3. மஹாவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனா

449. ஏவம் மே ஸுதந்தி மஹாவேத³ல்லஸுத்தம். தத்த² ஆயஸ்மாதி ஸகா³ரவஸப்பதிஸ்ஸவசனமேதம். மஹாகோட்டி²கோதி தஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ நாமம். படிஸல்லானா வுட்டி²தோதி ப²லஸமாபத்திதோ வுட்டி²தோ. து³ப்பஞ்ஞோ து³ப்பஞ்ஞோதி ஏத்த² பஞ்ஞாய து³ட்ட²ம் நாம நத்தி², அப்பஞ்ஞோ நிப்பஞ்ஞோதி அத்தோ². கித்தாவதா நு கோ²தி காரணபரிச்சே²த³புச்சா², கித்தகேன நு கோ² ஏவம் வுச்சதீதி அத்தோ². புச்சா² ச நாமேஸா அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா², தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா², விமதிச்சே²த³னாபுச்சா², அனுமதிபுச்சா², கதே²துகம்யதாபுச்சா²தி பஞ்சவிதா⁴ ஹோதி. தாஸமித³ம் நானாகரணம் –

கதமா அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா²? பகதியா லக்க²ணம் அஞ்ஞாதம் ஹோதி அதி³ட்ட²ம் அதுலிதம் அதீரிதம் அவிபூ⁴தம் அவிபா⁴விதம், தஸ்ஸ ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய துலனாய தீரணாய விபூ⁴தாய விபா⁴வனத்தா²ய பஞ்ஹம் புச்ச²தி. அயம் அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா².

கதமா தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா²? பகதியா லக்க²ணம் ஞாதம் ஹோதி தி³ட்ட²ம் துலிதம் தீரிதம் விபூ⁴தம் விபா⁴விதம், அஞ்ஞேஹி பண்டி³தேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³னத்தா²ய பஞ்ஹம் புச்ச²தி. அயம் தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா².

கதமா விமதிச்சே²த³னாபுச்சா²? பகதியா ஸம்ஸயபக்க²ந்தோ³ ஹோதி விமதிபக்க²ந்தோ³, த்³வேள்ஹகஜாதோ, ‘‘ஏவம் நு கோ², ந நு கோ², கிம் நு கோ², கத²ம் நு கோ²’’தி, ஸோ விமதிச்சே²த³னத்தா²ய பஞ்ஹம் புச்ச²தி. அயம் விமதிச்சே²த³னாபுச்சா² (மஹானி. 150; சூளனி. புண்ணகமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 12).

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வாதி? அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’தி (மஹாவ. 21) ஏவரூபா அனுமதிம் க³ஹேத்வா த⁴ம்மதே³ஸனாகாலே புச்சா² அனுமதிபுச்சா² நாம.

‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னா, கதமே சத்தாரோ’’தி (ஸம். நி. 5.390) ஏவரூபா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸயமேவ புச்சி²த்வா ஸயமேவ விஸ்ஸஜ்ஜேதுகாமஸ்ஸ புச்சா² கதே²துகம்யதாபுச்சா² நாம. தாஸு இத⁴ தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா² அதி⁴ப்பேதா.

தே²ரோ ஹி அத்தனோ தி³வாட்டா²னே நிஸீதி³த்வா ஸயமேவ பஞ்ஹம் ஸமுட்ட²பேத்வா ஸயம் வினிச்சி²னந்தோ இத³ம் ஸுத்தம் ஆதி³தோ பட்டா²ய மத்த²கம் பாபேஸி. ஏகச்சோ ஹி பஞ்ஹம் ஸமுட்டா²பேதும்யேவ ஸக்கோதி ந நிச்சே²தும்; ஏகச்சோ நிச்சே²தும் ஸக்கோதி ந ஸமுட்டா²பேதும்; ஏகச்சோ உப⁴யம்பி ந ஸக்கோதி; ஏகச்சோ உப⁴யம்பி ஸக்கோதி. தேஸு தே²ரோ உப⁴யம்பி ஸக்கோதியேவ. கஸ்மா? மஹாபஞ்ஞதாய. மஹாபஞ்ஞம் நிஸ்ஸாய ஹி இமஸ்மிம் ஸாஸனே ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ, மஹாகச்சானத்தே²ரோ, புண்ணத்தே²ரோ, குமாரகஸ்ஸபத்தே²ரோ, ஆனந்த³த்தே²ரோ, அயமேவ ஆயஸ்மாதி ஸம்ப³ஹுலா தே²ரா விஸேஸட்டா²னம் அதி⁴க³தா. ந ஹி ஸக்கா யாய வா தாய வா அப்பமத்திகாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ஸாவகபாரமீஞாணஸ்ஸ மத்த²கம் பாபுணிதும், மஹாபஞ்ஞேன பன ஸக்காதி மஹாபஞ்ஞதாய ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ தம் டா²னம் அதி⁴க³தோ. பஞ்ஞாய ஹி தே²ரேன ஸதி³ஸோ நத்தி². தேனேவ நம் ப⁴க³வா ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் மஹாபஞ்ஞானம் யதி³த³ம் ஸாரிபுத்தோ’’தி (அ. நி. 1.189).

ததா² ந ஸக்கா யாய வா தாய வா அப்பமத்திகாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ப⁴க³வதா ஸம்கி²த்தேன பா⁴ஸிதஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்தி³த்வா ஸமானேத்வா வித்தா²ரேன அத்த²ம் விப⁴ஜேதும், மஹாபஞ்ஞேன பன ஸக்காதி மஹாபஞ்ஞதாய மஹாகச்சானத்தே²ரோ தத்த² படிப³லோ ஜாதோ, தேனேவ நம் ப⁴க³வா ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸம்கி²த்தேன பா⁴ஸிதஸ்ஸ வித்தா²ரேன அத்த²ம் விப⁴ஜந்தானம் யதி³த³ம் மஹாகச்சானோ’’தி (அ. நி. 1.197).

ததா² ந ஸக்கா யாய வா தாய வா அப்பமத்திகாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா த⁴ம்மகத²ம் கதே²ந்தேன த³ஸ கதா²வத்தூ²னி ஆஹரித்வா ஸத்த விஸுத்³தி⁴யோ விப⁴ஜந்தேன த⁴ம்மகத²ம் கதே²தும், மஹாபஞ்ஞேன பன ஸக்காதி மஹாபஞ்ஞதாய புண்ணத்தே²ரோ சதுபரிஸமஜ்ஜே² அலங்கதத⁴ம்மாஸனே சித்தபீ³ஜனிம் க³ஹேத்வா நிஸின்னோ லீளாயந்தோ புண்ணசந்தோ³ விய த⁴ம்மம் கதே²ஸி. தேனேவ நம் ப⁴க³வா ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மகதி²கானம் யதி³த³ம் புண்ணோ மந்தாணிபுத்தோ’’தி (அ. நி. 1.196).

ததா² யாய வா தாய வா அப்பமத்திகாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² த⁴ம்மம் கதே²ந்தோ இதோ வா ஏத்தோ வா அனுக்கமித்வா யட்டி²கோடிம் க³ஹேத்வா அந்தோ⁴ விய, ஏகபதி³கம் த³ண்ட³கஸேதும் ஆருள்ஹோ விய ச க³ச்ச²தி. மஹாபஞ்ஞோ பன சதுப்பதி³கம் கா³த²ம் நிக்கி²பித்வா உபமா ச காரணானி ச ஆஹரித்வா தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் க³ஹேத்வா ஹேட்டு²பரியம் கரோந்தோ கதே²ஸி. மஹாபஞ்ஞதாய பன குமாரகஸ்ஸபத்தே²ரோ சதுப்பதி³கம் கா³த²ம் நிக்கி²பித்வா உபமா ச காரணானி ச ஆஹரித்வா தேஹி ஸத்³தி⁴ம் யோஜேந்தோ ஜாதஸ்ஸரே பஞ்சவண்ணானி குஸுமானி பு²ல்லாபேந்தோ விய ஸினேருமத்த²கே வட்டிஸஹஸ்ஸம் தேலபதீ³பம் ஜாலேந்தோ விய தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் ஹேட்டு²பரியம் கரோந்தோ கதே²ஸி. தேனேவ நம் ப⁴க³வா ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் சித்தகதி²கானம் யதி³த³ம் குமாரகஸ்ஸபோ’’தி (அ. நி. 1.217).

ததா² யாய வா தாய வா அப்பமத்திகாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² சதூஹி மாஸேஹி சதுப்பதி³கம்பி கா³த²ம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி. மஹாபஞ்ஞோ பன ஏகபதே³ ட²த்வா பத³ஸதம்பி பத³ஸஹஸ்ஸம்பி க³ண்ஹாதி. ஆனந்த³த்தே²ரோ பன மஹாபஞ்ஞதாய ஏகபது³த்³தா⁴ரே ட²த்வா ஸகிம்யேவ ஸுத்வா புன அபுச்ச²ந்தோ ஸட்டி² பத³ஸஹஸ்ஸானி பன்னரஸ கா³தா²ஸஹஸ்ஸானி வல்லியா புப்பா²னி ஆகட்³டி⁴த்வா க³ண்ஹந்தோ விய ஏகப்பஹாரேனேவ க³ண்ஹாதி. க³ஹிதக³ஹிதம் பாஸாணே க²தலேகா² விய, ஸுவண்ணக⁴டே பக்கி²த்தஸீஹவஸா விய ச க³ஹிதாகாரேனேவ திட்ட²தி. தேனேவ நம் ப⁴க³வா ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் க³திமந்தானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³, ஸதிமந்தானம், தி⁴திமந்தானம், ப³ஹுஸ்ஸுதானம், உபட்டா²கானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.219-223).

ந ஹி ஸக்கா யாய வா தாய வா அப்பமத்திகாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா சதுபடிஸம்பி⁴தா³பபே⁴த³ஸ்ஸ மத்த²கம் பாபுணிதும். மஹாபஞ்ஞேன பன ஸக்காதி மஹாபஞ்ஞதாய மஹாகோட்டி²தத்தே²ரோ அதி⁴க³மபரிபுச்சா²ஸவனபுப்³ப³யோகா³னம் வஸேன அனந்தனயுஸ்ஸத³ம் படிஸம்பி⁴தா³பபே⁴த³ம் பத்தோ. தேனேவ நம் ப⁴க³வா ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் படிஸம்பி⁴தா³பத்தானம் யதி³த³ம் மஹாகோட்டி²தோ’’தி (அ. நி. 1.218).

இதி தே²ரோ மஹாபஞ்ஞதாய பஞ்ஹம் ஸமுட்டா²பேதும்பி நிச்சே²தும்பீதி உப⁴யம்பி ஸக்கோதி. ஸோ தி³வாட்டா²னே நிஸீதி³த்வா ஸயமேவ ஸப்³ப³பஞ்ஹே ஸமுட்ட²பேத்வா ஸயம் வினிச்சி²னந்தோ இத³ம் ஸுத்தம் ஆதி³தோ பட்டா²ய மத்த²கம் பாபேத்வா, ‘‘ஸோப⁴னா வத அயம் த⁴ம்மதே³ஸனா, ஜேட்ட²பா⁴திகேன நம் த⁴ம்மஸேனாபதினா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸாமி, ததோ அயம் த்³வின்னம்பி அம்ஹாகம் ஏகமதியா ஏகஜ்ஜா²ஸயேன ச ட²பிதா அதிக³ருகா ப⁴விஸ்ஸதி பாஸாணச்ச²த்தஸதி³ஸா, சதுரோக⁴னித்த²ரணத்தி²கானம் தித்தே² ட²பிதனாவா விய, மக்³க³க³மனத்தி²கானம் ஸஹஸ்ஸயுத்தஆஜஞ்ஞரதோ² விய ப³ஹுபகாரா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னத்த²ம் பஞ்ஹம் புச்சி². தேன வுத்தம் – ‘‘தாஸு இத⁴ தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா² அதி⁴ப்பேதா’’தி.

நப்பஜானாதீதி ஏத்த² யஸ்மா நப்பஜானாதி, தஸ்மா து³ப்பஞ்ஞோதி வுச்சதீதி அயமத்தோ². ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². இத³ம் து³க்க²ந்தி நப்பஜானாதீதி இத³ம் து³க்க²ம், ஏத்தகம் து³க்க²ம், இதோ உத்³த⁴ம் நத்தீ²தி து³க்க²ஸச்சம் யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோ ந பஜானாதி. அயம் து³க்க²ஸமுத³யோதி இதோ து³க்க²ம் ஸமுதே³தீதி பவத்திது³க்க²பபா⁴விகா தண்ஹா ஸமுத³யஸச்சந்தி யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோ ந பஜானாதி. அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴தி இத³ம் து³க்க²ம் அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ ச இத³ம் நாம டா²னம் பத்வா நிருஜ்ஜ²தீதி உபி⁴ன்னம் அப்பவத்தி நிப்³பா³னம் நிரோத⁴ஸச்சந்தி யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோ ந பஜானாதி. அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³தி அயம் படிபதா³ து³க்க²னிரோத⁴ம் க³ச்ச²தீதி மக்³க³ஸச்சம் யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோ ந பஜானாதீதி. அனந்தரவாரேபி இமினாவ நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸங்கே²பதோ பனேத்த² சதுஸச்சகம்மட்டா²னிகோ புக்³க³லோ கதி²தோதி வேதி³தப்³போ³.

அயஞ்ஹி ஆசரியஸந்திகே சத்தாரி ஸச்சானி ஸவனதோ உக்³க³ண்ஹாதி. ட²பேத்வா தண்ஹம் தேபூ⁴மகா த⁴ம்மா து³க்க²ஸச்சம், தண்ஹா ஸமுத³யஸச்சம், உபி⁴ன்னம் அப்பவத்தி நிப்³பா³னம் நிரோத⁴ஸச்சம், து³க்க²ஸச்சம் பரிஜானந்தோ ஸமுத³யஸச்சம் பஜஹந்தோ நிரோத⁴பாபனோ மக்³கோ³ மக்³க³ஸச்சந்தி ஏவம் உக்³க³ஹேத்வா அபி⁴னிவிஸதி. தத்த² புரிமானி த்³வே ஸச்சானி வட்டம், பச்சி²மானி விவட்டம், வட்டே அபி⁴னிவேஸோ ஹோதி, நோ விவட்டே, தஸ்மா அயம் அபி⁴னிவிஸமானோ து³க்க²ஸச்சே அபி⁴னிவிஸதி.

து³க்க²ஸச்சம் நாம ரூபாத³யோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி வவத்த²பேத்வா தா⁴துகம்மட்டா²னவஸேன ஓதரித்வா, ‘‘சத்தாரி மஹாபூ⁴தானி சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ய ரூபம் ரூப’’ந்தி வவத்த²பேதி. ததா³ரம்மணா வேத³னா ஸஞ்ஞா ஸங்கா²ரா விஞ்ஞாணம் நாமந்தி ஏவம் யமகதாலக்க²ந்த⁴ம் பி⁴ந்த³ந்தோ விய ‘‘த்³வேவ இமே த⁴ம்மா நாமரூப’’ந்தி வவத்த²பேதி. தம் பனேதம் ந அஹேதுகம் ஸஹேதுகம் ஸப்பச்சயம், கோ சஸ்ஸ பச்சயோ அவிஜ்ஜாத³யோ த⁴ம்மாதி ஏவம் பச்சயே சேவ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மே ச வவத்த²பேத்வா ‘‘ஸப்³பே³பி த⁴ம்மா ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன அனிச்சா’’தி அனிச்சலக்க²ணம் ஆரோபேதி, ததோ உத³யவயப்படிபீளனாகாரேன து³க்கா², அவஸவத்தனாகாரேன அனத்தாதி திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா விபஸ்ஸனாபடிபாடியா ஸம்மஸந்தோ லோகுத்தரமக்³க³ம் பாபுணாதி.

மக்³க³க்க²ணே சத்தாரி ஸச்சானி ஏகபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜ²தி, ஏகாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜ²தி. ஸமுத³யம் பஹானபடிவேதே⁴ன, நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாபடிவேதே⁴ன, மக்³க³ம் பா⁴வனாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜ²தி. து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, ஸமுத³யம் பஹானாபி⁴ஸமயேன, நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயேன, மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. ஸோ தீணி ஸச்சானி கிச்சதோ படிவிஜ்ஜ²தி, நிரோத⁴ம் ஆரம்மணதோ. தஸ்மிஞ்சஸ்ஸ க²ணே அஹம் து³க்க²ம் பரிஜானாமி, ஸமுத³யம் பஜஹாமி, நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கரோமி, மக்³க³ம் பா⁴வேமீதி ஆபோ⁴க³ஸமன்னாஹாரமனஸிகாரபச்சவேக்க²ணா நத்தி². ஏதஸ்ஸ பன பரிக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸேவ மக்³கோ³ தீஸு ஸச்சேஸு பரிஞ்ஞாதி³கிச்சம் ஸாதே⁴ந்தோவ நிரோத⁴ம் ஆரம்மணதோ படிவிஜ்ஜ²தீதி.

தஸ்மா பஞ்ஞவாதி வுச்சதீதி ஏத்த² ஹேட்டி²மகோடியா ஸோதாபன்னோ, உபரிமகோடியா கீ²ணாஸவோ பஞ்ஞவாதி நித்³தி³ட்டோ². யோ பன தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் பாளிதோ ச அத்த²தோ ச அனுஸந்தி⁴தோ ச புப்³பா³பரதோ ச உக்³க³ஹேத்வா ஹேட்டு²பரியம் கரோந்தோ விசரதி, அனிச்சது³க்கா²னத்தவஸேன பரிக்³க³ஹமத்தம்பி நத்தி², அயம் பஞ்ஞவா நாம, து³ப்பஞ்ஞோ நாமாதி? விஞ்ஞாணசரிதோ நாமேஸ, பஞ்ஞவாதி ந வத்தப்³போ³. அத² யோ திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா விபஸ்ஸனாபடிபாடியா ஸம்மஸந்தோ அஜ்ஜ அஜ்ஜேவ அரஹத்தந்தி சரதி, அயம் பஞ்ஞவா நாம, து³ப்பஞ்ஞோ நாமாதி? ப⁴ஜாபியமானோ பஞ்ஞவாபக்க²ம் ப⁴ஜதி. ஸுத்தே பன படிவேதோ⁴வ கதி²தோ.

விஞ்ஞாணம் விஞ்ஞாணந்தி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? யேன விஞ்ஞாணேன ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா ஏஸ பஞ்ஞவா நாம ஜாதோ, தஸ்ஸ ஆக³மனவிபஸ்ஸனா விஞ்ஞாணம் கம்மகாரகசித்தம் புச்சா²மீதி புச்ச²தி. ஸுக²ந்திபி விஜானாதீதி ஸுக²வேத³னம்பி விஜானாதி. உபரிபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. இமினா தே²ரோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீதி பஜானாதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.113; தீ³. நி. 2.380) நயேன ஆக³தவேத³னாவஸேன அரூபகம்மட்டா²னம் கதே²ஸி. தஸ்ஸத்தோ² ஸதிபட்டா²னே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

ஸம்ஸட்டா²தி ஏகுப்பாதா³தி³லக்க²ணேன ஸம்யோக³ட்டே²ன ஸம்ஸட்டா², உதா³ஹு விஸம்ஸட்டா²தி புச்ச²தி. ஏத்த² ச தே²ரோ மக்³க³பஞ்ஞஞ்ச விபஸ்ஸனாவிஞ்ஞாணஞ்சாதி இமே த்³வே லோகியலோகுத்தரத⁴ம்மே மிஸ்ஸேத்வா பூ⁴மந்தரம் பி⁴ந்தி³த்வா ஸமயம் அஜானந்தோ விய புச்ச²தீதி ந வேதி³தப்³போ³. மக்³க³பஞ்ஞாய பன மக்³க³விஞ்ஞாணேன, விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய ச விபஸ்ஸனாவிஞ்ஞாணேனேவ ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வம் புச்ச²தீதி வேதி³தப்³போ³. தே²ரோபிஸ்ஸ தமேவத்த²ம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ இமே த⁴ம்மா ஸம்ஸட்டா²திஆதி³மாஹ. தத்த² ந ச லப்³பா⁴ இமேஸம் த⁴ம்மானந்தி இமேஸம் லோகியமக்³க³க்க²ணேபி லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணேபி ஏகதோ உப்பன்னானம் த்³வின்னம் த⁴ம்மானம். வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வாதி விஸும் விஸும் கத்வா வினிவட்டேத்வா, ஆரம்மணதோ வா வத்து²தோ வா உப்பாத³தோ வா நிரோத⁴தோ வா நானாகரணம் த³ஸ்ஸேதும் ந ஸக்காதி அத்தோ². தேஸம் தேஸம் பன த⁴ம்மானம் விஸயோ நாம அத்தி². லோகியத⁴ம்மம் பத்வா ஹி சித்தம் ஜேட்ட²கம் ஹோதி புப்³ப³ங்க³மம், லோகுத்தரம் பத்வா பஞ்ஞா.

ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴பி ஹி லோகியத⁴ம்மம் புச்ச²ந்தோ, ‘‘பி⁴க்கு², த்வம் கதமம் பஞ்ஞம் அதி⁴க³தோ, கிம் பட²மமக்³க³பஞ்ஞம், உதா³ஹு து³திய ததிய சதுத்த² மக்³க³பஞ்ஞ’’ந்தி ந ஏவம் புச்ச²தி. கிம் ப²ஸ்ஸோ த்வம், பி⁴க்கு², கிம் வேத³னோ, கிம் ஸஞ்ஞோ, கிம் சேதனோதி ந ச புச்ச²தி, சித்தவஸேன பன, ‘‘கிஞ்சித்தோ த்வம், பி⁴க்கூ²’’தி (பாரா. 135) புச்ச²தி. குஸலாகுஸலம் பஞ்ஞபேந்தோபி ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா, மனோஸேட்டா² மனோமயா’’தி (த⁴. ப. 1, 2) ச, ‘‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா? யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. 1) ச ஏவம் சித்தவஸேனேவ பஞ்ஞாபேதி. லோகுத்தரம் புச்ச²ந்தோ பன கிம் ப²ஸ்ஸோ த்வம் பி⁴க்கு², கிம் வேத³னோ, கிம் ஸஞ்ஞோ, கிம் சேதனோதி ந புச்ச²தி. கதமா தே, பி⁴க்கு², பஞ்ஞா அதி⁴க³தா, கிம் பட²மமக்³க³பஞ்ஞா, உதா³ஹு து³தியததியசதுத்த²மக்³க³பஞ்ஞாதி ஏவம் பஞ்ஞாவஸேனேவ புச்ச²தி.

இந்த்³ரியஸம்யுத்தேபி ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, இந்த்³ரியானி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் வீரியிந்த்³ரியம் ஸதிந்த்³ரியம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் பஞ்ஞிந்த்³ரியம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸோதாபத்தியங்கே³ஸு ஏத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, வீரியிந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸு ஏத்த² வீரியிந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, ஸதிந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஏத்த² ஸதிந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஜா²னேஸு ஏத்த² ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞிந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஏத்த² பஞ்ஞிந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி (ஸம். நி. 5.478). ஏவம் ஸவிஸயஸ்மிம்யேவ லோகியலோகுத்தரா த⁴ம்மா கதி²தா.

யதா² ஹி சத்தாரோ ஸேட்டி²புத்தா ராஜாதி ராஜபஞ்சமேஸு ஸஹாயேஸு நக்க²த்தம் கீளிஸ்ஸாமாதி வீதி²ம் ஓதிண்ணேஸு ஏகஸ்ஸ ஸேட்டி²புத்தஸ்ஸ கே³ஹம் க³தகாலே இதரே சத்தாரோ துண்ஹீ நிஸீத³ந்தி, கே³ஹஸாமிகோவ, ‘‘இமேஸம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் தே³த², க³ந்த⁴மாலாலங்காராதீ³னி தே³தா²’’தி கே³ஹே விசாரேதி. து³தியஸ்ஸ ததியஸ்ஸ சதுத்த²ஸ்ஸ கே³ஹம் க³தகாலே இதரே சத்தாரோ துண்ஹீ நிஸீத³ந்தி, கே³ஹஸாமிகோவ, ‘‘இமேஸம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் தே³த², க³ந்த⁴மாலாலங்காராதீ³னி தே³தா²’’தி கே³ஹே விசாரேதி. அத² ஸப்³ப³பச்சா² ரஞ்ஞோ கே³ஹம் க³தகாலே கிஞ்சாபி ராஜா ஸப்³ப³த்த² இஸ்ஸரோவ, இமஸ்மிம் பன காலே அத்தனோ கே³ஹேயேவ, ‘‘இமேஸம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் தே³த², க³ந்த⁴மாலாலங்காராதீ³னி தே³தா²’’தி விசாரேதி. ஏவமேவம் கோ² ஸத்³தா⁴பஞ்சமகேஸு இந்த்³ரியேஸு தேஸு ஸஹாயேஸு ஏகதோ வீதி²ம் ஓதரந்தேஸு விய ஏகாரம்மணே உப்பஜ்ஜமானேஸுபி யதா² பட²மஸ்ஸ கே³ஹே இதரே சத்தாரோ துண்ஹீ நிஸீத³ந்தி, கே³ஹஸாமிகோவ விசாரேதி, ஏவம் ஸோதாபத்தியங்கா³னி பத்வா அதி⁴மோக்க²லக்க²ணம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியமேவ ஜேட்ட²கம் ஹோதி புப்³ப³ங்க³மம், ஸேஸானி தத³ன்வயானி ஹோந்தி. யதா² து³தியஸ்ஸ கே³ஹே இதரே சத்தாரோ துண்ஹீ நிஸீத³ந்தி, கே³ஹஸாமிகோவ விசாரேதி, ஏவம் ஸம்மப்பதா⁴னானி பத்வா பக்³க³ஹணலக்க²ணம் வீரியிந்த்³ரியமேவ ஜேட்ட²கம் ஹோதி புப்³ப³ங்க³மம், ஸேஸானி தத³ன்வயானி ஹோந்தி. யதா² ததியஸ்ஸ கே³ஹே இதரே சத்தாரோ துண்ஹீ நிஸீத³ந்தி, கே³ஹஸாமிகோவ விசாரேதி, ஏவம் ஸதிபட்டா²னானி பத்வா உபட்டா²னலக்க²ணம் ஸதிந்த்³ரியமேவ ஜேட்ட²கம் ஹோதி புப்³ப³ங்க³மம், ஸேஸானி தத³ன்வயானி ஹோந்தி. யதா² சதுத்த²ஸ்ஸ கே³ஹே இதரே சத்தாரோ துண்ஹீ நிஸீத³ந்தி, கே³ஹஸாமிகோவ விசாரேதி, ஏவம் ஜா²னவிமோக்கே² பத்வா அவிக்கே²பலக்க²ணம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியமேவ ஜேட்ட²கம் ஹோதி புப்³ப³ங்க³மம், ஸேஸானி தத³ன்வயானி ஹோந்தி. ஸப்³ப³பச்சா² ரஞ்ஞோ கே³ஹம் க³தகாலே பன யதா² இதரே சத்தாரோ துண்ஹீ நிஸீத³ந்தி, ராஜாவ கே³ஹே விசாரேதி, ஏவமேவ அரியஸச்சானி பத்வா பஜானனலக்க²ணம் பஞ்ஞிந்த்³ரியமேவ ஜேட்ட²கம் ஹோதி புப்³ப³ங்க³மம், ஸேஸானி தத³ன்வயானி ஹோந்தி.

இதி படிஸம்பி⁴தா³பத்தானம் அக்³கே³ ட²பிதோ மஹாகோட்டி²தத்தே²ரோ லோகியத⁴ம்மம் புச்ச²ந்தோ சித்தம் ஜேட்ட²கம் சித்தம் புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா புச்சி²; லோகுத்தரத⁴ம்மம் புச்ச²ந்தோ பஞ்ஞம் ஜேட்ட²கம் பஞ்ஞம் புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா புச்சி². த⁴ம்மஸேனாபதிஸாரிபுத்தத்தே²ரோபி ததே²வ விஸ்ஸஜ்ஜேஸீதி.

யம் ஹாவுஸோ, பஜானாதீதி யம் சதுஸச்சத⁴ம்மமித³ம் து³க்க²ந்திஆதி³னா நயேன மக்³க³பஞ்ஞா பஜானாதி. தம் விஜானாதீதி மக்³க³விஞ்ஞாணம்பி ததே²வ தம் விஜானாதி. யம் விஜானாதீதி யம் ஸங்கா²ரக³தம் அனிச்சந்திஆதி³னா நயேன விபஸ்ஸனாவிஞ்ஞாணம் விஜானாதி. தம் பஜானாதீதி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாபி ததே²வ தம் பஜானாதி. தஸ்மா இமே த⁴ம்மாதி தேன காரணேன இமே த⁴ம்மா. ஸம்ஸட்டா²தி ஏகுப்பாத³ஏகனிரோத⁴ஏகவத்து²கஏகாரம்மணதாய ஸம்ஸட்டா².

பஞ்ஞா பா⁴வேதப்³பா³தி இத³ம் மக்³க³பஞ்ஞம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தம்ஸம்பயுத்தம் பன விஞ்ஞாணம் தாய ஸத்³தி⁴ம் பா⁴வேதப்³ப³மேவ ஹோதி. விஞ்ஞாணம் பரிஞ்ஞேய்யந்தி இத³ம் விபஸ்ஸனாவிஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தம்ஸம்பயுத்தா பன பஞ்ஞா தேன ஸத்³தி⁴ம் பரிஜானிதப்³பா³வ ஹோதி.

450. வேத³னா வேத³னாதி இத³ம் கஸ்மா புச்ச²தி? வேத³னாலக்க²ணம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. ஏவம் ஸந்தேபி தேபூ⁴மிகஸம்மஸனசாரவேத³னாவ அதி⁴ப்பேதாதி ஸல்லக்கே²தப்³பா³. ஸுக²ம்பி வேதே³தீதி ஸுக²ம் ஆரம்மணம் வேதே³தி அனுப⁴வதி. பரதோ பத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. ‘‘ரூபஞ்ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தது³க்க²ம் அப⁴விஸ்ஸ, து³க்கா²னுபதிதம் து³க்கா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் ஸுகே²ன, நயித³ம் ஸத்தா ரூபஸ்மிம் ஸாரஜ்ஜேய்யும். யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ரூபம் ஸுக²ம் ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் து³க்கே²ன, தஸ்மா ஸத்தா ரூபஸ்மிம் ஸாரஜ்ஜந்தி, ஸாராகா³ ஸம்யுஜ்ஜந்தி, ஸம்யோகா³ ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. வேத³னா ச ஹித³ம்… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணஞ்ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தது³க்க²ம் அப⁴விஸ்ஸ…பே… ஸம்கிலிஸ்ஸந்தீ’’தி (ஸம். நி. 3.70) இமினா ஹி மஹாலிஸுத்தபரியாயேன இத⁴ ஆரம்மணம் ஸுக²ம் து³க்க²ம் அது³க்க²மஸுக²ந்தி கதி²தம். அபிச புரிமம் ஸுக²ம் வேத³னம் ஆரம்மணம் கத்வா அபரா ஸுகா² வேத³னா வேதே³தி; புரிமம் து³க்க²ம் வேத³னம் ஆரம்மணம் கத்வா அபரா து³க்கா² வேத³னா வேதே³தி; புரிமம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் ஆரம்மணம் கத்வா அபரா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா வேதே³தீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. வேத³னாயேவ ஹி வேதே³தி, ந அஞ்ஞோ கோசி வேதி³தா நாம அத்தீ²தி வுத்தமேதம்.

ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஞாதி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? ஸப்³ப³ஸஞ்ஞாய லக்க²ணம். கிம் ஸப்³ப³த்த²கஸஞ்ஞாயாதி? ஸப்³ப³ஸஞ்ஞாய லக்க²ணந்திபி ஸப்³ப³த்த²கஸஞ்ஞாய லக்க²ணந்திபி ஏகமேவேதம், ஏவம் ஸந்தேபி தேபூ⁴மிகஸம்மஸனசாரஸஞ்ஞாவ அதி⁴ப்பேதாதி ஸல்லக்கே²தப்³பா³. நீலகம்பி ஸஞ்ஜானாதீதி நீலபுப்பே² வா வத்தே² வா பரிகம்மம் கத்வா உபசாரம் வா அப்பனம் வா பாபேந்தோ ஸஞ்ஜானாதி. இமஸ்மிஞ்ஹி அத்தே² பரிகம்மஸஞ்ஞாபி உபசாரஸஞ்ஞாபி அப்பனாஸஞ்ஞாபி வட்டதி. நீலே நீலந்தி உப்பஜ்ஜனகஸஞ்ஞாபி வட்டதியேவ. பீதகாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

யா சாவுஸோ, வேத³னாதி ஏத்த² வேத³னா, ஸஞ்ஞா, விஞ்ஞாணந்தி இமானி தீணி க³ஹேத்வா பஞ்ஞா கஸ்மா ந க³ஹிதாதி? அஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகத்தா. பஞ்ஞாய ஹி க³ஹிதாய பஞ்ஞாய ஸம்பயுத்தாவ வேத³னாத³யோ லப்³ப⁴ந்தி, நோ விப்பயுத்தா. தம் பன அக்³க³ஹேத்வா இமேஸு க³ஹிதேஸு பஞ்ஞாய ஸம்பயுத்தா ச விப்பயுத்தா ச அந்தமஸோ த்³வே பஞ்சவிஞ்ஞாணத⁴ம்மாபி லப்³ப⁴ந்தி. யதா² ஹி தயோ புரிஸா ஸுத்தம் ஸுத்தந்தி வதே³ய்யும், சதுத்தோ² ரதனாவுதஸுத்தந்தி. தேஸு புரிமா தயோ தக்கக³தம்பி பட்டிவட்டகாதி³க³தம்பி யம்கிஞ்சி ப³ஹும் ஸுத்தம் லப⁴ந்தி அந்தமஸோ மக்கடகஸுத்தம்பி. ரதனாவுதஸுத்தம் பரியேஸந்தோ மந்த³ம் லப⁴தி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் வேதி³தப்³ப³ம். ஹேட்ட²தோ வா பஞ்ஞா விஞ்ஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பயோக³ம் லபா⁴பிதா விஸ்ஸட்ட²த்தாவ இத⁴ ந க³ஹிதாதி வத³ந்தி. யம் ஹாவுஸோ, வேதே³தீதி யம் ஆரம்மணம் வேத³னா வேதே³தி, ஸஞ்ஞாபி ததே³வ ஸஞ்ஜானாதி. யம் ஸஞ்ஜானாதீதி யம் ஆரம்மணம் ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஜானாதி, விஞ்ஞாணம்பி ததே³வ விஜானாதீதி அத்தோ².

இதா³னி ஸஞ்ஜானாதி விஜானாதி பஜானாதீதி ஏத்த² விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. தத்த² உபஸக்³க³மத்தமேவ விஸேஸோ. ஜானாதீதி பத³ம் பன அவிஸேஸோ. தஸ்ஸாபி ஜானனத்தே² விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. ஸஞ்ஞா ஹி நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணம் ஸஞ்ஜானனமத்தமேவ, அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தாதி லக்க²ணபடிவேத⁴ம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி. விஞ்ஞாணம் நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணஞ்சேவ ஸஞ்ஜானாதி, அனிச்சாதி³லக்க²ணபடிவேத⁴ஞ்ச பாபேதி, உஸ்ஸக்கித்வா பன மக்³க³பாதுபா⁴வம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி. பஞ்ஞா நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணம்பி ஸஞ்ஜானாதி, அனிச்சாதி³வஸேன லக்க²ணபடிவேத⁴ம்பி பாபேதி, உஸ்ஸக்கித்வா மக்³க³பாதுபா⁴வம் பாபேதும்பி ஸக்கோதி.

யதா² ஹி ஹேரஞ்ஞிகப²லகே கஹாபணராஸிம்ஹி கதே அஜாதபு³த்³தி⁴ தா³ரகோ கா³மிகபுரிஸோ மஹாஹேரஞ்ஞிகோதி தீஸு ஜனேஸு ஓலோகேத்வா டி²தேஸு அஜாதபு³த்³தி⁴ தா³ரகோ கஹாபணானம் சித்தவிசித்தசதுரஸ்ஸமண்ட³லபா⁴வமேவ ஜானாதி, இத³ம் மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ம் ரதனஸம்மதந்தி ந ஜானாதி. கா³மிகபுரிஸோ சித்தாதி³பா⁴வஞ்சேவ ஜானாதி, மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ரதனஸம்மதபா⁴வஞ்ச. ‘‘அயம் கூடோ அயம் சே²கோ அயம் கரதோ அயம் ஸண்ஹோ’’தி பன ந ஜானாதி. மஹாஹேரஞ்ஞிகோ சித்தாதி³பா⁴வம்பி ரதனஸம்மதபா⁴வம்பி கூடாதி³பா⁴வம்பி ஜானாதி, ஜானந்தோ ச பன நம் ரூபம் தி³ஸ்வாபி ஜானாதி, ஆகோடிதஸ்ஸ ஸத்³த³ம் ஸுத்வாபி, க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வாபி, ரஸம் ஸாயித்வாபி, ஹத்தே²ன க³ருகலஹுகபா⁴வம் உபதா⁴ரேத்வாபி அஸுககா³மே கதோதிபி ஜானாதி, அஸுகனிக³மே அஸுகனக³ரே அஸுகபப்³ப³தச்சா²யாய அஸுகனதீ³தீரே கதோதிபி, அஸுகாசரியேன கதோதிபி ஜானாதி. ஏவமேவம் ஸஞ்ஞா அஜாதபு³த்³தி⁴தா³ரகஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனம் விய நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணமத்தமேவ ஸஞ்ஜானாதி. விஞ்ஞாணம் கா³மிகபுரிஸஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனம் விய நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணம்பி ஸஞ்ஜானாதி, அனிச்சாதி³வஸேன லக்க²ணபடிவேத⁴ம்பி பாபேதி. பஞ்ஞா மஹாஹேரஞ்ஞிகஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனம் விய நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணம்பி ஸஞ்ஜானாதி, அனிச்சாதி³வஸேன லக்க²ணபடிவேத⁴ம்பி பாபேதி, உஸ்ஸக்கித்வா மக்³க³பாதுபா⁴வம்பி பாபேதி. ஸோ பன நேஸம் விஸேஸோ து³ப்படிவிஜ்ஜோ².

தேனாஹ ஆயஸ்மா நாக³ஸேனோ – ‘‘து³க்கரம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா கதந்தி. கிம், ப⁴ந்தே, நாக³ஸேன ப⁴க³வதா து³க்கரம் கதந்தி? து³க்கரம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா கதம், இமேஸம் அரூபீனம் சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் ஏகாரம்மணே பவத்தமானானம் வவத்தா²னம் அக்கா²தம், அயம் ப²ஸ்ஸோ, அயம் வேத³னா, அயம் ஸஞ்ஞா, அயம் சேதனா, இத³ம் சித்த’’ந்தி (மி. ப. 2.7.16). யதா² ஹி திலதேலம், ஸாஸபதேலம், மது⁴கதேலம், ஏரண்ட³கதேலம், வஸாதேலந்தி இமானி பஞ்ச தேலானி ஏகசாடியம் பக்கி²பித்வா தி³வஸம் யமகமந்தே²ஹி மந்தே²த்வா ததோ இத³ம் திலதேலம், இத³ம் ஸாஸபதேலந்தி ஏகேகஸ்ஸ பாடியேக்கம் உத்³த⁴ரணம் நாம து³க்கரம், இத³ம் ததோ து³க்கரதரம். ப⁴க³வா பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸுப்படிவித்³த⁴த்தா த⁴ம்மிஸ்ஸரோ த⁴ம்மராஜா இமேஸம் அரூபீனம் த⁴ம்மானம் ஏகாரம்மணே பவத்தமானானம் வவத்தா²னம் அக்கா²ஸி. பஞ்சன்னம் மஹானதீ³னம் ஸமுத்³த³ம் பவிட்ட²ட்டா²னே, ‘‘இத³ம் க³ங்கா³ய உத³கம், இத³ம் யமுனாயா’’தி ஏவம் பாடியேக்கம் உத³கஉத்³த⁴ரணேனாபி அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

451. நிஸ்ஸட்டே²னாதி நிஸ்ஸடேன பரிச்சத்தேன வா. தத்த² நிஸ்ஸடேனாதி அத்தே² ஸதி பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹீதி நிஸ்ஸக்கவசனம். பரிச்சத்தேனாதி அத்தே² ஸதி கரணவசனம் வேதி³தப்³ப³ம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹி நிஸ்ஸரித்வா மனோத்³வாரே பவத்தேன பஞ்சஹி வா இந்த்³ரியேஹி தஸ்ஸ வத்து²பா⁴வம் அனுபக³மனதாய பரிச்சத்தேனாதி. பரிஸுத்³தே⁴னாதி நிருபக்கிலேஸேன. மனோவிஞ்ஞாணேனாதி ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னசித்தேன. கிம் நேய்யந்தி கிம் ஜானிதப்³ப³ம். ‘‘யம்கிஞ்சி நேய்யம் நாம அத்தி² த⁴ம்ம’’ந்திஆதீ³ஸு (மஹானி. 69) ஹி ஜானிதப்³ப³ம் நேய்யந்தி வுத்தம். ஆகாஸானஞ்சாயதனம் நேய்யந்தி கத²ம் ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னசித்தேன அரூபாவசரஸமாபத்தி நேய்யாதி? ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னே டி²தேன அரூபாவசரஸமாபத்திம் நிப்³ப³த்தேதும் ஸக்கா ஹோதி. ஏத்த² டி²தஸ்ஸ ஹி ஸா இஜ்ஜ²தி. தஸ்மா ‘‘ஆகாஸானஞ்சாயதனம் நேய்ய’’ந்திஆதி³மாஹ. அத² நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் கஸ்மா ந வுத்தந்தி? பாடியேக்கம் அபி⁴னிவேஸாபா⁴வதோ. தத்த² ஹி கலாபதோ நயதோ ஸம்மஸனம் லப்³ப⁴தி, த⁴ம்மஸேனாபதிஸதி³ஸஸ்ஸாபி ஹி பி⁴க்கு²னோ பாடியேக்கம் அபி⁴னிவேஸோ ந ஜாயதி. தஸ்மா தே²ரோபி, ‘‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’’தி (ம. நி. 3.94) கலாபதோ நயதோ ஸம்மஸித்வா விஸ்ஸஜ்ஜேஸீதி. ப⁴க³வா பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ ஹத்த²க³தத்தா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியம்பி பரோபஞ்ஞாஸ த⁴ம்மே பாடியேக்கம் அம்கு³த்³தா⁴ரேனேவ உத்³த⁴ரித்வா, ‘‘யாவதா ஸஞ்ஞாஸமாபத்தியோ, தாவதா அஞ்ஞாபடிவேதோ⁴’’தி ஆஹ.

பஞ்ஞாசக்கு²னா பஜானாதீதி த³ஸ்ஸனபரிணாயகட்டே²ன சக்கு²பூ⁴தாய பஞ்ஞாய பஜானாதி. தத்த² த்³வே பஞ்ஞா ஸமாதி⁴பஞ்ஞா விபஸ்ஸனாபஞ்ஞா ச. ஸமாதி⁴பஞ்ஞாய கிச்சதோ அஸம்மோஹதோ ச பஜானாதி. விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய லக்க²ணபடிவேதே⁴ன ஆரம்மணதோ ஜானனம் கதி²தம். கிமத்தி²யாதி கோ ஏதிஸ்ஸா அத்தோ². அபி⁴ஞ்ஞத்தா²திஆதீ³ஸு அபி⁴ஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மே அபி⁴ஜானாதீதி அபி⁴ஞ்ஞத்தா². பரிஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மே பரிஜானாதீதி பரிஞ்ஞத்தா². பஹாதப்³பே³ த⁴ம்மே பஜஹதீதி பஹானத்தா². ஸா பனேஸா லோகியாபி அபி⁴ஞ்ஞத்தா² ச பரிஞ்ஞத்தா² ச விக்க²ம்ப⁴னதோ பஹானத்தா². லோகுத்தராபி அபி⁴ஞ்ஞத்தா² ச பரிஞ்ஞத்தா² ச ஸமுச்சே²த³தோ பஹானத்தா². தத்த² லோகியா கிச்சதோ அஸம்மோஹதோ ச பஜானாதி, லோகுத்தரா அஸம்மோஹதோ.

452. ஸம்மாதி³ட்டி²யா உப்பாதா³யாதி விபஸ்ஸனாஸம்மாதி³ட்டி²யா ச மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²யா ச. பரதோ ச கோ⁴ஸோதி ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவனம். யோனிஸோ ச மனஸிகாரோதி அத்தனோ உபாயமனஸிகாரோ. தத்த² ஸாவகேஸு அபி த⁴ம்மஸேனாபதினோ த்³வே பச்சயா லத்³து⁴ம் வட்டந்தியேவ. தே²ரோ ஹி கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கம் ஏகம் அஸங்க்²யேய்யம் பாரமியோ பூரேத்வாபி அத்தனோ த⁴ம்மதாய அணுமத்தம்பி கிலேஸம் பஜஹிதும் நாஸக்கி². ‘‘யே த⁴ம்மா ஹேதுப்பப⁴வா’’தி (மஹாவ. 60) அஸ்ஸஜித்தே²ரதோ இமம் கா³த²ம் ஸுத்வாவஸ்ஸ படிவேதோ⁴ ஜாதோ. பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னஞ்ச பரதோகோ⁴ஸகம்மம் நத்தி², யோனிஸோமனஸிகாரஸ்மிம்யேவ ட²த்வா பச்சேகபோ³தி⁴ஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்ச நிப்³ப³த்தேந்தி.

அனுக்³க³ஹிதாதி லத்³தூ⁴பகாரா. ஸம்மாதி³ட்டீ²தி அரஹத்தமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி². ப²லக்க²ணே நிப்³ப³த்தா சேதோவிமுத்தி ப²லம் அஸ்ஸாதி சேதோவிமுத்திப²லா. ததே³வ சேதோவிமுத்திஸங்கா²தம் ப²லம் ஆனிஸம்ஸோ அஸ்ஸாதி சேதோவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா. து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ச சதுத்த²ப²லபஞ்ஞா பஞ்ஞாவிமுத்தி நாம, அவஸேஸா த⁴ம்மா சேதோவிமுத்தீதி வேதி³தப்³பா³. ஸீலானுக்³க³ஹிதாதிஆதீ³ஸு ஸீலந்தி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம். ஸுதந்தி ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவனம். ஸாகச்சா²தி கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனச்சே²த³னகதா². ஸமதோ²தி விபஸ்ஸனாபாதி³கா அட்ட² ஸமாபத்தியோ. விபஸ்ஸனாதி ஸத்தவிதா⁴ அனுபஸ்ஸனா. சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலஞ்ஹி பூரேந்தஸ்ஸ, ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸுணந்தஸ்ஸ, கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனம் சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ, விபஸ்ஸனாபாதி³காஸு அட்ட²ஸமாபத்தீஸு கம்மம் கரோந்தஸ்ஸ, ஸத்தவித⁴ம் அனுபஸ்ஸனம் பா⁴வேந்தஸ்ஸ அரஹத்தமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜித்வா ப²லம் தே³தி.

யதா² ஹி மது⁴ரம் அம்ப³பக்கம் பரிபு⁴ஞ்ஜிதுகாமோ அம்ப³போதகஸ்ஸ ஸமந்தா உத³ககோட்ட²கம் தி²ரம் கத்வா ப³ந்த⁴தி. க⁴டம் க³ஹேத்வா காலேன காலம் உத³கம் ஆஸிஞ்சதி. உத³கஸ்ஸ அனிக்க²மனத்த²ம் மரியாத³ம் தி²ரம் கரோதி. யா ஹோதி ஸமீபே வல்லி வா ஸுக்க²த³ண்ட³கோ வா கிபில்லிகபுடோ வா மக்கடகஜாலம் வா, தம் அபனேதி. க²ணித்திம் க³ஹேத்வா காலேன காலம் மூலானி பரிக²ணதி. ஏவமஸ்ஸ அப்பமத்தஸ்ஸ இமானி பஞ்ச காரணானி கரோதோ ஸோ அம்போ³ வட்³டி⁴த்வா ப²லம் தே³தி. ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் வேதி³தப்³ப³ம். ருக்க²ஸ்ஸ ஸமந்ததோ கோட்ட²கப³ந்த⁴னம் விய ஹி ஸீலம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், காலேன காலம் உத³கஸிஞ்சனம் விய த⁴ம்மஸ்ஸவனம், மரியாதா³ய தி²ரபா⁴வகரணம் விய ஸமதோ², ஸமீபே வல்லிஆதீ³னம் ஹரணம் விய கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனச்சே²த³னம், காலேன காலம் க²ணித்திம் க³ஹேத்வா மூலக²ணனம் விய ஸத்தன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் பா⁴வனா. தேஹி பஞ்சஹி காரணேஹி அனுக்³க³ஹிதஸ்ஸ அம்ப³ருக்க²ஸ்ஸ மது⁴ரப²லதா³னகாலோ விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ இமேஹி பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி அனுக்³க³ஹிதாய ஸம்மாதி³ட்டி²யா அரஹத்தப²லதா³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

453. கதி பனாவுஸோ, ப⁴வாதி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? மூலமேவ க³தோ அனுஸந்தி⁴, து³ப்பஞ்ஞோ யேஹி ப⁴வேஹி ந உட்டா²தி, தே புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. தத்த² காமப⁴வோதி காமப⁴வூபக³ம் கம்மம் கம்மாபி⁴னிப்³ப³த்தா உபாதி³ன்னக்க²ந்தா⁴பீதி உப⁴யமேகதோ கத்வா காமப⁴வோதி ஆஹ. ரூபாரூபப⁴வேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஆயதிந்தி அனாக³தே. புனப்³ப⁴வஸ்ஸ அபி⁴னிப்³ப³த்தீதி புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி. இத⁴ வட்டம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. தத்ராதத்ராபி⁴னந்த³னாதி ரூபாபி⁴னந்த³னா ஸத்³தா³பி⁴னந்த³னாதி ஏவம் தஹிம் தஹிம் அபி⁴னந்த³னா, கரணவசனே சேதம் பச்சத்தம். தத்ரதத்ராபி⁴னந்த³னாய புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி ஹோதீதி அத்தோ². ஏத்தாவதா ஹி க³மனம் ஹோதி, ஆக³மனம் ஹோதி, க³மனாக³மனம் ஹோதி, வட்டம் வத்ததீதி வட்டம் மத்த²கம் பாபேத்வா த³ஸ்ஸேஸி. இதா³னி விவட்டம் புச்ச²ந்தோ ‘‘கத²ம் பனாவுஸோ’’திஆதி³மாஹ. தஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனே அவிஜ்ஜாவிராகா³தி அவிஜ்ஜாய க²யனிரோதே⁴ன. விஜ்ஜுப்பாதா³தி அரஹத்தமக்³க³விஜ்ஜாய உப்பாதே³ன. கிம் அவிஜ்ஜா புப்³பே³ நிருத்³தா⁴, அத² விஜ்ஜா புப்³பே³ உப்பன்னாதி? உப⁴யமேதம் ந வத்தப்³ப³ம். பதீ³புஜ்ஜலனேன அந்த⁴காரவிக³மோ விய விஜ்ஜுப்பாதே³ன அவிஜ்ஜா நிருத்³தா⁴வ ஹோதி. தண்ஹானிரோதா⁴தி தண்ஹாய க²யனிரோதே⁴ன. புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி ந ஹோதீதி ஏவம் ஆயதிம் புனப்³ப⁴வஸ்ஸ அபி⁴னிப்³ப³த்தி ந ஹோதி, க³மனம் ஆக³மனம் க³மனாக³மனம் உபச்சி²ஜ்ஜதி, வட்டம் ந வத்ததீதி விவட்டம் மத்த²கம் பாபேத்வா த³ஸ்ஸேஸி.

454. கதமம் பனாவுஸோதி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ பி⁴க்கு² காலேன காலம் நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜதி. தஸ்ஸ நிரோத⁴பாத³கம் பட²மஜ்ஜா²னம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. பட²மம் ஜா²னந்தி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜனகேன பி⁴க்கு²னா அங்க³வவத்தா²னம் கோட்டா²ஸபரிச்சே²தோ³ நாம ஜானிதப்³போ³, இத³ம் ஜா²னம் பஞ்சங்கி³கம் சதுரங்கி³கம் திவங்கி³கம் து³வங்கி³கந்தி அங்க³வவத்தா²னம் கோட்டா²ஸபரிச்சே²த³ம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. விதக்கோதிஆதீ³ஸு பன அபி⁴னிரோபனலக்க²ணோ விதக்கோ, அனுமஜ்ஜனலக்க²ணோ விசாரோ, ப²ரணலக்க²ணா பீதி, ஸாதலக்க²ணம் ஸுக²ம், அவிக்கே²பலக்க²ணா சித்தேகக்³க³தாதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா வத்தந்தி. கதங்க³விப்பஹீனந்தி இத⁴ பன கிம் புச்ச²தி? நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜனகேன பி⁴க்கு²னா உபகாரானுபகாரானி அங்கா³னி ஜானிதப்³பா³னி, தானி புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி, விஸ்ஸஜ்ஜனம் பனேத்த² பாகடமேவ. இதி ஹேட்டா² நிரோத⁴பாத³கம் பட²மஜ்ஜா²னம் க³ஹிதம், உபரி தஸ்ஸ அனந்தரபச்சயம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்திம் புச்சி²ஸ்ஸதி. அந்தரா பன ச² ஸமாபத்தியோ ஸம்கி²த்தா, நயம் வா த³ஸ்ஸேத்வா விஸ்ஸட்டா²தி வேதி³தப்³பா³.

455. இதா³னி விஞ்ஞாணனிஸ்ஸயே பஞ்ச பஸாதே³ புச்ச²ந்தோ பஞ்சிமானி, ஆவுஸோதிஆதி³மாஹ. தத்த² கோ³சரவிஸயந்தி கோ³சரபூ⁴தம் விஸயம். அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸாதி சக்கு² ஸோதஸ்ஸ ஸோதம் வா சக்கு²ஸ்ஸாதி ஏவம் ஏகேகஸ்ஸ கோ³சரவிஸயம் ந பச்சனுபோ⁴தி. ஸசே ஹி நீலாதி³பே⁴த³ம் ரூபாரம்மணம் ஸமோதா⁴னேத்வா ஸோதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபனேய்ய, ‘‘இங்க⁴ தாவ நம் வவத்த²பேஹி விபா⁴வேஹி, கிம் நாமேதம் ஆரம்மண’’ந்தி. சக்கு²விஞ்ஞாணஞ்ஹி வினாபி முகே²ன அத்தனோ த⁴ம்மதாய ஏவம் வதே³ய்ய – ‘‘அரே அந்த⁴பா³ல, வஸ்ஸஸதம்பி வஸ்ஸஸஹஸ்ஸம்பி பரிதா⁴வமானோ அஞ்ஞத்ர மயா குஹிம் ஏதஸ்ஸ ஜானனகம் லபி⁴ஸ்ஸஸி, ஆஹர நம் சக்கு²பஸாதே³ உபனேஹி, அஹமேதம் ஆரம்மணம் ஜானிஸ்ஸாமி, யதி³ வா நீலம் யதி³ வா பீதகம், ந ஹி ஏஸோ அஞ்ஞஸ்ஸ விஸயோ, மய்ஹேவேஸோ விஸயோ’’தி. ஸேஸத்³வாரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏவமேதானி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ கோ³சரம் விஸயம் ந பச்சனுபோ⁴ந்தி நாம. கிம் படிஸரணந்தி ஏதேஸம் கிம் படிஸரணம், கிம் ஏதானி படிஸரந்தீதி புச்ச²தி. மனோ படிஸரணந்தி ஜவனமனோ படிஸரணம். மனோ ச நேஸந்தி மனோத்³வாரிகஜவனமனோ வா பஞ்சத்³வாரிகஜவனமனோ வா ஏதேஸம் கோ³சரவிஸயம் ரஜ்ஜனாதி³வஸேன அனுபோ⁴தி. சக்கு²விஞ்ஞாணஞ்ஹி ரூபத³ஸ்ஸனமத்தமேவ, ஏத்த² ரஜ்ஜனம் வா து³ஸ்ஸனம் வா முய்ஹனம் வா நத்தி². ஏதஸ்மிம் பன த்³வாரே ஜவனம் ரஜ்ஜதி வா து³ஸ்ஸதி வா முய்ஹதி வா. ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

தத்ராயம் உபமா – பஞ்ச கிர து³ப்³ப³லபோ⁴ஜகா ராஜானம் ஸேவித்வா கிச்சே²ன கஸிரேன ஏகஸ்மிம் பஞ்சகுலிகே கா³மே பரித்தகம் ஆயம் லபி⁴ம்ஸு. தேஸம் தத்த² மச்ச²பா⁴கோ³ மம்ஸபா⁴கோ³ யுத்திகஹாபணோ வா, ப³ந்த⁴கஹாபணோ வா, மாபஹாரகஹாபணோ வா, அட்ட²கஹாபணோ வா, ஸோளஸகஹாபணோ வா, பா³த்திம்ஸகஹாபணோ வா, சதுஸட்டி²கஹாபணோ வா, த³ண்டோ³தி ஏத்தகமத்தமேவ பாபுணாதி. ஸதவத்து²கம் பஞ்சஸதவத்து²கம் ஸஹஸ்ஸவத்து²கம் மஹாப³லிம் ராஜாவ க³ண்ஹாதி. தத்த² பஞ்சகுலிககா³மோ விய பஞ்ச பஸாதா³ த³ட்ட²ப்³பா³; பஞ்ச து³ப்³ப³லபோ⁴ஜகா விய பஞ்ச விஞ்ஞாணானி; ராஜா விய ஜவனம்; து³ப்³ப³லபோ⁴ஜகானம் பரித்தகம் ஆயபாபுணனம் விய சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் ரூபத³ஸ்ஸனாதி³மத்தம். ரஜ்ஜனாதீ³னி பன ஏதேஸு நத்தி². ரஞ்ஞோ மஹாப³லிக்³க³ஹணம் விய தேஸு த்³வாரேஸு ஜவனஸ்ஸ ரஜ்ஜனாதீ³னி வேதி³தப்³பா³னி.

456. பஞ்சிமானி, ஆவுஸோதி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? அந்தோனிரோத⁴ஸ்மிம் பஞ்ச பஸாதே³. கிரியமயபவத்தஸ்மிஞ்ஹி வத்தமானே அரூபத⁴ம்மா பஸாதா³னம் ப³லவபச்சயா ஹோந்தி. யோ பன தம் பவத்தம் நிரோதே⁴த்வா நிரோத⁴ஸமாபத்திம் ஸமாபன்னோ, தஸ்ஸ அந்தோனிரோதே⁴ பஞ்ச பஸாதா³ கிம் படிச்ச திட்ட²ந்தீதி இத³ம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. ஆயும் படிச்சாதி ஜீவிதிந்த்³ரியம் படிச்ச திட்ட²ந்தி. உஸ்மம் படிச்சாதி ஜீவிதிந்த்³ரியம் கம்மஜதேஜம் படிச்ச திட்ட²தி. யஸ்மா பன கம்மஜதேஜோபி ஜீவிதிந்த்³ரியேன வினா ந திட்ட²தி, தஸ்மா ‘‘உஸ்மா ஆயும் படிச்ச திட்ட²தீ’’தி ஆஹ. ஜா²யதோதி ஜலதோ. அச்சிம் படிச்சாதி ஜாலஸிக²ம் படிச்ச. ஆபா⁴ பஞ்ஞாயதீதி ஆலோகோ நாம பஞ்ஞாயதி. ஆப⁴ம் படிச்ச அச்சீதி தம் ஆலோகம் படிச்ச ஜாலஸிகா² பஞ்ஞாயதி.

ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ, ஆயு உஸ்மம் படிச்ச திட்ட²தீதி ஏத்த² ஜாலஸிகா² விய கம்மஜதேஜோ. ஆலோகோ விய ஜீவிதிந்த்³ரியம். ஜாலஸிகா² ஹி உப்பஜ்ஜமானா ஆலோகம் க³ஹேத்வாவ உப்பஜ்ஜதி. ஸா தேன அத்தனா ஜனிதஆலோகேனேவ ஸயம்பி அணு தூ²லா தீ³கா⁴ ரஸ்ஸாதி பாகடா ஹோதி. தத்த² ஜாலபவத்தியா ஜனிதஆலோகேன தஸ்ஸாயேவ ஜாலபவத்தியா பாகடபா⁴வோ விய உஸ்மம் படிச்ச நிப்³ப³த்தேன கம்மஜமஹாபூ⁴தஸம்ப⁴வேன ஜீவிதிந்த்³ரியேன உஸ்மாய அனுபாலனம். ஜீவிதிந்த்³ரியஞ்ஹி த³ஸபி வஸ்ஸானி…பே… வஸ்ஸஸதம்பி கம்மஜதேஜபவத்தம் பாலேதி. இதி மஹாபூ⁴தானி உபாதா³ரூபானம் நிஸ்ஸயபச்சயாதி³வஸேன பச்சயானி ஹோந்தீதி ஆயு உஸ்மம் படிச்ச திட்ட²தி. ஜீவிதிந்த்³ரியம் மஹாபூ⁴தானி பாலேதீதி உஸ்மா ஆயும் படிச்ச திட்ட²தீதி வேதி³தப்³பா³.

457. ஆயுஸங்கா²ராதி ஆயுமேவ. வேத³னியா த⁴ம்மாதி வேத³னா த⁴ம்மாவ. வுட்டா²னம் பஞ்ஞாயதீதி ஸமாபத்திதோ வுட்டா²னம் பஞ்ஞாயதி. யோ ஹி பி⁴க்கு² அரூபபவத்தே உக்கண்டி²த்வா ஸஞ்ஞஞ்ச வேத³னஞ்ச நிரோதே⁴த்வா நிரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ, தஸ்ஸ யதா²பரிச்சி²ன்னகாலவஸேன ரூபஜீவிதிந்த்³ரியபச்சயா அரூபத⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி. ஏவம் பன ரூபாரூபபவத்தம் பவத்ததி. யதா² கிம்? யதா² ஏகோ புரிஸோ ஜாலாபவத்தே உக்க²ண்டி²தோ உத³கேன பஹரித்வா ஜாலம் அப்பவத்தம் கத்வா சா²ரிகாய அங்கா³ரே பிதா⁴ய துண்ஹீ நிஸீத³தி. யதா³ பனஸ்ஸ புன ஜாலாய அத்தோ² ஹோதி, சா²ரிகம் அபனேத்வா அங்கா³ரே பரிவத்தேத்வா உபாதா³னம் த³த்வா முக²வாதம் வா தாலவண்டவாதம் வா த³தா³தி. அத² ஜாலாபவத்தம் புன பவத்ததி. ஏவமேவ ஜாலாபவத்தம் விய அரூபத⁴ம்மா. புரிஸஸ்ஸ ஜாலாபவத்தே உக்கண்டி²த்வா உத³கப்பஹாரேன ஜாலம் அப்பவத்தம் கத்வா சா²ரிகாய அங்கா³ரே பிதா⁴ய துண்ஹீபூ⁴தஸ்ஸ நிஸஜ்ஜா விய பி⁴க்கு²னோ அரூபபவத்தே உக்கண்டி²த்வா ஸஞ்ஞஞ்ச வேத³னஞ்ச நிரோதே⁴த்வா நிரோத⁴ஸமாபஜ்ஜனம். சா²ரிகாய பிஹிதஅங்கா³ரா விய ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம். புரிஸஸ்ஸ புன ஜாலாய அத்தே² ஸதி சா²ரிகாபனயனாதீ³னி விய பி⁴க்கு²னோ யதா²பரிச்சி²ன்னகாலாபக³மனம். அக்³கி³ஜாலாய பவத்தி விய புன அரூபத⁴ம்மேஸு உப்பன்னேஸு ரூபாரூபபவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஆயு உஸ்மா ச விஞ்ஞாணந்தி ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம், கம்மஜதேஜோதா⁴து, சித்தந்தி இமே தயோ த⁴ம்மா யதா³ இமம் ரூபகாயம் ஜஹந்தி, அதா²யம் அசேதனம் கட்ட²ம் விய பத²வியம் ச²ட்³டி³தோ ஸேதீதி அத்தோ². வுத்தஞ்சேதம் –

‘‘ஆயு உஸ்மா ச விஞ்ஞாணம், யதா³ காயம் ஜஹந்திமம்;

அபவித்³தோ⁴ ததா³ ஸேதி, பரப⁴த்தம் அசேதன’’ந்தி. (ஸம். நி. 3.95);

காயஸங்கா²ராதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா. வசீஸங்கா²ராதி விதக்கவிசாரா. சித்தஸங்கா²ராதி ஸஞ்ஞாவேத³னா. ஆயூதி ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம். பரிபி⁴ன்னானீதி உபஹதானி, வினட்டா²னீதி அத்தோ². தத்த² கேசி ‘‘நிரோத⁴ஸமாபன்னஸ்ஸ சித்தஸங்கா²ராவ நிருத்³தா⁴’’தி வசனதோ சித்தம் அனிருத்³த⁴ம் ஹோதி, தஸ்மா ஸசித்தகா அயம் ஸமாபத்தீதி வத³ந்தி. தே வத்தப்³பா³ – ‘‘வசீஸங்கா²ராபிஸ்ஸ நிருத்³தா⁴’’தி வசனதோ வாசா அனிருத்³தா⁴ ஹோதி, தஸ்மா நிரோத⁴ம் ஸமாபன்னேன த⁴ம்மம்பி கதே²ந்தேன ஸஜ்ஜா²யம்பி கரோந்தேன நிஸீதி³தப்³ப³ம் ஸியா. ‘‘யோ சாயம் மதோ காலங்கதோ, தஸ்ஸாபி சித்தஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴’’தி வசனதோ சித்தம் அனிருத்³த⁴ம் ப⁴வேய்ய, தஸ்மா காலங்கதே மாதாபிதரோ வா அரஹந்தே வா ஜா²பயந்தேன அனந்தரியகம்மம் கதம் ப⁴வேய்ய. இதி ப்³யஞ்ஜனே அபி⁴னிவேஸம் அகத்வா ஆசரியானம் நயே ட²த்வா அத்தோ² உபபரிக்கி²தப்³போ³. அத்தோ² ஹி படிஸரணம், ந ப்³யஞ்ஜனம்.

இந்த்³ரியானி விப்பஸன்னானீதி கிரியமயபவத்தஸ்மிஞ்ஹி வத்தமானே ப³ஹித்³தா⁴ ஆரம்மணேஸு பஸாதே³ க⁴ட்டேந்தேஸு இந்த்³ரியானி கிலமந்தானி உபஹதானி மக்கி²தானி விய ஹோந்தி, வாதாதீ³ஹி உட்டி²தேன ரஜேன சதுமஹாபதே² ட²பிதஆதா³ஸோ விய. யதா² பன த²விகாயம் பக்கி²பித்வா மஞ்ஜூஸாதீ³ஸு ட²பிதோ ஆதா³ஸோ அந்தோயேவ விரோசதி, ஏவம் நிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அந்தோனிரோதே⁴ பஞ்ச பஸாதா³ அதிவிரோசந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘இந்த்³ரியானி விப்பஸன்னானீ’’தி.

458. கதி பனாவுஸோ, பச்சயாதி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? நிரோத⁴ஸ்ஸ அனந்தரபச்சயம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. விஸ்ஸஜ்ஜனே பனஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானாதி சத்தாரோ அபக³மனபச்சயா கதி²தா. அனிமித்தாயாதி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? நிரோத⁴தோ வுட்டா²னகப²லஸமாபத்திம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி புச்ச²தி. அவஸேஸஸமாபத்திவுட்டா²னஞ்ஹி ப⁴வங்கே³ன ஹோதி, நிரோதா⁴ வுட்டா²னம் பன விபஸ்ஸனானிஸ்ஸந்தா³ய ப²லஸமாபத்தியாதி தமேவ புச்ச²தி. ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபாதீ³னம் ஸப்³பா³ரம்மணானம். அனிமித்தாய ச தா⁴துயா மனஸிகாரோதி ஸப்³ப³னிமித்தாபக³தாய நிப்³பா³னதா⁴துயா மனஸிகாரோ. ப²லஸமாபத்திஸஹஜாதம் மனஸிகாரம் ஸந்தா⁴யாஹ. இதி ஹேட்டா² நிரோத⁴பாத³கம் பட²மஜ்ஜா²னம் க³ஹிதம், நிரோத⁴ஸ்ஸ அனந்தரபச்சயம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் க³ஹிதம், இத⁴ நிரோத⁴தோ வுட்டா²னகப²லஸமாபத்தி க³ஹிதாதி.

இமஸ்மிம் டா²னே நிரோத⁴கதா² கதே²தப்³பா³ ஹோதி. ஸா, ‘‘த்³வீஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தத்தா தயோ ச ஸங்கா²ரானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹி நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹி வஸீபா⁴வதாபஞ்ஞா நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ஞாண’’ந்தி ஏவம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.83) ஆக³தா. விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ பனஸ்ஸா ஸப்³பா³காரேன வினிச்ச²யகதா² கதி²தா.

இதா³னி வலஞ்ஜனஸமாபத்திம் புச்ச²ந்தோ கதி பனாவுஸோ, பச்சயாதிஆதி³மாஹ. நிரோத⁴தோ ஹி வுட்டா²னகப²லஸமாபத்தியா டி²தி நாம ந ஹோதி, ஏகம் த்³வே சித்தவாரமேவ பவத்தித்வா ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி. அயஞ்ஹி பி⁴க்கு² ஸத்த தி³வஸே அரூபபவத்தம் நிரோதே⁴த்வா நிஸின்னோ நிரோத⁴வுட்டா²னகப²லஸமாபத்தியம் ந சிரம் திட்ட²தி. வலஞ்ஜனஸமாபத்தியம் பன அத்³தா⁴னபரிச்சே²தோ³வ பமாணம். தஸ்மா ஸா டி²தி நாம ஹோதி. தேனாஹ – ‘‘அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா டி²தியா’’தி. தஸ்ஸா சிரட்டி²தத்த²ம் கதி பச்சயாதி அத்தோ². விஸ்ஸஜ்ஜனே பனஸ்ஸா புப்³பே³ ச அபி⁴ஸங்கா²ரோதி அத்³தா⁴னபரிச்சே²தோ³ வுத்தோ. வுட்டா²னாயாதி இத⁴ ப⁴வங்க³வுட்டா²னம் புச்ச²தி. விஸ்ஸஜ்ஜனேபிஸ்ஸா ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச மனஸிகாரோதி ரூபாதி³னிமித்தவஸேன ப⁴வங்க³ஸஹஜாதமனஸிகாரோ வுத்தோ.

459. யா சாயம், ஆவுஸோதி இத⁴ கிம் புச்ச²தி? இத⁴ அஞ்ஞம் அபி⁴னவம் நாம நத்தி². ஹேட்டா² கதி²தத⁴ம்மேயேவ ஏகதோ ஸமோதா⁴னேத்வா புச்சா²மீதி புச்ச²தி. கத்த² பன தே கதி²தா? ‘‘நீலம்பி ஸஞ்ஜானாதி பீதகம்பி, லோஹிதகம்பி, ஓதா³தகம்பி ஸஞ்ஜானாதீ’’தி (ம. நி. 1.450) ஏதஸ்மிஞ்ஹி டா²னே அப்பமாணா சேதோவிமுத்தி கதி²தா. ‘‘நத்தி² கிஞ்சீதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனந்தி நேய்ய’’ந்தி (ம. நி. 1.451) ஏத்த² ஆகிஞ்சஞ்ஞம். ‘‘பஞ்ஞாசக்கு²னா பஜானாதீ’’தி (ம. நி. 1.451) ஏத்த² ஸுஞ்ஞதா. ‘‘கதி பனாவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா டி²தியா வுட்டா²னாயா’’தி ஏத்த² அனிமித்தா. ஏவம் ஹேட்டா² கதி²தாவ இமஸ்மிம் டா²னே ஏகதோ ஸமோதா⁴னேத்வா புச்ச²தி. தம் பன படிக்கி²பித்வா ஏதா தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னே நித்³தி³ட்டா²வாதி வத்வா அஞ்ஞே சத்தாரோ த⁴ம்மா ஏகனாமகா அத்தி². ஏகோ த⁴ம்மோ சதுனாமகோ அத்தி², ஏதம் பாகடம் கத்வா கதா²பேதும் இத⁴ புச்ச²தீதி அட்ட²கதா²யம் ஸன்னிட்டா²னம் கதம். தஸ்ஸா விஸ்ஸஜ்ஜனே அயம் வுச்சதாவுஸோ, அப்பமாணா சேதோவிமுத்தீதி அயம் ப²ரணஅப்பமாணதாய அப்பமாணா நாம. அயஞ்ஹி அப்பமாணே வா ஸத்தே ப²ரதி, ஏகஸ்மிம்பி வா ஸத்தே அஸேஸேத்வா ப²ரதி.

அயம் வுச்சதாவுஸோ, ஆகிஞ்சஞ்ஞாதி ஆரம்மணகிஞ்சனஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஆகிஞ்சஞ்ஞா. அத்தேன வாதி அத்த பா⁴வபோஸபுக்³க³லாதி³ஸங்கா²தேன அத்தேன ஸுஞ்ஞம். அத்தனியேன வாதி சீவராதி³பரிக்கா²ரஸங்கா²தேன அத்தனியேன ஸுஞ்ஞம். அனிமித்தாதி ராக³னிமித்தாதீ³னம் அபா⁴வேனேவ அனிமித்தா, அரஹத்தப²லஸமாபத்திம் ஸந்தா⁴யாஹ. நானத்தா² சேவ நானாப்³யஞ்ஜனா சாதி ப்³யஞ்ஜனம்பி நேஸம் நானா அத்தோ²பி. தத்த² ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ நானதா பாகடாவ. அத்தோ² பன, அப்பமாணா சேதோவிமுத்தி பூ⁴மந்தரதோ மஹக்³க³தா ஏவ ஹோதி ரூபாவசரா; ஆரம்மணதோ ஸத்த பஞ்ஞத்திஆரம்மணா. ஆகிஞ்சஞ்ஞா பு⁴ம்மந்தரதோ மஹக்³க³தா அரூபாவசரா; ஆரம்மணதோ ந வத்தப்³பா³ரம்மணா. ஸுஞ்ஞதா பு⁴ம்மந்தரதோ காமாவசரா; ஆரம்மணதோ ஸங்கா²ராரம்மணா. விபஸ்ஸனா ஹி ஏத்த² ஸுஞ்ஞதாதி அதி⁴ப்பேதா. அனிமித்தா பு⁴ம்மந்தரதோ லோகுத்தரா; ஆரம்மணதோ நிப்³ப³னாரம்மணா.

ராகோ³ கோ², ஆவுஸோ, பமாணகரணோதிஆதீ³ஸு யதா² பப்³ப³தபாதே³ பூதிபண்ணரஸஉத³கம் நாம ஹோதி காளவண்ணம்; ஓலோகேந்தானம் ப்³யாமஸதக³ம்பீ⁴ரம் விய கா²யதி. யட்டி²ம் வா ரஜ்ஜும் வா க³ஹேத்வா மினந்தஸ்ஸ பிட்டி²பாதோ³த்த²ரணமத்தம்பி ந ஹோதி. ஏவமேவம் யாவ ராகா³த³யோ நுப்பஜ்ஜந்தி, தாவ புக்³க³லம் ஸஞ்ஜானிதும் ந ஸக்கா ஹோந்தி, ஸோதாபன்னோ விய, ஸகதா³கா³மீ விய, அனாகா³மீ விய ச கா²யதி. யதா³ பனஸ்ஸ ராகா³த³யோ உப்பஜ்ஜந்தி, ததா³ ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோதி பஞ்ஞாயதி. இதி ஏதே ‘‘ஏத்தகோ அய’’ந்தி புக்³க³லஸ்ஸ பமாணம் த³ஸ்ஸேந்தோ விய உப்பஜ்ஜந்தீதி பமாணகரணா நாம வுத்தா. யாவதா கோ², ஆவுஸோ, அப்பமாணா சேதோவிமுத்தியோதி யத்தகா அப்பமாணா சேதோவிமுத்தியோ. கித்தகா பன தா? சத்தாரோ ப்³ரஹ்மவிஹாரா, சத்தாரோ மக்³கா³, சத்தாரி ச ப²லானீதி த்³வாத³ஸ. தத்த² ப்³ரஹ்மவிஹாரா ப²ரணஅப்பமாணதாய அப்பமாணா. ஸேஸா பமாணகரணானம் கிலேஸானம் அபா⁴வேன அப்பமாணா. நிப்³பா³னம்பி அப்பமாணமேவ, சேதோவிமுத்தி பன ந ஹோதி, தஸ்மா ந க³ஹிதம். அகுப்பாதி அரஹத்தப²லசேதோவிமுத்தி; ஸா ஹி தாஸம் ஸப்³ப³ஜேட்டி²கா, தஸ்மா அக்³க³மக்கா²யதீதி வுத்தா. ராகோ³ கோ², ஆவுஸோ, கிஞ்சனோதி ராகோ³ உப்பஜ்ஜித்வா புக்³க³லம் கிஞ்சதி மத்³த³தி பலிபு³ந்த⁴தி. தஸ்மா கிஞ்சனோதி வுத்தோ. மனுஸ்ஸா கிர கோ³ணேஹி க²லம் மத்³தா³பேந்தோ கிஞ்சேஹி கபில, கிஞ்சேஹி காளகாதி வத³ந்தி. ஏவம் மத்³த³னத்தோ² கிஞ்சனத்தோ²தி வேதி³தப்³போ³. தோ³ஸமோஹேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஆகிஞ்சஞ்ஞா சேதோவிமுத்தியோ நாம நவ த⁴ம்மா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஞ்ச மக்³க³ப²லானி ச. தத்த² ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் கிஞ்சனம் ஆரம்மணம் அஸ்ஸ நத்தீ²தி ஆகிஞ்சஞ்ஞம். மக்³க³ப²லானி கிஞ்சனானம் மத்³த³னானம் பலிபு³ந்த⁴னகிலேஸானம் நத்தி²தாய ஆகிஞ்சஞ்ஞானி. நிப்³பா³னம்பி ஆகிஞ்சஞ்ஞம், சேதோவிமுத்தி பன ந ஹோதி, தஸ்மா ந க³ஹிதம்.

ராகோ³ கோ², ஆவுஸோ, நிமித்தகரணோதிஆதீ³ஸு யதா² நாம த்³வின்னம் குலானம் ஸதி³ஸா த்³வே வச்ச²கா ஹோந்தி. யாவ தேஸம் லக்க²ணம் ந கதம் ஹோதி, தாவ ‘‘அயம் அஸுககுலஸ்ஸ வச்ச²கோ, அயம் அஸுககுலஸ்ஸா’’தி ந ஸக்கா ஹோந்தி ஜானிதும். யதா³ பன தேஸம் ஸத்திஸூலாதீ³ஸு அஞ்ஞதரம் லக்க²ணம் கதம் ஹோதி, ததா³ ஸக்கா ஹோந்தி ஜானிதும். ஏவமேவ யாவ புக்³க³லஸ்ஸ ராகோ³ நுப்பஜ்ஜதி, தாவ ந ஸக்கா ஹோதி ஜானிதும் அரியோ வா புது²ஜ்ஜனோ வாதி. ராகோ³ பனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜமானோவ ஸராகோ³ நாம அயம் புக்³க³லோதி ஸஞ்ஜானனனிமித்தம் கரோந்தோ விய உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா ‘‘நிமித்தகரணோ’’தி வுத்தோ. தோ³ஸமோஹேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

அனிமித்தா சேதோவிமுத்தி நாம தேரஸ த⁴ம்மா – விபஸ்ஸனா, சத்தாரோ ஆருப்பா, சத்தாரோ மக்³கா³, சத்தாரி ச ப²லானீதி. தத்த² விபஸ்ஸனா நிச்சனிமித்தம் ஸுக²னிமித்தம் அத்தனிமித்தம் உக்³கா⁴டேதீதி அனிமித்தா நாம. சத்தாரோ ஆருப்பா ரூபனிமித்தஸ்ஸ அபா⁴வேன அனிமித்தா நாம. மக்³க³ப²லானி நிமித்தகரணானம் கிலேஸானம் அபா⁴வேன அனிமித்தானி. நிப்³பா³னம்பி அனிமித்தமேவ, தம் பன சேதோவிமுத்தி ந ஹோதி, தஸ்மா ந க³ஹிதம். அத² கஸ்மா ஸுஞ்ஞதா சேதோவிமுத்தி ந க³ஹிதாதி? ஸா, ‘‘ஸுஞ்ஞா ராகே³னா’’திஆதி³வசனதோ ஸப்³ப³த்த² அனுபவிட்டா²வ, தஸ்மா விஸும் ந க³ஹிதா. ஏகத்தா²தி ஆரம்மணவஸேன ஏகத்தா². அப்பமாணம் ஆகிஞ்சஞ்ஞம் ஸுஞ்ஞதம் அனிமித்தந்தி ஹி ஸப்³பா³னேதானி நிப்³பா³னஸ்ஸேவ நாமானி. இதி இமினா பரியாயேன ஏகத்தா². அஞ்ஞஸ்மிம் பன டா²னே அப்பமாணா ஹோந்தி, அஞ்ஞஸ்மிம் ஆகிஞ்சஞ்ஞா அஞ்ஞஸ்மிம் ஸுஞ்ஞதா அஞ்ஞஸ்மிம் அனிமித்தாதி இமினா பரியாயேன நானாப்³யஞ்ஜனா. இதி தே²ரோ யதா²னுஸந்தி⁴னாவ தே³ஸனம் நிட்ட²பேஸீதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

மஹாவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.