3. ஸுஞ்ஞதவக்³கோ³

1. சூளஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனா

176. ஏவம் மே ஸுதந்தி சூளஸுஞ்ஞதஸுத்தம். தத்த² ஏகமித³ந்தி தே²ரோ கிர ப⁴க³வதோ வத்தம் கத்வா அத்தனோ தி³வாட்டா²னம் க³ந்த்வா காலபரிச்சே²த³ம் கத்வா நிப்³பா³னாரம்மணம் ஸுஞ்ஞதாப²லஸமாபத்திம் அப்பேத்வா நிஸின்னோ யதா²பரிச்சே²தே³ன வுட்டா²ஸி. அத²ஸ்ஸ ஸங்கா²ரா ஸுஞ்ஞதோ உபட்ட²ஹிம்ஸு. ஸோ ஸுஞ்ஞதாகத²ம் ஸோதுகாமோ ஜாதோ. அத²ஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ந கோ² பன ஸக்கா து⁴ரேன து⁴ரம் பஹரந்தேன விய க³ந்த்வா ‘ஸுஞ்ஞதாகத²ம் மே, ப⁴ந்தே, கதே²தா²’தி ப⁴க³வந்தம் வத்தும், ஹந்தா³ஹம் யம் மே ப⁴க³வா நக³ரகம் உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தோ ஏகம் கத²ம் கதே²ஸி, தம் ஸாரேமி, ஏவம் மே ப⁴க³வா ஸுஞ்ஞதாகத²ம் கதே²ஸ்ஸதீ’’தி த³ஸப³லம் ஸாரேந்தோ ஏகமித³ந்திஆதி³மாஹ.

தத்த² இத³ந்தி நிபாதமத்தமேவ. கச்சிமேதம், ப⁴ந்தேதி தே²ரோ ஏகபதே³ ட²த்வா ஸட்டி²பத³ஸஹஸ்ஸானி உக்³க³ஹேத்வா தா⁴ரேதும் ஸமத்தோ², கிம் ஸோ ‘‘ஸுஞ்ஞதாவிஹாரேனா’’தி ஏகம் பத³ம் தா⁴ரேதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி, ஸோதுகாமேன பன ஜானந்தேன விய புச்சி²தும் ந வட்டதி, பாகடம் கத்வா வித்தா²ரியமானம் ஸுஞ்ஞதாகத²ம் ஸோதுகாமோ அஜானந்தோ விய ஏவமாஹ. ஏகோ அஜானந்தோபி ஜானந்தோ விய ஹோதி, தே²ரோ ஏவரூபம் கோஹஞ்ஞம் கிம் கரிஸ்ஸதி, அத்தனோ ஜானனட்டா²னேபி ப⁴க³வதோ அபசிதிம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘கச்சிமேத’’ந்திஆதி³மாஹ.

புப்³பே³பீதி பட²மபோ³தி⁴யம் நக³ரகம் உபனிஸ்ஸாய விஹரணகாலேபி. ஏதரஹிபீதி இதா³னிபி. ஏவம் பன வத்வா சிந்தேஸி – ‘‘ஆனந்தோ³ ஸுஞ்ஞதாகத²ம் ஸோதுகாமோ, ஏகோ பன ஸோதும் ஸக்கோதி, ந உக்³க³ஹேதும், ஏகோ ஸோதும்பி உக்³க³ஹேதும்பி ஸக்கோதி, ந கதே²தும், ஆனந்தோ³ பன ஸோதும்பி ஸக்கோதி உக்³க³ஹேதும்பி கதே²தும்பி, (கதே²மிஸ்ஸ) ஸுஞ்ஞதாகத²’’ந்தி. இதி தம் கதே²ந்தோ ஸேய்யதா²பீதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுஞ்ஞோ ஹத்தி²க³வாஸ்ஸவளவேனாதி தத்த² கட்ட²ரூபபோத்த²கரூபசித்தரூபவஸேன கதா ஹத்தி²ஆத³யோ அத்தி², வேஸ்ஸவணமந்தா⁴தாதீ³னம் டி²தட்டா²னே சித்தகம்மவஸேன கதம்பி, ரதனபரிக்க²தானம் வாதபானத்³வாரப³ந்த⁴மஞ்சபீடா²தீ³னம் வஸேன ஸண்டி²தம்பி, ஜிண்ணபடிஸங்க²ரணத்த²ம் ட²பிதம்பி ஜாதரூபரஜதம் அத்தி², கட்ட²ரூபாதி³வஸேன கதா த⁴ம்மஸவனபஞ்ஹபுச்ச²னாதி³வஸேன ஆக³ச்ச²ந்தா ச இத்தி²புரிஸாபி அத்தி², தஸ்மா ந ஸோ தேஹி ஸுஞ்ஞோ. இந்த்³ரியப³த்³தா⁴னம் ஸவிஞ்ஞாணகானம் ஹத்தி²ஆதீ³னம், இச்சி²திச்சி²தக்க²ணே பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஜாதரூபரஜதஸ்ஸ, நிப³த்³த⁴வாஸம் வஸந்தானம் இத்தி²புரிஸானஞ்ச அபா⁴வம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் படிச்சாதி பி⁴க்கூ²ஸு ஹி பிண்டா³ய பவிட்டே²ஸுபி விஹாரப⁴த்தம் ஸாதி³யந்தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி சேவ கி³லானகி³லானுபட்டா²கஉத்³தே³ஸசீவரகம்மபஸுதாதீ³ஹி ச பி⁴க்கூ²ஹி ஸோ அஸுஞ்ஞோவ ஹோதி, இதி நிச்சம்பி பி⁴க்கூ²னம் அத்தி²தாய ஏவமாஹ. ஏகத்தந்தி ஏகபா⁴வம், ஏகம் அஸுஞ்ஞதம் அத்தீ²தி அத்தோ². ஏகோ அஸுஞ்ஞபா⁴வோ அத்தீ²தி வுத்தம் ஹோதி. அமனஸிகரித்வாதி சித்தே அகத்வா அனாவஜ்ஜித்வா அபச்சவேக்கி²த்வா. கா³மஸஞ்ஞந்தி கா³மோதி பவத்தவஸேன வா கிலேஸவஸேன வா உப்பன்னம் கா³மஸஞ்ஞம். மனுஸ்ஸஸஞ்ஞாயபி ஏஸேவ நயோ. அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் படிச்ச மனஸி கரோதி ஏகத்தந்தி இத³ம் அரஞ்ஞம், அயம் ருக்கோ², அயம் பப்³ப³தோ, அயம் நீலோபா⁴ஸோ வனஸண்டோ³தி ஏவம் ஏகம் அரஞ்ஞம்யேவ படிச்ச அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி. பக்க²ந்த³தீதி ஓதரதி. அதி⁴முச்சதீதி ஏவந்தி அதி⁴முச்சதி. யே அஸ்ஸு த³ரதா²தி யே ச பவத்தத³ரதா² வா கிலேஸத³ரதா² வா கா³மஸஞ்ஞம் படிச்ச ப⁴வேய்யும், தே இத⁴ அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய ந ஸந்தி. து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ. அத்தி² சேவாயந்தி அயம் பன ஏகம் அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் படிச்ச உப்பஜ்ஜமானா பவத்தத³ரத²மத்தா அத்தி².

யஞ்ஹி கோ² தத்த² ந ஹோதீதி யம் மிகா³ரமாதுபாஸாதே³ ஹத்தி²ஆத³யோ விய இமிஸ்ஸா அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய கா³மஸஞ்ஞாமனுஸ்ஸஸஞ்ஞாவஸேன உப்பஜ்ஜமானம் பவத்தத³ரத²கிலேஸத³ரத²ஜாதம், தம் ந ஹோதி. யம் பன தத்த² அவஸிட்ட²ந்தி யம் மிகா³ரமாதுபாஸாதே³ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ விய தத்த² அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய பவத்தத³ரத²மத்தம் அவஸிட்ட²ம் ஹோதி. தம் ஸந்தமித³ம் அத்தீ²தி பஜானாதீதி தம் விஜ்ஜமானமேவ ‘‘அத்தி² இத³’’ந்தி பஜானாதி, ஸுஞ்ஞதாவக்கந்தீதி ஸுஞ்ஞதானிப்³ப³த்தி.

177. அமனஸிகரித்வா மனுஸ்ஸஸஞ்ஞந்தி இத⁴ கா³மஸஞ்ஞம் ந க³ண்ஹாதி. கஸ்மா? ஏவம் கிரஸ்ஸ அஹோஸி – ‘‘மனுஸ்ஸஸஞ்ஞாய கா³மஸஞ்ஞம் நிவத்தேத்வா, அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய மனுஸ்ஸஸஞ்ஞம், பத²வீஸஞ்ஞாய அரஞ்ஞஸஞ்ஞம், ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞாய பத²வீஸஞ்ஞம்…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞாய ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞம், விபஸ்ஸனாய நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞம், மக்³கே³ன விபஸ்ஸனம் நிவத்தேத்வா அனுபுப்³பே³ன அச்சந்தஸுஞ்ஞதம் நாம த³ஸ்ஸேஸ்ஸாமீ’’தி. தஸ்மா ஏவம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. தத்த² பத²வீஸஞ்ஞந்தி கஸ்மா அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் பஹாய பத²வீஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி? அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய விஸேஸானதி⁴க³மனதோ. யதா² ஹி புரிஸஸ்ஸ ரமணீயம் கே²த்தட்டா²னம் தி³ஸ்வா – ‘‘இத⁴ வுத்தா ஸாலிஆத³யோ ஸுட்டு² ஸம்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி, மஹாலாப⁴ம் லபி⁴ஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்தக்க²த்தும்பி கே²த்தட்டா²னம் ஓலோகேந்தஸ்ஸ ஸாலிஆத³யோ ந ஸம்பஜ்ஜந்தேவ, ஸசே பன தம் டா²னம் விஹதகா²ணுககண்டகம் கத்வா கஸித்வா வபதி, ஏவம் ஸந்தே ஸம்பஜ்ஜந்தி, ஏவமேவ – ‘‘இத³ம் அரஞ்ஞம், அயம் ருக்கோ², அயம் பப்³ப³தோ, அயம் நீலோபா⁴ஸோ வனஸண்டோ³’’தி ஸசேபி ஸத்தக்க²த்தும் அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி, நேவூபசாரம் ந ஸமாதி⁴ம் பாபுணாதி, பத²வீஸஞ்ஞாய பனஸ்ஸ து⁴வஸேவனம் கம்மட்டா²னம் பத²வீகஸிணம் பரிகம்மம் கத்வா ஜா²னானி நிப்³ப³த்தேத்வா ஜா²னபத³ட்டா²னம்பி விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா ஸக்கா அரஹத்தம் பாபுணிதும். தஸ்மா அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் பஹாய பத²வீஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி. படிச்சாதி படிச்ச ஸம்பூ⁴தம்.

இதா³னி யஸ்மிம் பத²வீகஸிணே ஸோ பத²வீஸஞ்ஞீ ஹோதி, தஸ்ஸ ஓபம்மத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸேய்யதா²பீதிஆதி³மாஹ. தத்த² உஸப⁴ஸ்ஸ ஏதந்தி ஆஸப⁴ம். அஞ்ஞேஸம் பன கு³ன்னம் க³ண்டா³பி ஹோந்தி பஹாராபி. தேஸஞ்ஹி சம்மம் பஸாரியமானம் நிப்³ப³லிகம் ந ஹோதி, உஸப⁴ஸ்ஸ லக்க²ணஸம்பன்னதாய தே தோ³ஸா நத்தி². தஸ்மா தஸ்ஸ சம்மம் க³ஹிதம். ஸங்குஸதேனாதி கி²லஸதேன. ஸுவிஹதந்தி பஸாரேத்வா ஸுட்டு² விஹதம். ஊனகஸதஸங்குவிஹதஞ்ஹி நிப்³ப³லிகம் ந ஹோதி, ஸங்குஸதேன விஹதம் பே⁴ரிதலம் விய நிப்³ப³லிகம் ஹோதி. தஸ்மா ஏவமாஹ. உக்கூலவிக்கூலந்தி உச்சனீசம் த²லட்டா²னம் நின்னட்டா²னம். நதீ³விது³க்³க³ந்தி நதி³யோ சேவ து³க்³க³மட்டா²னஞ்ச. பத²வீஸஞ்ஞம் படிச்ச மனஸி கரோதி ஏகத்தந்தி கஸிணபத²வியம்யேவ படிச்ச ஸம்பூ⁴தம் ஏகம் ஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி. த³ரத²மத்தாதி இதோ பட்டா²ய ஸப்³ப³வாரேஸு பவத்தத³ரத²வஸேன த³ரத²மத்தா வேதி³தப்³பா³.

182. அனிமித்தம் சேதோஸமாதி⁴ந்தி விபஸ்ஸனாசித்தஸமாதி⁴ம். ஸோ ஹி நிச்சனிமித்தாதி³விரஹிதோ அனிமித்தோதி வுச்சதி. இமமேவ காயந்தி விபஸ்ஸனாய வத்து²ம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² இமமேவாதி இமம் ஏவ சதுமஹாபூ⁴திகம். ஸளாயதனிகந்தி ஸளாயதனபடிஸம்யுத்தம். ஜீவிதபச்சயாதி யாவ ஜீவிதிந்த்³ரியானம் பவத்தி, தாவ ஜீவிதபச்சயா பவத்தத³ரத²மத்தா அத்தீ²தி வுத்தம் ஹோதி.

183. புன அனிமித்தந்தி விபஸ்ஸனாய படிவிபஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். காமாஸவம் படிச்சாதி காமாஸவம் படிச்ச உப்பஜ்ஜனபவத்தத³ரதா² இத⁴ ந ஸந்தி, அரியமக்³கே³ சேவ அரியப²லே ச நத்தீ²தி வுத்தம் ஹோதி. இமமேவ காயந்தி இமம் உபாதி³ஸேஸத³ரத²த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். இதி மனுஸ்ஸஸஞ்ஞாய கா³மஸஞ்ஞம் நிவத்தேத்வா…பே… மக்³கே³ன விபஸ்ஸனம் நிவத்தேத்வா அனுபுப்³பே³ன அச்சந்தஸுஞ்ஞதா நாம த³ஸ்ஸிதா ஹோதி.

184. பரிஸுத்³த⁴ந்தி நிருபக்கிலேஸம். அனுத்தரந்தி உத்தரவிரஹிதம் ஸப்³ப³ஸேட்ட²ம். ஸுஞ்ஞதந்தி ஸுஞ்ஞதப²லஸமாபத்திம். தஸ்மாதி யஸ்மா அதீதேபி, பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³த⁴ஸாவகஸங்கா²தா ஸமணப்³ராஹ்மணா. அனாக³தேபி, ஏதரஹிபி பு³த்³த⁴பு³த்³த⁴ஸாவகஸங்கா²தா ஸமணப்³ராஹ்மணா இமம்யேவ பரிஸுத்³த⁴ம் பரமம் அனுத்தரம் ஸுஞ்ஞதம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிம்ஸு விஹரிஸ்ஸந்தி விஹரந்தி ச, தஸ்மா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

சூளஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. மஹாஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனா

185. ஏவம் மே ஸுதந்தி மஹாஸுஞ்ஞதஸுத்தம். தத்த² காளகே²மகஸ்ஸாதி ச²விவண்ணேன ஸோ காளோ, கே²மகோதி பனஸ்ஸ நாமம். விஹாரோதி தஸ்மிம்யேவ நிக்³ரோதா⁴ராமே ஏகஸ்மிம் பதே³ஸே பாகாரேன பரிக்கி²பித்வா த்³வாரகோட்ட²கம் மாபேத்வா ஹம்ஸவட்டகாதி³ஸேனாஸனானி சேவ மண்ட³லமாளபோ⁴ஜனஸாலாதீ³னி ச பதிட்ட²பேத்வா கதோ விஹாரோ. ஸம்ப³ஹுலானி ஸேனாஸனானீதி மஞ்சோ பீட²ம் பி⁴ஸிபி³ம்போ³ஹனம் தட்டிகா சம்மக²ண்டோ³ திணஸந்தா²ரோ பண்ணஸந்தா²ரோ பலாலஸந்தா²ரோதிஆதீ³னி பஞ்ஞத்தானி ஹோந்தி, மஞ்சேன மஞ்சம்…பே… பலாலஸந்தா²ரேனேவ பலாலஸந்தா²ரம் ஆஹச்ச ட²பிதானி, க³ணபி⁴க்கூ²னம் வஸனட்டா²னஸதி³ஸம் அஹோஸி.

ஸம்ப³ஹுலா நு கோ²தி ப⁴க³வதோ போ³தி⁴பல்லங்கேயேவ ஸப்³ப³கிலேஸானம் ஸமுக்³கா⁴டிதத்தா ஸம்ஸயோ நாம நத்தி², விதக்கபுப்³ப³பா⁴கா³ புச்சா², விதக்கபுப்³ப³பா⁴கே³ சாயம் நுகாரோ நிபாதமத்தோ. பாடிமத்த²கம் க³ச்ச²ந்தே அவினிச்சி²தோ நாம ந ஹோதி. இதோ கிர புப்³பே³ ப⁴க³வதா த³ஸ த்³வாத³ஸ பி⁴க்கூ² ஏகட்டா²னே வஸந்தா ந தி³ட்ட²புப்³பா³.

அத²ஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – க³ணவாஸோ நாமாயம் வட்டே ஆசிண்ணஸமாசிண்ணோ நதீ³ஓதிண்ணஉத³கஸதி³ஸோ, நிரயதிரச்சா²னயோனிபேத்திவிஸயாஸுரகாயேஸுபி, மனுஸ்ஸலோக-தே³வலோகப்³ரஹ்மலோகேஸுபி க³ணவாஸோவ ஆசிண்ணோ. த³ஸயோஜனஸஹஸ்ஸோ ஹி நிரயோ திபுசுண்ணப⁴ரிதா நாளி விய ஸத்தேஹி நிரந்தரோ, பஞ்சவித⁴ப³ந்த⁴னகம்மகாரணகரணட்டா²னே ஸத்தானம் பமாணம் வா பரிச்சே²தோ³ வா நத்தி², ததா² வாஸீஹி தச்ச²னாதி³டா²னேஸு, இதி க³ணபூ⁴தாவ பச்சந்தி. திரச்சா²னயோனியம் ஏகஸ்மிம் வம்மிகே உபஸிகானம் பமாணம் வா பரிச்சே²தோ³ வா நத்தி², ததா² ஏகேகபி³லாதீ³ஸுபி கிபில்லிகாதீ³னம். திரச்சா²னயோனியம்பி க³ணவாஸோவ. பேதனக³ரானி ச கா³வுதிகானி அட்³ட⁴யோஜனிகானிபி பேதப⁴ரிதானி ஹோந்தி. ஏவம் பேத்திவிஸயேபி க³ணவாஸோவ. அஸுரப⁴வனம் த³ஸயோஜனஸஹஸ்ஸம் கண்ணே பக்கி²த்தஸூசியா கண்ணபி³லம் விய ஹோதி. இதி அஸுரகாயேபி க³ணவாஸோவ. மனுஸ்ஸலோகே ஸாவத்தி²யம் ஸத்தபண்ணாஸ குலஸதஸஹஸ்ஸானி, ராஜக³ஹே அந்தோ ச ப³ஹி ச அட்டா²ரஸ மனுஸ்ஸகோடியோ வஸிம்ஸு. ஏவம் அஞ்ஞேஸுபி டா²னேஸூதி மனுஸ்ஸலோகேபி க³ணவாஸோவ. பு⁴ம்மதே³வதா ஆதி³ம் கத்வா தே³வலோகப்³ரஹ்மலோகேஸுபி க³ணவாஸோவ. ஏகேகஸ்ஸ ஹி தே³வபுத்தஸ்ஸ அட்³ட⁴தியா நாடககோடியோ ஹோந்தி, நவபி கோடியோ ஹோந்தி, ஏகட்டா²னே த³ஸஸஹஸ்ஸாபி ப்³ரஹ்மானோ வஸந்தி.

ததோ சிந்தேஸி – ‘‘மயா ஸதஸஹஸ்ஸகப்பாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி க³ணவாஸவித்³த⁴ம்ஸனத்த²ம் த³ஸ பாரமியோ பூரிதா, இமே ச பி⁴க்கூ² இதோ பட்டா²யேவ க³ணம் ப³ந்தி⁴த்வா க³ணாபி⁴ரதா ஜாதா அனனுச்ச²விகம் கரோந்தீ’’தி. ஸோ த⁴ம்மஸம்வேக³ம் உப்பாதே³த்வா புன சிந்தேஸி – ‘‘ஸசே ‘ஏகட்டா²னே த்³வீஹி பி⁴க்கூ²ஹி ந வஸிதப்³ப³’ந்தி ஸக்கா ப⁴வேய்ய ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதும், ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞாபேய்யம், ந கோ² பனேதம் ஸக்கா. ஹந்தா³ஹம் மஹாஸுஞ்ஞதாபடிபத்திம் நாம ஸுத்தந்தம் தே³ஸேமி, யம் ஸிக்கா²காமானம் குலபுத்தானம் ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தி விய நக³ரத்³வாரே நிக்கி²த்தஸப்³ப³காயிகஆதா³ஸோ விய ச ப⁴விஸ்ஸதி. ததோ யதா² நாமேகஸ்மிம் ஆதா³ஸே க²த்தியாத³யோ அத்தனோ வஜ்ஜம் தி³ஸ்வா தம் பஹாய அனவஜ்ஜா ஹோந்தி, ஏவமேவம் மயி பரினிப்³பு³தேபி பஞ்சவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி இமம் ஸுத்தம் ஆவஜ்ஜித்வா க³ணம் வினோதே³த்வா ஏகீபா⁴வாபி⁴ரதா குலபுத்தா வட்டது³க்க²ஸ்ஸ அந்தம் கரிஸ்ஸந்தீ’’தி. ப⁴க³வதோ ச மனோரத²ம் பூரேந்தா விய இமம் ஸுத்தம் ஆவஜ்ஜித்வா க³ணம் வினோதே³த்வா வட்டது³க்க²ம் கே²பேத்வா பரினிப்³பு³தா குலபுத்தா க³ணனபத²ம் வீதிவத்தா. வாலிகபிட்டி²விஹாரேபி ஹி ஆபி⁴த⁴ம்மிகஅப⁴யத்தே²ரோ நாம வஸ்ஸூபனாயிகஸமயே ஸம்ப³ஹுலேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் இமம் ஸுத்தம் ஸஞ்ஜா²யித்வா ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏவம் காரேதி, மயம் கிம் கரோமா’’தி ஆஹ. தே ஸப்³பே³பி அந்தோவஸ்ஸே க³ணம் வினோதே³த்வா ஏகீபா⁴வாபி⁴ரதா அரஹத்தம் பாபுணிம்ஸு. க³ணபே⁴த³னம் நாம இத³ம் ஸுத்தந்தி.

186. க⁴டாயாதி ஏவம்னாமகஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ. விஹாரேதி அயம்பி விஹாரோ நிக்³ரோதா⁴ராமஸ்ஸேவ ஏகதே³ஸே காளகே²மகஸ்ஸ விஹாரோ விய கதோதி வேதி³தப்³போ³. சீவரகம்மந்தி ஜிண்ணமலினானம் அக்³க³ளட்டா²னுப்பாத³னதோ⁴வனாதீ³ஹி கதபரிப⁴ண்ட³ம்பி, சீவரத்தா²ய உப்பன்னவத்தா²னம் விசாரணஸிப்³ப³னாதீ³ஹி அகதம் ஸம்விதா⁴னம்பி வட்டதி, இத⁴ பன அகதம் ஸம்விதா⁴னம் அதி⁴ப்பேதம். மனுஸ்ஸா ஹி ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ சீவரஸாடகே அத³ம்ஸு. தஸ்மா தே²ரோ ஸம்ப³ஹுலே பி⁴க்கூ² க³ஹேத்வா தத்த² சீவரகம்மம் அகாஸி. தேபி பி⁴க்கூ² பாதோவ ஸூசிபாஸகஸ்ஸ பஞ்ஞாயனகாலதோ பட்டா²ய நிஸின்னா அபஞ்ஞாயனகாலே உட்ட²ஹந்தி. ஸூசிகம்மே நிட்டி²தேயேவ ஸேனாஸனானி ஸம்வித³ஹிஸ்ஸாமாதி ந ஸம்வித³ஹிம்ஸு. சீவரகாரஸமயோ நோதி தே²ரோ கிர சிந்தேஸி – ‘‘அத்³தா⁴ ஏதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ந படிஸாமிதானி ஸேனாஸனானி, ப⁴க³வதா ச தி³ட்டா²னி ப⁴விஸ்ஸந்தி. இதி அனத்தமனோ ஸத்தா² ஸுட்டு² நிக்³க³ஹேதுகாமோ, இமேஸம் பி⁴க்கூ²னம் உபத்த²ம்போ⁴ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி; தஸ்மா ஏவமாஹ. அயம் பனேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – ‘‘ந, ப⁴ந்தே, இமே பி⁴க்கூ² கம்மாராமா ஏவ, சீவரகிச்சவஸேன பன ஏவம் வஸந்தீ’’தி.

ந கோ², ஆனந்தா³தி, ஆனந்த³, கம்மஸமயோ வா ஹோது அகம்மஸமயோ வா, சீவரகாரஸமயோ வா ஹோது அசீவரகாரஸமயோ வா, அத² கோ² ஸங்க³ணிகாராமோ பி⁴க்கு² ந ஸோப⁴தியேவ. மா த்வம் அனுபத்த²ம்ப⁴ட்டா²னே உபத்த²ம்போ⁴ அஹோஸீதி. தத்த² ஸங்க³ணிகாதி ஸகபரிஸஸமோதா⁴னம். க³ணோதி நானாஜனஸமோதா⁴னம். இதி ஸங்க³ணிகாராமோ வா ஹோது க³ணாராமோ வா, ஸப்³ப³தா²பி க³ணபா³ஹுல்லாபி⁴ரதோ க³ணப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴ பி⁴க்கு² ந ஸோப⁴தி. பச்சா²ப⁴த்தே பன தி³வாட்டா²னம் ஸம்மஜ்ஜித்வா ஸுதோ⁴தஹத்த²பாதோ³ மூலகம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா ஏகாராமதமனுயுத்தோ பி⁴க்கு² பு³த்³த⁴ஸாஸனே ஸோப⁴தி. நேக்க²ம்மஸுக²ந்தி காமதோ நிக்க²ந்தஸ்ஸ ஸுக²ம். பவிவேகஸுக²ம்பி காமபவிவேகஸுக²மேவ. ராகா³தீ³னம் பன வூபஸமத்தா²ய ஸம்வத்ததீதி உபஸமஸுக²ம். மக்³க³ஸம்போ³த⁴த்தா²ய ஸம்வத்ததீதி ஸம்போ³தி⁴ஸுக²ம். நிகாமலாபீ⁴தி காமலாபீ⁴ இச்சி²தலாபீ⁴. அகிச்ச²லாபீ⁴தி அது³க்க²லாபீ⁴. அகஸிரலாபீ⁴தி விபுலலாபீ⁴.

ஸாமாயிகந்தி அப்பிதப்பிதஸமயே கிலேஸேஹி விமுத்தம். கந்தந்தி மனாபம். சேதோவிமுத்திந்தி ரூபாரூபாவசரசித்தவிமுத்திம். வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘சத்தாரி ச ஜா²னானி சதஸ்ஸோ ச அரூபஸமாபத்தியோ, அயம் ஸாமாயிகோ விமோக்கோ²’’தி (படி. ம. 1.213). அஸாமாயிகந்தி ந ஸமயவஸேன கிலேஸேஹி விமுத்தம், அத² கோ² அச்சந்தவிமுத்தம் லோகுத்தரம் வுத்தம். வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘சத்தாரோ ச அரியமக்³கா³ சத்தாரி ச ஸாமஞ்ஞப²லானி, அயம் அஸாமாயிகோ விமோக்கோ²’’தி. அகுப்பந்தி கிலேஸேஹி அகோபேதப்³ப³ம்.

ஏத்தாவதா கிம் கதி²தம் ஹோதி? ஸங்க³ணிகாராமோ பி⁴க்கு² க³ணப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴ நேவ லோகியகு³ணம், ந ச லோகுத்தரகு³ணம் நிப்³ப³த்தேதும் ஸக்கோதி, க³ணம் வினோதே³த்வா பன ஏகாபி⁴ரதோ ஸக்கோதி. ததா² ஹி விபஸ்ஸீ போ³தி⁴ஸத்தோ சதுராஸீதியா பப்³ப³ஜிதஸஹஸ்ஸேஹி பரிவுதோ ஸத்த வஸ்ஸானி விசரந்தோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணம் நிப்³ப³த்தேதும் நாஸக்கி², க³ணம் வினோதே³த்வா ஸத்ததி³வஸே ஏகீபா⁴வாபி⁴ரதோ போ³தி⁴மண்ட³ம் ஆருய்ஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணம் நிப்³ப³த்தேஸி. அம்ஹாகம் போ³தி⁴ஸத்தோ பஞ்சவக்³கி³யேஹி ஸத்³தி⁴ம் ச²ப்³ப³ஸ்ஸானி விசரந்தோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணம் நிப்³ப³த்தேதும் நாஸக்கி², தேஸு பக்கந்தேஸு ஏகீபா⁴வாபி⁴ரதோ போ³தி⁴மண்ட³ம் ஆருய்ஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணம் நிப்³ப³த்தேஸி.

ஏவம் ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸ கு³ணாதி⁴க³மாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தோ³ஸுப்பத்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ நாஹம் ஆனந்தா³திஆதி³மாஹ. தத்த² ரூபந்தி ஸரீரம். யத்த² ரத்தஸ்ஸாதி யஸ்மிம் ரூபே ராக³வஸேன ரத்தஸ்ஸ. ந உப்பஜ்ஜேய்யுந்தி யஸ்மிம் ரூபே ரத்தஸ்ஸ ந உப்பஜ்ஜேய்யும், தம் ரூபம் ந ஸமனுபஸ்ஸாமி, அத² கோ² ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானானம் த³ஸப³லஸாவகத்துபக³மனஸங்கா²தேன அஞ்ஞதா²பா⁴வேன ஸஞ்சயஸ்ஸ விய, உபாலிக³ஹபதினோ அஞ்ஞதா²பா⁴வேன நாடபுத்தஸ்ஸ விய, பியஜாதிகஸுத்தே ஸேட்டி²ஆதீ³னம் விய ச உப்பஜ்ஜந்தியேவ.

187. அயம் கோ² பனானந்தா³தி கோ அனுஸந்தி⁴? ஸசே ஹி கோசி து³ப்³பு³த்³தீ⁴ நவபப்³ப³ஜிதோ வதே³ய்ய – ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ கே²த்தம் பவிட்டா² கா³வியோ விய அம்ஹேயேவ க³ணதோ நீஹரதி, ஏகீபா⁴வே நியோஜேதி, ஸயம் பன ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³ஹி பரிவுதோ விஹரதீ’’தி, தஸ்ஸ வசனோகாஸுபச்சே²த³னத்த²ம் – ‘‘சக்கவாளபரியந்தாய பரிஸாய மஜ்ஜே² நிஸின்னோபி ததா²க³தோ ஏககோவா’’தி த³ஸ்ஸேதும் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. தத்த² ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபாதீ³னம் ஸங்க²னிமித்தானம். அஜ்ஜ²த்தந்தி விஸயஜ்ஜ²த்தம். ஸுஞ்ஞதந்தி ஸுஞ்ஞதப²லஸமாபத்திம். தத்ர சேதி உபயோக³த்தே² பு⁴ம்மம், தம் சேதி வுத்தம் ஹோதி. புன தத்ராதி தஸ்மிம் பரிஸமஜ்ஜே² டி²தோ. விவேகனின்னேனாதி நிப்³பா³னனின்னேன. ப்³யந்தீபூ⁴தேனாதி ஆஸவட்டா²னீயத⁴ம்மேஹி விக³தந்தேன நிஸ்ஸடேன விஸம்யுத்தேன. உய்யோஜனிகபடிஸம்யுத்தந்தி க³ச்ச²த² தும்ஹேதி ஏவம் உய்யோஜனிகேன வசனேன படிஸம்யுத்தம்.

காய பன வேலாய ப⁴க³வா ஏவம் கதே²தி? பச்சா²ப⁴த்தகிச்சவேலாய, வா புரிமயாமகிச்சவேலாய வா. ப⁴க³வா ஹி பச்சா²ப⁴த்தே க³ந்த⁴குடியம் ஸீஹஸேய்யம் கப்பேத்வா வுட்டா²ய ப²லஸமாபத்திம் அப்பேத்வா நிஸீத³தி. தஸ்மிம் ஸமயே த⁴ம்மஸ்ஸவனத்தா²ய பரிஸா ஸன்னிபதந்தி. அத² ப⁴க³வா காலம் விதி³த்வா க³ந்த⁴குடிதோ நிக்க²மித்வா பு³த்³தா⁴ஸனவரக³தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேத்வா பே⁴ஸஜ்ஜதேலபாகம் க³ண்ஹந்தோ விய காலம் அனதிக்கமித்வா விவேகனின்னேன சித்தேன பரிஸம் உய்யோஜேதி. புரிமயாமேபி ‘‘அபி⁴க்கந்தா கோ² வாஸேட்டா² ரத்தி, யஸ்ஸ தா³னி காலம் மஞ்ஞதா²’’தி (தீ³. நி. 3.299) ஏவம் உய்யோஜேதி. பு³த்³தா⁴னஞ்ஹி போ³தி⁴பத்திதோ பட்டா²ய த்³வே பஞ்சவிஞ்ஞாணானிபி நிப்³பா³னனின்னானேவ. தஸ்மாதிஹானந்தா³தி யஸ்மா ஸுஞ்ஞதாவிஹாரோ ஸந்தோ பணீதோ, தஸ்மா.

188. அஜ்ஜ²த்தமேவாதி கோ³சரஜ்ஜ²த்தமேவ. அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதந்தி இத⁴ நியகஜ்ஜ²த்தம், அத்தனோ பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு நிஸ்ஸிதந்தி அத்தோ². ஸம்பஜானோ ஹோதீதி கம்மட்டா²னஸ்ஸ அஸம்பஜ்ஜனபா⁴வஜானனேன ஸம்பஜானோ. ப³ஹித்³தா⁴தி பரஸ்ஸ பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு. அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴தி காலேன அஜ்ஜ²த்தம் காலேன ப³ஹித்³தா⁴. ஆனேஞ்ஜந்தி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ப⁴விஸ்ஸாமாதி ஆனேஞ்ஜம் அரூபஸமாபத்திம் மனஸி கரோதி.

தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிந்தி பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அபகு³ணபாத³கஜ்ஜா²னதோ வுட்டி²தஸ்ஸ ஹி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ தத்த² சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி. ததோ ‘‘பரஸ்ஸ ஸந்தானே நு கோ² கத²’’ந்தி ப³ஹித்³தா⁴ மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ததோ – ‘‘காலேன அத்தனோ ஸந்தானே, காலேன பரஸ்ஸ ஸந்தானே நு கோ² கத²’’ந்தி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ததோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதுகாமோ ‘‘அரூபஸமாபத்தியம் நு கோ² கத²’’ந்தி ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. இதா³னி – ‘‘ந மே சித்தம் பக்க²ந்த³தீதி விஸ்ஸட்ட²வீரியேன உபட்டா²காதீ³னம் பச்ச²தோ ந சரிதப்³ப³ம், பாத³கஜ்ஜா²னமேவ பன ஸாது⁴கம் புனப்புனம் மனஸிகாதப்³ப³ம். ஏவமஸ்ஸ ருக்கே² சி²ந்த³தோ ப²ரஸும்ஹி அவஹந்தே புன நிஸிதம் காரேத்வா சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ சி²ஜ்ஜேஸு ப²ரஸு விய கம்மட்டா²னே மனஸிகாரோ வஹதீ’’தி த³ஸ்ஸேதும் தஸ்மிம்யேவாதிஆதி³மாஹ. இதா³னிஸ்ஸ ஏவம் படிபன்னஸ்ஸ யம் யம் மனஸி கரோதி, தத்த² தத்த² மனஸிகாரோ ஸம்பஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ பக்க²ந்த³தீதி ஆஹ.

189. இமினா விஹாரேனாதி இமினா ஸமத²விபஸ்ஸனாவிஹாரேன. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோதி இதி சங்கமந்தோபி தஸ்மிம் கம்மட்டா²னே ஸம்பஜ்ஜமானே ‘‘ஸம்பஜ்ஜதி மே கம்மட்டா²ன’’ந்தி ஜானனேன ஸம்பஜானோ ஹோதி. ஸயதீதி நிபஜ்ஜதி. ஏத்த² கஞ்சி காலம் சங்கமித்வா – ‘‘இதா³னி ஏத்தகம் காலம் சங்கமிதும் ஸக்கி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஞத்வா இரியாபத²ம் அஹாபேத்வா டா²தப்³ப³ம். ஏஸ நயோ ஸப்³ப³வாரேஸு. ந கதே²ஸ்ஸாமீதி, இதிஹ தத்தா²தி ஏவம் ந கதே²ஸ்ஸாமீதி ஜானனேன தத்த² ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி.

புன து³தியவாரே ஏவரூபிம் கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீதி ஜானனேன ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸமத²விபஸ்ஸனா தருணாவ, தாஸம் அனுரக்க²ணத்த²ம் –

‘‘ஆவாஸோ கோ³சரோ ப⁴ஸ்ஸம், புக்³க³லோ அத² போ⁴ஜனம்;

உது இரியாபதோ² சேவ, ஸப்பாயோ ஸேவிதப்³ப³கோ’’தி.

ஸத்த ஸப்பாயானி இச்சி²தப்³பா³னி. தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²மித³ம் வுத்தம். விதக்கவாரேஸு அவிதக்கனஸ்ஸ ச விதக்கனஸ்ஸ ச ஜானனேன ஸம்பஜானதா வேதி³தப்³பா³.

190. இதி விதக்கபஹானேன த்³வே மக்³கே³ கதே²த்வா இதா³னி ததியமக்³க³ஸ்ஸ விபஸ்ஸனம் ஆசிக்க²ந்தோ பஞ்ச கோ² இமே, ஆனந்த³, காமகு³ணாதிஆதி³மாஹ. ஆயதனேதி தேஸுயேவ காமகு³ணேஸு கிஸ்மிஞ்சிதே³வ கிலேஸுப்பத்திகாரணே. ஸமுதா³சாரோதி ஸமுதா³சரணதோ அப்பஹீனகிலேஸோ. ஏவம் ஸந்தந்தி ஏவம் விஜ்ஜமானமேவ. ஸம்பஜானோதி கம்மட்டா²னஸ்ஸ அஸம்பத்திஜானனேன ஸம்பஜானோ. து³தியவாரே ஏவம் ஸந்தமேதந்தி ஏவம் ஸந்தே ஏதம். ஸம்பஜானோதி கம்மட்டா²னஸம்பத்திஜானனேன ஸம்பஜானோ. அயஞ்ஹி ‘‘பஹீனோ நு கோ² மே பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ச²ந்த³ராகோ³ நோ’’தி பச்சவேக்க²மானோ அபஹீனபா⁴வம் ஞத்வா வீரியம் பக்³க³ஹேத்வா தம் அனாகா³மிமக்³கே³ன ஸமுக்³கா⁴டேதி, ததோ மக்³கா³னந்தரம் ப²லம், ப²லதோ வுட்டா²ய பச்சவேக்க²மானோ பஹீனபா⁴வம் ஜானாதி, தஸ்ஸ ஜானனேன ‘‘ஸம்பஜானோ ஹோதீ’’தி வுத்தம்.

191. இதா³னி அரஹத்தமக்³க³ஸ்ஸ விபஸ்ஸனம் ஆசிக்க²ந்தோ பஞ்ச கோ² இமே, ஆனந்த³, உபாதா³னக்க²ந்தா⁴திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸோ பஹீயதீதி ரூபே அஸ்மீதி மானோ அஸ்மீதி ச²ந்தோ³ அஸ்மீதி அனுஸயோ பஹீயதி. ததா² வேத³னாதீ³ஸு ஸம்பஜானதா வுத்தனாயேனேவ வேதி³தப்³பா³.

இமே கோ² தே, ஆனந்த³, த⁴ம்மாதி ஹேட்டா² கதி²தே ஸமத²விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லத⁴ம்மே ஸந்தா⁴யாஹ. குஸலாயதிகாதி குஸலதோ ஆக³தா. குஸலா ஹி குஸலாபி ஹோந்தி குஸலாயதிகாபி, ஸேய்யதி²த³ம், பட²மஜ்ஜா²னம் குஸலம், து³தியஜ்ஜா²னம் குஸலஞ்சேவ குஸலாயதிகஞ்ச…பே… ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் குஸலம், நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் குஸலஞ்சேவ குஸலாயதிகஞ்ச, நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் குஸலம், ஸோதாபத்திமக்³கோ³ குஸலோ சேவ குஸலாயதிகோ ச…பே… அனாகா³மிமக்³கோ³ குஸலோ, அரஹத்தமக்³கோ³ குஸலோ சேவ குஸலாயதிகோ ச. ததா² பட²மஜ்ஜா²னம் குஸலம், தம்ஸம்பயுத்தகா த⁴ம்மா குஸலா சேவ குஸலாயதிகா ச…பே… அரஹத்தமக்³கோ³ குஸலோ, தம்ஸம்பயுத்தகா த⁴ம்மா குஸலா சேவ குஸலாயதிகா ச.

அரியாதி நிக்கிலேஸா விஸுத்³தா⁴. லோகுத்தராதி லோகே உத்தரா விஸிட்டா². அனவக்கந்தா பாபிமதாதி பாபிமந்தேன மாரேன அனோக்கந்தா. விபஸ்ஸனாபாத³கா அட்ட² ஸமாபத்தியோ அப்பேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ சித்தம் மாரோ ந பஸ்ஸதி, ‘‘இத³ம் நாம ஆரம்மணம் நிஸ்ஸாய ஸம்வத்ததீ’’தி ஜாதிதும் ந ஸக்கோதி. தஸ்மா ‘‘அனவக்கந்தா’’தி வுத்தம்.

தம் கிம் மஞ்ஞஸீதி இத³ம் கஸ்மா ஆஹ? க³ணேபி ஏகோ ஆனிஸம்ஸோ அத்தி², தம் த³ஸ்ஸேதும் இத³மாஹ. அனுப³ந்தி⁴துந்தி அனுக³ச்சி²தும் பரிசரிதும்.

ந கோ², ஆனந்தா³தி ஏத்த² கிஞ்சாபி ப⁴க³வதா – ‘‘ஸுதாவுதோ⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ அகுஸலம் பஜஹதி, குஸலம் பா⁴வேதி, ஸாவஜ்ஜம் பஜஹதி, அனவஜ்ஜம் பா⁴வேதி, ஸுத்³த⁴ம் அத்தானம் பரிஹரதீ’’தி (அ. நி. 7.67) ப³ஹுஸ்ஸுதோ பஞ்சாவுத⁴ஸம்பன்னோ யோதோ⁴ விய கதோ. யஸ்மா பன ஸோ ஸுதபரியத்திம் உக்³க³ஹேத்வாபி தத³னுச்ச²விகம் அனுலோமபடிபத³ம் ந படிபஜ்ஜதி, ந தஸ்ஸ தம் ஆவுத⁴ம் ஹோதி. யோ படிபஜ்ஜதி, தஸ்ஸேவ ஹோதி. தஸ்மா ஏதத³த்த²ம் அனுப³ந்தி⁴தும் நாரஹதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ந கோ², ஆனந்தா³தி ஆஹ.

இதா³னி யத³த்த²ம் அனுப³ந்தி⁴தப்³போ³, தம் த³ஸ்ஸேதும் யா ச கோ²திஆதி³மாஹ. இதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே தீஸு டா²னேஸு த³ஸ கதா²வத்தூ²னி ஆக³தானி. ‘‘இதி ஏவரூபம் கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி ஸப்பாயாஸப்பாயவஸேன ஆக³தானி, ‘‘யதி³த³ம் ஸுத்தம் கே³ய்ய’’ந்தி ஏத்த² ஸுதபரியத்திவஸேன ஆக³தானி, இமஸ்மிம் டா²னே பரிபூரணவஸேன ஆக³தானி. தஸ்மா இமஸ்மிம் ஸுத்தே த³ஸ கதா²வத்தூ²னி கதே²ந்தேன இமஸ்மிம் டா²னே ட²த்வா கதே²தப்³பா³னி.

இதா³னி யஸ்மா ஏகச்சஸ்ஸ ஏககஸ்ஸ விஹரதோபி அத்தோ² ந ஸம்பஜ்ஜதி, தஸ்மா தம் ஸந்தா⁴ய ஏகீபா⁴வே ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவம் ஸந்தே கோ², ஆனந்தா³திஆதி³மாஹ. தத்த² ஏவம் ஸந்தேதி ஏவம் ஏகீபா⁴வே ஸந்தே.

193. ஸத்தா²தி பா³ஹிரகோ தித்த²கரஸத்தா². அன்வாவத்தந்தீதி அனுஆவத்தந்தி உபஸங்கமந்தி. முச்ச²ம் காமயதீதி முச்ச²னதண்ஹம் பத்தே²தி, பவத்தேதீதி அத்தோ². ஆசரியூபத்³த³வேனாதி அப்³ப⁴ந்தரே உப்பன்னேன கிலேஸூபத்³த³வேன ஆசரியஸ்ஸுபத்³த³வோ. ஸேஸுபத்³த³வேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அவதி⁴ம்ஸு நந்தி மாரயிம்ஸு நம். ஏதேன ஹி கு³ணமரணம் கதி²தம்.

வினிபாதாயாதி ஸுட்டு² நிபதனாய. கஸ்மா பன ப்³ரஹ்மசாருபத்³த³வோவ – ‘‘து³க்க²விபாகதரோ ச கடுகவிபாகதரோ ச வினிபாதாய ச ஸம்வத்ததீ’’தி வுத்தோதி. பா³ஹிரபப்³ப³ஜ்ஜா ஹி அப்பலாபா⁴, தத்த² மஹந்தோ நிப்³ப³த்தேதப்³ப³கு³ணோ நத்தி², அட்ட²ஸமாபத்திபஞ்சாபி⁴ஞ்ஞாமத்தகமேவ ஹோதி. இதி யதா² க³த்³ரப⁴பிட்டி²தோ பதிதஸ்ஸ மஹந்தம் து³க்க²ம் ந ஹோதி, ஸரீரஸ்ஸ பம்ஸுமக்க²னமத்தமேவ ஹோதி, ஏவம் பா³ஹிரஸமயே லோகியகு³ணமத்ததோவ பரிஹாயதி, தேன புரிமம் உபத்³த³வத்³வயம் ந ஏவம் வுத்தம். ஸாஸனே பன பப்³ப³ஜ்ஜா மஹாலாபா⁴, தத்த² சத்தாரோ மக்³கா³ சத்தாரி ப²லானி நிப்³பா³னந்தி மஹந்தா அதி⁴க³ந்தப்³ப³கு³ணா. இதி யதா² உப⁴தோ ஸுஜாதோ க²த்தியகுமாரோ ஹத்தி²க்க²ந்த⁴வரக³தோ நக³ரம் அனுஸஞ்சரந்தோ ஹத்தி²க்க²ந்த⁴தோ பதிதோ மஹாது³க்க²ம் நிக³ச்ச²தி, ஏவம் ஸாஸனதோ பரிஹாயமானோ நவஹி லோகுத்தரகு³ணேஹி பரிஹாயதி. தேனாயம் ப்³ரஹ்மசாருபத்³த³வோ ஏவம் வுத்தோ.

196. தஸ்மாதி யஸ்மா ஸேஸுபத்³த³வேஹி ப்³ரஹ்மசாருபத்³த³வோ து³க்க²விபாகதரோ, யஸ்மா வா ஸபத்தபடிபத்திம் வீதிக்கமந்தோ தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்ததி, மித்தபடிபத்தி ஹிதாய, தஸ்மா. ஏவம் உபரிமேனபி ஹேட்டி²மேனபி அத்தே²ன யோஜேதப்³ப³ம். மித்தவதாயாதி மித்தபடிபத்தியா. ஸபத்தவதாயாதி வேரபடிபத்தியா.

வோக்கம்ம ச ஸத்து²ஸாஸனாதி து³க்கடது³ப்³பா⁴ஸிதமத்தம்பி ஹி ஸஞ்சிச்ச வீதிக்கமந்தோ வோக்கம்ம வத்ததி நாம. ததே³வ அவீதிக்கமந்தோ ந வோக்கம்ம வத்ததி நாம.

ந வோ அஹம், ஆனந்த³, ததா² பரக்கமிஸ்ஸாமீதி அஹம் தும்ஹேஸு ததா² ந படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமி. ஆமகேதி அபக்கே. ஆமகமத்தேதி ஆமகே நாதிஸுக்கே² பா⁴ஜனே. கும்ப⁴காரோ ஹி ஆமகம் நாதிஸுக்க²ம் அபக்கம் உபோ⁴ஹி ஹத்தே²ஹி ஸண்ஹிகம் க³ண்ஹாதி ‘‘மா பி⁴ஜ்ஜதூ’’தி. இதி யதா² கும்ப⁴காரோ தத்த² படிபஜ்ஜதி, நாஹம் தும்ஹேஸு ததா² படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமி. நிக்³க³ய்ஹ நிக்³க³ய்ஹாதி ஸகிம் ஓவதி³த்வா துண்ஹீ ந ப⁴விஸ்ஸாமி, நிக்³க³ண்ஹித்வா நிக்³க³ண்ஹித்வா புனப்புனம் ஓவதி³ஸ்ஸாமி அனுஸாஸிஸ்ஸாமி. பவய்ஹ பவய்ஹாதி தோ³ஸே பவாஹேத்வா பவாஹேத்வா. யதா² பக்கபா⁴ஜனேஸு கும்ப⁴காரோ பி⁴ன்னசி²ன்னஜஜ்ஜரானி பவாஹேத்வா ஏகதோ கத்வா ஸுபக்கானேவ ஆகோடேத்வா ஆகோடேத்வா க³ண்ஹாதி, ஏவமேவ அஹம்பி பவாஹேத்வா பவாஹேத்வா புனப்புனம் ஓவதி³ஸ்ஸாமி அனுஸாஸிஸ்ஸாமி. யோ ஸாரோ ஸோ ட²ஸ்ஸதீதி ஏவம் வோ மயா ஓவதி³யமானானம் யோ மக்³க³ப²லஸாரோ, ஸோ ட²ஸ்ஸதி. அபிச லோகியகு³ணாபி இத⁴ ஸாரோத்வேவ அதி⁴ப்பேதா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

மஹாஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. அச்ச²ரியஅப்³பு⁴தஸுத்தவண்ணனா

197. ஏவம் மே ஸுதந்தி அச்ச²ரியஅப்³பு⁴தஸுத்தம். தத்த² யத்ர ஹி நாமாதி அச்ச²ரியத்தே² நிபாதோ. யோ நாம ததா²க³தோதி அத்தோ². சி²ன்னபபஞ்சேதி ஏத்த² பபஞ்சா நாம தண்ஹா மானோ தி³ட்டீ²தி இமே தயோ கிலேஸா. சி²ன்னவடுமேதி ஏத்த² வடுமந்தி குஸலாகுஸலகம்மவட்டம் வுச்சதி. பரியாதி³ன்னவட்டேதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். ஸப்³ப³து³க்க²வீதிவத்தேதி ஸப்³ப³ம் விபாகவட்டஸங்கா²தம் து³க்க²ம் வீதிவத்தே. அனுஸ்ஸரிஸ்ஸதீதி இத³ம் யத்ராதி நிபாதவஸேன அனாக³தவசனம், அத்தோ² பனேத்த² அதீதவஸேன வேதி³தப்³போ³. ப⁴க³வா ஹி தே பு³த்³தே⁴ அனுஸ்ஸரி, ந இதா³னி அனுஸ்ஸரிஸ்ஸதி. ஏவம்ஜச்சாதி விபஸ்ஸீஆத³யோ க²த்தியஜச்சா, ககுஸந்தா⁴த³யோ ப்³ராஹ்மணஜச்சாதி. ஏவம்கோ³த்தாதி விபஸ்ஸீஆத³யோ கோண்ட³ஞ்ஞகோ³த்தா, ககுஸந்தா⁴த³யோ கஸ்ஸபகோ³த்தாதி. ஏவம்ஸீலாதி லோகியலோகுத்தரஸீலேன ஏவம்ஸீலா. ஏவம்த⁴ம்மாதி ஏத்த² ஸமாதி⁴பக்கா² த⁴ம்மா அதி⁴ப்பேதா. லோகியலோகுத்தரேன ஸமாதி⁴னா ஏவம்ஸமாதி⁴னோதி அத்தோ². ஏவம்பஞ்ஞாதி லோகியலோகுத்தரபஞ்ஞாய ஏவம்பஞ்ஞா. ஏவம்விஹாரீதி ஏத்த² பன ஹேட்டா² ஸமாதி⁴பக்கா²னம் த⁴ம்மானம் க³ஹிதத்தா விஹாரோ க³ஹிதோவ, புன கஸ்மா க³ஹிதமேவ க³ண்ஹாதீதி சே, ந இத³ம் க³ஹிதமேவ. இத³ஞ்ஹி நிரோத⁴ஸமாபத்திதீ³பனத்த²ம், தஸ்மா ஏவம்னிரோத⁴ஸமாபத்திவிஹாரீதி அயமேத்த² அத்தோ².

ஏவம்விமுத்தாதி ஏத்த² விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தி தத³ங்க³விமுத்தி ஸமுச்சே²த³விமுத்தி படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி பஞ்சவிதா⁴ விமுத்தியோ. தத்த² அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸயம் விக்க²ம்பி⁴தேஹி நீவரணாதீ³ஹி விமுத்தத்தா விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி³கா ஸத்த அனுபஸ்ஸனா ஸயம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ பச்சனீகங்க³வஸேன பரிசத்தாஹி நிச்சஸஞ்ஞாதீ³ஹி விமுத்தத்தா தத³ங்க³விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. சத்தாரோ அரியமக்³கா³ ஸயம் ஸமுச்சி²ன்னேஹி கிலேஸேஹி விமுத்தத்தா ஸமுச்சே²த³விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி மக்³கா³னுபா⁴வேன கிலேஸானம் படிப்பஸ்ஸத்³த⁴ந்தே உப்பன்னத்தா படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. நிப்³பா³னம் ஸப்³ப³கிலேஸேஹி நிஸ்ஸடத்தா அபக³தத்தா தூ³ரே டி²தத்தா நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³தம். இதி இமாஸம் பஞ்சன்னம் விமுத்தீனம் வஸேன ஏவம்விமுத்தாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

199. தஸ்மாதிஹாதி யஸ்மா த்வம் ‘‘ததா²க³தா அச்ச²ரியா’’தி வத³ஸி, தஸ்மா தம் பி⁴ய்யோஸோ மத்தாய படிப⁴ந்து ததா²க³தஸ்ஸ அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தத⁴ம்மாதி. ஸதோ ஸம்பஜானோதி ஏத்த² த்³வேஸம்பஜஞ்ஞானி மனுஸ்ஸலோகே தே³வலோகே ச. தத்த² வேஸ்ஸந்தரஜாதகே ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த்³வே புத்தே த³த்வா புனதி³வஸே ஸக்கஸ்ஸ தே³விம் த³த்வா ஸக்கேன பஸீதி³த்வா தி³ன்னே அட்ட² வரே க³ண்ஹந்தோ –

‘‘இதோ விமுச்சமானாஹம், ஸக்³க³கா³மீ விஸேஸகூ³;

அனிவத்தீ ததோ அஸ்ஸம், அட்ட²மேதம் வரம் வரே’’தி. (ஜா. 2.22.2300) –

ஏவம் துஸிதப⁴வனே மே படிஸந்தி⁴ ஹோதூதி வரம் அக்³க³ஹேஸி, ததோ பட்டா²ய துஸிதப⁴வனே உப்பஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி ஜானாதி, இத³ம் மனுஸ்ஸலோகே ஸம்பஜஞ்ஞம். வேஸ்ஸந்தரத்தபா⁴வதோ பன சுதோ புன துஸிதப⁴வனே நிப்³ப³த்தித்வா நிப்³ப³த்தோஸ்மீதி அஞ்ஞாஸி, இத³ம் தே³வலோகே ஸம்பஜஞ்ஞம்.

கிம் பன ஸேஸதே³வதா ந ஜானந்தீதி? நோ ந ஜானந்தி. தா பன உய்யானவிமானகப்பருக்கே² ஓலோகேத்வா தே³வனாடகேஹி தூரியஸத்³தே³ன பபோ³தி⁴தா ‘‘மாரிஸ அயம் தே³வலோகோ தும்ஹே இத⁴ நிப்³ப³த்தா’’தி ஸாரிதா ஜானந்தி. போ³தி⁴ஸத்தோ பட²மஜவனவாரே ந ஜானாதி, து³தியஜவனதோ பட்டா²ய ஜானாதி. இச்சஸ்ஸ அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணஜானனம் ஹோதி.

அட்டா²ஸீதி ஏத்த² கிஞ்சாபி அஞ்ஞேபி தே³வா தத்த² டி²தா டி²தம்ஹாதி ஜானந்தி, தே பன ச²ஸு த்³வாரேஸு ப³லவதா இட்டா²ரம்மணேன அபி⁴பு⁴ய்யமானா ஸதிம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா அத்தனோ பு⁴த்தபீதபா⁴வம்பி அஜானந்தா ஆஹாரூபச்சே²தே³ன காலம் கரோந்தி. போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ கிம் ததா²ரூபம் ஆரம்மணம் நத்தீ²தி? நோ நத்தி². ஸோ ஹி ஸேஸதே³வே த³ஸஹி டா²னேஹி அதி⁴க்³க³ண்ஹாதி, ஆரம்மணேன பன அத்தானம் மத்³தி³தும் ந தே³தி, தம் ஆரம்மணம் அபி⁴ப⁴வித்வா திட்ட²தி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸதோ ஸம்பஜானோ, ஆனந்த³, போ³தி⁴ஸத்தோ துஸிதே காயே அட்டா²ஸீ’’தி.

200. யாவதாயுகந்தி ஸேஸத்தபா⁴வேஸு கிம் யாவதாயுகம் ந திட்ட²த்தீதி? ஆம ந திட்ட²தி. அஞ்ஞதா³ ஹி தீ³கா⁴யுகதே³வலோகே நிப்³ப³த்தோ தத்த² பாரமியோ ந ஸக்கா பூரேதுந்தி அக்கீ²னி நிமீலேத்வா அதி⁴முத்திகாலம்கிரியம் நாம கத்வா மனுஸ்ஸலோகே நிப்³ப³த்ததி. அயம் காலங்கிரியா அஞ்ஞேஸம் ந ஹோதி. ததா³ பன அதி³ன்னதா³னம் நாம நத்தி², அரக்கி²தஸீலம் நாம நத்தி², ஸப்³ப³பாரமீனம் பூரிதத்தா யாவதாயுகம் அட்டா²ஸி.

ஸதோ ஸம்பஜானோ துஸிதா காயா சவித்வா மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதீதி ஏவம் தாவ ஸப்³ப³பாரமியோ பூரேத்வா ததா³ போ³தி⁴ஸத்தோ யாவதாயுகம் அட்டா²ஸி. தே³வதானம் பன – ‘‘மனுஸ்ஸக³ணனாவஸேன இதா³னி ஸத்தஹி தி³வஸேஹி சுதி ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி பஞ்ச புப்³ப³னிமித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி – மாலா மிலாயந்தி, வத்தா²னி கிலிஸ்ஸந்தி, கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சந்தி, காயே து³ப்³ப³ண்ணியம் ஓக்கமதி, தே³வோ தே³வாஸனே ந ஸண்டா²தி.

தத்த² மாலாதி படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணதி³வஸே பிளந்த⁴னமாலா. தா கிர ஸட்டி²ஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கா ஸத்தபண்ணாஸ-வஸ்ஸகோடியோ அமிலாயித்வா ததா³ மிலாயந்தி. வத்தே²ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்தகம் பன காலம் தே³வானம் நேவ ஸீதம் ந உண்ஹம் ஹோதி, தஸ்மிம் காலே ஸரீரதோ பி³ந்து³பி³ந்து³வஸேன ஸேதா³ முச்சந்தி. ஏத்தகஞ்ச காலம் தேஸம் ஸரீரே க²ண்டி³ச்சபாலிச்சாதி³வஸேன விவண்ணதா ந பஞ்ஞாயதி, தே³வதீ⁴தா ஸோளஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகா விய, தே³வபுத்தா வீஸதிவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகா விய கா²யந்தி. மரணகாலே பன நேஸம் கிலந்தரூபோ அத்தபா⁴வோ ஹோதி. ஏத்தகஞ்ச நேஸம் காலம் தே³வலோகே உக்கண்டி²தா நாம நத்தி², மரணகாலே பன நிஸ்ஸஸந்தி விஜம்ப⁴ந்தி, ஸகே ஆஸனே நாபி⁴ரமந்தி.

இமானி பன புப்³ப³னிமித்தானி, யதா² லோகே மஹாபுஞ்ஞானம் ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³னம்யேவ உக்காபாதபூ⁴மிசாலசந்த³க்³கா³ஹாதீ³னி நிமித்தானி பஞ்ஞாயந்தி, ந ஸப்³பே³ஸம், ஏவமேவ மஹேஸக்கா²னம் தே³வதானம்யேவ பஞ்ஞாயந்தி, ந ஸப்³பே³ஸம். யதா² ச மனுஸ்ஸேஸு புப்³ப³னிமித்தானி நக்க²த்தபாட²காத³யோவ ஜானந்தி, ந ஸப்³பே³, ஏவமேவ தானிபி ஸப்³பே³ தே³வா ந ஜானந்தி, பண்டி³தா ஏவ பன ஜானந்தி. தத்த² யே ச மந்தே³ன குஸலகம்மேன நிப்³ப³த்தா தே³வபுத்தா, தே தேஸு உப்பன்னேஸு – ‘‘இதா³னி கோ ஜானாதி, குஹிம் நிப்³ப³த்திஸ்ஸாமா’’தி பா⁴யந்தி. யே மஹாபுஞ்ஞா, தே – ‘‘அம்ஹேஹி தி³ன்னம் தா³னம் ரக்கி²தம் ஸீலம் பா⁴விதம் பா⁴வனம் ஆக³ம்ம உபரிதே³வலோகேஸு ஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமா’’தி ந பா⁴யந்தி. போ³தி⁴ஸத்தோபி தானி புப்³ப³னிமித்தானி தி³ஸ்வா ‘‘இதா³னி அனந்தரே அத்தபா⁴வே பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி ந பா⁴யி. அத²ஸ்ஸ தேஸு நிமித்தேஸு பாதுபூ⁴தேஸு த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளதே³வதா ஸன்னிபதித்வா – ‘‘மாரிஸ தும்ஹேஹி த³ஸ பாரமியோ பூரேந்தேஹி ந ஸக்கஸம்பத்திம் ந மாரப்³ரஹ்மசக்கவத்திஸம்பத்திம் பத்தே²ந்தேஹி பூரிதா, லோகனித்த²ரணத்தா²ய பன பு³த்³த⁴த்தம் பத்த²யமானேஹி பூரிதா. ஸோ வோ இதா³னி காலோ மாரிஸ பு³த்³த⁴த்தாய, ஸமயோ மாரிஸ பு³த்³த⁴த்தாயா’’தி யாசந்தி.

அத² மஹாஸத்தோ தே³வதானம் படிஞ்ஞம் அத³த்வாவ காலதீ³பதே³ஸகுலஜனேத்திஆயுபரிச்சே²த³வஸேன பஞ்சமஹாவிலோகனம் நாம விலோகேஸி. தத்த² ‘‘காலோ நு கோ², ந காலோ’’தி பட²மம் காலம் விலோகேஸி. தத்த² வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸதோ உத்³த⁴ம் வட்³டி⁴தஆயுகாலோ காலோ நாம ந ஹோதி. கஸ்மா? ததா³ ஹி ஸத்தானம் ஜாதிஜராமரணானி ந பஞ்ஞாயந்தி, பு³த்³தா⁴னஞ்ச த⁴ம்மதே³ஸனா நாம திலக்க²ணமுத்தா நத்தி², தேஸம் அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தாதி கதே²ந்தானம் ‘‘கிம் நாமேதம் கதே²ந்தீ’’தி நேவ ஸோதும் ந ஸத்³தா⁴தும் மஞ்ஞந்தி, ததோ அபி⁴ஸமயோ ந ஹோதி, தஸ்மிம் அஸதி அனிய்யானிகம் ஸாஸனம் ஹோதி. தஸ்மா ஸோ அகாலோ. வஸ்ஸஸததோ ஊனஆயுகாலோபி காலோ நாம ந ஹோதி. கஸ்மா? ததா³ ஹி ஸத்தா உஸ்ஸன்னகிலேஸா ஹோந்தி, உஸ்ஸன்னகிலேஸானஞ்ச தி³ன்னோவாதோ³ ஓவாத³ட்டா²னே ந திட்ட²தி. உத³கே த³ண்ட³ராஜி விய கி²ப்பம் விக³ச்ச²தி. தஸ்மா ஸோபி அகாலோ. ஸதஸஹஸ்ஸதோ பன பட்டா²ய ஹேட்டா² வஸ்ஸஸததோ பட்டா²ய உத்³த⁴ம் ஆயுகாலோ காலோ நாம. ததா³ ச வஸ்ஸஸதகாலோ ஹோதி. அத² மஹாஸத்தோ ‘‘நிப்³ப³த்திதப்³ப³காலோ’’தி காலம் பஸ்ஸி.

ததோ தீ³பம் விலோகேந்தோ ஸபரிவாரே சத்தாரோ தீ³பே ஓலோகேத்வா – ‘‘தீஸு தீ³பேஸு பு³த்³தா⁴ ந நிப்³ப³த்தந்தி, ஜம்பு³தீ³பேயேவ நிப்³ப³த்தந்தீ’’தி தீ³பம் பஸ்ஸி.

ததோ – ‘‘ஜம்பு³தீ³போ நாம மஹா, த³ஸயோஜனஸஹஸ்ஸபரிமாணோ, கதரஸ்மிம் நு கோ² பதே³ஸே பு³த்³தா⁴ நிப்³ப³த்தந்தீ’’தி தே³ஸம் விலோகேந்தோ மஜ்ஜி²மதே³ஸம் பஸ்ஸி. மஜ்ஜி²மதே³ஸோ நாம ‘‘புரத்தி²மாய தி³ஸாய க³ஜங்க³லம் நாம நிக³மோ’’திஆதி³னா நயேன வினயே (மஹாவ. 259) வுத்தோவ. ஸோ பன ஆயாமதோ தீணி யோஜனஸதானி. வித்தா²ரதோ அட்³ட⁴தியானி, பரிக்கே²பதோ நவயோஜனஸதானீதி. ஏதஸ்மிஞ்ஹி பதே³ஸே சத்தாரி அட்ட² ஸோளஸ வா அஸங்க்²யேய்யானி, கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச பாரமியோ பூரேத்வா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ உப்பஜ்ஜந்தி. த்³வே அஸங்க்²யேய்யானி, கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச பாரமியோ பூரேத்வா பச்சேகபு³த்³தா⁴ உப்பஜ்ஜந்தி, ஏகம் அஸங்க்²யேய்யம், கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச பாரமியோ பூரேத்வா ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானாத³யோ மஹாஸாவகா உப்பஜ்ஜந்தி, சதுன்னம் மஹாதீ³பானம் த்³விஸஹஸ்ஸானம் பரித்ததீ³பானஞ்ச இஸ்ஸரியாதி⁴பச்சகாரகசக்கவத்திராஜானோ உப்பஜ்ஜந்தி, அஞ்ஞே ச மஹேஸக்கா² க²த்தியப்³ராஹ்மணக³ஹபதிமஹாஸாலா உப்பஜ்ஜந்தி. இத³ஞ்சேத்த² கபிலவத்து² நாம நக³ரம், தத்த² மயா நிப்³ப³த்திதப்³ப³ந்தி நிட்ட²மக³மாஸி.

ததோ குலம் விலோகேந்தோ – ‘‘பு³த்³தா⁴ நாம லோகஸம்மதே குலே நிப்³ப³த்தந்தி, இதா³னி ச க²த்தியகுலம் லோகஸம்மதம், தத்த² நிப்³ப³த்திஸ்ஸாமி, ஸுத்³தோ⁴த³னோ நாம ராஜா மே பிதா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி குலம் பஸ்ஸி.

ததோ மாதரம் விலோகேந்தோ – ‘‘பு³த்³த⁴மாதா நாம லோலா ஸுராது⁴த்தா ந ஹோதி, கப்பஸதஸஹஸ்ஸம் பூரிதபாரமீ ஜாதிதோ பட்டா²ய அக²ண்ட³பஞ்சஸீலா ஹோதி, அயஞ்ச மஹாமாயா நாம தே³வீ ஏதி³ஸா. அயம் மே மாதா ப⁴விஸ்ஸதி. கித்தகம் பனஸ்ஸா ஆயூ’’தி ஆவஜ்ஜந்தோ – ‘‘த³ஸன்னம் மாஸானம் உபரி ஸத்த தி³வஸானீ’’தி பஸ்ஸி.

இதி இமம் பஞ்சமஹாவிலோகனம் விலோகேத்வா – ‘‘காலோ மே மாரிஸா பு³த்³த⁴பா⁴வாயா’’தி தே³வதானம் ஸங்க³ஹம் கரோந்தோ படிஞ்ஞம் த³த்வா ‘‘க³ச்ச²த² தும்ஹே’’தி தா தே³வதா உய்யோஜேத்வா துஸிததே³வதாஹி பரிவுதோ துஸிதபுரே நந்த³னவனம் பாவிஸி. ஸப்³ப³தே³வலோகேஸு ஹி நந்த³னவனம் அத்தி²யேவ. தத்த² நம் தே³வதா – ‘‘இதோ சுதோ ஸுக³திம் க³ச்ச², இதோ சுதோ ஸுக³திம் க³ச்சா²’’தி புப்³பே³கதகுஸலகம்மோகாஸம் ஸாரயமானா விசரந்தி. ஸோ ஏவம் தே³வதாஹி குஸலம் ஸாரயமானாஹி பரிவுதோ தத்த² விசரந்தோவ சவி.

ஏவம் சுதோ சவாமீதி பஜானாதி, சுதிசித்தம் ந ஜானாதி. படிஸந்தி⁴ம் க³ஹேத்வாபி படிஸந்தி⁴சித்தம் ந ஜானாதி, இமஸ்மிம் மே டா²னே படிஸந்தி⁴ க³ஹிதாதி ஏவம் பன ஜானாதி. கேசி பன தே²ரா ‘‘ஆவஜ்ஜனபரியாயோ நாம லத்³து⁴ம் வட்டதி, து³தியததியசித்தவாரேயேவ ஜானிஸ்ஸதீ’’தி வத³ந்தி. திபிடகமஹாஸீவத்தே²ரோ பனாஹ – ‘‘மஹாஸத்தானம் படிஸந்தி⁴ ந அஞ்ஞேஸம் படிஸந்தி⁴ஸதி³ஸா, கோடிப்பத்தம் தேஸம் ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம். யஸ்மா பன தேனேவ சித்தேன தம் சித்தம் ஞாதும் ந ஸக்கா, தஸ்மா சுதிசித்தம் ந ஜானாதி. சுதிக்க²ணேபி சவாமீதி பஜானாதி, படிஸந்தி⁴ம் க³ஹேத்வாபி படிஸந்தி⁴சித்தம் ந ஜானாதி, அஸுகஸ்மிம் டா²னே படிஸந்தி⁴ க³ஹிதாதி பஜானாதி, தஸ்மிம் காலே த³ஸஸஹஸ்ஸீ கம்பதீ’’தி. ஏவம் ஸதோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமந்தோ பன ஏகூனவீஸதியா படிஸந்தி⁴சித்தேஸு மேத்தாபுப்³ப³பா⁴க³ஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸ-ஸஹக³த-ஞாணஸம்பயுத்த-அஸங்கா²ரிக-குஸலசித்தஸ்ஸ ஸதி³ஸமஹாவிபாகசித்தேன படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹி. மஹாஸீவத்தே²ரோ பன ‘‘உபேக்கா²ஸஹக³தேனா’’தி ஆஹ.

படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹந்தோ பன ஆஸாள்ஹீபுண்ணமாயம் உத்தராஸாள்ஹனக்க²த்தேன அக்³க³ஹேஸி. ததா³ கிர மஹாமாயா புரே புண்ணமாய ஸத்தமதி³வஸதோ பட்டா²ய விக³தஸுராபானம் மாலாக³ந்த⁴விபூ⁴ஸனஸம்பன்னம் நக்க²த்தகீளம் அனுப⁴வமானா ஸத்தமே தி³வஸே பாதோ வுட்டா²ய க³ந்தோ⁴த³கேன ந்ஹாயித்வா ஸப்³பா³லங்காரவிபூ⁴ஸிதா வரபோ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜித்வா உபோஸத²ங்கா³னி அதி⁴ட்டா²ய ஸிரீக³ப்³ப⁴ம் பவிஸித்வா ஸிரீஸயனே நிபன்னா நித்³த³ம் ஓக்கமமானா இத³ம் ஸுபினம் அத்³த³ஸ – ‘‘சத்தாரோ கிர நம் மஹாராஜானோ ஸயனேனேவ ஸத்³தி⁴ம் உக்கி²பித்வா அனோதத்தத³ஹம் நேத்வா ஏகமந்தம் அட்ட²ம்ஸு. அத² நேஸம் தே³வியோ ஆக³ந்த்வா மனுஸ்ஸமலஹரணத்த²ம் ந்ஹாபேத்வா தி³ப்³ப³வத்த²ம் நிவாஸேத்வா க³ந்தே⁴ஹி விலிம்பேத்வா தி³ப்³ப³புப்பா²னி பிளந்தி⁴த்வா ததோ அவிதூ³ரே ரஜதபப்³ப³தோ, தஸ்ஸ அந்தோ கனகவிமானம் அத்தி², தஸ்மிம் பாசீனதோ ஸீஸம் கத்வா நிபஜ்ஜாபேஸும். அத² போ³தி⁴ஸத்தோ ஸேதவரவாரணோ ஹுத்வா ததோ அவிதூ³ரே ஏகோ ஸுவண்ணபப்³ப³தோ, தத்த² சரித்வா ததோ ஓருய்ஹ ரஜதபப்³ப³தம் அபி⁴ருஹித்வா உத்தரதி³ஸதோ ஆக³ம்ம கனகவிமானம் பவிஸித்வா மாதரம் பத³க்கி²ணம் கத்வா த³க்கி²ணபஸ்ஸம் பா²லேத்வா குச்சி²ம் பவிட்ட²ஸதி³ஸோ அஹோஸி.

அத² பபு³த்³தா⁴ தே³வீ தம் ஸுபினம் ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸி. ராஜா பபா⁴தாய ரத்தியா சதுஸட்டி²மத்தே ப்³ராஹ்மணபாமோக்கே² பக்கோஸாபேத்வா ஹரிதூபலித்தாய லாஜாதீ³ஹி கதமங்க³லஸக்காராய பூ⁴மியா மஹாரஹானி ஆஸனானி பஞ்ஞாபேத்வா தத்த² நிஸின்னானம் ப்³ராஹ்மணானம் ஸப்பிமது⁴ஸக்கராபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வரபாயாஸஸ்ஸ ஸுவண்ணரஜதபாதியோ பூரேத்வா ஸுவண்ணரஜதபாதீதிஹேவ படிகுஜ்ஜித்வா அதா³ஸி, அஞ்ஞேஹி ச அஹதவத்த²கபிலகா³வீதா³னாதீ³ஹி தே ஸந்தப்பேஸி. அத² நேஸம் ஸப்³ப³காமஸந்தப்பிதானம் ஸுபினம் ஆரோசாபேத்வா – ‘‘கிம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி புச்சி². ப்³ராஹ்மணா ஆஹம்ஸு – ‘‘மா சிந்தயி மஹாராஜ, தே³வியா தே குச்சி²ம்ஹி க³ப்³போ⁴ பதிட்டி²தோ, ஸோ ச கோ² புரிஸக³ப்³போ⁴, ந இத்தி²க³ப்³போ⁴, புத்தோ தே ப⁴விஸ்ஸதி. ஸோ ஸசே அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸிஸ்ஸதி, ராஜா ப⁴விஸ்ஸதி சக்கவத்தீ. ஸசே அகா³ரா நிக்க²ம்ம பப்³ப³ஜிஸ்ஸதி, பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதி லோகே விவட்டச்ச²தோ³’’தி. ஏவம் ஸதோ ஸம்பஜானோ போ³தி⁴ஸத்தோ துஸிதகாயா சவித்வா மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி.

தத்த² ஸதோ ஸம்பஜானோதி இமினா சதுத்தா²ய க³ப்³பா⁴வக்கந்தியா ஓக்கமதீதி த³ஸ்ஸேதி. சதஸ்ஸோ ஹி க³ப்³பா⁴வக்கந்தியோ.

‘‘சதஸ்ஸோ இமா, ப⁴ந்தே, க³ப்³பா⁴வக்கந்தியோ. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி, அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி, அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி, அயம் பட²மா க³ப்³பா⁴வக்கந்தி.

புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி, அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி, அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி, அயம் து³தியா க³ப்³பா⁴வக்கந்தி.

புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி, ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி, அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி, அயம் ததியா க³ப்³பா⁴வக்கந்தி.

புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி, ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி, ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி, அயம் சதுத்தா² க³ப்³பா⁴வக்கந்தீ’’தி (தீ³. நி. 3.147).

ஏதாஸு பட²மா லோகியமனுஸ்ஸானம் ஹோதி, து³தியா அஸீதிமஹாஸாவகானம், ததியா த்³வின்னம் அக்³க³ஸாவகானம் பச்சேகபோ³தி⁴ஸத்தானஞ்ச. தே கிர கம்மஜவாதேஹி உத்³த⁴ம்பாதா³ அதோ⁴ஸிரா அனேகஸதபோரிஸே பபாதே விய யோனிமுகே² தாளச்சி²க்³க³லேன ஹத்தீ² விய அதிவிய ஸம்பா³தே⁴ன யோனிமுகே²ன நிக்க²மமானா அனந்தம் து³க்க²ம் பாபுணந்தி. தேன நேஸம் ‘‘மயம் நிக்க²மாமா’’தி ஸம்பஜானதா ந ஹோதி. சதுத்தா² ஸப்³ப³ஞ்ஞுபோ³தி⁴ஸத்தானம். தே ஹி மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹந்தாபி ஜானந்தி, தத்த² வஸந்தாபி ஜானந்தி. நிக்க²மனகாலேபி நேஸம் கம்மஜவாதா உத்³த⁴ம்பாதே³ அதோ⁴ஸிரே கத்வா கி²பிதும் ந ஸக்கோந்தி, த்³வே ஹத்தே² பஸாரேத்வா அக்கீ²னி உம்மீலேத்வா டி²தகாவ நிக்க²மந்தி.

201. மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதீதி ஏத்த² மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கந்தோ ஹோதீதி அத்தோ². ஓக்கந்தே ஹி தஸ்மிம் ஏவம் ஹோதி, ந ஓக்கமமானே. அப்பமாணோதி பு³த்³த⁴ப்பமாணோ, விபுலோதி அத்தோ². உளாரோதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். தே³வானுபா⁴வந்தி ஏத்த² தே³வானம் அயமானுபா⁴வோ – நிவத்த²வத்த²ஸ்ஸ பபா⁴ த்³வாத³ஸ யோஜனானி ப²ரதி, ததா² ஸரீரஸ்ஸ, ததா² அலங்காரஸ்ஸ, ததா² விமானஸ்ஸ, தம் அதிக்கமித்வாதி அத்தோ².

லோகந்தரிகாதி திண்ணம் திண்ணம் சக்கவாளானம் அந்தரா ஏகேகோ லோகந்தரிகா ஹோதி, திண்ணம் ஸகடசக்கானம் பத்தானம் வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆஹச்ச ட²பிதானம் மஜ்ஜே² ஓகாஸோ விய. ஸோ பன லோகந்தரிகனிரயோ பரிமாணதோ அட்ட²யோஜனஸஹஸ்ஸோ ஹோதி. அகா⁴தி நிச்சவிவடா. அஸம்வுதாதி ஹேட்டா²பி அப்பதிட்டா². அந்த⁴காராதி தமபூ⁴தா. அந்த⁴காரதிமிஸாதி சக்கு²விஞ்ஞாணுப்பத்தினிவாரணதோ அந்த⁴பா⁴வகரணதிமிஸேன ஸமன்னாக³தா. தத்த² கிர சக்கு²விஞ்ஞாணம் ந ஜாயதி. ஏவம்மஹித்³தி⁴காதி சந்தி³மஸூரியா கிர ஏகப்பஹாரேனேவ தீஸு தீ³பேஸு பஞ்ஞாயந்தி, ஏவம்மஹித்³தி⁴கா. ஏகேகாய தி³ஸாய நவனவயோஜனஸதஸஹஸ்ஸானி அந்த⁴காரம் வித⁴மித்வா ஆலோகம் த³ஸ்ஸேந்தி, ஏவம் மஹானுபா⁴வா. ஆபா⁴ய நானுபோ⁴ந்தீதி அத்தனோ பபா⁴ய நப்பஹோந்தி. தே கிர சக்கவாளபப்³ப³தஸ்ஸ வேமஜ்ஜே²ன சரந்தி, சக்கவாளபப்³ப³தஞ்ச அதிக்கம்ம லோகந்தரிகனிரயோ, தஸ்மா தே தத்த² ஆபா⁴ய நப்பஹோந்தி.

யேபி தத்த² ஸத்தாதி யேபி தஸ்மிம் லோகந்தரமஹானிரயே ஸத்தா உபபன்னா. கிம் பன கம்மம் கத்வா தே தத்த² உப்பஜ்ஜந்தீதி? பா⁴ரியம் தா³ருணம் மாதாபிதூனம் த⁴ம்மிகஸமணப்³ராஹ்மணானஞ்ச உபரி அபராத⁴ம் அஞ்ஞஞ்ச தி³வஸே தி³வஸே பாணவதா⁴தி³ஸாஹஸிககம்மம் கத்வா உப்பஜ்ஜந்தி தம்ப³பண்ணிதீ³பே அப⁴யசோரனாக³சோராத³யோ விய. தேஸம் அத்தபா⁴வோ திகா³வுதிகோ ஹோதி, வக்³கு³லீனம் விய தீ³க⁴னகா² ஹோந்தி. தே ருக்கே² வக்³கு³லியோ விய நகே²ஹி சக்கவாளபாதே³ லக்³க³ந்தி. யதா³ பன ஸம்ஸப்பந்தா அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஹத்த²பாஸம் க³தா ஹோந்தி, அத² ‘‘ப⁴க்கோ² நோ லத்³தோ⁴’’தி மஞ்ஞமானா தத்த² வாவடா விபரிவத்தித்வா லோகஸந்தா⁴ரகஉத³கே பதந்தி. வாதே பஹரந்தே மது⁴கப²லானி விய சி²ஜ்ஜித்வா உத³கே பதந்தி. பதிதமத்தா ச அச்சந்தகா²ரே உத³கே பிட்ட²பிண்டி³ விய விலீயந்தி.

அஞ்ஞேபி கிர போ⁴ ஸந்தி ஸத்தாதி – ‘‘யதா² மயம் மஹாது³க்க²ம் அனுப⁴வாம, ஏவம் அஞ்ஞேபி கிர ஸத்தா இத³ம் து³க்க²ம் அனுப⁴வந்தா இதூ⁴பபன்னா’’தி தம் தி³வஸம் பஸ்ஸந்தி. அயம் பன ஓபா⁴ஸோ ஏகயாகு³பானமத்தம்பி ந திட்ட²தி, யாவதா நித்³தா³யித்வா பபு³த்³தோ⁴ ஆரம்மணம் விபா⁴வேதி, தத்தகம் காலம் ஹோதி. தீ³க⁴பா⁴ணகா பன ‘‘அச்ச²ராஸங்கா⁴டமத்தமேவ விஜ்ஜுபா⁴ஸோ விய நிச்ச²ரித்வா கிம் இத³ந்தி ப⁴ணந்தானம்யேவ அந்தரதா⁴யதீ’’தி வத³ந்தி. ஸங்கம்பதீதி ஸமந்ததோ கம்பதி. இதரத்³வயம் புரிமபஸ்ஸேவ வேவசனம். புன அப்பமாணோ சாதிஆதி³ நிக³மனத்த²ம் வுத்தம்.

202. சத்தாரோ தே³வபுத்தா சதுத்³தி³ஸம் ஆரக்கா²ய உபக³ச்ச²ந்தீதி ஏத்த² சத்தாரோதி சதுன்னம் மஹாராஜூனம் வஸேன வுத்தம், த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளே பன சத்தாரோ சத்தாரோ கத்வா சத்தாலீஸத³ஸஸஹஸ்ஸா ஹோந்தி. தத்த² இமஸ்மிம் சக்கவாளே மஹாராஜானோ க²க்³க³ஹத்தா² ஆக³ந்த்வா போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஆரக்க²ணத்தா²ய உபக³ந்த்வா ஸிரீக³ப்³ப⁴ம் பவிட்டா², இதரே க³ப்³ப⁴த்³வாரதோ பட்டா²ய அவருத்³த⁴பம்ஸுபிஸாசகாதி³யக்க²க³ணே படிக்கமாபேத்வா யாவ சக்கவாளா ஆரக்க²ம் க³ண்ஹிம்ஸு.

கிமத்த²ம் பனாயம் ரக்கா² ஆக³தா? நனு படிஸந்தி⁴க்க²ணே கலலகாலதோ பட்டா²ய ஸசேபி கோடிஸதஸஹஸ்ஸா மாரா கோடிஸதஸஹஸ்ஸம் ஸினேரும் உக்கி²பித்வா போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ வா போ³தி⁴ஸத்தமாதுயா வா அந்தராயகரணத்த²ம் ஆக³ச்சே²ய்யும், ஸப்³பே³ அந்தராவ அந்தரதா⁴யேய்யும். வுத்தம்பி சேதம் ப⁴க³வதா ருஹிருப்பாத³வத்து²ஸ்மிம் – ‘‘அட்டா²னமேதம், பி⁴க்க²வே, அனவகாஸோ, யம் பரூபக்கமேன ததா²க³தம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய. அனுபக்கமேன, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தா பரினிப்³பா³யந்தி. க³ச்ச²த² தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, யதா²விஹாரம், அரக்கி²யா, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தா’’தி (சூளவ. 341). ஏவமேதம், ந பரூபக்கமேன தேஸம் ஜீவிதந்தராயோ அத்தி². ஸந்தி கோ² பன அமனுஸ்ஸா விரூபா து³த்³த³ஸிகா, பே⁴ரவருபா பக்கி²னோ, யேஸம் ரூபம் தி³ஸ்வா ஸத்³த³ம் வா ஸுத்வா போ³தி⁴ஸத்தமாது ப⁴யம் வா ஸந்தாஸோ வா உப்பஜ்ஜேய்ய, தேஸம் நிவாரணத்தா²ய ரக்க²ம் அக்³க³ஹேஸும். அபிச கோ² போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ புஞ்ஞதேஜேன ஸஞ்ஜாதகா³ரவா அத்தனோ கா³ரவசோதி³தாபி தே ஏவமகம்ஸு.

கிம் பன தே அந்தோக³ப்³ப⁴ம் பவிஸித்வா டி²தா சத்தாரோ மஹாராஜானோ போ³தி⁴ஸத்தமாதுயா அத்தானம் த³ஸ்ஸேந்தி ந த³ஸ்ஸேந்தீதி? நஹானமண்ட³னபோ⁴ஜனாதி³ஸரீரகிச்சகாலே ந த³ஸ்ஸேந்தி, ஸிரீக³ப்³ப⁴ம் பவிஸித்வா வரஸயனே நிபன்னகாலே பன த³ஸ்ஸேந்தி. தத்த² கிஞ்சாபி அமனுஸ்ஸத³ஸ்ஸனம் நாம மனுஸ்ஸானம் ஸப்படிப⁴யம் ஹோதி, போ³தி⁴ஸத்தமாதா பன அத்தனோ சேவ புத்தஸ்ஸ ச புஞ்ஞானுபா⁴வேன தே தி³ஸ்வா ந பா⁴யதி, பகதிஅந்தேபுரபாலகேஸு விய அஸ்ஸா தேஸு சித்தம் உப்பஜ்ஜதி.

203. பகதியா ஸீலவதீதி ஸபா⁴வேனேவ ஸீலஸம்பன்னா. அனுப்பன்னே கிர பு³த்³தே⁴ மனுஸ்ஸா தாபஸபரிப்³பா³ஜகானம் ஸந்திகே வந்தி³த்வா உக்குடிகம் நிஸீதி³த்வா ஸீலம் க³ண்ஹந்தி, போ³தி⁴ஸத்தமாதாபி காலதே³விலஸ்ஸ இஸினோ ஸந்திகே க³ண்ஹாதி. போ³தி⁴ஸத்தே பன குச்சி²க³தே அஞ்ஞஸ்ஸ பாத³மூலே நிஸீதி³தும் நாம ந ஸக்கா, ஸமாஸனே நிஸீதி³த்வா க³ஹிதஸீலம்பி அவஞ்ஞா காரணமத்தம் ஹோதி. தஸ்மா ஸயமேவ ஸீலம் அக்³க³ஹேஸீதி வுத்தம் ஹோதி.

புரிஸேஸூதி போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ பிதரம் ஆதி³ம் கத்வா கேஸுசி மனுஸ்ஸேஸு புரிஸாதி⁴ப்பாயசித்தம் நுப்பஜ்ஜதி. தஞ்ச கோ² போ³தி⁴ஸத்தே கா³ரவேன, ந பஹீனகிலேஸதாய. போ³தி⁴ஸத்தமாது ரூபம் பன ஸுகுஸலாபி ஸிப்பிகா போத்த²கம்மாதீ³ஸுபி காதும் ந ஸக்கோந்தி, தம் தி³ஸ்வா புரிஸஸ்ஸ ராகோ³ நுப்பஜ்ஜதீதி ந ஸக்கா வத்தும். ஸசே பன தம் ரத்தசித்தோ உபஸங்கமிதுகாமோ ஹோதி, பாதா³ ந வஹந்தி, தி³ப்³ப³ஸங்க²லிகா விய ப³ஜ்ஜ²ந்தி. தஸ்மா ‘‘அனதிக்கமனீயா’’திஆதி³ வுத்தம்.

பஞ்சன்னம் காமகு³ணானந்தி புப்³பே³ ‘‘காமகு³ணூபஸம்ஹித’’ந்தி புரிஸாதி⁴ப்பாயவஸேன வத்து²படிக்கே²போ கதி²தோ, இத⁴ ஆரம்மணப்படிலாபோ⁴ த³ஸ்ஸிதோ. ததா³ கிர ‘‘தே³வியா ஏவரூபோ புத்தோ குச்சி²ஸ்மிம் உப்பன்னோ’’தி, ஸுத்வா ஸமந்ததோ ராஜானோ மஹக்³க⁴ஆப⁴ரணதூரியாதி³வஸேன பஞ்சத்³வாராரம்மணவத்து²பூ⁴தம் பண்ணாகாரம் பேஸேந்தி, போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ச போ³தி⁴ஸத்தமாதுயா ச கதகம்மஸ்ஸ உஸ்ஸன்னத்தா லாப⁴ஸக்காரஸ்ஸ பமாணபரிச்சே²தோ³ நாம நத்தி².

204. அகிலந்தகாயாதி யதா² அஞ்ஞா இத்தி²யோ க³ப்³ப⁴பா⁴ரேன கிலமந்தி, ஹத்த²பாதா³ உத்³து⁴மாதகாதீ³னி பாபுணந்தி, ந ஏவம் தஸ்ஸா கோசி கிலமதோ² அஹோஸி. திரோகுச்சி²க³தந்தி அந்தோகுச்சி²க³தம். கலலாதி³காலம் அதிக்கமித்வா ஸஞ்ஜாதஅங்க³பச்சங்க³ம் அஹீனிந்த்³ரியபா⁴வம் உபக³தம்யேவ பஸ்ஸதி. கிமத்த²ம் பஸ்ஸதி? ஸுக²வாஸத்த²ம். யதே²வ ஹி மாதா புத்தேன ஸத்³தி⁴ம் நிஸின்னா வா நிபன்னா வா ‘‘ஹத்த²ம் வா பாத³ம் வா ஓலம்ப³ந்தம் உக்கி²பித்வா ஸண்ட²பேஸ்ஸாமீ’’தி ஸுக²வாஸத்த²ம் புத்தம் ஓலோகேதி, ஏவம் போ³தி⁴ஸத்தமாதாபி யம் தம் மாது உட்டா²னக³மனபரிவத்தனனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு உண்ஹஸீதலோணிகதித்தககடுகாஹாரஅஜ்ஜோ²ஹரணகாலேஸு ச க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, அத்தி² நு கோ² மே தம் புத்தஸ்ஸாதி ஸுக²வாஸத்த²ம் போ³தி⁴ஸத்தம் ஓலோகயமானா பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா நிஸின்னம் போ³தி⁴ஸத்தம் பஸ்ஸதி. யதா² ஹி அஞ்ஞே அந்தோகுச்சி²க³தா பக்காஸயம் அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா ஆமாஸயம் உக்கி²பித்வா உத³ரபடலம் பிட்டி²தோ கத்வா பிட்டி²கண்டகம் நிஸ்ஸாய உக்குடிகா த்³வீஸு முட்டீ²ஸு ஹனுகம் ட²பேத்வா தே³வே வஸ்ஸந்தே ருக்க²ஸுஸிரே மக்கடா விய நிஸீத³ந்தி, ந ஏவம் போ³தி⁴ஸத்தோ. போ³தி⁴ஸத்தோ பன பிட்டி²கண்டகம் பிட்டி²தோ கத்வா த⁴ம்மாஸனே த⁴ம்மகதி²கோ விய பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா புரத்தா²பி⁴முகோ² நிஸீத³தி. புப்³பே³ கதகம்மம் பனஸ்ஸா வத்து²ம் ஸோதே⁴தி, ஸுத்³தே⁴ வத்து²ம்ஹி ஸுகு²மச்ச²விலக்க²ணம் நிப்³ப³த்ததி. அத² நம் குச்சி²க³தம் தசோ படிச்சா²தே³தும் ந ஸக்கோதி, ஓலோகேந்தியா ப³ஹி டி²தோ விய பஞ்ஞாயதி. தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேந்தோ ஸேய்யதா²பீதிஆதி³மாஹ. போ³தி⁴ஸத்தோ பன அந்தோகுச்சி²க³தோ மாதரம் ந பஸ்ஸதி. ந ஹி அந்தோகுச்சி²யம் சக்கு²விஞ்ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி.

205. காலம் கரோதீதி ந விஜாதபா⁴வபச்சயா, ஆயுபரிக்க²யேனேவ. போ³தி⁴ஸத்தேன வஸிதட்டா²னஞ்ஹி சேதியகுடிஸதி³ஸம் ஹோதி அஞ்ஞேஸம் அபரிபோ⁴க³ம், ந ச ஸக்கா போ³தி⁴ஸத்தமாதரம் அபனேத்வா அஞ்ஞம் அக்³க³மஹேஸிட்டா²னே ட²பேதுந்தி தத்தகம்யேவ போ³தி⁴ஸத்தமாது ஆயுப்பமாணம் ஹோதி, தஸ்மா ததா³ காலம் கரோதி. கதரஸ்மிம் பன வயே காலம் கரோதீதி? மஜ்ஜி²மவயே. பட²மவயஸ்மிஞ்ஹி ஸத்தானம் அத்தபா⁴வே ச²ந்த³ராகோ³ ப³லவா ஹோதி, தேன ததா³ ஸஞ்ஜாதக³ப்³பா⁴ இத்தீ² தம் க³ப்³ப⁴ம் அனுரக்கி²தும் ந ஸக்கோந்தி, க³ப்³போ⁴ ப³ஹ்வாபா³தோ⁴ ஹோதி. மஜ்ஜி²மவயஸ்ஸ பன த்³வே கோட்டா²ஸே அதிக்கம்ம ததியகோட்டா²ஸே வத்து²ம் விஸத³ம் ஹோதி, விஸதே³ வத்து²ம்ஹி நிப்³ப³த்தா தா³ரகா அரோகா³ ஹோந்தி. தஸ்மா போ³தி⁴ஸத்தமாதாபி பட²மவயே ஸம்பத்திம் அனுப⁴வித்வா மஜ்ஜி²மவயஸ்ஸ ததியகோட்டா²ஸே விஜாயித்வா காலம் கரோதி.

நவ வா த³ஸ வாதி ஏத்த² வா-ஸத்³தே³ன விகப்பனவஸேன ஸத்த வா அட்ட² வா ஏகாத³ஸ வா த்³வாத³ஸ வாதி ஏவமாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. தத்த² ஸத்தமாஸஜாதோ ஜீவதி, ஸீதுண்ஹக்க²மோ பன ந ஹோதி. அட்ட²மாஸஜாதோ ந ஜீவதி, ஸேஸா ஜீவந்தி.

டி²தாவாதி டி²தாவ ஹுத்வா. மஹாமாயாபி தே³வீ உபவிஜஞ்ஞா ஞாதிகுலக⁴ரம் க³மிஸ்ஸாமீதி ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸி. ராஜா கபிலவத்து²தோ தே³வத³ஹனக³ரகா³மிமக்³க³ம் அலங்காராபேத்வா தே³விம் ஸுவண்ணஸிவிகாய நிஸீதா³பேஸி. ஸகலனக³ரவாஸினோ ஸக்யா பரிவாரேத்வா க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜயமானா தே³விம் க³ஹேத்வா பாயிம்ஸு. ஸா தே³வத³ஹனக³ரஸ்ஸ அவிதூ³ரே லும்பி³னிஸாலவனுய்யானம் தி³ஸ்வா உய்யானவிசரணத்தா²ய சித்தம் உப்பாதே³த்வா ரஞ்ஞோ ஸஞ்ஞம் அதா³ஸி. ராஜா உய்யானம் படிஜக்³கா³பேத்வா ஆரக்க²ம் ஸம்வித³ஹாபேஸி. தே³வியா உய்யானம் பவிட்ட²மத்தாய காயது³ப்³ப³ல்யம் அஹோஸி, அத²ஸ்ஸா மங்க³லஸாலமூலே ஸிரீஸயனம் பஞ்ஞாபேத்வா ஸாணியா பரிக்கி²பிம்ஸு. ஸா அந்தோஸாணிம் பவிஸித்வா ஸாலஸாக²ம் ஹத்தே²ன க³ஹேத்வா அட்டா²ஸி. அத²ஸ்ஸா தாவதே³வ க³ப்³ப⁴வுட்டா²னம் அஹோஸி.

தே³வா நம் பட²மம் படிக்³க³ண்ஹந்தீதி கீ²ணாஸவா ஸுத்³தா⁴வாஸப்³ரஹ்மானோ படிக்³க³ண்ஹந்தி. கத²ம்? ஸூதிவேஸம் க³ண்ஹித்வாதி ஏகே. தம் பன படிக்கி²பித்வா இத³ம் வுத்தம் – ததா³ போ³தி⁴ஸத்தமாதா ஸுவண்ணக²சிதம் வத்த²ம் நிவாஸேத்வா மச்ச²க்கி²ஸதி³ஸம் து³கூலபடம் யாவ பாத³ந்தாவ பாருபித்வா அட்டா²ஸி. அத²ஸ்ஸா ஸல்லஹுகம் க³ப்³ப⁴வுட்டா²னம் அஹோஸி த⁴ம்மகரணதோ உத³கனிக்க²மனஸதி³ஸம். அத² தே பகதிப்³ரஹ்மவேஸேனேவ உபஸங்கமித்வா பட²மம் ஸுவண்ணஜாலேன படிக்³க³ஹேஸும். தேஸம் ஹத்த²தோ மனுஸ்ஸா து³கூலசும்ப³டகேன படிக்³க³ஹேஸும். தேன வுத்தம் – ‘‘தே³வா நம் பட²மம் படிக்³க³ண்ஹந்தி பச்சா² மனுஸ்ஸா’’தி.

206. சத்தாரோ நம் தே³வபுத்தாதி சத்தாரோ மஹாராஜானோ. படிக்³க³ஹேத்வாதி அஜினப்பவேணியா படிக்³க³ஹேத்வா. மஹேஸக்கோ²தி மஹாதேஜோ மஹாயஸோ லக்க²ணஸம்பன்னோதி அத்தோ².

விஸதோ³வ நிக்க²மதீதி யதா² அஞ்ஞே ஸத்தா யோனிமக்³கே³ லக்³க³ந்தா ப⁴க்³க³விப⁴க்³கா³ நிக்க²மந்தி, ந ஏவம் நிக்க²மதி, அலக்³கோ³ ஹுத்வா நிக்க²மதீதி அத்தோ². உதே³னாதி உத³கேன. கேனசி அஸுசினாதி யதா² அஞ்ஞே ஸத்தா கம்மஜவாதேஹி உத்³த⁴ம்பாதா³ அதோ⁴ஸிரா யோனிமக்³கே³ பக்கி²த்தா ஸதபோரிஸனரகபபாதம் பதந்தா விய தாளச்சி²த்³தே³ன நிக்கட்³டி⁴யமானா ஹத்தீ² விய மஹாது³க்க²ம் அனுப⁴வந்தா நானாஅஸுசிமக்கி²தாவ நிக்க²மந்தி, ந ஏவம் போ³தி⁴ஸத்தோ. போ³தி⁴ஸத்தஞ்ஹி கம்மஜவாதா உத்³த⁴ம்பாத³ம் அதோ⁴ஸிரம் காதும் ந ஸக்கோந்தி. ஸோ த⁴ம்மாஸனதோ ஓதரந்தோ த⁴ம்மகதி²கோ விய நிஸ்ஸேணிதோ ஓதரந்தோ புரிஸோ விய ச த்³வே ஹத்தே² ச பாதே³ ச பஸாரேத்வா டி²தகோவ மாதுகுச்சி²ஸம்ப⁴வேன கேனசி அஸுசினா அமக்கி²தோவ நிக்க²மதி.

உத³கஸ்ஸ தா⁴ராதி உத³கவட்டியோ. தாஸு ஸீதா ஸுவண்ணகடாஹே பததி, உண்ஹா ரஜதகடாஹே. இத³ஞ்ச பத²வீதலே கேனசி அஸுசினா அஸம்மிஸ்ஸம் தேஸம் பானீயபரிபோ⁴ஜனீயஉத³கஞ்சேவ அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணம் கீளனஉத³கஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். அஞ்ஞஸ்ஸ பன ஸுவண்ணரஜதக⁴டேஹி ஆஹரியமானஉத³கஸ்ஸ சேவ ஹம்ஸவட்டகாதி³போக்க²ரணிக³தஸ்ஸ ச உத³கஸ்ஸ பரிச்சே²தோ³ நத்தி².

207. ஸம்பதிஜாதோதி முஹுத்தஜாதோ. பாளியம் பன மாதுகுச்சி²தோ நிக்க²ந்தமத்தோ விய த³ஸ்ஸிதோ, ந பன ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிக்க²ந்தமத்தஞ்ஹி தம் பட²மம் ப்³ரஹ்மானோ ஸுவண்ணஜாலேன படிக்³க³ண்ஹிம்ஸு, தேஸம் ஹத்த²தோ சத்தாரோ மஹாராஜானோ மங்க³லஸம்மதாய ஸுக²ஸம்ப²ஸ்ஸாய அஜினப்பவேணியா, தேஸம் ஹத்த²தோ மனுஸ்ஸா து³கூலசும்ப³டகேன, மனுஸ்ஸானம் ஹத்த²தோ முச்சித்வா பத²வியம் பதிட்டி²தோ.

ஸேதம்ஹி ச²த்தே அனுதா⁴ரியமானேதி தி³ப்³ப³ஸேதச்ச²த்தே அனுதா⁴ரியமானே. ஏத்த² ச ச²த்தஸ்ஸ பரிவாரானி க²க்³கா³தீ³னி பஞ்ச ராஜககுத⁴ப⁴ண்டா³னிபி ஆக³தானேவ. பாளியம் பன ராஜக³மனே ராஜா விய ச²த்தமேவ வுத்தம். தேஸு ச²த்தமேவ பஞ்ஞாயதி, ந ச²த்தக்³கா³ஹகா. ததா² க²க்³க³-தாலவண்ட-மோரஹத்த²க-வாளபீ³ஜனி-உண்ஹீஸமத்தாயேவ பஞ்ஞாயந்தி, ந தேஸம் கா³ஹகா. ஸப்³பா³னி கிர தானி அதி³ஸ்ஸமானரூபா தே³வதா க³ண்ஹிம்ஸு. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘அனேகஸாக²ஞ்ச ஸஹஸ்ஸமண்ட³லம்,

ச²த்தம் மரூ தா⁴ரயுமந்தலிக்கே²;

ஸுவண்ணத³ண்டா³ விபதந்தி சாமரா,

ந தி³ஸ்ஸரே சாமரச²த்தகா³ஹகா’’தி. (ஸு. நி. 693);

ஸப்³பா³ ச தி³ஸாதி இத³ம் ஸத்தபத³வீதிஹாரூபரி டி²தஸ்ஸ விய ஸப்³ப³தி³ஸானுவிலோகனம் வுத்தம், ந கோ² பனேவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். மஹாஸத்தோ ஹி மனுஸ்ஸானம் ஹத்த²தோ முச்சித்வா புரத்தி²மதி³ஸம் ஓலோகேஸி, அனேகசக்கவாளஸஹஸ்ஸானி ஏகங்க³ணானி அஹேஸும். தத்த² தே³வமனுஸ்ஸா க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜயமானா – ‘‘மஹாபுரிஸ இத⁴ தும்ஹேஹி ஸதி³ஸோபி நத்தி², குதோ உத்தரிதரோ’’தி ஆஹம்ஸு. ஏவம் சதஸ்ஸோ தி³ஸா, சதஸ்ஸோ அனுதி³ஸா, ஹேட்டா², உபரீதி த³ஸபி தி³ஸா அனுவிலோகேத்வா அத்தனா ஸதி³ஸம் அதி³ஸ்வா அயம் உத்தரா தி³ஸாதி ஸத்தபத³வீதிஹாரேன அக³மாஸீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஆஸபி⁴ந்தி உத்தமம். அக்³கோ³தி கு³ணேஹி ஸப்³ப³பட²மோ. இதரானி த்³வே பதா³னி ஏதஸ்ஸேவ வேவசனானி. அயமந்திமா ஜாதி, நத்தி² தா³னி புனப்³ப⁴வோதி பத³த்³வயேன இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வே பத்தப்³ப³ம் அரஹத்தம் ப்³யாகாஸி.

ஏத்த² ச ஸமேஹி பாதே³ஹி பத²வியம் பதிட்டா²னம் சதுஇத்³தி⁴பாத³படிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், உத்தராபி⁴முக²பா⁴வோ மஹாஜனம் அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா அபி⁴ப⁴வித்வா க³மனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ஸத்தபத³க³மனம் ஸத்தபோ³ஜ்ஜ²ங்க³ரதனபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், தி³ப்³ப³ஸேதச்ச²த்ததா⁴ரணம் விமுத்திச்ச²த்தபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், பஞ்சராஜககுத⁴ப⁴ண்டா³னி பஞ்சஹி விமுத்தீஹி விமுச்சனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், தி³ஸானுவிலோகனம் அனாவரணஞாணபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ஆஸபீ⁴வாசாபா⁴ஸனம் அப்படிவத்தியத⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். ‘‘அயமந்திமா ஜாதீ’’தி ஸீஹனாதோ³ அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³னஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இமே வாரா பாளியம் ஆக³தா, ஸம்ப³ஹுலவாரோ பன ஆக³தோ, ஆஹரித்வா தீ³பேதப்³போ³.

மஹாபுரிஸஸ்ஸ ஹி ஜாததி³வஸே த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து கம்பி. த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும்ஹி தே³வதா ஏகசக்கவாளே ஸன்னிபதிம்ஸு. பட²மம் தே³வா படிக்³க³ஹிம்ஸு, பச்சா² மனுஸ்ஸா. தந்திப³த்³தா⁴ வீணா சம்மப³த்³தா⁴ பே⁴ரியோ ச கேனசி அவாதி³தா ஸயமேவ வஜ்ஜிம்ஸு, மனுஸ்ஸானம் அந்து³ப³ந்த⁴னாதீ³னி க²ண்டா³க²ண்ட³ம் பி⁴ஜ்ஜிம்ஸு. ஸப்³ப³ரோகா³ அம்பி³லேன தோ⁴ததம்ப³மலம் விய விக³ச்சி²ம்ஸு, ஜச்சந்தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸிம்ஸு. ஜச்சப³தி⁴ரா ஸத்³த³ம் ஸுணிம்ஸு, பீட²ஸப்பீ ஜவனஸம்பன்னா அஹேஸும், ஜாதிஜளானம்பி ஏளமூகா³னம் ஸதி பதிட்டா²ஸி, விதே³ஸே பக்க²ந்த³னாவா ஸுபட்டனம் பாபுணிம்ஸு, ஆகாஸட்ட²கபூ⁴மட்ட²கரதனானி ஸகதேஜோபா⁴ஸிதானி அஹேஸும், வேரினோ மேத்தசித்தம் படிலபி⁴ம்ஸு, அவீசிம்ஹி அக்³கி³ நிப்³பா³யி. லோகந்தரே ஆலோகோ உத³பாதி³, நதீ³ஸு ஜலம் ந பவத்தி, மஹாஸமுத்³தே³ஸு மது⁴ரஸதி³ஸம் உத³கம் அஹோஸி, வாதோ ந வாயி, ஆகாஸபப்³ப³தருக்க²க³தா ஸகுணா ப⁴ஸ்ஸித்வா பத²வீக³தா அஹேஸும், சந்தோ³ அதிரோசி, ஸூரியோ ந உண்ஹோ ந ஸீதலோ நிம்மலோ உதுஸம்பன்னோ அஹோஸி, தே³வதா அத்தனோ அத்தனோ விமானத்³வாரே ட²த்வா அப்போ²டனஸேளனசேலுக்கே²பாதீ³ஹி மஹாகீளம் கீளிம்ஸு, சாதுத்³தீ³பிகமஹாமேகோ⁴ வஸ்ஸி, மஹாஜனம் நேவ கு²தா³ ந பிபாஸா பீளேஸி, த்³வாரகவாடானி ஸயமேவ விவரிம்ஸு, புப்பூ²பக³ப²லூபகா³ ருக்கா² புப்ப²ப²லானி க³ண்ஹிம்ஸு, த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து ஏகத்³த⁴ஜமாலா அஹோஸீதி.

தத்ராபிஸ்ஸ த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துகம்போ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், தே³வதானம் ஏகசக்கவாளே ஸன்னிபாதோ த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனகாலே ஏகப்பஹாரேன ஸன்னிபதித்வா த⁴ம்மபடிக்³க³ண்ஹனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், பட²மம் தே³வதானம் படிக்³க³ஹணம் சதுன்னம் ரூபாவசரஜ்ஜா²னானம் படிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். பச்சா² மனுஸ்ஸானம் படிக்³க³ஹணம் சதுன்னம் அரூபஜ்ஜா²னானம் படிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், தந்திப³த்³த⁴வீணானம் ஸயம் வஜ்ஜனம் அனுபுப்³ப³விஹாரபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், சம்மப³த்³த⁴பே⁴ரீனம் வஜ்ஜனம் மஹதியா த⁴ம்மபே⁴ரியா அனுஸ்ஸாவனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், அந்து³ப³ந்த⁴னாதீ³னம் சே²தோ³ அஸ்மிமானஸமுச்சே²த³ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ஸப்³ப³ரோக³விக³மோ ஸப்³ப³கிலேஸவிக³மஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ஜச்சந்தா⁴னம் ரூபத³ஸ்ஸனம் தி³ப்³ப³சக்கு²படிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ஜச்சப³தி⁴ரானம் ஸத்³த³ஸ்ஸவனம் தி³ப்³ப³ஸோததா⁴துபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், பீட²ஸப்பீனம் ஜவனஸம்பதா³ சதுஇத்³தி⁴பாதா³தி⁴க³மஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ஜளானம் ஸதிபதிட்டா²னம் சதுஸதிபட்டா²னபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், விதே³ஸபக்க²ந்த³னாவானம் ஸுபட்டனஸம்பாபுணனம் சதுபடிஸம்பி⁴தா³தி⁴க³மஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ரதனானம் ஸகதேஜோபா⁴ஸிதத்தம் யம் லோகஸ்ஸ த⁴ம்மோபா⁴ஸம் த³ஸ்ஸேஸ்ஸதி தஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம்.

வேரீனம் மேத்தசித்தபடிலாபோ⁴ சதுப்³ரஹ்மவிஹாரபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், அவீசிம்ஹி அக்³கி³னிப்³பா³னம் ஏகாத³ஸஅக்³கி³னிப்³பா³னஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், லோகந்தராலோகோ அவிஜ்ஜந்த⁴காரம் வித⁴மித்வா ஞாணாலோகத³ஸ்ஸனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ மது⁴ரதா நிப்³பா³னரஸேன ஏகரஸபா⁴வஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், வாதஸ்ஸ அவாயனம் த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தபி⁴ந்த³னஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ஸகுணானம் பத²வீக³மனம் மஹாஜனஸ்ஸ ஓவாத³ம் ஸுத்வா பாணேஹி ஸரணக³மனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், சந்த³ஸ்ஸ அதிவிரோசனம் ப³ஹுஜனகந்ததாய புப்³ப³னிமித்தம், ஸூரியஸ்ஸ உண்ஹஸீதவிவஜ்ஜனஉதுஸுக²தா காயிகசேதஸிகஸுகு²ப்பத்தியா புப்³ப³னிமித்தம், தே³வதானம் விமானத்³வாரேஸு அப்போ²டனாதீ³ஹி கீளனம் பு³த்³த⁴பா⁴வம் பத்வா உதா³னம் உதா³னஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், சாதுத்³தீ³பிகமஹாமேக⁴வஸ்ஸனம் மஹதோ த⁴ம்மமேக⁴வஸ்ஸனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், கு²தா³பீளனஸ்ஸ அபா⁴வோ காயக³தாஸதிஅமதபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், பிபாஸாபீளனஸ்ஸ அபா⁴வோ விமுத்திஸுகே²ன ஸுகி²தபா⁴வஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், த்³வாரகவாடானம் ஸயமேவ விவரணம் அட்ட²ங்கி³கமக்³க³த்³வாரவிவரணஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், ருக்கா²னம் புப்ப²ப²லக³ஹணம் விமுத்திபுப்பே²ஹி புப்பி²தஸ்ஸ ச ஸாமஞ்ஞப²லபா⁴ரப⁴ரிதபா⁴வஸ்ஸ ச புப்³ப³னிமித்தம், த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துயா ஏகத்³த⁴ஜமாலதா அரியத்³த⁴ஜமாலாமாலிதாய புப்³ப³னிமித்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அயம் ஸம்ப³ஹுலவாரோ நாம.

ஏத்த² பஞ்ஹே புச்ச²ந்தி – ‘‘யதா³ மஹாபுரிஸோ பத²வியம் பதிட்ட²ஹித்வா உத்தராபி⁴முகோ² க³ந்த்வா ஆஸபி⁴ம் வாசம் பா⁴ஸதி, ததா³ கிம் பத²வியா க³தோ, உதா³ஹு ஆகாஸேன? தி³ஸ்ஸமானோ க³தோ, உதா³ஹு அதி³ஸ்ஸமானோ? அசேலகோ க³தோ, உதா³ஹு அலங்கதப்படியத்தோ? த³ஹரோ ஹுத்வா க³தோ, உதா³ஹு மஹல்லகோ? பச்சா²பி கிம் தாதி³ஸோவ அஹோஸி, உதா³ஹு புன பா³லதா³ரகோ’’தி? அயம் பன பஞ்ஹோ ஹேட்டா² லோஹபாஸாதே³ ஸங்க⁴ஸன்னிபாதே திபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரேன விஸ்ஸஜ்ஜிதோவ. தே²ரோ கிரேத்த² நியதி புப்³பே³கதகம்ம-இஸ்ஸரனிம்மானவாத³வஸேன தம் தம் ப³ஹும் வத்வா அவஸானே ஏவம் ப்³யாகாஸி – ‘‘மஹாபுரிஸோ பத²வியம் க³தோ, மஹாஜனஸ்ஸ பன ஆகாஸே க³ச்ச²ந்தோ விய அஹோஸி. தி³ஸ்ஸமானோ க³தோ, மஹாஜனஸ்ஸ பன அதி³ஸ்ஸமானோ விய அஹோஸி. அசேலகோ க³தோ, மஹாஜனஸ்ஸ பன அலங்கதப்படியத்தோவ உபட்டா²ஸி. த³ஹரோவ க³தோ, மஹாஜனஸ்ஸ பன ஸோளஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகோ விய அஹோஸி. பச்சா² பன பா³லதா³ரகோவ அஹோஸி, ந தாதி³ஸோ’’தி. ஏவம் வுத்தே பரிஸா சஸ்ஸ ‘‘பு³த்³தே⁴ன விய ஹுத்வா போ⁴ தே²ரேன பஞ்ஹோ கதி²தோ’’தி அத்தமனா அஹோஸி. லோகந்தரிகவாரோ வுத்தனயோ ஏவ.

விதி³தாதி பாகடா ஹுத்வா. யதா² ஹி ஸாவகா நஹானமுக²தோ⁴வனகா²த³னபிவனாதி³காலே அனோகாஸக³தே அதீதஸங்கா²ரே நிப்பதே³ஸே ஸம்மஸிதும் ந ஸக்கோந்தி, ஓகாஸபத்தயேவ ஸம்மஸந்தி, ந ஏவம் பு³த்³தா⁴. பு³த்³தா⁴ ஹி ஸத்ததி³வஸப்³ப⁴ந்தரே வவத்தி²தஸங்கா²ரே ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்மஸித்வா திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வாவ விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி, தேஸம் அவிபஸ்ஸிதத⁴ம்மோ நாம நத்தி², தஸ்மா ‘‘விதி³தா’’தி ஆஹ. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

அச்ச²ரியஅப்³பு⁴தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. பா³குலஸுத்தவண்ணனா

209. ஏவம் மே ஸுதந்தி பா³குலஸுத்தம். தத்த² பா³குலோதி யதா² த்³வாவீஸதி த்³வத்திம்ஸாதிஆதி³ம்ஹி வத்தப்³பே³ பா³வீஸதி பா³த்திம்ஸாதிஆதீ³னி வுச்சந்தி, ஏவமேவ த்³விகுலோதி வத்தப்³பே³ பா³குலோதி வுத்தம். தஸ்ஸ ஹி தே²ரஸ்ஸ த்³வே குலானி அஹேஸும். ஸோ கிர தே³வலோகோ சவித்வா கோஸம்பி³னக³ரே நாம மஹாஸேட்டி²குலே நிப்³ப³த்தோ, தமேனம் பஞ்சமே தி³வஸே ஸீஸம் ந்ஹாபேத்வா க³ங்கா³கீளம் அகம்ஸு. தா⁴தியா தா³ரகம் உத³கே நிமுஜ்ஜனும்முஜ்ஜனவஸேன கீளாபேந்தியா ஏகோ மச்சோ² தா³ரகம் தி³ஸ்வா ‘‘ப⁴க்கோ² மே அய’’ந்தி மஞ்ஞமானோ முக²ம் விவரித்வா உபக³தோ. தா⁴தீ தா³ரகம் ச²ட்³டே³த்வா பலாதா. மச்சோ² தம் கி³லி. புஞ்ஞவா ஸத்தோ து³க்க²ம் ந பாபுணி, ஸயனக³ப்³ப⁴ம் பவிஸித்வா நிபன்னோ விய அஹோஸி. மச்சோ² தா³ரகஸ்ஸ தேஜேன தத்தகபல்லம் கி³லித்வா த³ய்ஹமானோ விய வேகே³ன திம்ஸயோஜனமக்³க³ம் க³ந்த்வா பா³ராணஸினக³ரவாஸினோ மச்ச²ப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஜாலம் பாவிஸி, மஹாமச்சா² நாம ஜாலப³த்³தா⁴ பஹரியமானா மரந்தி. அயம் பன தா³ரகஸ்ஸ தேஜேன ஜாலதோ நீஹடமத்தோவ மதோ. மச்ச²ப³ந்தா⁴ ச மஹந்தம் மச்ச²ம் லபி⁴த்வா பா²லேத்வா விக்கிணந்தி. தம் பன தா³ரகஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன அபா²லேத்வா ஸகலமேவ காஜேன ஹரித்வா ஸஹஸ்ஸேன தே³மாதி வத³ந்தா நக³ரே விசரிம்ஸு. கோசி ந க³ண்ஹாதி.

தஸ்மிம் பன நக³ரே அபுத்தகம் அஸீதிகோடிவிப⁴வம் ஸேட்டி²குலம் அத்தி², தஸ்ஸ த்³வாரமூலம் பத்வா ‘‘கிம் க³ஹேத்வா தே³தா²’’தி வுத்தா கஹாபணந்தி ஆஹம்ஸு. தேஹி கஹாபணம் த³த்வா க³ஹிதோ. ஸேட்டி²ப⁴ரியாபி அஞ்ஞேஸு தி³வஸேஸு மச்சே² ந கேலாயதி, தம் தி³வஸம் பன மச்ச²ம் ப²லகே ட²பேத்வா ஸயமேவ பா²லேஸி. மச்ச²ஞ்ச நாம குச்சி²தோ பா²லேந்தி, ஸா பன பிட்டி²தோ பா²லேந்தீ மச்ச²குச்சி²யம் ஸுவண்ணவண்ணம் தா³ரகம் தி³ஸ்வா – ‘‘மச்ச²குச்சி²யம் மே புத்தோ லத்³தோ⁴’’தி நாத³ம் நதி³த்வா தா³ரகம் ஆதா³ய ஸாமிகஸ்ஸ ஸந்திகம் அக³மாஸி. ஸேட்டி² தாவதே³வ பே⁴ரிம் சராபேத்வா தா³ரகம் ஆதா³ய ரஞ்ஞோ ஸந்திகம் க³ந்த்வா – ‘‘மச்ச²குச்சி²யம் மே தே³வ தா³ரகோ லத்³தோ⁴, கிம் கரோமீ’’தி ஆஹ. புஞ்ஞவா ஏஸ, யோ மச்ச²குச்சி²யம் அரோகோ³ வஸி, போஸேஹி நந்தி.

அஸ்ஸோஸி கோ² இதரம் குலம் – ‘‘பா³ராணஸியம் கிர ஏகம் ஸேட்டி²குலம் மச்ச²குச்சி²யம் தா³ரகம் லப⁴தீ’’தி, தே தத்த² அக³மம்ஸு. அத²ஸ்ஸ மாதா தா³ரகம் அலங்கரித்வா கீளாபியமானம் தி³ஸ்வாவ ‘‘மனாபோ வதாயம் தா³ரகோ’’தி க³ந்த்வா பவதிம் ஆசிக்கி². இதரா மய்ஹம் புத்தோதிஆதி³மாஹ. கஹம் தே லத்³தோ⁴தி? மச்ச²குச்சி²யந்தி. நோ துய்ஹம் புத்தோ, மய்ஹம் புத்தோதி. கஹம் தே லத்³தோ⁴தி? மயா த³ஸமாஸே குச்சி²யா தா⁴ரிதோ, அத² நம் நதி³யா கீளாபியமானம் மச்சோ² கி³லீதி. துய்ஹம் புத்தோ அஞ்ஞேன மச்சே²ன கி³லிதோ ப⁴விஸ்ஸதி, அயம் பன மயா மச்ச²குச்சி²யம் லத்³தோ⁴தி, உபோ⁴பி ராஜகுலம் அக³மம்ஸு. ராஜா ஆஹ – ‘‘அயம் த³ஸ மாஸே குச்சி²யா தா⁴ரிதத்தா அமாதா காதும் ந ஸக்கா, மச்ச²ம் க³ண்ஹந்தாபி வக்கயகனாதீ³னி ப³ஹி கத்வா க³ண்ஹந்தா நாம நத்தீ²தி மச்ச²குச்சி²யம் லத்³த⁴த்தா அயம்பி அமாதா காதும் ந ஸக்கா, தா³ரகோ உபி⁴ன்னம்பி குலானம் தா³யாதோ³ ஹோது, உபோ⁴பி நம் ஜக்³க³தா²’’தி உபோ⁴பி ஜக்³கி³ம்ஸு.

விஞ்ஞுதம் பத்தஸ்ஸ த்³வீஸுபி நக³ரேஸு பாஸாத³ம் காரேத்வா நாடகானி பச்சுபட்டா²பேஸும். ஏகேகஸ்மிம் நக³ரே சத்தாரோ சத்தாரோ மாஸே வஸதி, ஏகஸ்மிம் நக³ரே சத்தாரோ மாஸே வுட்ட²ஸ்ஸ ஸங்கா⁴டனாவாய மண்ட³பம் காரேத்வா தத்த² நம் ஸத்³தி⁴ம் நாடகாஹி ஆரோபேந்தி. ஸோ ஸம்பத்திம் அனுப⁴வமானோ இதரம் நக³ரம் க³ச்ச²தி. தம்னக³ரவாஸினோ நாடகானி உபட்³ட⁴மக்³க³ம் அக³மம்ஸு. தே பச்சுக்³க³ந்த்வா தம் பரிவாரேத்வா அத்தனோ பாஸாத³ம் நயந்தி. இதரானி நாடகானி நிவத்தித்வா அத்தனோ நக³ரமேவ க³ச்ச²ந்தி. தத்த² சத்தாரோ மாஸே வஸித்வா தேனேவ நியாமேன புன இதரம் நக³ரம் க³ச்ச²தி. ஏவமஸ்ஸ ஸம்பத்திம் அனுப⁴வந்தஸ்ஸ அஸீதி வஸ்ஸானி பரிபுண்ணானி.

அத² ப⁴க³வா சாரிகம் சரமானோ பா³ராணஸிம் பத்தோ. ஸோ ப⁴க³வதோ ஸந்திகே த⁴ம்மம் ஸுத்வா படிலத்³த⁴ஸத்³தோ⁴ பப்³ப³ஜிதோ. பப்³ப³ஜித்வா ஸத்தாஹமேவ புது²ஜ்ஜனோ அஹோஸி, அட்ட²மே பன ஸோ ஸஹ படிஸம்பி⁴தா³ஹி அரஹத்தம் பாபுணீதி ஏவமஸ்ஸ த்³வே குலானி அஹேஸும். தஸ்மா பா³குலோதி ஸங்க²ம் அக³மாஸீதி.

புராணகி³ஹிஸஹாயோதி புப்³பே³ கி³ஹிகாலே ஸஹாயோ. அயம்பி தீ³கா⁴யுகோவ தே²ரம் பப்³ப³ஜிதம் பஸ்ஸிதும் க³ச்ச²ந்தோ அஸீதிமே வஸ்ஸே க³தோ. மேது²னோ த⁴ம்மோதி பா³லோ நக்³க³ஸமணகோ பா³லபுச்ச²ம் புச்ச²தி, ந ஸாஸனவசனம், இதா³னி தே²ரேன தி³ன்னனயே டி²தோ இமேஹி பன தேதி புச்சி².

210. யம்பாயஸ்மாதிஆதீ³னி பதா³னி ஸப்³ப³வாரேஸு த⁴ம்மஸங்கா³ஹகத்தே²ரேஹி நியமேத்வா ட²பிதானி. தத்த² ஸஞ்ஞா உப்பன்னமத்தாவ, விதக்கோ கம்மபத²பே⁴த³கோதி. தே²ரோ பனாஹ – ‘‘கஸ்மா விஸும் கரோத², உப⁴யம்பேதம் கம்மபத²பே⁴த³கமேவா’’தி.

211. க³ஹபதிசீவரந்தி வஸ்ஸாவாஸிகம் சீவரம். ஸத்தே²னாதி பிப்ப²லகேன. ஸூசியாதி ஸூசிம் க³ஹேத்வா ஸிப்³பி³தபா⁴வம் ந ஸராமீதி அத்தோ². கதி²னே சீவரந்தி கதி²னசீவரம், கதி²னசீவரம்பி ஹி வஸ்ஸாவாஸிகக³திகமேவ. தஸ்மா தத்த² ‘‘ஸிப்³பி³தா நாபி⁴ஜானாமீ’’தி ஆஹ.

ஏத்தகம் பனஸ்ஸ காலம் க³ஹபதிசீவரம் அஸாதி³யந்தஸ்ஸ சி²ந்த³னஸிப்³ப³னாதீ³னி அகரோந்தஸ்ஸ குதோ சீவரம் உப்பஜ்ஜதீதி. த்³வீஹி நக³ரேஹி. தே²ரோ ஹி மஹாயஸஸ்ஸீ, தஸ்ஸ புத்ததீ⁴தரோ நத்தபனத்தகா ஸுகு²மஸாடகேஹி சீவரானி காரேத்வா ரஜாபேத்வா ஸமுக்³கே³ பக்கி²பித்வா பஹிணந்தி. தே²ரஸ்ஸ ந்ஹானகாலே ந்ஹானகோட்ட²கே ட²பேந்தி. தே²ரோ தானி நிவாஸேதி சேவ பாருபதி ச, புராணசீவரானி ஸம்பத்தபப்³ப³ஜிதானம் தே³தி. தே²ரோ தானி நிவாஸேத்வா ச பாருபித்வா ச நவகம்மம் ந கரோதி, கிஞ்சி ஆயூஹனகம்மம் நத்தி². ப²லஸமாபத்திம் அப்பேத்வா அப்பேத்வா நிஸீத³தி. சதூஸு மாஸேஸு பத்தேஸு லோமகிலிட்டா²னி ஹோந்தி, அத²ஸ்ஸ புன தேனேவ நியாமேன பஹிணித்வா தே³ந்தி. அட்³ட⁴மாஸே அட்³ட⁴மாஸே பரிவத்ததீதிபி வத³ந்தியேவ.

அனச்ச²ரியஞ்சேதம் தே²ரஸ்ஸ மஹாபுஞ்ஞஸ்ஸ மஹாபி⁴ஞ்ஞஸ்ஸ ஸதஸஹஸ்ஸகப்பே பூரிதபாரமிஸ்ஸ, அஸோகத⁴ம்மரஞ்ஞோ குலூபகோ நிக்³ரோத⁴த்தே²ரோ தி³வஸஸ்ஸ நிக்க²த்தும் சீவரம் பரிவத்தேஸி. தஸ்ஸ ஹி திசீவரம் ஹத்தி²க்க²ந்தே⁴ ட²பேத்வா பஞ்சஹி ச க³ந்த⁴ஸமுக்³க³ஸதேஹி பஞ்சஹி ச மாலாஸமுக்³க³ஸதேஹி ஸத்³தி⁴ம் பாதோவ ஆஹரியித்த², ததா² தி³வா சேவ ஸாயஞ்ச. ராஜா கிர தி³வஸஸ்ஸ நிக்க²த்தும் ஸாடகே பரிவத்தேந்தோ ‘‘தே²ரஸ்ஸ சீவரம் நீத’’ந்தி புச்சி²த்வா ‘‘ஆம நீத’’ந்தி ஸுத்வாவ பரிவத்தேஸி. தே²ரோபி ந ப⁴ண்டி³கம் ப³ந்தி⁴த்வா ட²பேஸி, ஸம்பத்தஸப்³ரஹ்மசாரீனம் அதா³ஸி. ததா³ கிர ஜம்பு³தீ³பே பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ யேபு⁴ய்யேன நிக்³ரோத⁴ஸ்ஸேவ ஸந்தகம் சீவரம் அஹோஸி.

அஹோ வத மம் கோசி நிமந்தேய்யாதி கிம் பன சித்தஸ்ஸ அனுப்பாத³னம் பா⁴ரியம், உப்பன்னஸ்ஸ பஹானந்தி. சித்தம் நாம லஹுகபரிவத்தம், தஸ்மா அனுப்பாத³னம் பா⁴ரியம், உப்பன்னஸ்ஸ பஹானம்பி பா⁴ரியமேவ. அந்தரக⁴ரேதி மஹாஸகுலுதா³யிஸுத்தே (ம. நி. 2.237) இந்த³கீ²லதோ பட்டா²ய அந்தரக⁴ரம் நாம இத⁴ நிம்போ³த³கபதனட்டா²னம் அதி⁴ப்பேதம். குதோ பனஸ்ஸ பி⁴க்கா² உப்பஜ்ஜித்தா²தி. தே²ரோ த்³வீஸு நக³ரேஸு அபி⁴ஞ்ஞாதோ, கே³ஹத்³வாரம் ஆக³தஸ்ஸேவஸ்ஸ பத்தம் க³ஹேத்வா நானாரஸபோ⁴ஜனஸ்ஸ பூரேத்வா தே³ந்தி. ஸோ லத்³த⁴ட்டா²னதோ நிவத்ததி, ப⁴த்தகிச்சகரணட்டா²னம் பனஸ்ஸ நிப³த்³த⁴மேவ அஹோஸி. அனுப்³யஞ்ஜனஸோதி தே²ரேன கிர ரூபே நிமித்தம் க³ஹேத்வா மாதுகா³மோ ந ஓலோகிதபுப்³போ³. மாதுகா³மஸ்ஸ த⁴ம்மந்தி மாதுகா³மஸ்ஸ ச²ப்பஞ்சவாசாஹி த⁴ம்மம் தே³ஸேதும் வட்டதி, பஞ்ஹம் புட்டே²ன கா³தா²ஸஹஸ்ஸம்பி வத்தும் வட்டதியேவ. தே²ரோ பன கப்பியமேவ ந அகாஸி. யேபு⁴ய்யேன ஹி குலூபகதே²ரானமேதம் கம்மம் ஹோதி. பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயந்தி பி⁴க்கு²னிஉபஸ்ஸயம். தம் பன கி³லானபுச்ச²கேன க³ந்தும் வட்டதி, தே²ரோ பன கப்பியமேவ ந அகாஸி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². சுண்ணேனாதி கோஸம்ப³சுண்ணாதி³னா. க³த்தபரிகம்மேதி ஸரீரஸம்பா³ஹனகம்மே. விசாரிதாதி பயோஜயிதா. க³த்³தூ³ஹனமத்தந்தி கா³விம் த²னே க³ஹேத்வா ஏகம் கீ²ரபி³ந்து³ம் தூ³ஹனகாலமத்தம்பி.

கேன பன காரணேன தே²ரோ நிராபா³தோ⁴ அஹோஸி. பது³முத்தரே கிர ப⁴க³வதி ஸதஸஹஸ்ஸபி⁴க்கு²பரிவாரே சாரிகம் சரமானே ஹிமவதி விஸருக்கா² புப்பி²ம்ஸு. பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸானம்பி திணபுப்ப²கரோகோ³ உப்பஜ்ஜதி. தே²ரோ தஸ்மிம் ஸமயே இத்³தி⁴மா தாபஸோ ஹோதி, ஸோ ஆகாஸேன க³ச்ச²ந்தோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் தி³ஸ்வா ஓதரித்வா ரோக³ம் புச்சி²த்வா ஹிமவந்ததோ ஓஸத⁴ம் ஆஹரித்வா அதா³ஸி. உபஸிங்க⁴னமத்தேனேவ ரோகோ³ வூபஸமி. கஸ்ஸபஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴காலேபி பட²மவப்பதி³வஸே வப்பம் ட²பேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பரிபோ⁴க³ம் அக்³கி³ஸாலஞ்சேவ வச்சகுடிஞ்ச காரேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பே⁴ஸஜ்ஜவத்தம் நிப³ந்தி⁴, இமினா கம்மேன நிராபா³தோ⁴ அஹோஸி. உக்கட்ட²னேஸஜ்ஜிகோ பனேஸ உக்கட்டா²ரஞ்ஞகோ ச தஸ்மா ‘‘நாபி⁴ஜானாமி அபஸ்ஸேனகம் அபஸ்ஸயிதா’’திஆதி³மாஹ.

ஸரணோதி ஸகிலேஸோ. அஞ்ஞா உத³பாதீ³தி அனுபஸம்பன்னஸ்ஸ அஞ்ஞம் ப்³யாகாதும் ந வட்டதி. தே²ரோ கஸ்மா ப்³யாகாஸி? ந தே²ரோ அஹம் அரஹாதி ஆஹ, அஞ்ஞா உத³பாதீ³தி பனாஹ. அபிச தே²ரோ அரஹாதி பாகடோ, தஸ்மா ஏவமாஹ.

212. பப்³ப³ஜ்ஜந்தி தே²ரோ ஸயம் நேவ பப்³பா³ஜேஸி, ந உபஸம்பாதே³ஸி அஞ்ஞேஹி பன பி⁴க்கூ²ஹி ஏவம் காராபேஸி. அவாபுரணம் ஆதா³யாதி குஞ்சிகம் க³ஹேத்வா.

நிஸின்னகோவ பரினிப்³பா³யீதி அஹம் த⁴ரமானோபி ந அஞ்ஞஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸ்ஸ பா⁴ரோ அஹோஸிம், பரினிப்³பு³தஸ்ஸாபி மே ஸரீரம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பலிபோ³தோ⁴ மா அஹோஸீதி தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யி. ஸரீரதோ ஜாலா உட்ட²ஹி, ச²விமம்ஸலோஹிதம் ஸப்பி விய ஜா²யமானம் பரிக்க²யம் க³தம், ஸுமனமகுலஸதி³ஸா தா⁴துயோவ அவஸேஸிம்ஸு. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² பாகடமேவ. இத³ம் பன ஸுத்தம் து³தியஸங்க³ஹே ஸங்கீ³தந்தி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

பா³குலஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. த³ந்தபூ⁴மிஸுத்தவண்ணனா

213. ஏவம் மே ஸுதந்தி த³ந்தபூ⁴மிஸுத்தம். தத்த² அரஞ்ஞகுடிகாயந்தி தஸ்ஸேவ வேளுவனஸ்ஸ ஏகஸ்மிம் விவித்தட்டா²னே பதா⁴னகம்மிகானம் பி⁴க்கூ²னம் அத்தா²ய கதஸேனாஸனே. ராஜகுமாரோதி பி³ம்பி³ஸாரஸ்ஸ புத்தோ ஓரஸகோ.

பு²ஸேய்யாதி லபே⁴ய்ய. ஏகக்³க³தந்தி ஏவம் படிபன்னோ ஸமாபத்திம் நாம லப⁴தி, ஜா²னம் நாம லப⁴தீதி இத³ம் மயா ஸுதந்தி வத³தி. கிலமதோ²தி காயகிலமதோ². விஹேஸாதி ஸ்வேவ கிலமதோ² வுத்தோ. யதா²ஸகே திட்டே²ய்யாஸீதி அத்தனோ அஜானனகோட்டா²ஸேயேவ திட்டே²ய்யாஸீதி.

214. தே³ஸேஸீதி சித்தேகக்³க³தம் நாம ஏவம் லப⁴தி, ஸமாபத்திம் ஏவம் நிப்³ப³த்தேதீதி அப்பனாஉபசாரம் பாபேத்வா ஏககஸிணபரிகம்மம் கதே²ஸி. பவேதே³த்வாதி பகாஸேத்வா.

நேக்க²ம்மேன ஞாதப்³ப³ந்தி காமதோ நிஸ்ஸடகு³ணேன ஞாதப்³ப³ம். காமதோ நிஸ்ஸடகு³ணே டி²தேன புக்³க³லேன ஏகக்³க³ம் நாம ஜானிதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயேனேதம் வுத்தம். ஸேஸானி தஸ்ஸேவ வேவசனானி. காமே பரிபு⁴ஞ்ஜந்தோதி து³விதே⁴பி காமே பு⁴ஞ்ஜமானோ.

215. ஹத்தி²த³ம்மா வா அஸ்ஸத³ம்மா வா கோ³த³ம்மா வாதி ஏத்த² அத³ந்தஹத்தி²த³ம்மாத³யோ விய சித்தேகக்³க³ரஹிதா புக்³க³லா த³ட்ட²ப்³பா³. த³ந்தஹத்தி²ஆத³யோ விய சித்தேகக்³க³ஸம்பன்னா. யதா² அத³ந்தஹத்தி²த³ம்மாத³யோ கூடாகாரம் அகத்வா து⁴ரம் அச²ட்³டே³த்வா த³ந்தக³மனம் வா க³ந்தும், த³ந்தேஹி வா பத்தப்³ப³ம் பூ⁴மிம் பாபுணிதும் ந ஸக்கோந்தி, ஏவமேவ சித்தேகக்³க³ரஹிதா ஸம்பன்னசித்தேகக்³கே³ஹி நிப்³ப³த்திதகு³ணம் வா நிப்³ப³த்தேதும் பத்தபூ⁴மிம் வா பாபுணிதும் ந ஸக்கோந்தி.

216. ஹத்த²விலங்க⁴கேனாதி ஹத்தே²ன ஹத்த²ம் க³ஹேத்வா.

த³ட்டே²ய்யந்தி பஸ்ஸிதப்³ப³யுத்தகம். ஆவுதோதி ஆவரிதோ. நிவுதோதி நிவாரிதோ. ஓபு²டோதி ஓனத்³தோ⁴.

217. நாக³வனிகந்தி ஹத்தி²பதோ³பமே (ம. நி. 1.288 ஆத³யோ) நாக³வனசரகோ புரிஸோ ‘‘நாக³வனிகோ’’தி வுத்தோ, இத⁴ ஹத்தி²ஸிக்கா²ய குஸலோ ஹத்தி²ம் க³ஹேதும் ஸமத்தோ². அதிபஸ்ஸித்வாதி தி³ஸ்வா. ஏத்த²கே³தா⁴தி ஏதஸ்மிம் பவத்தகே³தா⁴. ஸரஸங்கப்பானந்தி தா⁴வனஸங்கப்பானம். மனுஸ்ஸகந்தேஸு ஸீலேஸு ஸமாத³பனாயாதி ஏத்த² யதா³ நாகோ³ இத்தி²புரிஸேஹி குமாரகுமாரிகாஹி ஸோண்டா³தீ³ஸு க³ஹேத்வா உபகேளயமானோ விகாரம் ந கரோதி ஸுகா²யதி, ததா³னேன மனுஸ்ஸகந்தானி ஸீலானி ஸமாதி³ன்னானி நாம ஹோந்தி.

பேமனீயாதி தாத ராஜா தே பஸன்னோ மங்க³லஹத்தி²ட்டா²னேவ ட²பேஸ்ஸதி, ராஜாரஹானி போ⁴ஜனாதீ³னி லபி⁴ஸ்ஸஸீதி ஏவரூபீ நாகே³ஹி பியாபிதப்³பா³ கதா². ஸுஸ்ஸூஸதீதி தம் பேமனீயகத²ம் ஸோதுகாமோ ஹோதி. திணகா⁴ஸோத³கந்தி திணகா⁴ஸஞ்சேவ உத³கஞ்ச, திணகா⁴ஸந்தி கா⁴ஸிதப்³ப³ம் திணம், கா²தி³தப்³ப³ந்தி அத்தோ².

பணவோதி டி³ண்டி³மோ. ஸப்³ப³வங்கதோ³ஸனிஹிதனின்னீதகஸாவோதி நிஹிதஸப்³ப³வங்கதோ³ஸோ சேவ அபனீதகஸாவோ ச. அங்க³ந்தேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி அங்க³ஸமோ ஹோதி.

219. கே³ஹஸிதஸீலானந்தி பஞ்சகாமகு³ணனிஸ்ஸிதஸீலானம். ஞாயஸ்ஸாதி அட்ட²ங்கி³கமக்³க³ஸ்ஸ.

222. அத³ந்தமரணம் மஹல்லகோ ரஞ்ஞோ நாகோ³ காலங்கதோதி ரஞ்ஞோ மஹல்லகோ நாகோ³ அத³ந்தமரணம் மதோ காலம் கதோ ஹோதி, அத³ந்தமரணம் காலம்கிரியம் நாம கரியதீதி அயமேத்த² அத்தோ². ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². ஸேஸம் உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

த³ந்தபூ⁴மிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. பூ⁴மிஜஸுத்தவண்ணனா

223. ஏவம் மே ஸுதந்தி பூ⁴மிஜஸுத்தம். தத்த² பூ⁴மிஜோதி அயம் தே²ரோ ஜயஸேனராஜகுமாரஸ்ஸ மாதுலோ. ஆஸஞ்ச அனாஸஞ்சாதி காலேன ஆஸம் காலேன அனாஸம். ஸகேன தா²லிபாகேனாதி பகதிபவத்தாய பி⁴க்கா²ய அத்தனோ நிட்டி²தப⁴த்ததோபி ப⁴த்தேன பரிவிஸி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

பூ⁴மிஜஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. அனுருத்³த⁴ஸுத்தவண்ணனா

230. ஏவம் மே ஸுதந்தி அனுருத்³த⁴ஸுத்தம். தத்த² ஏவமாஹம்ஸூதி தஸ்ஸ உபாஸகஸ்ஸ அபா²ஸுககாலோ அஹோஸி, ததா³ உபஸங்கமித்வா ஏவமாஹம்ஸு. அபண்ணகந்தி அவிராதி⁴தம். ஏகத்தா²தி அப்பமாணாதி வா மஹக்³க³தாதி வா ஜா²னமேவ சித்தேகக்³க³தாயேவ ஏவம் வுச்சதீதி இமம் ஸந்தா⁴ய ஏவமாஹ.

231. யாவதா ஏகம் ருக்க²மூலம் மஹக்³க³தந்தி ப²ரித்வா அதி⁴முச்சித்வா விஹரதீதி ஏகருக்க²மூலபமாணட்டா²னம் கஸிணனிமித்தேன ஓத்த²ரித்வா தஸ்மிம் கஸிணனிமித்தே மஹக்³க³தஜ்ஜா²னம் ப²ரித்வா அதி⁴முச்சித்வா விஹரதி. மஹக்³க³தந்தி பனஸ்ஸ ஆபோ⁴கோ³ நத்தி², கேவலம் மஹக்³க³தஜ்ஜா²னபவத்திவஸேன பனேதம் வுத்தம். ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². இமினா கோ² ஏதம் க³ஹபதி பரியாயேனாதி இமினா காரணேன. ஏத்த² ஹி அப்பமாணாதி வுத்தானம் ப்³ரஹ்மவிஹாரானம் நிமித்தம் ந வட்³ட⁴தி, உக்³கா⁴டனம் ந ஜாயதி, தானி ஜா²னானி அபி⁴ஞ்ஞானம் வா நிரோத⁴ஸ்ஸ வா பாத³கானி ந ஹோந்தி, விபஸ்ஸனாபாத³கானி பன வட்டபாத³கானி ப⁴வோக்கமனானி ச ஹோந்தி. ‘‘மஹக்³க³தா’’தி வுத்தானம் பன கஸிணஜ்ஜா²னானம் நிமித்தம் வட்³ட⁴தி, உக்³கா⁴டனம் ஜாயதி, ஸமதிக்கமா ஹோந்தி, அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கானி நிரோத⁴பாத³கானி வட்டபாத³கானி ப⁴வோக்கமனானி ச ஹோந்தி. ஏவமிமே த⁴ம்மா நானத்தா², அப்பமாணா மஹக்³க³தாதி ஏவம் நானாப்³யஞ்ஜனா ச.

232. இதா³னி மஹக்³க³தஸமாபத்திதோ நீஹரித்வா ப⁴வூபபத்திகாரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ சதஸ்ஸோ கோ² இமாதிஆதி³மாஹ. பரித்தாபா⁴தி ப²ரித்வா ஜானந்தஸ்ஸ அயமாபோ⁴கோ³ அத்தி², பரித்தாபே⁴ஸு பன தே³வேஸு நிப்³ப³த்திகாரணம் ஜா²னம் பா⁴வேந்தோ ஏவம் வுத்தோ. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². பரித்தாபா⁴ ஸியா ஸம்கிலிட்டா²பா⁴ ஹோந்தி ஸியா பரிஸுத்³தா⁴பா⁴, அப்பமாணாபா⁴ ஸியா ஸம்கிலிட்டா²பா⁴ ஹோந்தி ஸியா பரிஸுத்³தா⁴பா⁴. கத²ம்? ஸுப்பமத்தே வா ஸராவமத்தே வா கஸிணபரிகம்மம் கத்வா ஸமாபத்திம் நிப்³ப³த்தேத்வா பஞ்சஹாகாரேஹி ஆசிண்ணவஸிபா⁴வோ பச்சனீகத⁴ம்மானம் ஸுட்டு² அபரிஸோதி⁴தத்தா து³ப்³ப³லமேவ ஸமாபத்திம் வளஞ்ஜித்வா அப்பகு³ணஜ்ஜா²னே டி²தோ காலம் கத்வா பரித்தாபே⁴ஸு நிப்³ப³த்ததி, வண்ணோ பனஸ்ஸ பரித்தோ சேவ ஹோதி ஸம்கிலிட்டோ² ச. பஞ்சஹி பனாகாரேஹி ஆசிண்ணவஸிபா⁴வோ பச்சனீகத⁴ம்மானம் ஸுட்டு² பரிஸோதி⁴தத்தா ஸுவிஸுத்³த⁴ம் ஸமாபத்திம் வளஞ்ஜித்வா பகு³ணஜ்ஜா²னே டி²தோ காலம் கத்வா பரித்தாபே⁴ஸு நிப்³ப³த்ததி, வண்ணோ பனஸ்ஸ பரித்தோ சேவ ஹோதி பரிஸுத்³தோ⁴ ச. ஏவம் பரித்தாபா⁴ ஸியா ஸம்கிலிட்டா²பா⁴ ஹோந்தி ஸியா பரிஸுத்³தா⁴பா⁴. கஸிணே பன விபுலபரிகம்மம் கத்வா ஸமாபத்திம் நிப்³ப³த்தேத்வா பஞ்சஹாகாரேஹி ஆசிண்ணவஸிபா⁴வோதி ஸப்³ப³ம் புரிமஸதி³ஸமேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் அப்பமாணாபா⁴ ஸியா ஸம்கிலிட்டா²பா⁴ ஹோந்தி ஸியா பரிஸுத்³தா⁴பா⁴தி.