4. விப⁴ங்க³வக்³கோ³

1. ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

272. ஏவம் மே ஸுதந்தி ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தம். தத்த² ப⁴த்³தே³கரத்தஸ்ஸாதி விபஸ்ஸனானுயோக³ஸமன்னாக³தத்தா ப⁴த்³த³கஸ்ஸ ஏகரத்தஸ்ஸ. உத்³தே³ஸந்தி மாதிகம். விப⁴ங்க³ந்தி வித்தா²ரபா⁴ஜனீயம்.

அதீதந்தி அதீதே பஞ்சக்க²ந்தே⁴. நான்வாக³மேய்யாதி தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி நானுக³ச்சே²ய்ய. நப்படிகங்கே²தி தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி ந பத்தே²ய்ய. யத³தீதந்தி இத³மேத்த² காரணவசனம். யஸ்மா யம் அதீதம், தம் பஹீனம் நிருத்³த⁴ம் அத்த²ங்க³தம், தஸ்மா தம் புன நானுக³ச்சே²ய்ய. யஸ்மா ச யம் அனாக³தம், தம் அப்பத்தம் அஜாதம் அனிப்³ப³த்தம், தஸ்மா தம்பி ந பத்தே²ய்ய.

தத்த² தத்தா²தி பச்சுப்பன்னம்பி த⁴ம்மம் யத்த² யத்தே²வ உப்பன்னோ, தத்த² தத்தே²வ ச நம் அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி ஸத்தஹி அனுபஸ்ஸனாஹி யோ விபஸ்ஸதி அரஞ்ஞாதீ³ஸு வா தத்த² தத்தே²வ விபஸ்ஸதி. அஸம்ஹீரம் அஸம்குப்பந்தி இத³ம் விபஸ்ஸனாபடிவிபஸ்ஸனாத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். விபஸ்ஸனா ஹி ராகா³தீ³ஹி ந ஸம்ஹீரதி ந ஸம்குப்பதீதி அஸம்ஹீரம் அஸம்குப்பம், தம் அனுப்³ரூஹயே வட்³டே⁴ய்ய, படிவிபஸ்ஸேய்யாதி வுத்தம் ஹோதி. அத² வா நிப்³பா³னம் ராகா³தீ³ஹி ந ஸம்ஹீரதி ந ஸம்குப்பதீதி அஸம்ஹீரம் அஸம்குப்பம். தம் வித்³வா பண்டி³தோ பி⁴க்கு² அனுப்³ரூஹயே, புனப்புனம் ததா³ரம்மணம் தம் தம் ப²லஸமாபத்திம் அப்பேந்தோ வட்³டே⁴ய்யாதி அத்தோ².

தஸ்ஸ பன அனுப்³ரூஹந்தஸ்ஸ அத்தா²ய – அஜ்ஜேவ கிச்சமாதப்பந்தி கிலேஸானம் ஆதாபனபரிதாபனேன ஆதப்பந்தி லத்³த⁴னாமம் வீரியம் அஜ்ஜேவ காதப்³ப³ம். கோ ஜஞ்ஞா மரணம் ஸுவேதி ஸ்வே ஜீவிதம் வா மரணம் வா கோ ஜானாதி. அஜ்ஜேவ தா³னம் வா த³ஸ்ஸாமி, ஸீலம் வா ரக்கி²ஸ்ஸாமி, அஞ்ஞதரம் வா பன குஸலம் கரிஸ்ஸாமீதி ஹி ‘‘அஜ்ஜ தாவ பபஞ்சோ அத்தி², ஸ்வே வா புனதி³வஸே வா கரிஸ்ஸாமீ’’தி சித்தம் அனுப்பாதே³த்வா அஜ்ஜேவ கரிஸ்ஸாமீதி ஏவம் வீரியம் காதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. மஹாஸேனேனாதி அக்³கி³விஸஸத்தா²தீ³னி அனேகானி மரணகாரணானி தஸ்ஸ ஸேனா, தாய மஹதியா ஸேனாய வஸேன மஹாஸேனேன ஏவரூபேன மச்சுனா ஸத்³தி⁴ம் ‘‘கதிபாஹம் தாவ ஆக³மேஹி யாவாஹம் பு³த்³த⁴பூஜாதி³ம் அத்தனோ அவஸ்ஸயகம்மம் கரோமீ’’தி. ஏவம் மித்தஸந்த²வாகாரஸங்கா²தோ வா, ‘‘இத³ம் ஸதம் வா ஸஹஸ்ஸம் வா க³ஹேத்வா கதிபாஹம் ஆக³மேஹீ’’தி ஏவம் லஞ்ஜானுப்பதா³னஸங்கா²தோ வா, ‘‘இமினாஹம் ப³லராஸினா படிபா³ஹிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் ப³லராஸிஸங்கா²தோ வா ஸங்க³ரோ நத்தி². ஸங்க³ரோதி ஹி மித்தஸந்த²வாகாரலஞ்ஜானுப்பதா³னப³லராஸீனம் நாமம், தஸ்மா அயமத்தோ² வுத்தோ.

அதந்தி³தந்தி அனலஸம் உட்டா²ஹகம். ஏவம் படிபன்னத்தா ப⁴த்³தோ³ ஏகரத்தோ அஸ்ஸாதி ப⁴த்³தே³கரத்தோ. இதி தம் ஏவம் படிபன்னபுக்³க³லம் ‘‘ப⁴த்³தே³கரத்தோ அய’’ந்தி. ராகா³தீ³னம் ஸந்ததாய ஸந்தோ பு³த்³த⁴முனி ஆசிக்க²தி.

273. ஏவம்ரூபோதிஆதீ³ஸு காளோபி ஸமானோ இந்த³னீலமணிவண்ணோ அஹோஸிந்தி ஏவம் மனுஞ்ஞரூபவஸேனேவ ஏவம்ரூபோ அஹோஸிம். குஸலஸுக²ஸோமனஸ்ஸவேத³னாவஸேனேவ ஏவம்வேத³னோ. தம்ஸம்பயுத்தானம்யேவ ஸஞ்ஞாதீ³னம் வஸேன ஏவம்ஸஞ்ஞோ ஏவம்ஸங்கா²ரோ ஏவம்விஞ்ஞாணோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴னந்தி.

தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதீதி தேஸு ரூபாதீ³ஸு தண்ஹம் ஸமன்வானேதி அனுபவத்தேதி. ஹீனரூபாதி³வஸேன பன ஏவம்ரூபோ அஹோஸிம்…பே… ஏவம்விஞ்ஞாணோ அஹோஸிந்தி ந மஞ்ஞதி.

நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதீதி தண்ஹம் வா தண்ஹாஸம்பயுத்ததி³ட்டி²ம் வா நானுபவத்தயதி.

274. ஏவம்ரூபோ ஸியந்திஆதீ³ஸுபி தம்மனுஞ்ஞரூபாதி³வஸேனேவ தண்ஹாதி³ட்டி²பவத்தஸங்கா²தா நந்தி³ஸமன்வானயனாவ வேதி³தப்³பா³.

275. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்ஹீரதீதி இத³ம் ‘‘பச்சுப்பன்னஞ்ச யோ த⁴ம்மம், தத்த² தத்த² விபஸ்ஸதி. அஸம்ஹீரம் அஸம்குப்ப’’ந்தி உத்³தே³ஸஸ்ஸ நித்³தே³ஸத்த²ம் வுத்தம். காமஞ்சேத்த² ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னம் த⁴ம்மம் ந விபஸ்ஸதீ’’திஆதி³ வத்தப்³ப³ம் ஸியா, யஸ்மா பன அஸம்ஹீராதி ச அஸம்குப்பாதி ச விபஸ்ஸனா வுத்தா, தஸ்மா தஸ்ஸா ஏவ அபா⁴வஞ்ச பா⁴வஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ஸம்ஹீரதீதி மாதிகம் உத்³த⁴ரித்வா வித்தா²ரோ வுத்தோ. தத்த² ஸம்ஹீரதீதி விபஸ்ஸனாய அபா⁴வதோ தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி ஆகட்³டி⁴யதி. ந ஸம்ஹீரதீதி விபஸ்ஸனாய பா⁴வேன தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி நாகட்³டி⁴யதி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஆனந்த³ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

276. ஏவம் மே ஸுதந்தி ஆனந்த³ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தம். தத்த² படிஸல்லானா வுட்டி²தோதி ப²லஸமாபத்திதோ வுட்டி²தோ. கோ நு கோ², பி⁴க்க²வேதி ஜானந்தோவ கதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ம் புச்சி².

278. ஸாது⁴ ஸாதூ⁴தி தே²ரஸ்ஸ ஸாது⁴காரமதா³ஸி. ஸாது⁴ கோ² த்வந்தி பரிமண்ட³லேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி பரிஸுத்³தே⁴ஹி கதி²தத்தா தே³ஸனம் பஸம்ஸந்தோ ஆஹ. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

ஆனந்த³ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. மஹாகச்சானப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

279. ஏவம் மே ஸுதந்தி மஹாகச்சானப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தம். தத்த² தபோதா³ராமேதி தத்தோத³கஸ்ஸ ரஹத³ஸ்ஸ வஸேன ஏவம்லத்³த⁴னாமே ஆராமே. வேபா⁴ரபப்³ப³தஸ்ஸ கிர ஹேட்டா² பூ⁴மட்ட²கனாகா³னம் பஞ்சயோஜனஸதிகம் நாக³ப⁴வனம் தே³வலோகஸதி³ஸம் மணிமயேன தலேன ஆராமஉய்யானேஹி ச ஸமன்னாக³தம், தத்த² நாகா³னம் கீளனட்டா²னே மஹாஉத³கரஹதோ³, ததோ தபோதா³ நாம நதீ³ ஸந்த³தி குதி²தா உண்ஹோத³கா. கஸ்மா பனேஸா ஏதி³ஸா ஜாதா? ராஜக³ஹம் கிர பரிவாரேத்வா மஹா பேதலோகோ, தத்த² த்³வின்னம் மஹாலோஹகும்பி⁴னிரயானம் அந்தரேன அயம் தபோதா³ ஆக³ச்ச²தி, தஸ்மா ஸா குதி²தா ஸந்த³தி. வுத்தம்பி சேதம் – ‘‘யதாயம், பி⁴க்க²வே, தபோதா³ ஸந்த³தி, ஸோ த³ஹோ அச்சோ²த³கோ ஸீதோத³கோ ஸாதோத³கோ ஸேதோத³கோ ஸுப்பதித்தோ² ரமணீயோ பஹூதமச்ச²கச்ச²போ, சக்கமத்தானி ச பது³மானி புப்ப²ந்தி. அபிசாயம், பி⁴க்க²வே, தபோதா³ த்³வின்னம் மஹானிரயானம் அந்தரிகாய ஆக³ச்ச²தி, தேனாயம் தபோதா³ குதி²தா ஸந்த³தீ’’தி (பாரா. 231). இமஸ்ஸ பன ஆராமஸ்ஸ அபி⁴ஸம்முக²ட்டா²னே ததோ மஹாஉத³கரஹதோ³ ஜாதோ, தஸ்ஸ நாமவஸேனாயம் விஹாரோ தபோதா³ராமோதி வுச்சதி.

280. ஸமித்³தீ⁴தி தஸ்ஸ கிர தே²ரஸ்ஸ அத்தபா⁴வோ ஸமித்³தோ⁴ அபி⁴ரூபோ பாஸாதி³கோ, தஸ்மா ஸமித்³தி⁴த்வேவ ஸங்க²ம் க³தோ. ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியகோதி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஆதி³ புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபத்திபூ⁴தோ. இத³ம் வத்வான ஸுக³தோ உட்டா²யாஸனாதி மது⁴பிண்டி³கஸுத்தே (ம. நி. 1.199 ஆத³யோ) வுத்தனயேனேவ வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

282. இதி மே சக்கு²ந்தி இமஸ்மிம் கிர ஸுத்தே ப⁴க³வா த்³வாத³ஸாயதனவஸேனேவ மாதிகம் ட²பேஸி. தே²ரோபி ‘‘ப⁴க³வதா ஹேட்டா² த்³வீஸு, உபரி சதுத்தே² சாதி இமேஸு தீஸு ஸுத்தேஸு பஞ்சக்க²ந்த⁴வஸேன மாதிகா ச விப⁴ங்கோ³ ச கதோ, இத⁴ பன த்³வாத³ஸாயதனவஸேனேவ விப⁴ஜனத்த²ம் மாதிகா ட²பிதா’’தி நயம் படிலபி⁴த்வா ஏவமாஹ. இமம் பன நயம் லப⁴ந்தேன தே²ரேன பா⁴ரியம் கதம், அபதே³ பத³ம் த³ஸ்ஸிதம், ஆகாஸே பத³ம் கதம், தேன நம் ப⁴க³வா இமமேவ ஸுத்தம் ஸந்தா⁴ய – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸம்கி²த்தேன பா⁴ஸிதஸ்ஸ வித்தா²ரேன அத்த²ம் விப⁴ஜந்தானம் யதி³த³ம் மஹாகச்சானோ’’தி (அ. நி. 1.197) ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி. ஏத்த² பன சக்கூ²தி சக்கு²பஸாதோ³. ரூபாதி சதுஸமுட்டா²னிகரூபா. இமினா நயேன ஸேஸாயதனானிபி வேதி³தப்³பா³னி. விஞ்ஞாணந்தி நிகந்திவிஞ்ஞாணம். தத³பி⁴னந்த³தீதி தம் சக்கு²ஞ்சேவ ரூபஞ்ச தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன அபி⁴னந்த³தி. அன்வாக³மேதீதி தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி அனுக³ச்ச²தி.

இதி மே மனோ அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴னம் இதி த⁴ம்மாதி ஏத்த² பன மனோதி ப⁴வங்க³சித்தம். த⁴ம்மாதி தேபூ⁴மகத⁴ம்மாரம்மணம்.

283. பணித³ஹதீதி பத்த²னாவஸேன ட²பேஸி. பணிதா⁴னபச்சயாதி பத்த²னாட்ட²பனகாரணா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

மஹாகச்சானப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. லோமஸகங்கி³யப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

286. ஏவம் மே ஸுதந்தி லோமஸகங்கி³யப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தம். தத்த² லோமஸகங்கி³யோதி அங்க³தே²ரோ கிர நாமேஸ, காயஸ்ஸ பன ஈஸகலோமஸாகாரதாய லோமஸகங்கி³யோதி பாகடோ ஜாதோ. சந்த³னோ தே³வபுத்தோதி கஸ்ஸபஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴காலே கிரேஸ சந்த³னோ நாம உபாஸகோ அட்³டோ⁴ மஹத்³த⁴னோ தீணி ரதனானி சதூஹி பச்சயேஹி பூஜேத்வா தே³வலோகே நிப்³ப³த்தோ, புரிமனாமேன சந்த³னோ தே³வபுத்தோத்வேவ ஸங்க²ம் க³தோ. பண்டு³கம்ப³லஸிலாயந்தி ரத்தகம்ப³லஸிலாயம். தஸ்ஸா கிர ரத்தகம்ப³லஸ்ஸேவ ஜயஸுமனபுப்ப²ராஸி விய வண்ணோ, தஸ்மா ‘‘பண்டு³கம்ப³லஸிலா’’தி வுச்சதி.

கதா³ பன தத்த² ப⁴க³வா விஹாஸீதி? போ³தி⁴பத்திதோ ஸத்தமே ஸம்வச்ச²ரே ஸாவத்தி²யம் ஆஸாள்ஹீமாஸபுண்ணமாய த்³வாத³ஸயோஜனாய பரிஸாய மஜ்ஜே² யமகபாடிஹாரியம் கத்வா ஓருய்ஹ கண்ட³ம்ப³மூலே பஞ்ஞத்தவரபு³த்³தா⁴ஸனே நிஸீதி³த்வா த⁴ம்மதே³ஸனாய மஹாஜனம் மஹாவிது³க்³க³தோ உத்³த⁴ரித்வா பு³த்³தா⁴ நாம யஸ்மா பாடிஹாரியம் கத்வா மனுஸ்ஸபதே² ந வஸந்தி, தஸ்மா பஸ்ஸமானஸ்ஸேவ தஸ்ஸ ஜனஸ்ஸ பத³வீக்கமம் கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே பாரிச்ச²த்தகமூலே பண்டு³கம்ப³லஸிலாயம் வஸ்ஸம் உபக³தோ, தஸ்மிம் ஸமயே விஹாஸி.

தத்ர ப⁴க³வாதி தத்ர விஹரந்தோ ப⁴க³வா யேபு⁴ய்யேன த³ஸஹி சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹி ஸன்னிபதிதாஹி தே³வதாஹி பரிவுதோ மாதரம் காயஸக்கி²ம் கத்வா அபி⁴த⁴ம்மபிடகம் கதே²ந்தோ க³ம்பீ⁴ரம் நிபுணம் திலக்க²ணாஹதம் ரூபாரூபபரிச்சே²த³கத²ம் படிவிஜ்ஜி²தும் அஸக்கோந்தானம் தே³வானம் ஸம்வேக³ஜனனத்த²ம் அந்தரந்தரா ப⁴த்³தே³கரத்தஸ்ஸ உத்³தே³ஸஞ்ச விப⁴ங்க³ஞ்ச அபா⁴ஸி. தத்ராயம் தே³வபுத்தோ உக்³க³ண்ஹந்தோ இமா கா³தா² ஸத்³தி⁴ம் விப⁴ங்கே³ன உக்³க³ண்ஹி, தே³வத்தஸ்ஸ பன பமாதா³தி⁴ட்டா²னத்தா தி³ப்³பே³ஹி ஆரம்மணேஹி நிப்பீளியமானோ அனுபுப்³பே³ன ஸுத்தம் ஸம்முட்டோ² கா³தா²மத்தமேவ தா⁴ரேஸி. தேனாஹ ‘‘ஏவம் கோ² அஹம் பி⁴க்கு² தா⁴ரேமி ப⁴த்³தே³கரத்தியோ கா³தா²’’தி.

உக்³க³ண்ஹாஹி த்வந்திஆதீ³ஸு துண்ஹீபூ⁴தோ நிஸீதி³த்வா ஸுணந்தோ உக்³க³ண்ஹாதி நாம, வாசாய ஸஜ்ஜா²யம் கரோந்தோ பரியாபுணாதி நாம, அஞ்ஞேஸம் வாசேந்தோ தா⁴ரேதி நாம. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

லோமஸகங்கி³யப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. சூளகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

289. ஏவம் மே ஸுதந்தி சூளகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தம். தத்த² ஸுபோ⁴தி ஸோ கிர த³ஸ்ஸனீயோ அஹோஸி பாஸாதி³கோ, தேனஸ்ஸ அங்க³ஸுப⁴தாய ஸுபோ⁴த்வேவ நாமம் அகம்ஸு. மாணவோதி பன தம் தருணகாலே வோஹரிம்ஸு, ஸோ மஹல்லககாலேபி தேனேவ வோஹாரேன வோஹரியதி. தோதே³ய்யபுத்தோதி தோதே³ய்யஸ்ஸ நாம பஸேனதி³ரஞ்ஞோ புரோஹிதப்³ராஹ்மணஸ்ஸ புத்தோ. ஸோ கிர ஸாவத்தி²யா அவிதூ³ரே துதி³கா³மோ நாம அத்தி², தஸ்ஸ அதி⁴பதித்தா தோதே³ய்யோதி ஸங்க²ம் க³தோ. மஹாத⁴னோ பன ஹோதி ஸத்தாஸீதிகோடிவிப⁴வோ பரமமச்ச²ரீ, ‘‘த³த³தோ போ⁴கா³னம் அபரிக்க²யோ நாம நத்தீ²’’தி சிந்தேத்வா கஸ்ஸசி கிஞ்சி ந தே³தி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘அஞ்ஜனானம் க²யம் தி³ஸ்வா, வம்மிகானஞ்ச ஸஞ்சயம்;

மதூ⁴னஞ்ச ஸமாஹாரம், பண்டி³தோ க⁴ரமாவஸே’’தி.

ஏவம் அதா³னமேவ ஸிக்கா²பேஸி. து⁴ரவிஹாரே வஸதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ யாகு³உளுங்க³மத்தம் வா ப⁴த்தகடச்சு²மத்தம் வா அத³த்வா த⁴னலோபே⁴ன காலம் கத்வா தஸ்மிம்யேவ க⁴ரே ஸுனகோ² ஹுத்வா நிப்³ப³த்தோ. ஸுபோ⁴ தம் ஸுனக²ம் அதிவிய பியாயதி, அத்தனோ பு⁴ஞ்ஜனகப⁴த்தம்யேவ போ⁴ஜேதி, உக்கி²பித்வா வரஸயனே ஸயாபேதி. அத² ப⁴க³வா ஏகதி³வஸம் பச்சூஸஸமயே லோகம் வோலோகேந்தோ தம் ஸுனக²ம் தி³ஸ்வா – ‘‘தோதே³ய்யப்³ராஹ்மணோ த⁴னலோபே⁴ன அத்தனோவ க⁴ரே ஸுனகோ² ஹுத்வா நிப்³ப³த்தோ, அஜ்ஜ மயி ஸுப⁴ஸ்ஸ க⁴ரம் க³தே மம் தி³ஸ்வா ஸுனகோ² பு⁴க்காரம் கரிஸ்ஸதி, அத²ஸ்ஸாஹம் ஏகம் வசனம் வக்கா²மி, ஸோ ‘ஜானாதி மம் ஸமணோ கோ³தமோ’தி க³ந்த்வா உத்³த⁴னட்டா²னே நிபஜ்ஜிஸ்ஸதி. ததோனிதா³னம் ஸுப⁴ஸ்ஸ மயா ஸத்³தி⁴ம் ஏகோ கதா²ஸல்லாபோ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸோ த⁴ம்மம் ஸுத்வா ஸரணேஸு பதிட்ட²ஹிஸ்ஸதி, ஸுனகோ² பன காலம் கத்வா நிரயே நிப்³ப³த்திஸ்ஸதீ’’தி இமம் மாணவஸ்ஸ ஸரணேஸு பதிட்டா²னபா⁴வம் ஞத்வா ப⁴க³வா தம் தி³வஸம் ஸரீரபடிஜக்³க³னம் கத்வா ஏககோவ கா³மம் பவிஸித்வா நிக்க²ந்தே மாணவே தம் க⁴ரம் பிண்டா³ய பாவிஸி.

ஸுனகோ² ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா பு⁴க்காரம் கரோந்தோ ப⁴க³வதோ ஸமீபம் க³தோ. ததோ நம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘தோதே³ய்ய த்வம் புப்³பே³பி மம் போ⁴ போ⁴தி பரிப⁴வித்வா ஸுனகோ² ஜாதோ, இதா³னிபி பு⁴க்காரம் கத்வா அவீசிம் க³மிஸ்ஸஸீ’’தி. ஸுனகோ² தம் ஸுத்வா – ‘‘ஜானாதி மம் ஸமணோ கோ³தமோ’’தி விப்படிஸாரீ ஹுத்வா கீ³வம் ஓனாமேத்வா உத்³த⁴னந்தரே சா²ரிகாயம் நிபன்னோ. மனுஸ்ஸா உக்கி²பித்வா ஸயனே ஸயாபேதும் நாஸக்கி²ம்ஸு. ஸுபோ⁴ ஆக³ந்த்வா – ‘‘கேனாயம் ஸுனகோ² ஸயனா ஓரோபிதோ’’தி ஆஹ. மனுஸ்ஸா ந கேனசீதி வத்வா தம் பவத்திம் ஆரோசேஸும். மாணவோ ஸுத்வா – ‘‘மம பிதா ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்தோ, தோதே³ய்யோ நாம ஸுனகோ² நத்தி². ஸமணோ பன கோ³தமோ பிதரம் ஸுனக²ம் கரோதி, யம்கிஞ்சி ஏஸ முகா²ருள்ஹம் பா⁴ஸதீ’’தி குஜ்ஜி²த்வா ப⁴க³வந்தம் முஸாவாதே³ன நிக்³க³ஹேதுகாமோ விஹாரம் க³ந்த்வா தம் பவத்திம் புச்சி².

ப⁴க³வாபி தஸ்ஸ ததே²வ வத்வா அவிஸம்வாத³னத்த²ம் ஆஹ – ‘‘அத்தி² பன தே மாணவ பிதரா அனக்கா²தம் த⁴ன’’ந்தி. அத்தி², போ⁴ கோ³தம, ஸதஸஹஸ்ஸக்³க⁴னிகா ஸுவண்ணமாலா ஸதஸஹஸ்ஸக்³க⁴னிகா ஸுவண்ணபாது³கா ஸதஸஹஸ்ஸக்³க⁴னிகா ஸுவண்ணபாதி ஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச கஹாபணந்தி. க³ச்ச² தம் ஸுனக²ம் அப்போத³கபாயாஸம் போ⁴ஜாபேத்வா ஸயனே ஆரோபேத்வா ஈஸகம் நித்³த³ம் ஓக்கந்தகாலே புச்ச², ஸப்³ப³ம் தே ஆசிக்கி²ஸ்ஸதி. அத² நம் ஜானேய்யாஸி ‘‘பிதா மே ஏஸோ’’தி. மாணவோ – ‘‘ஸசே ஸச்சம் ப⁴விஸ்ஸதி, த⁴னம் லச்சா²மி, நோ சே, ஸமணம் கோ³தமம் முஸாவாதே³ன நிக்³க³ண்ஹிஸ்ஸாமீ’’தி த்³வீஹிபி காரணேஹி துட்டோ² க³ந்த்வா ததா² அகாஸி. ஸுனகோ² – ‘‘ஞாதோம்ஹி இமினா’’தி ரோதி³த்வா ஹும் ஹுந்தி கரோந்தோ த⁴னனிதா⁴னட்டா²னம் க³ந்த்வா பாதே³ன பத²விம் க²ணித்வா ஸஞ்ஞம் அதா³ஸி, மாணவோ த⁴னம் க³ஹேத்வா – ‘‘ப⁴வபடிச்ச²ன்னம் நாம ஏவம் ஸுகு²மம் படிஸந்தி⁴அந்தரம் பாகடம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ, அத்³தா⁴ ஏஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ’’தி ப⁴க³வதி பஸன்னசித்தோ சுத்³த³ஸ பஞ்ஹே அபி⁴ஸங்க²ரி. அங்க³விஜ்ஜாபாட²கோ கிரேஸ, தேனஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘இத³ம் த⁴ம்மபண்ணாகாரம் க³ஹேத்வா ஸமணம் கோ³தமம் பஞ்ஹே புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி து³தியக³மனேன யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி, தேன புட்ட²பஞ்ஹே பன ப⁴க³வா ஏகப்பஹாரேனேவ விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ கம்மஸ்ஸகாதிஆதி³மாஹ.

தத்த² கம்மம் ஏதேஸம் ஸகம் அத்தனோ ப⁴ண்ட³கந்தி கம்மஸ்ஸகா. கம்மஸ்ஸ தா³யாதா³தி கம்மதா³யாதா³, கம்மம் ஏதேஸம் தா³யஜ்ஜம் ப⁴ண்ட³கந்தி அத்தோ². கம்மம் ஏதேஸம் யோனி காரணந்தி கம்மயோனீ. கம்மம் ஏதேஸம் ப³ந்தூ⁴தி கம்மப³ந்தூ⁴, கம்மஞாதகாதி அத்தோ². கம்மம் ஏதேஸம் படிஸரணம் பதிட்டா²தி கம்மபடிஸரணா. யதி³த³ம் ஹீனப்பணீததாயாதி யம் இத³ம் ‘‘த்வம் ஹீனோ ப⁴வ, த்வம் பணீதோ, த்வம் அப்பாயுகோ, த்வம் தீ³கா⁴யுகோ…பே… த்வம் து³ப்பஞ்ஞோ ப⁴வ, த்வம் பஞ்ஞவா’’தி ஏவம் ஹீனப்பணீததாய விப⁴ஜனம், தம் ந அஞ்ஞோ கோசி கரோதி, கம்மமேவ ஏவம் ஸத்தே விப⁴ஜதீதி அத்தோ². ந மாணவோ கதி²தஸ்ஸ அத்த²ம் ஸஞ்ஜானாஸி, க⁴னது³ஸ்ஸபட்டேனஸ்ஸ முக²ம் ப³ந்தி⁴த்வா மது⁴ரம் புரதோ ட²பிதம் விய அஹோஸி. மானனிஸ்ஸிதோ கிரேஸ பண்டி³தமானீ, அத்தனா ஸமம் ந பஸ்ஸதி. அத²ஸ்ஸ ‘‘கிம் ஸமணோ கோ³தமோ கதே²தி, யமஹம் ஜானாமி, ததே³வ கதே²தீதி அயம் மானோ மா அஹோஸீ’’தி மானப⁴ஞ்ஜனத்த²ம் ப⁴க³வா ‘‘ஆதி³தோவ து³ப்படிவிஜ்ஜ²ம் கத்வா கதே²ஸ்ஸாமி, ததோ ‘நாஹம் போ⁴ கோ³தம ஜானாமி, வித்தா²ரேன மே பாகடம் கத்வா கதே²தா²’தி மம் யாசிஸ்ஸதி, அத²ஸ்ஸாஹம் யாசிதகாலே கதே²ஸ்ஸாமி, ஏவஞ்சஸ்ஸ ஸாத்த²கம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி து³ப்படிவிஜ்ஜ²ம் கத்வா கதே²ஸி.

இதா³னி ஸோ அத்தனோ அப்படிவித்³த⁴பா⁴வம் பகாஸேந்தோ ந கோ² அஹந்திஆதி³மாஹ.

290. ஸமத்தேனாதி பரிபுண்ணேன. ஸமாதி³ன்னேனாதி க³ஹிதேன பராமட்டே²ன. அப்பாயுகஸம்வத்தனிகா ஏஸா, மாணவ, படிபதா³ யதி³த³ம் பாணாதிபாதீதி யம் இத³ம் பாணாதிபாதகம்மம், ஏஸா அப்பாயுகஸம்வத்தனிகா படிபதா³தி.

கத²ம் பனேஸா அப்பாயுகதம் கரோதி? சத்தாரி ஹி கம்மானி உபபீளகம் உபச்சே²த³கம் ஜனகம் உபத்த²ம்ப⁴கந்தி. ப³லவகம்மேன ஹி நிப்³ப³த்தம் பவத்தே உபபீளகம் ஆக³ந்த்வா அத்த²தோ ஏவம் வத³தி நாம – ‘‘ஸசாஹம் பட²மதரம் ஜானேய்யம், ந தே இத⁴ நிப்³ப³த்திதும் த³தே³ய்யம், சதூஸுயேவ தம் அபாயேஸு நிப்³ப³த்தாபேய்யம். ஹோது, த்வம் யத்த² கத்த²சி நிப்³ப³த்த, அஹம் உபபீளககம்மம் நாம தம் பீளேத்வா நிரோஜம் நியூஸம் கஸடம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி. ததோ பட்டா²ய தம் தாதி³ஸம் கரோதி. கிம் கரோதி? பரிஸ்ஸயம் உபனேதி, போ⁴கே³ வினாஸேதி.

தத்த² தா³ரகஸ்ஸ மாதுகுச்சி²யம் நிப்³ப³த்தகாலதோ பட்டா²ய மாது அஸ்ஸாதோ³ வா ஸுக²ம் வா ந ஹோதி, மாதாபிதூனம் பீளாவ உப்பஜ்ஜதி. ஏவம் பரிஸ்ஸயம் உபனேதி. தா³ரகஸ்ஸ பன மாதுகுச்சி²ம்ஹி நிப்³ப³த்தகாலதோ பட்டா²ய கே³ஹே போ⁴கா³ உத³கம் பத்வா லோணம் விய ராஜாதீ³னம் வஸேன நஸ்ஸந்தி, கும்ப⁴தோ³ஹனதே⁴னுயோ கீ²ரம் ந தே³ந்தி, ஸூரதா கோ³ணா சண்டா³ ஹோந்தி, காணா ஹோந்தி, கு²ஜ்ஜா ஹோந்தி, கோ³மண்ட³லே ரோகோ³ பததி, தா³ஸாத³யோ வசனம் ந கரோந்தி, வாபிதம் ஸஸ்ஸம் ந ஜாயதி, கே³ஹக³தம் கே³ஹே, அரஞ்ஞக³தம் அரஞ்ஞே நஸ்ஸதி, அனுபுப்³பே³ன கா⁴ஸச்சா²த³னமத்தம் து³ல்லப⁴ம் ஹோதி, க³ப்³ப⁴பரிஹாரோ ந ஹோதி, விஜாதகாலே மாதுத²ஞ்ஞம் சி²ஜ்ஜதி, தா³ரகோ பரிஹாரம் அலப⁴ந்தோ பீளிதோ நிரோஜோ நியூஸோ கஸடோ ஹோதி, இத³ம் உபபீளககம்மம் நாம.

தீ³கா⁴யுககம்மேன பன நிப்³ப³த்தஸ்ஸ உபச்சே²த³ககம்மம் ஆக³ந்த்வா ஆயும் சி²ந்த³தி. யதா² ஹி புரிஸோ அட்டு²ஸப⁴க³மனம் கத்வா ஸரம் கி²பேய்ய தமஞ்ஞோ த⁴னுதோ விமுத்தமத்தம் முக்³க³ரேன பஹரித்வா தத்தே²வ பாதேய்ய, ஏவம் தீ³கா⁴யுககம்மேன நிப்³ப³த்தஸ்ஸ உபச்சே²த³ககம்மம் ஆயும் சி²ந்த³தி. கிம் கரோதி? சோரானம் அடவிம் பவேஸேதி, வாளமச்சோ²த³கம் ஓதாரேதி, அஞ்ஞதரம் வா பன ஸபரிஸ்ஸயட்டா²னம் உபனேதி, இத³ம் உபச்சே²த³ககம்மம் நாம, ‘‘உபகா⁴தக’’ந்திபி ஏதஸ்ஸேவ நாமம்.

படிஸந்தி⁴னிப்³ப³த்தகம் பன கம்மம் ஜனககம்மம் நாம. அப்பபோ⁴க³குலாதீ³ஸு நிப்³ப³த்தஸ்ஸ போ⁴க³ஸம்பதா³தி³கரணேன உபத்த²ம்ப⁴ககம்மம் உபத்த²ம்ப⁴ககம்மம் நாம.

இமேஸு சதூஸு புரிமானி த்³வே அகுஸலானேவ, ஜனகம் குஸலம்பி அகுஸலம்பி, உபத்த²ம்ப⁴கம் குஸலமேவ. தத்த² பாணாதிபாதகம்மம் உபச்சே²த³ககம்மேன அப்பாயுகஸம்வத்தனிகம் ஹோதி. பாணாதிபாதினா வா கதம் குஸலகம்மம் உளாரம் ந ஹோதி, தீ³கா⁴யுகபடிஸந்தி⁴ம் ஜனேதும் ந ஸக்கோதி. ஏவம் பாணாதிபாதோ அப்பாயுகஸம்வத்தனிகோ ஹோதி. படிஸந்தி⁴மேவ வா நியாமேத்வா அப்பாயுகம் கரோதி, ஸன்னிட்டா²னசேதனாய வா நிரயே நிப்³ப³த்ததி, புப்³பா³பரசேதனாஹி வுத்தனயேன அப்பாயுகோ ஹோதி.

தீ³கா⁴யுகஸம்வத்தனிகா ஏஸா மாணவ படிபதா³தி ஏத்த² பரித்தகம்மேனபி நிப்³ப³த்தம் பவத்தே ஏதம் பாணாதிபாதா விரதிகம்மம் ஆக³ந்த்வா அத்த²தோ ஏவம் வத³தி நாம – ‘‘ஸசாஹம் பட²மதரம் ஜானேய்யம், ந தே இத⁴ நிப்³ப³த்திதும் த³தே³ய்யம், தே³வலோகேயேவ தம் நிப்³ப³த்தாபேய்யம். ஹோது, த்வம் யத்த² கத்த²சி நிப்³ப³த்தி, அஹம் உபத்த²ம்ப⁴ககம்மம் நாம த²ம்ப⁴ம் தே கரிஸ்ஸாமீ’’தி உபத்த²ம்ப⁴ம் கரோதி. கிம் கரோதி? பரிஸ்ஸயம் நாஸேதி, போ⁴கே³ உப்பாதே³தி.

தத்த² தா³ரகஸ்ஸ மாதுகுச்சி²யம் நிப்³ப³த்தகாலதோ பட்டா²ய மாதாபிதூனம் ஸுக²மேவ ஸாதமேவ ஹோதி. யேபி பகதியா மனுஸ்ஸாமனுஸ்ஸபரிஸ்ஸயா ஹோந்தி, தே ஸப்³பே³ அபக³ச்ச²ந்தி. ஏவம் பரிஸ்ஸயம் நாஸேதி. தா³ரகஸ்ஸ பன மாதுகுச்சி²ம்ஹி நிப்³ப³த்தகாலதோ பட்டா²ய கே³ஹே போ⁴கா³னம் பமாணம் ந ஹோதி, நிதி⁴கும்பி⁴யோ புரதோபி பச்ச²தோபி கே³ஹம் பவட்டமானா பவிஸந்தி. மாதாபிதரோ பரேஹி ட²பிதத⁴னஸ்ஸாபி ஸம்முகீ²பா⁴வம் க³ச்ச²ந்தி. தே⁴னுயோ ப³ஹுகீ²ரா ஹோந்தி, கோ³ணா ஸுக²ஸீலா ஹோந்தி, வப்பட்டா²னே ஸஸ்ஸானி ஸம்பஜ்ஜந்தி. வட்³டி⁴யா வா ஸம்பயுத்தம், தாவகாலிகம் வா தி³ன்னம் த⁴னம் அசோதி³தா ஸயமேவ ஆஹரித்வா தே³ந்தி, தா³ஸாத³யோ ஸுவசா ஹோந்தி, கம்மந்தா ந பரிஹாயந்தி. தா³ரகோ க³ப்³ப⁴தோ பட்டா²ய பரிஹாரம் லப⁴தி, கோமாரிகவேஜ்ஜா ஸன்னிஹிதாவ ஹோந்தி. க³ஹபதிகுலே ஜாதோ ஸேட்டி²ட்டா²னம், அமச்சகுலாதீ³ஸு ஜாதோ ஸேனாபதிட்டா²னாதீ³னி லப⁴தி. ஏவம் போ⁴கே³ உப்பாதே³தி. ஸோ அபரிஸ்ஸயோ ஸபோ⁴கோ³ சிரம் ஜீவதீதி. ஏவம் அபாணாதிபாதகம்மம் தீ³கா⁴யுகஸம்வத்தனிகம் ஹோதி.

அபாணாதிபாதினா வா கதம் அஞ்ஞம்பி குஸலம் உளாரம் ஹோதி, தீ³கா⁴யுகபடிஸந்தி⁴ம் ஜனேதும் ஸக்கோதி, ஏவம்பி தீ³கா⁴யுகஸம்வத்தனிகம் ஹோதி. படிஸந்தி⁴மேவ வா நியாமேத்வா தீ³கா⁴யுகம் கரோதி. ஸன்னிட்டா²னசேதனாய வா தே³வலோகே நிப்³ப³த்ததி, புப்³பா³பரசேதனாஹி வுத்தனயேன தீ³கா⁴யுகோ ஹோதி. இமினா நயேன ஸப்³ப³பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனேஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

விஹேட²னகம்மாதீ³னிபி ஹி பவத்தே ஆக³ந்த்வா அத்த²தோ ததே²வ வத³மானானி விய உபபீளனேன நிப்³போ⁴க³தம் ஆபாதே³த்வா படிஜக்³க³னம் அலப⁴ந்தஸ்ஸ ரோகு³ப்பாத³னாதீ³ஹி வா, விஹேட²காதீ³ஹி கதஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ அனுளாரதாய வா, ஆதி³தோவ படிஸந்தி⁴னியாமனேன வா, வுத்தனயேனேவ புப்³பா³பரசேதனாவஸேன வா ப³ஹ்வாபா³த⁴தாதீ³னி கரோந்தி, அபாணாதிபாதோ விய ச அவிஹேட²னாதீ³னிபி அப்பாபா³த⁴தாதீ³னீதி.

293. ஏத்த² பன இஸ்ஸாமனகோதி இஸ்ஸாஸம்பயுத்தசித்தோ. உபது³ஸ்ஸதீதி இஸ்ஸாவஸேனேவ உபக்கோஸந்தோ து³ஸ்ஸதி. இஸ்ஸம் ப³ந்த⁴தீதி யவகலாபம் ப³ந்த⁴ந்தோ விய யதா² ந நஸ்ஸதி ஏவம் ப³ந்தி⁴த்வா விய ட²பேதி. அப்பேஸக்கோ²தி அப்பபரிவாரோ, ரத்திம் கி²த்தோ விய ஸரோ ந பஞ்ஞாயதி, உச்சி²ட்ட²ஹத்தோ² நிஸீதி³த்வா உத³கதா³யகம்பி ந லப⁴தி.

294. ந தா³தா ஹோதீதி மச்ச²ரியவஸேன ந தா³தா ஹோதி. தேன கம்மேனாதி தேன மச்ச²ரியகம்மேன.

295. அபி⁴வாதே³தப்³ப³ந்தி அபி⁴வாத³னாரஹம் பு³த்³த⁴ம் வா பச்சேகபு³த்³த⁴ம் வா அரியஸாவகம் வா. பச்சுட்டா²தப்³பா³தீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமஸ்மிம் பன பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனே உபபீளகஉபத்த²ம்ப⁴ககம்மானி ந க³ஹேதப்³பா³னி. ந ஹி பவத்தே நீசகுலினம் வா உச்சாகுலினம் வா ஸக்கா காதும், படிஸந்தி⁴மேவ பன நியாமேத்வா நீசகுலியம் கம்மம் நீசகுலே நிப்³ப³த்தேதி, உச்சாகுலியம் கம்மம் உச்சாகுலே.

296. ந பரிபுச்சி²தா ஹோதீதி ஏத்த² பன அபரிபுச்ச²னேன நிரயே ந நிப்³ப³த்ததி. அபரிபுச்ச²கோ பன ‘‘இத³ம் காதப்³ப³ம், இத³ம் ந காதப்³ப³’’ந்தி ந ஜானாதி, அஜானந்தோ காதப்³ப³ம் ந கரோதி, அகாதப்³ப³ம் கரோதி. தேன நிரயே நிப்³ப³த்ததி, இதரோ ஸக்³கே³. இதி கோ², மாணவ…பே… யதி³த³ம் ஹீனப்பணீததாயாதி ஸத்தா² தே³ஸனம் யதா²னுஸந்தி⁴ம் பாபேஸி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

சூளகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸுப⁴ஸுத்தந்திபி வுச்சதி.

6. மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

298. ஏவம் மே ஸுதந்தி மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தம். தத்த² மோக⁴ந்தி துச்ச²ம் அப²லம். ஸச்சந்தி தத²ம் பூ⁴தம். இத³ஞ்ச ஏதேன ந ஸம்முகா² ஸுதம், உபாலிஸுத்தே (ம. நி. 2.56) பன – ‘‘மனோகம்மம் மஹாஸாவஜ்ஜதரம் பஞ்ஞபேமி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² காயகம்மம் நோ ததா² வசீகம்ம’’ந்தி ப⁴க³வதா வுத்தம் அத்தி², ஸா கதா² தித்தி²யானம் அந்தரே பாகடா ஜாதா, தம் க³ஹேத்வா ஏஸ வத³தி. அத்தி² ச ஸா ஸமாபத்தீதி இத³ம் – ‘‘கத²ம் நு கோ², போ⁴, அபி⁴ஸஞ்ஞானிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி போட்ட²பாத³ஸுத்தே (தீ³. நி. 1.406 ஆத³யோ) உப்பன்னம் அபி⁴ஸஞ்ஞானிரோத⁴கத²ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. ந கிஞ்சி வேதி³யதீதி ஏகவேத³னம்பி ந வேதி³யதி. அத்தி² ச கோ²தி தே²ரோ நிரோத⁴ஸமாபத்திம் ஸந்தா⁴ய அனுஜானாதி. பரிரக்கி²தப்³ப³ந்தி க³ரஹதோ மோசனேன ரக்கி²தப்³ப³ம். ஸஞ்சேதனா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸஞ்சேதனிகம், ஸாபி⁴ஸந்தி⁴கம் ஸஞ்சேதனிககம்மம் கத்வாதி அத்தோ². து³க்க²ம் ஸோதி தே²ரோ ‘‘அகுஸலமேவ ஸந்தா⁴ய பரிப்³பா³ஜகோ புச்ச²தீ’’தி ஸஞ்ஞாய ஏவம் வத³தி.

த³ஸ்ஸனம்பி கோ² அஹந்தி ப⁴க³வா சதுரங்கே³பி அந்த⁴காரே ஸமந்தா யோஜனட்டா²னே திலமத்தம்பி ஸங்கா²ரம் மம்ஸசக்கு²னாவ பஸ்ஸதி, அயஞ்ச பரிப்³பா³ஜகோ ந தூ³ரே கா³வுதமத்தப்³ப⁴ந்தரே வஸதி, கஸ்மா ப⁴க³வா ஏவமாஹாதி? ஸமாக³மத³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴யேவமாஹ.

299. உதா³யீதி லாலுதா³யீ. தம் து³க்க²ஸ்மிந்தி ஸப்³ப³ம் தம் து³க்க²மேவ. இதி இமம் வட்டது³க்க²ம் கிலேஸது³க்க²ம் ஸங்கா²ரது³க்க²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸசே பா⁴ஸிதம் ப⁴வேய்ய ப⁴க³வா’’தி புச்ச²தி.

300. உம்மங்க³ந்தி பஞ்ஹாஉம்மங்க³ம். உம்முஜ்ஜமானோதி ஸீஸம் நீஹரமானோ. அயோனிஸோ உம்முஜ்ஜிஸ்ஸதீதி அனுபாயேன ஸீஸம் நீஹரிஸ்ஸதி. இத³ஞ்ச பன ப⁴க³வா ஜானந்தோ நேவ தி³ப்³ப³சக்கு²னா ந சேதோபரியஞாணேன ந ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணேன ஜானி, அதி⁴ப்பாயேனேவ பன அஞ்ஞாஸி. கதே²ந்தஸ்ஸ ஹி அதி⁴ப்பாயோ நாம ஸுவிஜானோ ஹோதி, கதே²துகாமோ கீ³வம் பக்³க³ண்ஹாதி, ஹனுகம் சாலேதி, முக²மஸ்ஸ ப²ந்த³தி, ஸன்னிஸீதி³தும் ந ஸக்கோதி. ப⁴க³வா தஸ்ஸ தம் ஆகாரம் தி³ஸ்வா ‘‘அயம் உதா³யீ ஸன்னிஸீதி³தும் ந ஸக்கோதி, யம் அபூ⁴தம், ததே³வ கதே²ஸ்ஸதீ’’தி ஓலோகேத்வாவ அஞ்ஞாஸி. ஆதி³ம் யேவாதிஆதி³ம்ஹியேவ. திஸ்ஸோ வேத³னாதி ‘‘கிம் ஸோ வேதி³யதீ’’தி? புச்ச²ந்தேன ‘‘திஸ்ஸோ வேத³னா புச்சா²மீ’’தி ஏவம் வவத்த²பேத்வாவ திஸ்ஸோ வேத³னா புச்சி²தா. ஸுக²வேத³னியந்தி ஸுக²வேத³னாய பச்சயபூ⁴தம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

ஏத்த² ச காமாவசரகுஸலதோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தா சதஸ்ஸோ சேதனா, ஹேட்டா² திகஜ்ஜா²னசேதனாதி ஏவம் படிஸந்தி⁴பவத்தேஸு ஸுக²வேத³னாய ஜனனதோ ஸுக²வேத³னியம் கம்மம் நாம. காமாவசரஞ்சேத்த² படிஸந்தி⁴யம்யேவ ஏகந்தேன ஸுக²ம் ஜனேதி, பவத்தே இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணே அது³க்க²மஸுக²ம்பி.

அகுஸலசேதனா படிஸந்தி⁴பவத்தேஸு து³க்க²ஸ்ஸேவ ஜனனதோ து³க்க²வேத³னியம் கம்மம் நாம. காயத்³வாரே பவத்தேயேவ சேதம் ஏகந்தேன து³க்க²ம் ஜனேதி, அஞ்ஞத்த² அது³க்க²மஸுக²ம்பி, ஸா பன வேத³னா அனிட்டா²னிட்ட²மஜ்ஜ²த்தேஸுயேவ ஆரம்மணேஸு உப்பஜ்ஜனதோ து³க்கா²த்வேவ ஸங்க²ம் க³தா.

காமாவசரகுஸலதோ பன உபேக்கா²ஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தா சதஸ்ஸோ சேதனா, ரூபாவசரகுஸலதோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னசேதனாதி ஏவம் படிஸந்தி⁴பவத்தேஸு ததியவேத³னாய ஜனனதோ அது³க்க²மஸுக²வேத³னியம் கம்மம் நாம. ஏத்த² ச காமாவசரம் படிஸந்தி⁴யம்யேவ ஏகந்தேன அது³க்க²மஸுக²ம் ஜனேதி, பவத்தே இட்டா²ரம்மணே ஸுக²ம்பி. அபிச ஸுக²வேத³னியகம்மம் படிஸந்தி⁴பவத்திவஸேன வட்டதி, ததா² அது³க்க²மஸுக²வேத³னியம், து³க்க²வேத³னியம் பவத்திவஸேனேவ வட்டதி. ஏதஸ்ஸ பன வஸேன ஸப்³ப³ம் பவத்திவஸேனேவ வட்டதி.

ஏதஸ்ஸ ப⁴க³வாதி தே²ரோ ததா²க³தேன மஹாகம்மவிப⁴ங்க³கத²னத்த²ம் ஆலயோ த³ஸ்ஸிதோ, ததா²க³தம் யாசித்வா மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாகடம் கரிஸ்ஸாமீதி சிந்தேத்வா அனுஸந்தி⁴குஸலதாய ஏவமாஹ. தத்த² மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ந்தி மஹாகம்மவிப⁴ஜனம். கதமே சத்தாரோ…பே… இதா⁴னந்த³, ஏகச்சோ புக்³க³லோ…பே… நிரயம் உபபஜ்ஜதீதி இத³ம் ந மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணபா⁴ஜனம், மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணபா⁴ஜனத்தா²ய பன மாதிகாட்ட²பனம்.

301. இதா⁴னந்த³, ஏகச்சோ ஸமணோ வாதி பாடியேக்கோ அனுஸந்தி⁴. இத³ஞ்ஹி ப⁴க³வா – ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²கா ஸமணப்³ராஹ்மணா இத³ம் ஆரம்மணம் கத்வா இமம் பச்சயம் லபி⁴த்வா இத³ம் த³ஸ்ஸனம் க³ண்ஹந்தீ’’தி பகாஸனத்த²ம் ஆரபி⁴. தத்த² ஆதப்பந்திஆதீ³னி பஞ்சபி வீரியஸ்ஸேவ நாமானி. சேதோஸமாதி⁴ந்தி தி³ப்³ப³சக்கு²ஸமாதி⁴ம். பஸ்ஸதீதி ‘‘ஸோ ஸத்தோ குஹிம் நிப்³ப³த்தோ’’தி ஓலோகேந்தோ பஸ்ஸதி. யே அஞ்ஞதா²தி யே ‘‘த³ஸன்னம் குஸலானம் கம்மபதா²னம் பூரிதத்தா நிரயம் உபபஜ்ஜதீ’’தி ஜானந்தி, மிச்சா² தேஸம் ஞாணந்தி வத³தி. இமினா நயேன ஸப்³ப³வாரேஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. விதி³தந்தி பாகடம். தா²மஸாதி தி³ட்டி²தா²மேன. பராமாஸாதி தி³ட்டி²பராமாஸேன. அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதீதி அதி⁴ட்ட²ஹித்வா ஆதி³யித்வா வோஹரதி.

302. தத்ரானந்தா³தி இத³ம்பி ந மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணஸ்ஸ பா⁴ஜனம், அத² க்²வாஸ்ஸ மாதிகாட்ட²பனமேவ. ஏத்த² பன ஏதேஸம் தி³ப்³ப³சக்கு²கானம் வசனே ஏத்தகா அனுஞ்ஞாதா, ஏத்தகா அனனுஞ்ஞாதாதி இத³ம் த³ஸ்ஸிதம். தத்த² தத்ராதி தேஸு சதூஸு ஸமணப்³ராஹ்மணேஸு. இத³மஸ்ஸாதி இத³ம் வசனம் அஸ்ஸ. அஞ்ஞதா²தி அஞ்ஞேனாகாரேன. இதி இமேஸம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் வாதே³ த்³வீஸு டா²னேஸு அனுஞ்ஞாதா, தீஸு அனனுஞ்ஞாதாதி ஏவம் ஸப்³ப³த்த² அனுஞ்ஞா நானுஞ்ஞா வேதி³தப்³பா³.

303. ஏவம் தி³ப்³ப³சக்கு²கானம் வசனே அனுஞ்ஞா ச அனனுஞ்ஞா ச த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணம் விப⁴ஜந்தோ தத்ரானந்த³, ய்வாயம் புக்³க³லோதிஆதி³மாஹ.

புப்³பே³ வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதீதி யம் இமினா தி³ப்³ப³சக்கு²கேன கம்மம் கரோந்தோ தி³ட்டோ², ததோ புப்³பே³ கதம். புப்³பே³ கதேனபி ஹி நிரயே நிப்³ப³த்ததி, பச்சா² கதேனபி நிப்³ப³த்ததி, மரணகாலே வா பன – ‘‘க²ந்தோ³ ஸேட்டோ² ஸிவோ ஸேட்டோ², பிதாமஹோ ஸேட்டோ², இஸ்ஸராதீ³ஹி வா லோகோ விஸட்டோ²’’திஆதி³னா மிச்சா²த³ஸ்ஸனேனபி நிப்³ப³த்ததேவ. தி³ட்டே²வ த⁴ம்மேதி யம் தத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் ஹோதி, தஸ்ஸ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே, யம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம், தஸ்ஸ உபபஜ்ஜித்வா, யம் அபராபரியவேத³னீயம், தஸ்ஸ அபரஸ்மிம் பரியாயே விபாகம் படிஸம்வேதே³தி.

இதி அயம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏகம் கம்மராஸிம் ஏகஞ்ச விபாகராஸிம் அத்³த³ஸ, ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ இமினா அதி³ட்டே² தயோ கம்மராஸீ, த்³வே ச விபாகராஸீ அத்³த³ஸ. இமினா பன தி³ட்டே² அதி³ட்டே² ச சத்தாரோ கம்மராஸீ தயோ ச விபாகராஸீ அத்³த³ஸ. இமானி ஸத்த டா²னானி ஜானனஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணம் நாம. து³தியவாரே தி³ப்³ப³சக்கு²கேன கிஞ்சி ந தி³ட்ட²ம், ததா²க³தேன பன தயோ கம்மராஸீ, த்³வே ச விபாகராஸீ தி³ட்டா²தி. இமானிபி பஞ்ச பச்சத்தட்டா²னானி ஜானனஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணம் நாம. ஸேஸவாரத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ.

அப⁴ப்³ப³ந்தி பூ⁴தவிரஹிதம் அகுஸலம். அப⁴ப்³பா³பா⁴ஸந்தி அப⁴ப்³ப³ம் ஆபா⁴ஸதி அபி⁴ப⁴வதி படிபா³ஹதீதி அத்தோ². ப³ஹுகஸ்மிஞ்ஹி அகுஸலகம்மே ஆயூஹிதே ப³லவகம்மம் து³ப்³ப³லகம்மஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸம் கரோதி இத³ம் அப⁴ப்³ப³ஞ்சேவ அப⁴ப்³பா³பா⁴ஸஞ்ச. குஸலம் பன ஆயூஹித்வா ஆஸன்னே அகுஸலம் கதம் ஹோதி, தம் குஸலஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸம் கரோதி, இத³ம் அப⁴ப்³ப³ம் ப⁴ப்³பா³பா⁴ஸம். ப³ஹும்ஹி குஸலே ஆயூஹிதேபி ப³லவகம்மம் து³ப்³ப³லகம்மஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸம் கரோதி, இத³ம் ப⁴ப்³ப³ஞ்சேவ ப⁴ப்³பா³பா⁴ஸஞ்ச. அகுஸலம் பன ஆயூஹித்வா ஆஸன்னே குஸலம் கதம் ஹோதி, தம் அகுஸலஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸம் கரோதி, இத³ம் ப⁴ப்³ப³ம் அப⁴ப்³பா³பா⁴ஸம்.

அபிச உபட்டா²னாகாரேனபேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. இத³ஞ்ஹி வுத்தம் ஹோதி, அப⁴ப்³ப³தோ ஆபா⁴ஸதி உபட்டா²தீதி அப⁴ப்³பா³பா⁴ஸம். தத்த² ‘‘ய்வாயம் புக்³க³லோ இத⁴ பாணாதிபாதீ’’திஆதி³னா நயேன சத்தாரோ புக்³க³லா வுத்தா, தேஸு பட²மஸ்ஸ கம்மம் அப⁴ப்³ப³ம் அப⁴ப்³பா³பா⁴ஸம், தஞ்ஹி அகுஸலத்தா அப⁴ப்³ப³ம், தஸ்ஸ ச நிரயே நிப்³ப³த்தத்தா தத்த² நிப்³ப³த்திகாரணபூ⁴தம் அகுஸலம் ஹுத்வா உபட்டா²தி. து³தியஸ்ஸ கம்மம் அப⁴ப்³ப³ம் ப⁴ப்³பா³பா⁴ஸம், தஞ்ஹி அகுஸலத்தா அப⁴ப்³ப³ம். தஸ்ஸ பன ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்தத்தா அஞ்ஞதித்தி²யானம் ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்திகாரணபூ⁴தம் குஸலம் ஹுத்வா உபட்டா²தி. இதரஸ்மிம்பி கம்மத்³வயே ஏஸேவ நயோ. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

304. ஏவம் மே ஸுதந்தி ஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தம். தத்த² வேதி³தப்³பா³னீதி ஸஹவிபஸ்ஸனேன மக்³கே³ன ஜானிதப்³பா³னி. மனோபவிசாராதி விதக்கவிசாரா. விதக்குப்பாத³கஞ்ஹி மனோ இத⁴ மனோதி அதி⁴ப்பேதம், மனஸ்ஸ உபவிசாராதி மனோபவிசாரா. ஸத்தபதா³தி வட்டவிவட்டனிஸ்ஸிதானம் ஸத்தானம் பதா³. ஏத்த² ஹி அட்டா²ரஸ வட்டபதா³ நாம, அட்டா²ரஸ விவட்டபதா³ நாம, தேபி ஸஹவிபஸ்ஸனேன மக்³கே³னேவ வேதி³தப்³பா³. யோக்³கா³சரியானந்தி ஹத்தி²யோக்³கா³தி³ஆசாரஸிக்கா²பகானம், த³மேதப்³ப³த³மகானந்தி அத்தோ². ஸேஸம் விப⁴ங்கே³யேவ ஆவிப⁴விஸ்ஸதி. அயமுத்³தே³ஸோதி இத³ம் மாதிகாட்ட²பனம்.

305. சக்கா²யதனாதீ³னி விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வித்தா²ரிதானி. சக்கு²விஞ்ஞாணந்தி குஸலாகுஸலவிபாகதோ த்³வே சக்கு²விஞ்ஞாணானி. ஸேஸபஸாத³விஞ்ஞாணேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமானி பன த³ஸ ட²பேத்வா ஸேஸம் இத⁴ மனோவிஞ்ஞாணம் நாம.

சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோதி சக்கு²ம்ஹி ஸம்ப²ஸ்ஸோ. சக்கு²விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தஸம்ப²ஸ்ஸஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி சக்கு²விஞ்ஞாணேன ரூபம் தி³ஸ்வா. ஏஸேவ நயோ ஸப்³ப³த்த². ஸோமனஸ்ஸட்டா²னியந்தி ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ ஆரம்மணவஸேன காரணபூ⁴தம். உபவிசரதீதி தத்த² விசாரபவத்தனேன உபவிசரதி, விதக்கோ தம்ஸம்பயுத்தோ சாதி இமினா நயேன அட்டா²ரஸ விதக்கவிசாரஸங்கா²தா மனோபவிசாரா வேதி³தப்³பா³. ச² ஸோமனஸ்ஸூபவிசாராதி ஏத்த² பன ஸோமனஸ்ஸேன ஸத்³தி⁴ம் உபவிசரந்தீதி ஸோமனஸ்ஸூபவிசாரா. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ.

306. கே³ஹஸிதானீதி காமகு³ணனிஸ்ஸிதானி. நேக்க²ம்மஸிதானீதி விபஸ்ஸனானிஸ்ஸிதானி. இட்டா²னந்தி பரியேஸிதானம். கந்தானந்தி காமிதானம். மனோரமானந்தி மனோ ஏதேஸு ரமதீதி மனோரமானி, தேஸம் மனோரமானம். லோகாமிஸபடிஸம்யுத்தானந்தி தண்ஹாபடிஸம்யுத்தானம். அதீதந்தி படிலத்³த⁴ம். பச்சுப்பன்னம் தாவ ஆரப்³ப⁴ ஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜது, அதீதே கத²ம் உப்பஜ்ஜதீதி. அதீதேபி – ‘‘யதா²ஹம் ஏதரஹி இட்டா²ரம்மணம் அனுப⁴வாமி, ஏவம் புப்³பே³பி அனுப⁴வி’’ந்தி அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ ப³லவஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி.

அனிச்சதந்தி அனிச்சாகாரம். விபரிணாமவிராக³னிரோத⁴ந்தி பகதிவிஜஹனேன விபரிணாமம், விக³ச்ச²னேன விராக³ம், நிருஜ்ஜ²னேன நிரோத⁴ம். ஸம்மபஞ்ஞாயாதி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய. இத³ம் வுச்சதி நேக்க²ம்மஸிதம் ஸோமனஸ்ஸந்தி இத³ம் ரஞ்ஞோ விய அத்தனோ ஸிரிஸம்பத்திம் ஓலோகேந்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ ஸங்கா²ரானம் பே⁴த³ம் பஸ்ஸதோ ஸங்கா²ரக³தம்ஹி திக்கே² ஸூரே விபஸ்ஸனாஞாணே வஹந்தே உப்பன்னஸோமனஸ்ஸம் ‘‘நேக்க²ம்மஸிதம் ஸோமனஸ்ஸ’’ந்தி வுச்சதி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘ஸுஞ்ஞாகா³ரம் பவிட்ட²ஸ்ஸ, ஸந்தசித்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ;

அமானுஸீ ரதீ ஹோதி, ஸம்மா த⁴ம்மம் விபஸ்ஸதோ.

யதோ யதோ ஸம்மஸதி, க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யம்;

லப⁴தீ பீதிபாமோஜ்ஜம், அமதந்தம் விஜானத’’ந்தி. (த⁴. ப. 373-374);

இமானீதி இமானி ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே அனிச்சாதி³வஸேன விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ உப்பன்னானி ச² நேக்க²ம்மஸிதானி ஸோமனஸ்ஸானி.

307. அதீதந்தி பச்சுப்பன்னம் தாவ பத்தே²த்வா அலப⁴ந்தஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜது, அதீதே கத²ம் உப்பஜ்ஜதீதி. அதீதேபி ‘‘யதா²ஹம் ஏதரஹி இட்டா²ரம்மணம் பத்தே²த்வா ந லபா⁴மி, ஏவம் புப்³பே³பி பத்தே²த்வா ந லபி⁴’’ந்தி அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ ப³லவதோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி.

அனுத்தரேஸு விமோக்கே²ஸூதி அனுத்தரவிமோக்கோ² நாம அரஹத்தம், அரஹத்தே பத்த²னம் பட்ட²பேந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². ஆயதனந்தி அரஹத்தாயதனம். பிஹம் உபட்டா²பயதோதி பத்த²னம் பட்ட²பேந்தஸ்ஸ. தம் பனேதம் பத்த²னம் பட்ட²பேந்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி, இதி பத்த²னாமூலகத்தா ‘‘பிஹம் உபட்டா²பயதோ’’தி வுத்தம். இமானி ச² நேக்க²ம்மஸிதானி தோ³மனஸ்ஸானீதி இமானி ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே அரஹத்தே பிஹம் பட்ட²பேத்வா தத³தி⁴க³மாய அனிச்சாதி³வஸேன விபஸ்ஸனம் உபட்ட²பேத்வா உஸ்ஸுக்காபேதும் அஸக்கோந்தஸ்ஸ – ‘‘இமம்பி பக்க²ம் இமம்பி மாஸம் இமம்பி ஸம்வச்ச²ரம் அரஹத்தம் பாபுணிதும் நாஸக்கி²’’ந்தி அனுஸோசதோ கா³மந்தபப்³பா⁴ரவாஸிமஹாஸீவத்தே²ரஸ்ஸ விய அஸ்ஸுதா⁴ராபவத்தனவஸேன உப்பன்னதோ³மனஸ்ஸானி ச² நேக்க²ம்மஸிததோ³மனஸ்ஸானீதி வேதி³தப்³பா³னி. வத்து² பன ஸுமங்க³லவிலாஸினியா தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²ய ஸக்கபஞ்ஹவண்ணனாயம் (தீ³. நி. அட்ட². 2.361) வித்தா²ரிதம், இச்ச²ந்தேன ததோ க³ஹேதப்³ப³ம்.

308. உப்பஜ்ஜதி உபேக்கா²தி ஏத்த² உபேக்கா² நாம அஞ்ஞாணுபேகா². அனோதி⁴ஜினஸ்ஸாதி கிலேஸோதி⁴ம் ஜினித்வா டி²தத்தா கீ²ணாஸவோ ஓதி⁴ஜினோ நாம, தஸ்மா அகீ²ணாஸவஸ்ஸாதி அத்தோ². அவிபாகஜினஸ்ஸாதி ஏத்த²பி ஆயதிம் விபாகம் ஜினித்வா டி²தத்தா கீ²ணாஸவோவ விபாகஜினோ நாம, தஸ்மா அகீ²ணாஸவஸ்ஸேவாதி அத்தோ². அனாதீ³னவத³ஸ்ஸாவினோதிஆதீ³னவதோ உபத்³த³வதோ அபஸ்ஸந்தஸ்ஸ. இமா ச² கே³ஹஸிதா உபேக்கா²தி இமா ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே கு³ளபிண்ட³கே நிலீனமக்கி²கா விய ரூபாதீ³னி அனதிவத்தமானா தத்த² லக்³கா³ லக்³கி³தா ஹுத்வா உப்பன்னா உபேக்கா² ச² கே³ஹஸிதா உபேக்கா²தி வேதி³தப்³பா³.

ரூபம் ஸா அதிவத்ததீதி ரூபம் ஸா அனதிக்கமதி, தத்த² நிகந்திவஸேன ந திட்ட²தி. இமா ச² நேக்க²ம்மஸிதா உபேக்கா²தி இமா ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²தி³ஆரம்மணே ஆபாத²க³தே இட்டே² அரஜ்ஜந்தஸ்ஸ, அனிட்டே² அது³ஸ்ஸந்தஸ்ஸ, அஸமபேக்க²னே அஸம்முய்ஹந்தஸ்ஸ, உப்பன்னவிபஸ்ஸனா-ஞாணஸம்பயுத்தா ச² நேக்க²ம்மஸிதா உபேக்கா²தி வேதி³தப்³பா³.

309. தத்ர இத³ம் நிஸ்ஸாய இத³ம் பஜஹதா²தி தேஸு ச²த்திம்ஸஸத்தபதே³ஸு அட்டா²ரஸ நிஸ்ஸாய அட்டா²ரஸ பஜஹதா²தி அத்தோ². தேனேவ – ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யானி ச² நேக்க²ம்மஸிதானீ’’திஆதி³மாஹ. நிஸ்ஸாய ஆக³ம்மாதி பவத்தனவஸேன நிஸ்ஸாய சேவ ஆக³ம்ம ச. ஏவமேதேஸம் ஸமதிக்கமோ ஹோதீதி ஏவம் நேக்க²ம்மஸிதானம் பவத்தனேன கே³ஹஸிதானி அதிக்கந்தானி நாம ஹோந்தி.

ஏவம் ஸரிக்க²கேனேவ ஸரிக்க²கம் ஜஹாபேத்வா இதா³னி ப³லவதா து³ப்³ப³லம் ஜஹாபேந்தோ – ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யானி ச² நேக்க²ம்மஸிதானி ஸோமனஸ்ஸானீ’’திஆதி³மாஹ. ஏவம் நேக்க²ம்மஸிதஸோமனஸ்ஸேஹி நேக்க²ம்மஸிததோ³மனஸ்ஸானி, நேக்க²ம்மஸிதஉபேக்கா²ஹி ச நேக்க²ம்மஸிதஸோமனஸ்ஸானி ஜஹாபேந்தேன ப³லவதா து³ப்³ப³லப்பஹானம் கதி²தம்.

ஏத்த² பன ட²த்வா உபேக்கா²கதா² வேதி³தப்³பா³ – அட்ட²ஸு ஹி ஸமாபத்தீஸு பட²மாதீ³னி ச தீணி ஜா²னானி, ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரே ச பாத³கே கத்வா விபஸ்ஸனம் ஆரத்³தா⁴னம் சதுன்னம் பி⁴க்கூ²னம் புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா வா ஹோதி உபேக்கா²ஸஹக³தா வா, வுட்டா²னகா³மினீ பன ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாவ. சதுத்த²ஜ்ஜா²னாதீ³னி பாத³கானி கத்வா விபஸ்ஸனம் ஆரத்³தா⁴னம் பஞ்சன்னம் புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனா புரிமஸதி³ஸாவ. வுட்டா²னகா³மினீ பன உபேக்கா²ஸஹக³தா ஹோதி. இத³ம் ஸந்தா⁴ய – ‘‘யா ச² நேக்க²ம்மஸிதா உபேக்கா², தா நிஸ்ஸாய தா ஆக³ம்ம, யானி ச² நேக்க²ம்மஸிதானி ஸோமனஸ்ஸானி, தானி பஜஹதா²’’தி வுத்தம். ந கேவலஞ்ச ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அயம் விபஸ்ஸனாய வேத³னாவிஸேஸோவ ஹோதி, அரியமக்³கே³பி பன ஜா²னங்க³போ³ஜ்ஜ²ங்க³மக்³க³ங்கா³னம்பி விஸேஸோ ஹோதி.

கோ பனேதம் விஸேஸம் நியமேதி? கேசி தாவ தே²ரா விபஸ்ஸனாபாத³கஜ்ஜா²னம் நியமேதீதி வத³ந்தி, கேசி விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா க²ந்தா⁴ நியமேந்தீதி வத³ந்தி, கேசி புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோ நியமேதீதி வத³ந்தி. தேஸம்பி வாதே³ அயமேவ புப்³ப³பா⁴கே³ வுட்டா²னகா³மினீவிபஸ்ஸனா நியமேதீதி வேதி³தப்³பா³. வினிச்ச²யகதா² பனேத்த² விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ ஸங்கா²ருபேக்கா²னித்³தே³ஸே வுத்தாவ.

310. நானத்தாதி நானா ப³ஹூ அனேகப்பகாரா. நானத்தஸிதாதி நானாரம்மணனிஸ்ஸிதா. ஏகத்தாதி ஏகா. ஏகத்தஸிதாதி ஏகாரம்மணனிஸ்ஸிதா. கதமா பனாயம் உபேக்கா²தி? ஹேட்டா² தாவ அஞ்ஞாணுபேக்கா² வுத்தா, உபரி ச²ளங்கு³பேக்கா² வக்க²தி, இத⁴ ஸமத²உபேக்கா², விபஸ்ஸனுபேக்கா²தி த்³வே உபேக்கா² க³ஹிதா.

தத்த² யஸ்மா அஞ்ஞாவ ரூபேஸு உபேக்கா², அஞ்ஞாவ ஸத்³தா³தீ³ஸு, ந ஹி யா ரூபே உபேக்கா², ஸா ஸத்³தா³தீ³ஸு ஹோதி. ரூபே உபேக்கா² ச ரூபமேவ ஆரம்மணம் கரோதி, ந ஸத்³தா³த³யோ. ரூபே உபேக்கா²பா⁴வஞ்ச அஞ்ஞா ஸமத²உபேக்கா² பத²வீகஸிணம் ஆரம்மணம் கத்வா உப்பஜ்ஜதி, அஞ்ஞா ஆபோகஸிணாதீ³னி. தஸ்மா நானத்தம் நானத்தஸிதம் விப⁴ஜந்தோ அத்தி², பி⁴க்க²வே, உபேக்கா² ரூபேஸூதிஆதி³மாஹ. யஸ்மா பன த்³வே வா தீணி வா ஆகாஸானஞ்சாயதனானி வா விஞ்ஞாணஞ்சாயதனாதீ³னி வா நத்தி², தஸ்மா ஏகத்தம் ஏகத்தஸிதம் விப⁴ஜந்தோ அத்தி², பி⁴க்க²வே, உபேக்கா² ஆகாஸானஞ்சாயதனனிஸ்ஸிதாதிஆதி³மாஹ.

தத்த² ஆகாஸானஞ்சாயதனஉபேக்கா² ஸம்பயுத்தவஸேன ஆகாஸானஞ்சாயதனனிஸ்ஸிதா, ஆகாஸானஞ்சாயதனக²ந்தே⁴ விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனுபேக்கா² ஆரம்மணவஸேன ஆகாஸானஞ்சாயதனனிஸ்ஸிதா. ஸேஸாஸுபி ஏஸேவ நயோ.

தம் பஜஹதா²தி ஏத்த² அரூபாவசரஸமாபத்திஉபேக்கா²ய ரூபாவசரஸமாபத்திஉபேக்க²ம் பஜஹாபேதி, அரூபாவசரவிபஸ்ஸனுபேக்கா²ய ரூபாவசரவிபஸ்ஸனுபேக்க²ம்.

அதம்மயதந்தி ஏத்த² தம்மயதா நாம தண்ஹா, தஸ்ஸா பரியாதா³னதோ வுட்டா²னகா³மினீவிபஸ்ஸனா அதம்மயதாதி வுச்சதி. தம் பஜஹதா²தி இத⁴ வுட்டா²னகா³மினீவிபஸ்ஸனாய அரூபாவசரஸமாபத்திஉபேக்க²ஞ்ச விபஸ்ஸனுபேக்க²ஞ்ச பஜஹாபேதி.

311. யத³ரியோதி யே ஸதிபட்டா²னே அரியோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸேவதி. தத்த² தீஸு டா²னேஸு ஸதிம் பட்ட²பேந்தோ ஸதிபட்டா²னே ஸேவதீதி வேதி³தப்³போ³. ந ஸுஸ்ஸூஸந்தீதி ஸத்³த³ஹித்வா ஸோதும் ந இச்ச²ந்தி. ந அஞ்ஞாதி ஜானனத்தா²ய சித்தம் ந உபட்ட²பேந்தி. வோக்கம்மாதி அதிக்கமித்வா. ஸத்து² ஸாஸனாதி ஸத்து² ஓவாத³ம் க³ஹேதப்³ப³ம் பூரேதப்³ப³ம் ந மஞ்ஞந்தீதி அத்தோ². ந ச அத்தமனோதி ந ஸகமனோ. ஏத்த² ச கே³ஹஸிததோ³மனஸ்ஸவஸேன அப்பதீதோ ஹோதீதி ந ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³, அப்படிபன்னகேஸு பன அத்தமனதாகாரணஸ்ஸ அபா⁴வேனேதம் வுத்தம். அனவஸ்ஸுதோதி படிக⁴அவஸ்ஸவேன அனவஸ்ஸுதோ. ஸதோ ஸம்பஜானோதி ஸதியா ச ஞாணேன ச ஸமன்னாக³தோ. உபேக்க²கோதி ச²ளங்கு³பேக்கா²ய உபேக்க²கோ. அத்தமனோதி இதா⁴பி கே³ஹஸிதஸோமனஸ்ஸவஸேன உப்பிலாவிதோதி ந ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³, படிபன்னகேஸு பன அனத்தமனதாகாரணஸ்ஸ அபா⁴வேனேதம் வுத்தம். அனவஸ்ஸுதோதி ராகா³வஸ்ஸவேன அனவஸ்ஸுதோ.

312. ஸாரிதோதி த³மிதோ. ஏகமேவ தி³ஸம் தா⁴வதீதி அனிவத்தித்வா தா⁴வந்தோ ஏகம்யேவ தி³ஸம் தா⁴வதி, நிவத்தித்வா பன அபரம் தா⁴விதும் ஸக்கோதி. அட்ட² தி³ஸா விதா⁴வதீதி ஏகபல்லங்கேன நிஸின்னோ காயேன அனிவத்தித்வாவ விமோக்க²வஸேன ஏகப்பஹாரேனேவ அட்ட² தி³ஸா விதா⁴வதி, புரத்தா²பி⁴முகோ² வா த³க்கி²ணாதீ³ஸு அஞ்ஞதரதி³ஸாபி⁴முகோ² வா நிஸீதி³த்வா அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸமாபஜ்ஜதியேவாதி அத்தோ². ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

ஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

313. ஏவம் மே ஸுதந்தி உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தம். தத்த² உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ந்தி உத்³தே³ஸஞ்ச விப⁴ங்க³ஞ்ச, மாதிகஞ்ச விப⁴ஜனஞ்சாதி அத்தோ². உபபரிக்கே²ய்யாதி துலேய்ய தீரேய்ய பரிக்³க³ண்ஹேய்ய பரிச்சி²ந்தே³ய்ய. ப³ஹித்³தா⁴தி ப³ஹித்³தா⁴ஆரம்மணேஸு. அவிக்கி²த்தம் அவிஸடந்தி நிகந்திவஸேன ஆரம்மணே திட்ட²மானம் விக்கி²த்தம் விஸடம் நாம ஹோதி, தம் படிஸேதே⁴ந்தோ ஏவமாஹ. அஜ்ஜ²த்தம் அஸண்டி²தந்தி கோ³சரஜ்ஜ²த்தே நிகந்திவஸேன அஸண்டி²தம். அனுபாதா³ய ந பரிதஸ்ஸேய்யாதி அனுபாதி³யித்வா அக்³க³ஹேத்வா தம் விஞ்ஞாணம் ந பரிதஸ்ஸேய்ய. யதா² விஞ்ஞாணம் ப³ஹித்³தா⁴ அவிக்கி²த்தம் அவிஸடம், அஜ்ஜ²த்தம் அஸண்டி²தம் அனுபாதா³ய ந பரிதஸ்ஸேய்ய, ஏவம் பி⁴க்கு² உபபரிக்கே²ய்யாதி வுத்தம் ஹோதி. ஜாதிஜராமரணது³க்க²ஸமுத³யஸம்ப⁴வோதி ஜாதிஜராமரணஸ்ஸ சேவ அவஸேஸஸ்ஸ ச து³க்க²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்தி ந ஹோதீதி அத்தோ².

316. ரூபனிமித்தானுஸாரீதி ரூபனிமித்தம் அனுஸ்ஸரதி அனுதா⁴வதீதி ரூபனிமித்தானுஸாரீ.

318. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, அஜ்ஜ²த்தம் அஸண்டி²தந்தி நிகந்திவஸேன அஸண்டி²தம். நிகந்திவஸேன ஹி அதிட்ட²மானம் ஹானபா⁴கி³யம் ந ஹோதி, விஸேஸபா⁴கி³யமேவ ஹோதி.

320. அனுபாதா³ பரிதஸ்ஸனாதி ஸத்தா²ரா க²ந்தி⁴யவக்³கே³ ‘‘உபாதா³பரிதஸ்ஸனஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி அனுபாதா³அபரிதஸ்ஸனஞ்சா’’தி (ஸம். நி. 3.7) ஏவம் க³ஹேத்வா பரிதஸ்ஸனா, அக்³க³ஹேத்வாவ அபரிதஸ்ஸனா ச கதி²தா, தம் மஹாதே²ரோ உபாதா³பரிதஸ்ஸனமேவ அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனந்தி கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவமாஹ. கத²ம் பனேஸா அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனா ஹோதீதி. உபாதா³தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யதி³ ஹி கோசி ஸங்கா²ரோ நிச்சோ வா து⁴வோ வா அத்தா வா அத்தனியோ வாதி க³ஹேதப்³ப³யுத்தகோ அப⁴விஸ்ஸ, அயம் பரிதஸ்ஸனா உபாதா³பரிதஸ்ஸனாவ அஸ்ஸ. யஸ்மா பன ஏவம் உபாதா³தப்³போ³ ஸங்கா²ரோ நாம நத்தி², தஸ்மா ரூபம் அத்தாதிஆதி³னா நயேன ரூபாத³யோ உபாதி³ன்னாபி அனுபாதி³ன்னாவ ஹோந்தி. ஏவமேஸா தி³ட்டி²வஸேன உபாதா³பரிதஸ்ஸனாபி ஸமானா அத்த²தோ அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனாயேவ நாம ஹோதீதி வேதி³தப்³பா³.

அஞ்ஞதா² ஹோதீதி பரிவத்ததி பகதிஜஹனேன நஸ்ஸதி, ரூபவிபரிணாமானுபரிவத்தீதி ‘‘மம ரூபம் விபரிணத’’ந்தி வா, ‘‘யம் அஹு, தம் வத மே நத்தீ²’’தி வா ஆதி³னா (ம. நி. 1.242) நயேன கம்மவிஞ்ஞாணம் ரூபஸ்ஸ பே⁴தா³னுபரிவத்தி ஹோதி. விபரிணாமானுபரிவத்தஜாதி விபரிணாமஸ்ஸ அனுபரிவத்தனதோ விபரிணாமாரம்மணசித்ததோ ஜாதா. பரிதஸ்ஸனா த⁴ம்மஸமுப்பாதா³தி தண்ஹாபரிதஸ்ஸனா ச அகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பாதா³ ச. சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²ந்தீதி குஸலசித்தம் பரியாதி³யித்வா க³ஹேத்வா கே²பேத்வா திட்ட²ந்தி. உத்தாஸவாதி ப⁴யதாஸேனபி ஸஉத்தாஸோ தண்ஹாதாஸேனபி ஸஉத்தாஸோ. விகா⁴தவாதி ஸவிகா⁴தோ ஸது³க்கோ². அபேக்க²வாதி ஸாலயோ ஸஸினேஹோ. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, அனுபாதா³ பரிதஸ்ஸனா ஹோதீதி ஏவம் மணிகரண்ட³கஸஞ்ஞாய துச்ச²கரண்ட³கம் க³ஹேத்வா தஸ்மிம் நட்டே² பச்சா² விகா⁴தம் ஆபஜ்ஜந்தஸ்ஸ விய பச்சா² அக்³க³ஹேத்வா பரிதஸ்ஸனா ஹோதி.

321. ந ச ரூபவிபரிணாமானுபரிவத்தீதி கீ²ணாஸவஸ்ஸ கம்மவிஞ்ஞாணமேவ நத்தி², தஸ்மா ரூபபே⁴தா³னுபரிவத்தி ந ஹோதி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

323. ஏவம் மே ஸுதந்தி அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தம். தத்த² நேவுஸ்ஸாதே³ய்ய ந அபஸாதே³ய்யாதி கே³ஹஸிதவஸேன கஞ்சி புக்³க³லம் நேவ உக்கி²பேய்ய ந அவக்கி²பேய்ய. த⁴ம்மமேவ தே³ஸேய்யாதி ஸபா⁴வமேவ கதே²ய்ய. ஸுக²வினிச்ச²யந்தி வினிச்சி²தஸுக²ம். ரஹோ வாத³ந்தி பரம்முகா² அவண்ணம், பிஸுணவாசந்தி அத்தோ². ஸம்முகா² ந கீ²ணந்தி ஸம்முகா²பி கீ²ணம் ஆகிண்ணம் ஸம்கிலிட்ட²ம் வாசம் ந ப⁴ணேய்ய. நாபி⁴னிவேஸேய்யாதி ந அதி⁴ட்ட²ஹித்வா ஆதா³ய வோஹரேய்ய. ஸமஞ்ஞந்தி லோகஸமஞ்ஞம் லோகபண்ணத்திம். நாதிதா⁴வேய்யாதி நாதிக்கமேய்ய.

324. காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோதி காமபடிஸந்தி⁴னா காமூபஸம்ஹிதேன ஸுகே²ன ஸுகி²தஸ்ஸ. ஸது³க்கோ²தி விபாகது³க்கே²ன ஸம்கிலேஸது³க்கே²னபி ஸது³க்கோ². ஸஉபகா⁴தோதி விபாகூபகா⁴தகிலேஸூபகா⁴தேஹேவ ஸஉபகா⁴தோ. ததா² ஸபரிளாஹோ. மிச்சா²படிபதா³தி அயாதா²வபடிபதா³ அகுஸலபடிபதா³.

326. இத்தே²கே அபஸாதே³தீதி ஏவம் கே³ஹஸிதவஸேன ஏகச்சே புக்³க³லே அபஸாதே³தி. உஸ்ஸாத³னேபி ஏஸேவ நயோ. ப⁴வஸம்யோஜனந்தி ப⁴வப³ந்த⁴னம், தண்ஹாயேதம் நாமம்.

ஸுபூ⁴தித்தே²ரோ கிர இமம் சதுக்கம் நிஸ்ஸாய ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. ப⁴க³வதோ ஹி த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தஸ்ஸ புக்³க³லானம் உஸ்ஸாத³னாஅபஸாத³னா பஞ்ஞாயந்தி, ததா² ஸாரிபுத்தத்தே²ராதீ³னம். ஸுபூ⁴தித்தே²ரஸ்ஸ பன த⁴ம்மதே³ஸனாய ‘‘அயம் புக்³க³லோ அப்படிபன்னகோ அனாராத⁴கோ’’தி வா, ‘‘அயம் ஸீலவா கு³ணவா லஜ்ஜிபேஸலோ ஆசாரஸம்பன்னோ’’தி வா நத்தி², த⁴ம்மதே³ஸனாய பனஸ்ஸ ‘‘அயம் மிச்சா²படிபதா³, அயம் ஸம்மாபடிபதா³’’த்வேவ பஞ்ஞாயதி. தஸ்மா ப⁴க³வா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் அரணவிஹாரீனம் யதி³த³ம் ஸுபூ⁴தீ’’தி ஆஹ.

329. காலஞ்ஞூ அஸ்ஸாதி அஸம்பத்தே ச அதிக்கந்தே ச காலே அகதே²த்வா ‘‘இதா³னி வுச்சமானம் மஹாஜனோ க³ண்ஹிஸ்ஸதீ’’தி யுத்தபத்தகாலம் ஞத்வாவ பரம்முகா² அவண்ணம் பா⁴ஸேய்ய. கீ²ணவாதே³பி ஏஸேவ நயோ.

330. உபஹஞ்ஞதீதி கா⁴தியதி. ஸரோபி உபஹஞ்ஞதீதி ஸத்³தோ³பி பி⁴ஜ்ஜதி. ஆதுரீயதீதி ஆதுரோ ஹோதி கே³லஞ்ஞப்பத்தோ ஸாபா³தோ⁴. அவிஸ்ஸட்ட²ந்தி விஸ்ஸட்ட²ம் அபலிபு³த்³த⁴ம் ந ஹோதி.

331. ததே³வாதி தம்யேவ பா⁴ஜனம். அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதீதி பத்தந்தி ஸஞ்ஜானனஜனபத³ம் க³ந்த்வா ‘‘பத்தம் ஆஹரத² தோ⁴வதா²’’தி ஸுத்வா ‘‘அந்த⁴பா³லபுது²ஜ்ஜனோ, நயித³ம் பத்தம், பாதி நமேஸா, ஏவம் வதா³ஹீ’’தி அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதி. ஏவம் ஸப்³ப³பதே³ஹி யோஜேதப்³ப³ம். அதிஸாரோதி அதிதா⁴வனம்.

332. ததா² ததா² வோஹரதி அபராமஸந்தி அம்ஹாகம் ஜனபதே³ பா⁴ஜனம் பாதீதி வுச்சதி, இமே பன நம் பத்தந்தி வத³ந்தீதி ததோ பட்டா²ய ஜனபத³வோஹாரம் முஞ்சித்வா பத்தம் பத்தந்தேவ அபராமஸந்தோ வோஹரதி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

333. இதா³னி மரியாத³பா⁴ஜனீயம் கரோந்தோ தத்ர, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸரணோதி ஸரஜோ ஸகிலேஸோ. அரணோதி அரஜோ நிக்கிலேஸோ. ஸுபூ⁴தி ச பன, பி⁴க்க²வேதி அயம் தே²ரோ த்³வீஸு டா²னேஸு ஏதத³க்³க³ம் ஆருள்ஹோ ‘‘அரணவிஹாரீனம் யதி³த³ம் ஸுபூ⁴தி, த³க்கி²ணேய்யானம் யதி³த³ம் ஸுபூ⁴தீ’’தி (அ. நி. 1.202).

த⁴ம்மஸேனாபதி கிர வத்து²ம் ஸோதே⁴தி, ஸுபூ⁴தித்தே²ரோ த³க்கி²ணம் ஸோதே⁴தி. ததா² ஹி த⁴ம்மஸேனாபதி பிண்டா³ய சரந்தோ கே³ஹத்³வாரே டி²தோ யாவ பி⁴க்க²ம் ஆஹரந்தி, தாவ புப்³ப³பா⁴கே³ பரிச்சி²ந்தி³த்வா நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜதி, நிரோதா⁴ வுட்டா²ய தே³ய்யத⁴ம்மம் படிக்³க³ண்ஹாதி. ஸுபூ⁴தித்தே²ரோ ச ததே²வ மேத்தாஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதி, மேத்தாஜா²னா வுட்டா²ய தே³ய்யத⁴ம்மம் படிக்³க³ண்ஹாதி. ஏவம் பன காதும் ஸக்காதி. ஆம ஸக்கா, நேவ அச்ச²ரியஞ்சேதம், யம் மஹாபி⁴ஞ்ஞப்பத்தா ஸாவகா ஏவம் கரேய்யும். இமஸ்மிம்பி ஹி தம்ப³பண்ணிதீ³பே போராணகராஜகாலே பிங்க³லபு³த்³த⁴ரக்கி²தத்தே²ரோ நாம உத்தரகா³மம் நிஸ்ஸாய விஹாஸி. தத்த² ஸத்த குலஸதானி ஹோந்தி, ஏகம்பி தம் குலத்³வாரம் நத்தி², யத்த² தே²ரோ ஸமாபத்திம் ந ஸமாபஜ்ஜி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. தா⁴துவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

342. ஏவம் மே ஸுதந்தி தா⁴துவிப⁴ங்க³ஸுத்தம். தத்த² சாரிகந்தி துரிதக³மனசாரிகம். ஸசே தே ப⁴க்³க³வ அக³ரூதி ஸசே துய்ஹம் பா⁴ரியம் அபா²ஸுகம் கிஞ்சி நத்தி². ஸசே ஸோ அனுஜானாதீதி ப⁴க்³க³வஸ்ஸ கிர ஏதத³ஹோஸி – ‘‘பப்³ப³ஜிதா நாம நானாஅஜ்ஜா²ஸயா, ஏகோ க³ணாபி⁴ரதோ ஹோதி, ஏகோ ஏகாபி⁴ரதோ. ஸசே ஸோ ஏகாபி⁴ரதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ‘ஆவுஸோ, மா பாவிஸி, மயா ஸாலா லத்³தா⁴’தி வக்க²தி. ஸசே அயம் ஏகாபி⁴ரதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ‘ஆவுஸோ, நிக்க²ம, மயா ஸாலா லத்³தா⁴’தி வக்க²தி. ஏவம் ஸந்தே அஹம் உபி⁴ன்னம் விவாத³காரேதா நாம ப⁴விஸ்ஸாமி, தி³ன்னம் நாம தி³ன்னமேவ வட்டதி, கதம் கதமேவா’’தி. தஸ்மா ஏவமாஹ.

குலபுத்தோதி ஜாதிகுலபுத்தோபி ஆசாரகுலபுத்தோபி. வாஸூபக³தோதி வாஸம் உபக³தோ. குதோ ஆக³ந்த்வாதி? தக்கஸீலனக³ரதோ.

தத்ராயம் அனுபுப்³பி³கதா² – மஜ்ஜி²மப்பதே³ஸே கிர ராஜக³ஹனக³ரே பி³ம்பி³ஸாரே ரஜ்ஜம் காரேந்தே பச்சந்தே தக்கஸீலனக³ரே புக்குஸாதி ராஜா ரஜ்ஜம் காரேஸி. அத² தக்கஸீலதோ ப⁴ண்ட³ம் க³ஹேத்வா வாணிஜா ராஜக³ஹம் ஆக³தா பண்ணாகாரம் க³ஹேத்வா ராஜானம் அத்³த³ஸம்ஸு. ராஜா தே வந்தி³த்வா டி²தே ‘‘கத்த²வாஸினோ தும்ஹே’’தி புச்சி². தக்கஸீலவாஸினோ தே³வாதி. அத² நே ராஜா ஜனபத³ஸ்ஸ கே²மஸுபி⁴க்க²தாதீ³னி நக³ரஸ்ஸ ச பவத்திம் புச்சி²த்வா ‘‘கோ நாம தும்ஹாகம் ராஜா’’தி புச்சி². புக்குஸாதி நாம தே³வாதி. த⁴ம்மிகோதி? ஆம தே³வ த⁴ம்மிகோ. சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி ஜனம் ஸங்க³ண்ஹாதி, லோகஸ்ஸ மாதாபிதிட்டா²னே டி²தோ, அங்கே³ நிபன்னதா³ரகம் விய ஜனம் தோஸேதீதி. கதரஸ்மிம் வயே வத்ததீதி? அத²ஸ்ஸ வயம் ஆசிக்கி²ம்ஸு. வயேஸுபி பி³ம்பி³ஸாரேன ஸமவயோ ஜாதோ. அத² தே ராஜா ஆஹ – ‘‘தாதா தும்ஹாகம் ராஜா த⁴ம்மிகோ, வயேன ச மே ஸமானோ, ஸக்குணேய்யாத² தும்ஹாகம் ராஜானம் மம மித்தம் காது’’ந்தி. ஸக்கோம தே³வாதி. ராஜா தேஸம் ஸுங்கம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா கே³ஹஞ்ச தா³பேத்வா – ‘‘க³ச்ச²த² ப⁴ண்ட³ம் விக்கிணித்வா க³மனகாலே மம் தி³ஸ்வா க³ச்சே²ய்யாதா²’’தி ஆஹ. தே ததா² கத்வா க³மனகாலே ராஜானம் அத்³த³ஸம்ஸு. ‘‘க³ச்ச²த² தும்ஹாகம் ராஜானம் மம வசனேன புனப்புனம் ஆரோக்³யம் புச்சி²த்வா ‘ராஜா தும்ஹேஹி ஸத்³தி⁴ம் மித்தபா⁴வம் இச்ச²தீ’தி வத³தா²’’தி ஆஹ.

தே ஸாதூ⁴தி படிஸ்ஸுணித்வா க³ந்த்வா ப⁴ண்ட³ம் படிஸாமேத்வா பு⁴த்தபாதராஸா ராஜானம் உபஸங்கமித்வா வந்தி³ம்ஸு. ராஜா ‘‘கஹம் ப⁴ணே தும்ஹே ஏத்தகே இமே தி³வஸே ந தி³ஸ்ஸதா²’’தி புச்சி². தே ஸப்³ப³ம் பவத்திம் ஆரோசேஸும். ராஜா – ‘‘ஸாது⁴, தாதா, தும்ஹே நிஸ்ஸாய மயா மஜ்ஜி²மப்பதே³ஸே ராஜா மித்தோ லத்³தோ⁴’’தி அத்தமனோ அஹோஸி. அபரபா⁴கே³ ராஜக³ஹவாஸினோபி வாணிஜா தக்கஸீலம் அக³மம்ஸு. தே பண்ணாகாரம் க³ஹேத்வா ஆக³தே புக்குஸாதி ராஜா ‘‘குதோ ஆக³தத்தா²’’தி புச்சி²த்வா ‘‘ராஜக³ஹதோ’’தி ஸுத்வா ‘‘மய்ஹம் ஸஹாயஸ்ஸ நக³ரதோ ஆக³தா தும்ஹே’’தி. ஆம தே³வாதி. ஆரோக்³யம் மே ஸஹாயஸ்ஸாதி ஆரோக்³யம் புச்சி²த்வா ‘‘அஜ்ஜ பட்டா²ய யே மய்ஹம் ஸஹாயஸ்ஸ நக³ரதோ ஜங்க⁴ஸத்தே²ன வா ஸகடஸத்தே²ன வா வாணிஜா ஆக³ச்ச²ந்தி, ஸப்³பே³ஸம் மம விஸயம் பவிட்ட²காலதோ பட்டா²ய வஸனகே³ஹானி, ராஜகோட்டா²கா³ரதோ நிவாபஞ்ச தே³ந்து, ஸுங்கம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்து, கிஞ்சி உபத்³த³வம் மா கரோந்தூ’’தி பே⁴ரிம் சராபேஸி. பி³ம்பி³ஸாரோபி அத்தனோ நக³ரே ததே²வ பே⁴ரிம் சராபேஸி.

அத² பி³ம்பி³ஸாரோ புக்குஸாதிஸ்ஸ பண்ணம் பஹிணி – ‘‘பச்சந்ததே³ஸே நாம மணிமுத்தாதீ³னி ரதனானி உப்பஜ்ஜந்தி, யம் மய்ஹம் ஸஹாயஸ்ஸ ரஜ்ஜே த³ஸ்ஸனீயம் வா ஸவனீயம் வா ரதனம் உப்பஜ்ஜதி, தத்த² மே மா மச்ச²ராயதூ’’தி. புக்குஸாதிபி – ‘‘மஜ்ஜி²மதே³ஸோ நாம மஹாஜனபதோ³, யம் தத்த² ஏவரூபம் ரதனம் உப்பஜ்ஜதி, தத்த² மே ஸஹாயோ மா மச்ச²ராயதூ’’தி படிபண்ணம் பஹிணி. ஏவம் தே க³ச்ச²ந்தே க³ச்ச²ந்தே காலே அஞ்ஞமஞ்ஞம் அதி³ஸ்வாபி த³ள்ஹமித்தா அஹேஸும்.

ஏவம் தேஸம் கதிகம் கத்வா வஸந்தானம் பட²மதரம் புக்குஸாதிஸ்ஸ பண்ணாகாரோ உப்பஜ்ஜி. ராஜா கிர அட்ட² பஞ்சவண்ணே அனக்³க⁴கம்ப³லே லபி⁴. ஸோ – ‘‘அதிஸுந்த³ரா இமே கம்ப³லா, அஹம் ஸஹாயஸ்ஸ பேஸிஸ்ஸாமீ’’தி லாகா²கு³ளமத்தே அட்ட² ஸாரகரண்ட³கே லிகா²பேத்வா தேஸு தே கம்ப³லே பக்கி²பித்வா லாகா²ய வட்டாபேத்வா ஸேதவத்தே²ன வேடே²த்வா ஸமுக்³கே³ பக்கி²பித்வா வத்தே²ன வேடே²த்வா ராஜமுத்³தி³காய லஞ்சே²த்வா ‘‘மய்ஹம் ஸஹாயஸ்ஸ தே³தா²’’தி அமச்சே பேஸேஸி. ஸாஸனஞ்ச அதா³ஸி – ‘‘அயம் பண்ணாகாரோ நக³ரமஜ்ஜே² அமச்சாதி³பரிவுதேன த³ட்ட²ப்³போ³’’தி. தே க³ந்த்வா பி³ம்பி³ஸாரஸ்ஸ அத³ம்ஸு.

ஸோ ஸாஸனம் ஸுத்வா அமச்சாத³யோ ஸன்னிபதந்தூதி பே⁴ரிம் சராபேத்வா நக³ரமஜ்ஜே² அமச்சாதி³பரிவுதோ ஸேதச்ச²த்தேன தா⁴ரியமானேன பல்லங்கவரே நிஸின்னோ லஞ்ச²னம் பி⁴ந்தி³த்வா வத்த²ம் அபனேத்வா ஸமுக்³க³ம் விவரித்வா அந்தோ ப⁴ண்டி³கம் முஞ்சித்வா லாகா²கு³ளே தி³ஸ்வா ‘‘மய்ஹம் ஸஹாயோ புக்குஸாதி ‘ஜுதவித்தகோ மே ஸஹாயோ’தி மஞ்ஞமானோ மஞ்ஞே இமம் பண்ணாகாரம் பஹிணீ’’தி ஏகம் கு³ளம் க³ஹேத்வா ஹத்தே²ன வட்டேத்வா துலயந்தோவ அந்தோ து³ஸ்ஸப⁴ண்டி³கம் அத்தீ²தி அஞ்ஞாஸி. அத² நம் பல்லங்கபாதே³ பஹரித்வா தாவதே³வ லாகா² பரிபதி, ஸோ நகே²ன கரண்ட³கம் விவரித்வா அந்தோ கம்ப³லரதனம் தி³ஸ்வா இதரேபி விவராபேஸி, ஸப்³பே³பி கம்ப³லா அஹேஸும். அத² நே பத்த²ராபேஸி, தே வண்ணஸம்பன்னா ப²ஸ்ஸஸம்பன்னா தீ³க⁴தோ ஸோளஸஹத்தா² திரியம் அட்ட²ஹத்தா² அஹேஸும். மஹாஜனோ தி³ஸ்வா அங்கு³லியோ போடே²ஸி, சேலுக்கே²பம் அகாஸி, – ‘‘அம்ஹாகம் ரஞ்ஞோ அதி³ட்ட²ஸஹாயோ புக்குஸாதி அதி³ஸ்வாவ ஏவரூபம் பண்ணாகாரம் பேஸேஸி, யுத்தம் ஏவரூபம் மித்தம் காது’’ந்தி அத்தமனோ அஹோஸி. ராஜா ஏகமேகம் கம்ப³லம் அக்³கா⁴பேஸி, ஸப்³பே³ அனக்³கா⁴ அஹேஸும். தேஸு சத்தாரோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பேஸேஸி, சத்தாரோ அத்தனோ க⁴ரே அகாஸி. ததோ சிந்தேஸி – ‘‘பச்சா² பேஸேந்தேன பட²மம் பேஸிதபண்ணாகாரதோ அதிரேகம் பேஸேதும் வட்டதி, ஸஹாயேன ச மே அனக்³கோ⁴ பண்ணாகாரோ பேஸிதோ, கிம் நு கோ² பேஸேமீ’’தி?

கிம் பன ராஜக³ஹே ததோ அதி⁴கம் ரதனம் நத்தீ²தி? நோ நத்தி², மஹாபுஞ்ஞோ ராஜா, அபிச கோ² பனஸ்ஸ ஸோதாபன்னகாலதோ பட்டா²ய ட²பேத்வா தீணி ரதனானி அஞ்ஞம் ரதனம் ஸோமனஸ்ஸம் ஜனேதும் ஸமத்த²ம் நாம நத்தி². ஸோ ரதனம் விசினிதும் ஆரத்³தோ⁴ – ரதனம் நாம ஸவிஞ்ஞாணகம் அவிஞ்ஞாணகந்தி து³வித⁴ம். தத்த² அவிஞ்ஞாணகம் ஸுவண்ணரஜதாதி³, ஸவிஞ்ஞாணகம் இந்த்³ரியப³த்³த⁴ம். அவிஞ்ஞாணகம் ஸவிஞ்ஞாணகஸ்ஸேவ அலங்காராதி³வஸேன பரிபோ⁴க³ம் ஹோதி, இதி இமேஸு த்³வீஸு ரதனேஸு ஸவிஞ்ஞாணகம் ஸேட்ட²ம். ஸவிஞ்ஞாணகம்பி து³வித⁴ம் திரச்சா²னரதனம் மனுஸ்ஸரதனந்தி. தத்த² திரச்சா²னரதனம் ஹத்தி²அஸ்ஸரதனம், தம்பி மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³த்த²மேவ நிப்³ப³த்ததி, இதி இமேஸுபி த்³வீஸு மனுஸ்ஸரதனம் ஸேட்ட²ம். மனுஸ்ஸரதனம்பி து³வித⁴ம் இத்தி²ரதனம் புரிஸரதனந்தி. தத்த² சக்கவத்தினோ ரஞ்ஞோ உப்பன்னம் இத்தி²ரதனம்பி புரிஸஸ்ஸேவ உபபோ⁴க³ம். இதி இமேஸுபி த்³வீஸு புரிஸரதனமேவ ஸேட்ட²ம்.

புரிஸரதனம்பி து³வித⁴ம் அகா³ரியரதனம் அனகா³ரியரதனஞ்ச. தத்த² அகா³ரியரதனேஸுபி சக்கவத்திராஜா அஜ்ஜ பப்³ப³ஜிதஸாமணேரம் பஞ்சபதிட்டி²தேன வந்த³தி, இதி இமேஸுபி த்³வீஸு அனகா³ரியரதனமேவ ஸேட்ட²ம். அனகா³ரியரதனம்பி து³வித⁴ம் ஸேக்க²ரதனஞ்ச அஸேக்க²ரதனஞ்ச. தத்த² ஸதஸஹஸ்ஸம்பி ஸேக்கா²னம் அஸேக்க²ஸ்ஸ பதே³ஸம் ந பாபுணாதி, இதி இமேஸுபி த்³வீஸு அஸேக்க²ரதனமேவ ஸேட்ட²ம். தம்பி து³வித⁴ம் பு³த்³த⁴ரதனம் ஸாவகரதனந்தி. தத்த² ஸதஸஹஸ்ஸம்பி ஸாவகரதனானம் பு³த்³த⁴ரதனஸ்ஸ பதே³ஸம் ந பாபுணாதி, இதி இமேஸுபி த்³வீஸூ பு³த்³த⁴ரதனமேவ ஸேட்ட²ம்.

பு³த்³த⁴ரதனம்பி து³வித⁴ம் பச்சேகபு³த்³த⁴ரதனம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴ரதனந்தி. தத்த² ஸதஸஹஸ்ஸம்பி பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴ஸ்ஸ பதே³ஸம் ந பாபுணாதி, இதி இமேஸுபி த்³வீஸு ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴ரதனம்யேவ ஸேட்ட²ம். ஸதே³வகஸ்மிஞ்ஹி லோகே பு³த்³த⁴ரதனஸமம் ரதனம் நாம நத்தி². தஸ்மா அஸதி³ஸமேவ ரதனம் மய்ஹம் ஸஹாயஸ்ஸ பேஸேஸ்ஸாமீதி சிந்தேத்வா தக்கஸீலவாஸினோ புச்சி² – ‘‘தாதா தும்ஹாகம் ஜனபதே³ பு³த்³தோ⁴ த⁴ம்மோ ஸங்கோ⁴தி இமானி தீணி ரதனானி தி³ஸ்ஸந்தீ’’தி. கோ⁴ஸோபி ஸோ மஹாராஜ தாவ தத்த² நத்தி², த³ஸ்ஸனம் பன குதோதி.

‘‘ஸுந்த³ரம் தாதா’’தி ராஜா துட்டோ² சிந்தேஸி – ‘‘ஸக்கா ப⁴வேய்ய ஜனஸங்க³ஹத்தா²ய மய்ஹம் ஸஹாயஸ்ஸ வஸனட்டா²னம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் பேஸேதும், பு³த்³தா⁴ பன பச்சந்திமேஸு ஜனபதே³ஸு ந அருணம் உட்ட²பேந்தி. தஸ்மா ஸத்தா²ரா க³ந்தும் ந ஸக்கா. ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானாத³யோ மஹாஸாவகே பேஸேதும் ஸக்கா ப⁴வேய்ய. மயா பன ‘தே²ரா பச்சந்தே வஸந்தீ’தி ஸுத்வாபி மனுஸ்ஸே பேஸேத்வா தே அத்தனோ ஸமீபம் ஆணாபேத்வா உபட்டா²துமேவ யுத்தம். தஸ்மா ந தே²ரேஹிபி ஸக்கா க³ந்தும். யேன பனாகாரேன ஸாஸனே பேஸிதே ஸத்தா² ச மஹாஸாவகா ச க³தா விய ஹோந்தி, தேனாகாரேன ஸாஸனம் பஹிணிஸ்ஸாமீ’’தி. சிந்தேத்வா சதுரதனாயாமம் வித³த்தி²மத்தபுது²லம் நாதிதனும் நாதிப³ஹலம் ஸுவண்ணபட்டம் காராபேத்வா ‘‘தத்த² அஜ்ஜ அக்க²ரானி லிகி²ஸ்ஸாமீ’’தி. பாதோவ ஸீஸம் ந்ஹாயித்வா உபோஸத²ங்கா³னி அதி⁴ட்டா²ய பு⁴த்தபாதராஸோ அபனீதக³ந்த⁴மாலாப⁴ரணோ ஸுவண்ணஸரகேன ஜாதிஹிங்கு³லிகம் ஆதா³ய ஹேட்ட²தோ பட்டா²ய த்³வாரானி பித³ஹந்தோ பாஸாத³மாருய்ஹ புப்³ப³தி³ஸாமுக²ம் ஸீஹபஞ்ஜரம் விவரித்வா ஆகாஸதலே நிஸீதி³த்வா ஸுவண்ணபட்டே அக்க²ரானி லிக²ந்தோ – ‘‘இத⁴ ததா²க³தோ லோகே உப்பன்னோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’தி. பு³த்³த⁴கு³ணே தாவ ஏகதே³ஸேன லிகி².

ததோ ‘‘ஏவம் த³ஸ பாரமியோ பூரேத்வா துஸிதப⁴வனதோ சவித்வா மாதுகுச்சி²ம்ஹி படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹி, ஏவம் லோகவிவரணம் அஹோஸி, மாதுகுச்சி²யம் வஸமானே இத³ம் நாம அஹோஸி, அகா³ரமஜ்ஜே² வஸமானே இத³ம் நாம அஹோஸி, ஏவம் மஹாபி⁴னிக்க²மனம் நிக்க²ந்தோ ஏவம் மஹாபதா⁴னம் பத³ஹி. ஏவம் து³க்கரகாரிகம் கத்வா மஹாபோ³தி⁴மண்ட³ம் ஆருய்ஹ அபராஜிதபல்லங்கே நிஸின்னோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் படிவிஜ்ஜி², ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் படிவிஜ்ஜ²ந்தஸ்ஸ ஏவம் லோகவிவரணம் அஹோஸி. ஸதே³வகே லோகே அஞ்ஞம் ஏவரூபம் ரதனம் நாம நத்தீ²தி.

யம்கிஞ்சி வித்தம் இத⁴ வா ஹுரம் வா,

ஸக்³கே³ஸு வா யம் ரதனம் பணீதம்;

ந நோ ஸமம் அத்தி² ததா²க³தேன,

இத³ம்பி பு³த்³தே⁴ ரதனம் பணீதம்;

ஏதேன ஸச்சேன ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி. (கு². பா. 6.3; ஸு. நி. 226) –

ஏவம் ஏகதே³ஸேன பு³த்³த⁴கு³ணேபி லிகி²த்வா து³தியம் த⁴ம்மரதனம் தோ²மேந்தோ – ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ…பே… பச்சத்தம் வேதி³தப்³போ³ விஞ்ஞூஹீ’’தி. ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா…பே… அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³’’தி. ‘‘ஸத்தா²ரா தே³ஸிதத⁴ம்மோ நாம ஏவரூபோ ச ஏவரூபோ சா’’தி ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யே ஏகதே³ஸேன லிகி²த்வா –

‘‘யம் பு³த்³த⁴ஸேட்டோ² பரிவண்ணயீ ஸுசிம்,

ஸமாதி⁴மானந்தரிகஞ்ஞமாஹு;