினோ ஹுத்வா அதி⁴க³தம் அம்ஹேஹீதி மானேன ப்³யாகரிம்ஸு.

56. ஏவஞ்சேத்த² ஸுனக்க²த்த ததா²க³தஸ்ஸ ஹோதீதி ஸுனக்க²த்த ஏத்த² ஏதேஸம் பி⁴க்கூ²னம் பஞ்ஹப்³யாகரணே – ‘‘இத³ம் டா²னம் ஏதேஸம் அவிபூ⁴தம் அந்த⁴காரம், தேனிமே அனதி⁴க³தே அதி⁴க³தஸஞ்ஞினோ, ஹந்த³ நேஸம் விஸோதே⁴த்வா பாகடம் கத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேமீ’’தி, ஏவஞ்ச ததா²க³தஸ்ஸ ஹோதி. அத² ச பனிதே⁴கச்சே…பே… தஸ்ஸபி ஹோதி அஞ்ஞத²த்தந்தி ப⁴க³வா படிபன்னகானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. யத்த² பன இச்சா²சாரே டி²தா ஏகச்சே மோக⁴புரிஸா ஹோந்தி, தத்ர ப⁴க³வா பஸ்ஸதி – ‘‘இமே இமம் பஞ்ஹம் உக்³க³ஹேத்வா அஜானித்வாவ ஜானந்தா விய அப்பத்தே பத்தஸஞ்ஞினோ ஹுத்வா கா³மனிக³மாதீ³ஸு விஸேவமானா விசரிஸ்ஸந்தி, தம் நேஸம் ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²யா’’தி ஏவமஸ்ஸாயம் இச்சா²சாரே டி²தானம் காரணா படிபன்னகானம்பி அத்தா²ய ‘‘த⁴ம்மம் தே³ஸிஸ்ஸாமீ’’தி உப்பன்னஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அஞ்ஞதா²பா⁴வோ ஹோதி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

58. லோகாமிஸாதி⁴முத்தோதி வட்டாமிஸ-காமாமிஸ-லோகாமிஸபூ⁴தேஸு பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு அதி⁴முத்தோ தன்னின்னோ தக்³க³ருகோ தப்பப்³பா⁴ரோ. தப்பதிரூபீதி காமகு³ணஸபா⁴கா³. ஆனேஞ்ஜபடிஸம்யுத்தாயாதி ஆனேஞ்ஜஸமாபத்திபடிஸம்யுத்தாய. ஸம்ஸேய்யாதி கதே²ய்ய. ஆனேஞ்ஜஸம்யோஜனேன ஹி கோ² விஸம்யுத்தோதி ஆனேஞ்ஜஸமாபத்திஸம்யோஜனேன விஸம்ஸட்டோ². லோகாமிஸாதி⁴முத்தோதி ஏவரூபோ ஹி லூக²சீவரத⁴ரோ மத்திகாபத்தம் ஆதா³ய அத்தனோ ஸதி³ஸேஹி கதிபயேஹி ஸத்³தி⁴ம் பச்சந்தஜனபத³ம் க³ச்ச²தி, கா³மம் பிண்டா³ய பவிட்ட²காலே மனுஸ்ஸா தி³ஸ்வா ‘‘மஹாபம்ஸுகுலிகா ஆக³தா’’தி யாகு³ப⁴த்தாதீ³னி ஸம்பாதே³த்வா ஸக்கச்சம் தா³னம் தே³ந்தி, ப⁴த்தகிச்சே நிட்டி²தே அனுமோத³னம் ஸுத்வா – ‘‘ஸ்வேபி, ப⁴ந்தே, இதே⁴வ பிண்டா³ய பவிஸதா²’’தி வத³ந்தி. அலம் உபாஸகா, அஜ்ஜாபி வோ ப³ஹூனம் தி³ன்னந்தி. தேன ஹி, ப⁴ந்தே, அந்தோவஸ்ஸம் இத⁴ வஸேய்யாதா²தி அதி⁴வாஸேத்வா விஹாரமக்³க³ம் புச்சி²த்வா விஹாரம் க³ச்ச²ந்தி. தத்த² ஸேனாஸனம் க³ஹேத்வா பத்தசீவரம் படிஸாமேந்தி. ஸாயம் ஏகோ ஆவாஸிகோ தே பி⁴க்கூ² புச்ச²தி ‘‘கத்த² பிண்டா³ய சரித்தா²’’தி? அஸுககா³மேதி. பி⁴க்கா²ஸம்பன்னாதி? ஆம ஏவரூபா நாம மனுஸ்ஸானம் ஸத்³தா⁴ ஹோதி. ‘‘அஜ்ஜேவ நு கோ² ஏதே ஏதி³ஸா, நிச்சம்பி ஏதி³ஸா’’தி? ஸத்³தா⁴ தே மனுஸ்ஸா நிச்சம்பி ஏதி³ஸா, தே நிஸ்ஸாயேவ அயம் விஹாரோ வட்³ட⁴தீதி. ததோ தே பம்ஸுகுலிகா புனப்புனம் தேஸம் வண்ணம் கதே²ந்தி, தி³வஸாவஸேஸம் கதே²த்வா ரத்திம்பி கதே²ந்தி. ஏத்தாவதா இச்சா²சாரே டி²தஸ்ஸ ஸீஸம் நிக்க²ந்தம் ஹோதி உத³ரம் பா²லிதம். ஏவம் லோகாமிஸாதி⁴முத்தோ வேதி³தப்³போ³.

59. இதா³னி ஆனேஞ்ஜஸமாபத்திலாபி⁴ம் அதி⁴மானிகம் த³ஸ்ஸேந்தோ டா²னம் கோ² பனேதந்திஆதி³மாஹ. ஆனேஞ்ஜாதி⁴முத்தஸ்ஸாதி கிலேஸஸிஞ்சனவிரஹிதாஸு ஹேட்டி²மாஸு ச²ஸு ஸமாபத்தீஸு அதி⁴முத்தஸ்ஸ தன்னின்னஸ்ஸ தக்³க³ருனோ தப்பப்³பா⁴ரஸ்ஸ. ஸே பவுத்தேதி தம் பவுத்தம். ச² ஸமாபத்திலாபி⁴னோ ஹி அதி⁴மானிகஸ்ஸ பஞ்சகாமகு³ணாமிஸப³ந்த⁴னா பதிதபண்டு³பலாஸோ விய உபட்டா²தி. தேனேதம் வுத்தம்.

60. இதா³னி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்தி லாபி⁴னோ அதி⁴மானிகஸ்ஸ நிக⁴ம்ஸம் த³ஸ்ஸேதும் டா²னம் கோ² பனாதிஆதி³மாஹ. தத்த² த்³வேதா⁴ பி⁴ன்னாதி மஜ்ஜே² பி⁴ன்னா. அப்படிஸந்தி⁴காதி கு²த்³த³கா முட்டி²பாஸாணமத்தா ஜதுனா வா ஸிலேஸேன வா அல்லீயாபேத்வா படிஸந்தா⁴தும் ஸக்கா. மஹந்தம் பன குடாகா³ரப்பமாணம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். ஸே பி⁴ன்னேதி தம் பி⁴ன்னம். உபரி ஸமாபத்திலாபி⁴னோ ஹி ஹேட்டா²ஸமாபத்தி த்³வேதா⁴பி⁴ன்னா ஸேலா விய ஹோதி, தம் ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி சித்தம் ந உப்பஜ்ஜதி. தேனேதம் வுத்தம்.

61. இதா³னி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனலாபி⁴னோ அதி⁴மானிகஸ்ஸ ச நிக⁴ம்ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ டா²னம் கோ² பனாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸே வந்தேதி தம் வந்தம். அட்ட²ஸமாபத்திலாபி⁴னோ ஹி ஹேட்டா²ஸமாபத்தியோ வந்தஸதி³ஸா ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி, புன ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி சித்தம் ந உப்பஜ்ஜதி. தேனேதம் வுத்தம்.

62. இதா³னி கீ²ணாஸவஸ்ஸ நிக⁴ம்ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ டா²னம் கோ² பனாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸே உச்சி²ன்னமூலேதி ஸோ உச்சி²ன்னமூலோ. உபரி ஸமாபத்திலாபி⁴னோ ஹி ஹேட்டா²ஸமாபத்தி மூலச்சி²ன்னதாலோ விய உபட்டா²தி, தம் ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி சித்தம் ந உப்பஜ்ஜதி. தேனேதம் வுத்தம்.

63. டா²னம் கோ² பனாதி பாடியேக்கோ அனுஸந்தி⁴. ஹேட்டா² ஹி ஸமாபத்திலாபி⁴னோ அதி⁴மானிகஸ்ஸபி கீ²ணாஸவஸ்ஸபி நிக⁴ம்ஸோ கதி²தோ, ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸ பன அதி⁴மானிகஸ்ஸபி கீ²ணாஸவஸ்ஸபி ந கதி²தோ. தேஸம் த்³வின்னம்பி நிக⁴ம்ஸம் த³ஸ்ஸேதும் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. தம் பன படிக்கி²த்தம். ஸமாபத்திலாபி⁴னோ ஹி அதி⁴மானிகஸ்ஸ நிக⁴ம்ஸே கதி²தே ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸபி அதி⁴மானிகஸ்ஸ கதி²தோவ ஹோதி, ஸமாபத்திலாபி⁴னோ ச கீ²ணாஸவஸ்ஸ கதி²தே ஸுக்க²விபஸ்ஸககீ²ணாஸவஸ்ஸ கதி²தோவ ஹோதி. ஏதேஸம் பன த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் ஸப்பாயாஸப்பாயம் கதே²தும் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴.

தத்த² ஸியா – புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ தாவ ஆரம்மணம் அஸப்பாயம் ஹோது, கீ²ணாஸவஸ்ஸ கத²ம் அஸப்பாயந்தி. யத³க்³கே³ன புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ அஸப்பாயம், தத³க்³கே³ன கீ²ணாஸவஸ்ஸாபி அஸப்பாயமேவ. விஸம் நாம ஜானித்வா கா²தி³தம்பி அஜானித்வா கா²தி³தம்பி விஸமேவ. ந ஹி கீ²ணாஸவேனபி ‘‘அஹம் கீ²ணாஸவோ’’தி அஸம்வுதேன ப⁴விதப்³ப³ம். கீ²ணாஸவேனபி யுத்தபயுத்தேனேவ ப⁴விதும் வட்டதி.

64. தத்த² ஸமணேனாதி பு³த்³த⁴ஸமணேன. ச²ந்த³ராக³ப்³யாபாதே³னாதி ஸோ அவிஜ்ஜாஸங்கா²தோ விஸதோ³ஸோ ச²ந்த³ராகே³ன ச ப்³யாபாதே³ன ச ருப்பதி குப்பதி. அஸப்பாயானீதி அவட்³டி⁴கரானி ஆரம்மணானி. அனுத்³த⁴ம்ஸேய்யாதி ஸோஸேய்ய மிலாபேய்ய. ஸஉபாதி³ஸேஸந்தி ஸக³ஹணஸேஸம், உபாதி³தப்³ப³ம் க³ண்ஹிதப்³ப³ம் இத⁴ உபாதீ³தி வுத்தம். அனலஞ்ச தே அந்தராயாயாதி ஜீவிதந்தராயம் தே காதும் அஸமத்த²ம். ரஜோஸூகந்தி ரஜோ ச வீஹிஸுகாதி³ ச ஸூகம். அஸு ச விஸதோ³ஸோதி ஸோ ச விஸதோ³ஸோ. தது³ப⁴யேனாதி யா ஸா அஸப்பாயகிரியா ச யோ விஸதோ³ஸோ ச, தேன உப⁴யேன. புது²த்தந்தி மஹந்தபா⁴வம்.

ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² ஸஉபாதா³னஸல்லுத்³தா⁴ரோ விய அப்பஹீனோ அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ த³ட்ட²ப்³போ³, அஸப்பாயகிரியாய டி²தபா⁴வோ விய ச²ஸு த்³வாரேஸு அஸம்வுதகாலோ, தது³ப⁴யேன வணே புது²த்தம் க³தே மரணம் விய ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்தனம், மரணமத்தம் து³க்க²ம் விய அஞ்ஞதராய க³ருகாய ஸம்கிலிட்டா²ய ஆபத்தியா ஆபஜ்ஜனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸுக்கபக்கே²பி இமினாவ நயேன ஓபம்மஸம்ஸந்த³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

65. ஸதியாயேதம் அதி⁴வசனந்தி ஏத்த² ஸதி பஞ்ஞாக³திகா. லோகிகாய பஞ்ஞாய லோகிகா ஹோதி, லோகுத்தராய லோகுத்தரா. அரியாயேதம் பஞ்ஞாயாதி பரிஸுத்³தா⁴ய விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய.

இதா³னி கீ²ணாஸவஸ்ஸ ப³லம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸோ வதாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸம்வுதகாரீதி பிஹிதகாரீ. இதி விதி³த்வா நிருபதீ⁴தி ஏவம் ஜானித்வா கிலேஸுபதி⁴பஹானா நிருபதி⁴ ஹோதி, நிருபாதா³னோதி அத்தோ². உபதி⁴ஸங்க²யே விமுத்தோதி உபதீ⁴னம் ஸங்க²யபூ⁴தே நிப்³பா³னே ஆரம்மணதோ விமுத்தோ. உபதி⁴ஸ்மிந்தி காமுபதி⁴ஸ்மிம். காயம் உபஸம்ஹரிஸ்ஸதீதி காயம் அல்லீயாபேஸ்ஸதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – தண்ஹக்க²யே நிப்³பா³னே ஆரம்மணதோ விமுத்தோ கீ²ணாஸவோ பஞ்ச காமகு³ணே ஸேவிதும், காயம் வா உபஸம்ஹரிஸ்ஸதி சித்தம் வா உப்பாதே³ஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

ஸுனக்க²த்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ஆனேஞ்ஜஸப்பாயஸுத்தவண்ணனா

66. ஏவம் மே ஸுதந்தி ஆனேஞ்ஜஸப்பாயஸுத்தம். தத்த² அனிச்சாதி ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன அனிச்சா. காமாதி வத்து²காமாபி கிலேஸகாமாபி. துச்சா²தி நிச்சஸாரது⁴வஸாரஅத்தஸாரவிரஹிதத்தா ரித்தா, ந பன நத்தீ²தி க³ஹேதப்³பா³. ந ஹி துச்ச²முட்டீ²தி வுத்தே முட்டி² நாம நத்தீ²தி வுத்தம் ஹோதி. யஸ்ஸ பன அப்³ப⁴ந்தரே கிஞ்சி நத்தி², ஸோ வுச்சதி துச்சோ². முஸாதி நாஸனகா. மோஸத⁴ம்மாதி நஸ்ஸனஸபா⁴வா, கே²த்தம் விய வத்து² விய ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணம் விய ச ந பஞ்ஞாயித்த², கதிபாஹேனேவ ஸுபினகே தி³ட்டா² விய நஸ்ஸந்தி ந பஞ்ஞாயந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘மோஸத⁴ம்மா’’தி, மாயாகதமேதந்தி யதா² மாயாய உத³கம் மணீதி கத்வா த³ஸ்ஸிதம், ப³த³ரிபண்ணம் கஹாபணோதி கத்வா த³ஸ்ஸிதம், அஞ்ஞம் வா பன ஏவரூபம் த³ஸ்ஸனூபசாரே டி²தஸ்ஸேவ ததா² பஞ்ஞாயதி, உபசாராதிக்கமதோ பட்டா²ய பாகதிகமேவ பஞ்ஞாயதி. ஏவம் காமாபி இத்தரபச்சுபட்டா²னட்டே²ன ‘‘மாயாகத’’ந்தி வுத்தா. யதா² ச மாயாகாரோ உத³காதீ³னி மணிஆதீ³னம் வஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ வஞ்சேதி, ஏவம் காமாபி அனிச்சாதீ³னி நிச்சாதி³ஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தா வஞ்சேந்தீதி வஞ்சனகட்டே²னபி ‘‘மாயாகத’’ந்தி வுத்தா. பா³லலாபனந்தி மய்ஹம் புத்தோ, மய்ஹம் தீ⁴தா, மய்ஹம் ஹிரஞ்ஞம் மய்ஹம் ஸுவண்ணந்தி ஏவம் பா³லானம் லாபனதோ பா³லலாபனம். தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமாதி மானுஸகா பஞ்ச காமகு³ணா. ஸம்பராயிகாதி தே ட²பேத்வா அவஸேஸா. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா. காமஸஞ்ஞாதி மானுஸகே காமே ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னஸஞ்ஞா. உப⁴யமேதம் மாரதே⁴ய்யந்தி ஏதே காமா ச காமஸஞ்ஞா ச உப⁴யம்பி மாரதே⁴ய்யம். யேஹி உப⁴யமேதம் க³ஹிதம், தேஸஞ்ஹி உபரி மாரோ வஸம் வத்தேதி. தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘உப⁴யமேதம் மாரதே⁴ய்ய’’ந்தி வுத்தம்.

மாரஸ்ஸேஸ விஸயோதிஆதீ³ஸுபி யதா² சோளஸ்ஸ விஸயோ சோளவிஸயோ, பண்ட³ஸ்ஸ விஸயோ பண்ட³விஸயோ, ஸம்வரானம் விஸயோ ஸம்வரவிஸயோதி பவத்தனட்டா²னம் விஸயோதி வுச்சதி, ஏவம் யேஹி ஏதே காமா க³ஹிதா, தேஸம் உபரி மாரோ வஸம் வத்தேதி. தம் ஸந்தா⁴ய மாரஸ்ஸேஸ விஸயோதி வுத்தம். பஞ்ச பன காமகு³ணே நிவாபபீ³ஜம் விய விப்பகிரந்தோ மாரோ க³ச்ச²தி. யேஹி பன தே க³ஹிதா, தேஸம் உபரி மாரோ வஸம் வத்தேதி. தம் ஸந்தா⁴ய மாரஸ்ஸேஸ நிவாபோதி வுத்தம். யதா² ச யத்த² ஹத்தி²ஆத³யோ வஸம் வத்தேந்தி, ஸோ ஹத்தி²கோ³சரோ அஸ்ஸகோ³சரோ அஜகோ³சரோதி வுச்சதி, ஏவம் யேஹி ஏதே காமா க³ஹிதா, தேஸு மாரோ வஸம் வத்தேதி. தம் ஸந்தா⁴ய மாரஸ்ஸேஸ கோ³சரோதி வுத்தம்.

ஏத்தா²தி ஏதேஸு காமேஸு. மானஸாதி சித்தஸம்பூ⁴தா. தத்த² ஸியா – து³விதே⁴ தாவ காமே ஆரப்³ப⁴ அபி⁴ஜ்ஜா²னலக்க²ணா அபி⁴ஜ்ஜா², கரணுத்தரியலக்க²ணோ ஸாரம்போ⁴ ச உப்பஜ்ஜது, ப்³யாபாதோ³ கத²ம் உப்பஜ்ஜதீதி? மமாயிதே வத்து²ஸ்மிம் அச்சி²ன்னேபி ஸோசந்தி, அச்சி²ஜ்ஜந்தேபி ஸோசந்தி, அச்சி²ன்னஸங்கினோபி ஸோசந்தி, யோ ஏவரூபோ சித்தஸ்ஸ ஆகா⁴தோதி ஏவம் உப்பஜ்ஜதி. தேவ அரியஸாவகஸ்ஸாதி தே அரியஸாவகஸ்ஸ. வகாரோ ஆக³மஸந்தி⁴மத்தம் ஹோதி. இத⁴ மனுஸிக்க²தோதி இமஸ்மிம் ஸாஸனே ஸிக்க²ந்தஸ்ஸ தே தயோபி கிலேஸா அந்தராயகரா ஹோந்தி. அபி⁴பு⁴ய்ய லோகந்தி காமலோகம் அபி⁴ப⁴வித்வா. அதி⁴ட்டா²ய மனஸாதி ஜா²னாரம்மணசித்தேன அதி⁴ட்ட²ஹித்வா. அபரித்தந்தி காமாவசரசித்தம் பரித்தம் நாம, தஸ்ஸ படிக்கே²பேன மஹக்³க³தம் அபரித்தம் நாம. பமாணந்திபி காமாவசரமேவ, ரூபாவசரம் அரூபாவசரம் அப்பமாணம். ஸுபா⁴விதந்தி பன ஏதம் காமாவசராதீ³னம் நாமம் ந ஹோதி, லோகுத்தரஸ்ஸேவேதம் நாமம். தஸ்மா ஏதஸ்ஸ வஸேன அபரித்தம் அப்பமாணம் ஸுபா⁴விதந்தி ஸப்³ப³ம் லோகுத்தரமேவ வட்டதி.

தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோதி காமபடிபா³ஹனேன தமேவ படிபத³ம் ப³ஹுலம் கத்வா விஹரந்தஸ்ஸ. ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தீதி காரணே சித்தம் பஸீத³தி. கிம் பனேத்த² காரணம்? அரஹத்தம் வா, அரஹத்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனம் வா, சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் வா, சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸ்ஸ உபசாரம் வா. ஸம்பஸாதே³ ஸதீதி ஏத்த² து³விதோ⁴ ஸம்பஸாதோ³ அதி⁴மோக்க²ஸம்பஸாதோ³ ச படிலாப⁴ஸம்பஸாதோ³ ச. அரஹத்தஸ்ஸ ஹி விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா விஹரதோ மஹாபூ⁴தாதீ³ஸு உபட்ட²ஹந்தேஸு யேனிமே நீஹாரேன மஹாபூ⁴தா உபட்ட²ஹந்தி, உபாதா³ரூபா உபட்ட²ஹந்தி நாமரூபா உபட்ட²ஹந்தி, பச்சயா ஸப்³ப³தா² உபட்ட²ஹந்தி, லக்க²ணாரம்மணா விபஸ்ஸனா உபட்ட²ஹதி, அஜ்ஜேவ அரஹத்தம் க³ண்ஹிஸ்ஸாமீதி அப்படிலத்³தே⁴யேவ ஆஸா ஸந்திட்ட²தி, அதி⁴மோக்க²ம் படிலப⁴தி. ததியஜ்ஜா²னம் வா பாத³கம் கத்வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னத்தா²ய கஸிணபரிகம்மம் கரோந்தஸ்ஸ நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னாதீ³னி ஸமனுபஸ்ஸதோ யேனிமே நீஹாரேன நீவரணா விக்க²ம்ப⁴ந்தி, கிலேஸா ஸன்னிஸீத³ந்தி, ஸதி ஸந்திட்ட²தி, ஸங்கா²ரக³தம் வா விபூ⁴தம் பாகடம் ஹுத்வா தி³ப்³ப³சக்கு²கஸ்ஸ பரலோகோ விய உபட்டா²தி, சித்துப்பாதோ³ லேபபிண்டே³ லக்³க³மானோ விய உபசாரேன ஸமாதி⁴யதி, அஜ்ஜேவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமீதி அபடிலத்³தே⁴யேவ ஆஸா ஸந்திட்ட²தி, அதி⁴மோக்க²ம் படிலப⁴தி. அயம் அதி⁴மோக்க²ஸம்பஸாதோ³ நாம. தஸ்மிம் ஸம்பஸாதே³ ஸதி. யோ பன அரஹத்தம் வா படிலப⁴தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் வா, தஸ்ஸ சித்தம் விப்பஸன்னம் ஹோதியேவ. இத⁴ பன ‘‘ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தீ’’தி வசனதோ அரஹத்தவிபஸ்ஸனாய சேவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னூபசாரஸ்ஸ ச படிலாபோ⁴ படிலாப⁴ஸம்பஸாதோ³தி வேதி³தப்³போ³. விபஸ்ஸனா ஹி பஞ்ஞாய அதி⁴முச்சனஸ்ஸ காரணம், உபசாரம் ஆனேஞ்ஜஸமாபத்தியா.

ஏதரஹி வா ஆனேஞ்ஜம் ஸமாபஜ்ஜதி. பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதீதி ஏத்த² ஏதரஹி வா பஞ்ஞாய அதி⁴முச்சதி, ஆனேஞ்ஜம் வா ஸமாபஜ்ஜதீதி ஏவம் பத³பரிவத்தனம் கத்வா அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. இத³ஞ்ஹி வுத்தம் ஹோதி – தஸ்மிம் ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா பஞ்ஞாய அதி⁴முச்சதி, அரஹத்தம் ஸச்சி²கரோதீதி அத்தோ². தம் அனபி⁴ஸம்பு⁴ணந்தோ ஆனேஞ்ஜம் வா ஸமாபஜ்ஜதி, அத² வா பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதீதி அரஹத்தமக்³க³ம் பா⁴வேதி, தம் அனபி⁴ஸம்பு⁴ணந்தோ ஆனேஞ்ஜம் வா ஸமாபஜ்ஜதி. அரஹத்தமக்³க³ம் பா⁴வேதும் அஸக்கோந்தோ ஏதரஹி சதுஸச்சம் வா ஸச்சி²கரோதி. தம் அனபி⁴ஸம்பு⁴ணந்தோ ஆனேஞ்ஜம் வா ஸமாபஜ்ஜதீதி.