5. ஸம்மஸனஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

48. ஸம்மஸனஞாணனித்³தே³ஸே யம் கிஞ்சீதி அனவஸேஸபரியாதா³னம். ரூபந்தி அதிப்பஸங்க³னியமனம். ஏவம் பத³த்³வயேனாபி ரூபஸ்ஸ அஸேஸபரிக்³க³ஹோ கதோ ஹோதி. அத²ஸ்ஸ அதீதாதி³னா விபா⁴க³ம் ஆரப⁴தி. தஞ்ஹி கிஞ்சி அதீதம் கிஞ்சி அனாக³தாதி³பே⁴த³ந்தி. ஏஸ நயோ வேத³னாதீ³ஸுபி. தத்த² ரூபம் தாவ அத்³தா⁴ஸந்ததிஸமயக²ணவஸேன சதுதா⁴ அதீதம் நாம ஹோதி, ததா² அனாக³தபச்சுப்பன்னம். தத்த² அத்³தா⁴வஸேன தாவ ஏகஸ்ஸ ஏகஸ்மிம் ப⁴வே படிஸந்தி⁴தோ புப்³பே³ அதீதம், சுதிதோ உத்³த⁴ம் அனாக³தம், உபி⁴ன்னமந்தரே பச்சுப்பன்னம். ஸந்ததிவஸேன ஸபா⁴க³ஏகஉதுஸமுட்டா²னம் ஏகாஹாரஸமுட்டா²னஞ்ச புப்³பா³பரியபா⁴வேன வத்தமானம்பி பச்சுப்பன்னம், ததோ புப்³பே³ விஸபா⁴க³உதுஆஹாரஸமுட்டா²னம் அதீதம், பச்சா² அனாக³தம். சித்தஜம் ஏகவீதி²ஏகஜவனஏகஸமாபத்திஸமுட்டா²னம் பச்சுப்பன்னம், ததோ புப்³பே³ அதீதம், பச்சா² அனாக³தம், கம்மஸமுட்டா²னஸ்ஸ பாடியேக்கம் ஸந்ததிவஸேன அதீதாதி³பே⁴தோ³ நத்தி², தேஸஞ்ஞேவ பன உதுஆஹாரசித்தஸமுட்டா²னானம் உபத்த²ம்ப⁴னவஸேன தஸ்ஸ அதீதாதி³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஸமயவஸேன ஏகமுஹுத்தபுப்³ப³ண்ஹஸாயன்ஹரத்திந்தி³வாதீ³ஸு ஸமயேஸு ஸந்தானவஸேன பவத்தமானம் தம் தம் ஸமயம் பச்சுப்பன்னம் நாம, ததோ புப்³பே³ அதீதம், பச்சா² அனாக³தம். க²ணவஸேன உப்பாதா³தி³க²ணத்தயபரியாபன்னம் பச்சுப்பன்னம், ததோ புப்³பே³ அனாக³தம், பச்சா² அதீதம். அபிச அதிக்கந்தஹேதுபச்சயகிச்சம் அதீதம், நிட்டி²தஹேதுகிச்சமனிட்டி²தபச்சயகிச்சம் பச்சுப்பன்னம், உப⁴யகிச்சமஸம்பத்தம் அனாக³தம். ஸகிச்சக்க²ணே வா பச்சுப்பன்னம், ததோ புப்³பே³ அனாக³தம், பச்சா² அதீதம். ஏத்த² ச க²ணாதி³கதா²வ நிப்பரியாயா ஸேஸா ஸபரியாயா.

அஜ்ஜ²த்தந்தி பஞ்சஸுபி க²ந்தே⁴ஸு இத⁴ நியகஜ்ஜ²த்தம் அதி⁴ப்பேதம், தஸ்மா அத்தனோ ஸந்தானே பவத்தம் பாடிபுக்³க³லிகம் ரூபம் அஜ்ஜ²த்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ததோ ப³ஹிபூ⁴தம் பன இந்த்³ரியப³த்³த⁴ம் வா அனிந்த்³ரியப³த்³த⁴ம் வா ரூபம் ப³ஹித்³தா⁴ நாம. ஓளாரிகந்தி சக்கு²ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயரூபஸத்³த³க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³ஸங்கா²தா பத²வீதேஜோவாயோ சாதி த்³வாத³ஸவித⁴ம் ரூபம் க⁴ட்டனவஸேன க³ஹேதப்³ப³தோ ஓளாரிகம். ஸேஸம் பன ஆபோதா⁴து இத்தி²ந்த்³ரியம் புரிஸிந்த்³ரியம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் ஹத³யவத்து² ஓஜா ஆகாஸதா⁴து காயவிஞ்ஞத்தி வசீவிஞ்ஞத்தி ரூபஸ்ஸ லஹுதா முது³தா கம்மஞ்ஞதா உபசயோ ஸந்ததி ஜரதா அனிச்சதாதி ஸோளஸவித⁴ம் ரூபம் க⁴ட்டனவஸேன அக³ஹேதப்³ப³தோ ஸுகு²மம். ஹீனம் வா பணீதம் வாதி ஏத்த² ஹீனபணீதபா⁴வோ பரியாயதோ நிப்பரியாயதோ ச. தத்த² அகனிட்டா²னம் ரூபதோ ஸுத³ஸ்ஸீனம் ரூபம் ஹீனம், ததே³வ ஸுத³ஸ்ஸானம் ரூபதோ பணீதம். ஏவம் யாவ நரகஸத்தானம் ரூபம், தாவ பரியாயதோ ஹீனபணீததா வேதி³தப்³பா³. நிப்பரியாயதோ பன யத்த² அகுஸலவிபாகம் உப்பஜ்ஜதி, தம் ஹீனம். யத்த² குஸலவிபாகம், தம் பணீதம். யம் தூ³ரே ஸந்திகே வாதி ஏத்த² யம் ஸுகு²மம், ததே³வ து³ப்படிவிஜ்ஜ²ஸபா⁴வத்தா தூ³ரே. யம் ஓளாரிகம், ததே³வ ஸுப்படிவிஜ்ஜ²ஸபா⁴வத்தா ஸந்திகே.

ஸப்³ப³ம் ரூபம் அனிச்சதோ வவத்தே²தி ஏகம் ஸம்மஸனம், து³க்க²தோ வவத்தே²தி ஏகம் ஸம்மஸனம், அனத்ததோ வவத்தே²தி ஏகம் ஸம்மஸனந்தி ஏத்த² அயம் பி⁴க்கு² ‘‘யம் கிஞ்சி ரூப’’ந்தி ஏவம் அனியமனித்³தி³ட்ட²ம் ஸப்³ப³ம்பி ரூபம் அதீதத்திகேன சேவ சதூஹி அஜ்ஜ²த்தாதி³து³கேஹி சாதி ஏகாத³ஸஹி ஓகாஸேஹி பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஸப்³ப³ம் ரூபம் அனிச்சதோ வவத்தே²தி அனிச்சந்தி ஸம்மஸதி. கத²ம்? பரதோ வுத்தனயேன. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அனிச்சம் க²யட்டே²னா’’தி (படி. ம. 1.48). தஸ்மா ஏஸ யம் அதீதம் ரூபம், தம் யஸ்மா அதீதேயேவ கீ²ணம், நயிமம் ப⁴வம் ஸம்பத்தந்தி அனிச்சம் க²யட்டே²ன, யம் அனாக³தம் ரூபம் அனந்தரப⁴வே நிப்³ப³த்திஸ்ஸதி, தம்பி தத்தே²வ கீ²யிஸ்ஸதி, ந ததோ பரம் ப⁴வம் க³மிஸ்ஸதீதி அனிச்சம் க²யட்டே²ன, யம் பச்சுப்பன்னம் ரூபம், தம் இதே⁴வ கீ²யதி, ந இதோ க³ச்ச²தீதி அனிச்சம் க²யட்டே²ன, யம் அஜ்ஜ²த்தம் ரூபம், தம்பி அஜ்ஜ²த்தமேவ கீ²யதி, ந ப³ஹித்³தா⁴பா⁴வம் க³ச்ச²தீதி அனிச்சம் க²யட்டே²ன, யம் ப³ஹித்³தா⁴ ஓளாரிகம் ஸுகு²மம் ஹீனம் பணீதம் தூ³ரே ஸந்திகே, தம்பி ஏத்தே²வ கீ²யதி, ந தூ³ரபா⁴வம் க³ச்ச²தீதி அனிச்சம் க²யட்டே²னாதி ஸம்மஸதி. இத³ம் ஸப்³ப³ம்பி ‘‘அனிச்சம் க²யட்டே²னா’’தி ஏதஸ்ஸ வஸேன ஏகம் ஸம்மஸனம், பபே⁴த³தோ பன ஏகாத³ஸவித⁴ம் ஹோதி.

ஸப்³ப³மேவ சேதம் து³க்க²ம் ப⁴யட்டே²னாதி ஸம்மஸதி. ப⁴யட்டே²னாதி ஸப்படிப⁴யதாய. யஞ்ஹி அனிச்சம், தம் ப⁴யாவஹம் ஹோதி ஸீஹோபமஸுத்தே (அ. நி. 4.33; ஸம். நி. 3.78) தே³வானம் விய. இதி இத³ம்பி ‘‘து³க்க²ம் ப⁴யட்டே²னா’’தி ஏதஸ்ஸ வஸேன ஏகம் ஸம்மஸனம், பபே⁴த³தோ பன ஏகாத³ஸவித⁴ம் ஹோதி.

யதா² ச து³க்க²ம், ஏவம் ஸப்³ப³ம்பி தம் அனத்தா அஸாரகட்டே²னாதி ஸம்மஸதி. அஸாரகட்டே²னாதி ‘‘அத்தா நிவாஸீ காரகோ வேத³கோ ஸயம்வஸீ’’தி ஏவம் பரிகப்பிதஸ்ஸ அத்தஸாரஸ்ஸ அபா⁴வேன. யஞ்ஹி அனிச்சம் து³க்க²ம், அத்தனோபி அனிச்சதம் வா உத³யப்³ப³யபீளனம் வா வாரேதும் ந ஸக்கோதி, குதோ தஸ்ஸ காரகாதி³பா⁴வோ. தேனாஹ – ‘‘ரூபஞ்ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் ரூபம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்யா’’திஆதி³ (ஸம். நி. 3.59). இதி இத³ம் ‘‘அனத்தா அஸாரகட்டே²னா’’தி ஏதஸ்ஸ வஸேன ஏகம் ஸம்மஸனம், பபே⁴த³தோ பன ஏகாத³ஸவித⁴ம் ஹோதி. ஏஸேவ நயோ வேத³னாதீ³ஸு. இதி ஏகேகஸ்மிம் க²ந்தே⁴ ஏகாத³ஸ ஏகாத³ஸ கத்வா பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு பஞ்சபஞ்ஞாஸ ஸம்மஸனானி ஹோந்தி, அனிச்சதோ பஞ்சபஞ்ஞாஸ, து³க்க²தோ பஞ்சபஞ்ஞாஸ, அனத்ததோ பஞ்சபஞ்ஞாஸாதி திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாவஸேன ஸப்³பா³னி பஞ்சஸட்டி²ஸதஸம்மஸனானி ஹோந்தி.

கேசி பன ‘‘ஸப்³ப³ம் ரூபம், ஸப்³ப³ம் வேத³னம், ஸப்³ப³ம் ஸஞ்ஞம், ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரே, ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணந்தி பத³ம்பி பக்கி²பித்வா ஏகேகஸ்மிம் க²ந்தே⁴ த்³வாத³ஸ த்³வாத³ஸ கத்வா பஞ்சஸு ஸட்டி², அனுபஸ்ஸனாதோ அஸீதிஸதஸம்மஸனானீ’’தி வத³ந்தி.

அதீதாதி³விபா⁴கே³ பனேத்த² ஸந்ததிவஸேன க²ணாதி³வஸேன ச வேத³னாய அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. தத்த² ஸந்ததிவஸேன ஏகவீதி²ஏகஜவனஏகஸமாபத்திபரியாபன்னா ஏகவித⁴விஸயஸமாயோக³ப்பவத்தா ச பச்சுப்பன்னா, ததோ புப்³பே³ அதீதா, பச்சா² அனாக³தா. க²ணாதி³வஸேன க²ணத்தயபரியாபன்னா புப்³ப³ந்தாபரந்தமஜ்ஜ²க³தா ஸகிச்சஞ்ச குருமானா வேத³னா பச்சுப்பன்னா, ததோ புப்³பே³ அதீதா, பச்சா² அனாக³தா. அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴தோ³ நியகஜ்ஜ²த்தவஸேனேவ வேதி³தப்³போ³.

ஓளாரிகஸுகு²மபா⁴வோ ‘‘அகுஸலா வேத³னா ஓளாரிகா, குஸலாப்³யாகதா வேத³னா ஸுகு²மா’’திஆதி³னா (விப⁴. 4) நயேன விப⁴ங்கே³ வுத்தேன ஜாதிஸபா⁴வபுக்³க³லலோகியலோகுத்தரவஸேன வேதி³தப்³போ³. ஜாதிவஸேன தாவ அகுஸலா வேத³னா ஸாவஜ்ஜகிரியஹேதுதோ, கிலேஸஸந்தாபபா⁴வதோ ச அவூபஸந்தவுத்தீதி குஸலவேத³னாய ஓளாரிகா, ஸப்³யாபாரதோ ஸஉஸ்ஸாஹதோ ஸவிபாகதோ கிலேஸஸந்தாபபா⁴வதோ ஸாவஜ்ஜதோ ச விபாகாப்³யாகதாய ஓளாரிகா, ஸவிபாகதோ கிலேஸஸந்தாபபா⁴வதோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²தோ ஸாவஜ்ஜதோ ச கிரியாப்³யாகதாய ஓளாரிகா. குஸலாப்³யாகதா பன வுத்தவிபரியாயதோ அகுஸலாய வேத³னாய ஸுகு²மா. த்³வேபி குஸலாகுஸலா வேத³னா ஸப்³யாபாரதோ ஸஉஸ்ஸாஹதோ ஸவிபாகதோ ச யதா²யோக³ம் து³விதா⁴யபி அப்³யாகதாய ஓளாரிகா, வுத்தவிபரியாயேன து³விதா⁴பி அப்³யாகதா தாஹி ஸுகு²மா. ஏவம் தாவ ஜாதிவஸேன ஓளாரிகஸுகு²மதா வேதி³தப்³பா³.

ஸபா⁴வவஸேன பன து³க்கா² வேத³னா நிரஸ்ஸாத³தோ ஸவிப்பா²ரதோ கோ²ப⁴கரணதோ உப்³பே³ஜனீயதோ அபி⁴ப⁴வனதோ ச இதராஹி த்³வீஹி ஓளாரிகா, இதரா பன த்³வே ஸாததோ ஸந்ததோ பணீததோ மனாபதோ மஜ்ஜ²த்ததோ ச யதா²யோக³ம் து³க்கா²ய ஸுகு²மா. உபோ⁴ பன ஸுக²து³க்கா² ஸவிப்பா²ரதோ உப்³பே³ஜனீயதோ கோ²ப⁴கரணதோ பாகடதோ ச அது³க்க²மஸுகா²ய ஓளாரிகா, ஸா வுத்தவிபரியாயேன தது³ப⁴யதோ ஸுகு²மா. ஏவம் ஸபா⁴வவஸேன ஓளாரிகஸுகு²மதா வேதி³தப்³பா³.

புக்³க³லவஸேன பன அஸமாபன்னஸ்ஸ வேத³னா நானாரம்மணே விக்கி²த்தபா⁴வதோ ஸமாபன்னஸ்ஸ வேத³னாய ஓளாரிகா, விபரியாயேன இதரா ஸுகு²மா. ஏவம் புக்³க³லவஸேன ஓளாரிகஸுகு²மதா வேதி³தப்³பா³.

லோகியலோகுத்தரவஸேன பன ஸாஸவா வேத³னா லோகியா, ஸா ஆஸவுப்பத்திஹேதுதோ ஓக⁴னியதோ யோக³னியதோ க³ந்த²னியதோ நீவரணியதோ உபாதா³னியதோ ஸம்கிலேஸிகதோ புது²ஜ்ஜனஸாதா⁴ரணதோ ச அனாஸவாய ஓளாரிகா, அனாஸவா ச விபரியாயேன ஸாஸவாய ஸுகு²மா. ஏவம் லோகியலோகுத்தரவஸேன ஓளாரிகஸுகு²மதா வேதி³தப்³பா³.

தத்த² ஜாதிஆதி³வஸேன ஸம்பே⁴தோ³ பரிஹரிதப்³போ³. அகுஸலவிபாககாயவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தா ஹி வேத³னா ஜாதிவஸேன அப்³யாகதத்தா ஸுகு²மாபி ஸமானா ஸபா⁴வாதி³வஸேன ஓளாரிகா ஹோதி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘அப்³யாகதா வேத³னா ஸுகு²மா, து³க்கா² வேத³னா ஓளாரிகா. ஸமாபன்னஸ்ஸ வேத³னா ஸுகு²மா, அஸமாபன்னஸ்ஸ வேத³னா ஓளாரிகா. அனாஸவா வேத³னா ஸுகு²மா, ஸாஸவா வேத³னா ஓளாரிகா’’தி (விப⁴. 11).

யதா² ச து³க்கா² வேத³னா, ஏவம் ஸுகா²த³யோபி. தாபி ஹி ஜாதிவஸேன ஓளாரிகா, ஸபா⁴வாதி³வஸேன ஸுகு²மா ஹோந்தி. தஸ்மா யதா² ஜாதிஆதி³வஸேன ஸம்பே⁴தோ³ ந ஹோதி, ததா² வேத³னானம் ஓளாரிகஸுகு²மதா வேதி³தப்³பா³. ஸேய்யதி²த³ம், அப்³யாகதா ஜாதிவஸேன குஸலாகுஸலாஹி ஸுகு²மா. தத்த² கதமா அப்³யாகதா? கிம் து³க்கா²? கிம் ஸுகா²? கிம் ஸமாபன்னஸ்ஸ? கிம் அஸமாபன்னஸ்ஸ? கிம் ஸாஸவா? கிம் அனாஸவாதி? ஏவம் ஸபா⁴வாதி³பே⁴தோ³ ந பராமஸிதப்³போ³. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

அபிச ‘‘தம் தம் வா பன வேத³னம் உபாதா³யுபாதா³ய வேத³னா ஓளாரிகா ஸுகு²மா த³ட்ட²ப்³பா³’’தி வசனதோ அகுஸலாதீ³ஸுபி லோப⁴ஸஹக³தாய தோ³ஸஸஹக³தா வேத³னா அக்³கி³ விய நிஸ்ஸயத³ஹனதோ ஓளாரிகா, லோப⁴ஸஹக³தா ஸுகு²மா. தோ³ஸஸஹக³தாபி நியதா ஓளாரிகா, அனியதா ஸுகு²மா. நியதாபி கப்பட்டி²திகா ஓளாரிகா, இதரா ஸுகு²மா. கப்பட்டி²திகாஸுபி அஸங்கா²ரிகா ஓளாரிகா, இதரா ஸுகு²மா. லோப⁴ஸஹக³தா பன தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தா ஓளாரிகா, இதரா ஸுகு²மா. ஸாபி நியதா கப்பட்டி²திகா அஸங்கா²ரிகா ஓளாரிகா, இதரா ஸுகு²மா. அவிஸேஸேன ச அகுஸலா ப³ஹுவிபாகா ஓளாரிகா, அப்பவிபாகா ஸுகு²மா. குஸலா பன அப்பவிபாகா ஓளாரிகா, ப³ஹுவிபாகா ஸுகு²மா.

அபிச காமாவசரகுஸலா ஓளாரிகா, ரூபாவசரா ஸுகு²மா, ததோ அரூபாவசரா, ததோ லோகுத்தரா. காமாவசரா ச தா³னமயா ஓளாரிகா, ஸீலமயா ஸுகு²மா. ஸீலமயாபி ஓளாரிகா, ததோ பா⁴வனாமயா ஸுகு²மா. பா⁴வனாமயாபி து³ஹேதுகா ஓளாரிகா, திஹேதுகா ஸுகு²மா. திஹேதுகாபி ஸஸங்கா²ரிகா ஓளாரிகா, அஸங்கா²ரிகா ஸுகு²மா. ரூபாவசரா ச பட²மஜ்ஜா²னிகா ஓளாரிகா…பே… பஞ்சமஜ்ஜா²னிகா ஸுகு²மாவ. அரூபாவசரா ச ஆகாஸானஞ்சாயதனஸம்பயுத்தா ஓளாரிகா…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸம்பயுத்தா ஸுகு²மாவ. லோகுத்தரா ச ஸோதாபத்திமக்³க³ஸம்பயுத்தா ஓளாரிகா…பே… அரஹத்தமக்³க³ஸம்பயுத்தா ஸுகு²மாவ. ஏஸ நயோ தம்தம்பூ⁴மிவிபாககிரியாவேத³னாஸு து³க்கா²தி³அஸமாபன்னாதி³ஸாஸவாதி³வஸேன வுத்தவேத³னாஸு ச. ஓகாஸவஸேன வாபி நிரயே து³க்கா² ஓளாரிகா, திரச்சா²னயோனியம் ஸுகு²மா…பே… பரனிம்மிதவஸவத்தீஸு ஸுகு²மாவ. யதா² ச து³க்கா², ஏவம் ஸுகா²பி ஸப்³ப³த்த² யதா²னுரூபம் யோஜேதப்³பா³. வத்து²வஸேன சாபி ஹீனவத்து²கா யா காசி வேத³னா ஓளாரிகா, பணீதவத்து²கா ஸுகு²மா. ஹீனபணீதபே⁴தே³ யா ஓளாரிகா, ஸா ஹீனா. யா ச ஸுகு²மா, ஸா பணீதாதி த³ட்ட²ப்³பா³.

தூ³ரஸந்திகபதே³ பன ‘‘அகுஸலா வேத³னா குஸலாப்³யாகதாஹி வேத³னாஹி தூ³ரே, அகுஸலா வேத³னா அகுஸலாய வேத³னாய ஸந்திகே’’திஆதி³னா (விப⁴. 13) நயேன விப⁴ங்கே³ விப⁴த்தா. தஸ்மா அகுஸலா வேத³னா விஸபா⁴க³தோ அஸம்ஸட்ட²தோ அஸரிக்க²தோ ச குஸலாப்³யாகதாஹி தூ³ரே, ததா² குஸலாப்³யாகதா அகுஸலாய. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³வாரேஸு. அகுஸலா பன வேத³னா ஸபா⁴க³தோ ஸம்ஸட்ட²தோ ஸரிக்க²தோ ச அகுஸலாய ஸந்திகேதி இத³ம் வேத³னாய அதீதாதி³விபா⁴கே³ வித்தா²ரகதா²முக²ம். தம்தம்வேத³னாஸம்பயுத்தானம் பன ஸஞ்ஞாதீ³னம்பி ஏதம் ஏவமேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

யே பனேத்த² வேத³னாதீ³ஸு சக்கு²…பே… ஜராமரணந்தி பேய்யாலேன ஸம்கி²த்தேஸு ச த⁴ம்மேஸு லோகுத்தரத⁴ம்மா ஆக³தா, தே அஸம்மஸனூபக³த்தா இமஸ்மிம் அதி⁴காரே ந க³ஹேதப்³பா³. தே பன கேவலம் தேன தேன பதே³ன ஸங்க³ஹிதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனவஸேன ச அபி⁴ஞ்ஞேய்யனித்³தே³ஸே ஆக³தனயேன ச வுத்தா. யேபி ச ஸம்மஸனூபகா³, தேஸு யே யஸ்ஸ பாகடா ஹோந்தி, ஸுகே²ன பரிக்³க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி, தேஸு தேன ஸம்மஸனம் ஆரபி⁴தப்³ப³ம். ஜாதிஜராமரணவஸேன விஸும் ஸம்மஸனாபா⁴வேபி ஜாதிஜராமரணவந்தேஸுயேவ பன ஸம்மஸிதேஸு தானிபி ஸம்மஸிதானி ஹோந்தீதி பரியாயேன தேஸம்பி வஸேன ஸம்மஸனம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அனிச்சதோ வவத்தே²தீதிஆதி³னா நயேன அதீதத்திகஸ்ஸேவ ச வஸேன ஸம்மஸனஸ்ஸ வுத்தத்தா அஜ்ஜ²த்தாதி³பே⁴த³ம் அனாமஸித்வாபி அதீதத்திகஸ்ஸேவ வஸேன பரிச்சி²ந்தி³த்வாபி அனிச்சாதி³தோ ஸம்மஸனம் காதப்³ப³மேவ.

யம் பன அனிச்சம், தம் யஸ்மா நியமதோ ஸங்க²தாதி³பே⁴த³ம் ஹோதி, தேனஸ்ஸ பரியாயத³ஸ்ஸனத்த²ம், நானாகாரேஹி வா மனஸிகாரப்பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அனிச்சம் ஸங்க²தந்திஆதி³மாஹ. தஞ்ஹி ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன அனிச்சம், அனிச்சந்திகதாய ஆதி³அந்தவந்ததாய வா அனிச்சம். பச்சயேஹி ஸமாக³ந்த்வா கதத்தா ஸங்க²தம். பச்சயே படிச்ச நிஸ்ஸாய ஸமம், ஸஹ வா உப்பன்னத்தா படிச்சஸமுப்பன்னம். ஏதேன பச்சயேஹி கதேபி பச்சயானம் அப்³யாபாரதம் த³ஸ்ஸேதி. க²யத⁴ம்மந்தி கீ²யனத⁴ம்மம் கீ²யனபகதிகம். வயத⁴ம்மந்தி நஸ்ஸனத⁴ம்மம். நயித³ம் மந்தீ³பா⁴வக்க²யவஸேன க²யத⁴ம்மம், கேவலம் விக³மனபகதிகம். பஹூதஸ்ஸ மந்தீ³பா⁴வோபி ஹி லோகே க²யோதி வுச்சதி. விராக³த⁴ம்மந்தி நயித³ம் குஹிஞ்சி க³மனவஸேன வயத⁴ம்மம், கேவலம் ஸபா⁴வாதிக்கமனபகதிகம். ‘‘விராகோ³ நாம ஜிகு³ச்ச²னம் வா ஸமதிக்கமோ வா’’தி ஹி வுத்தம். நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி நயித³ம் ஸபா⁴வாதிக்கமேன புனராவத்தித⁴ம்மம், கேவலம் அபுனராவத்தினிரோதே⁴ன நிருஜ்ஜ²னபகதிகந்தி புரிமபுரிமபத³ஸ்ஸ அத்த²விவரணவஸேன பச்சி²மபச்சி²மபத³ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

அத² வா ஏகப⁴வபரியாபன்னரூபப⁴ங்க³வஸேன க²யத⁴ம்மம், ஏகஸந்ததிபரியாபன்னரூபக்க²யவஸேன வயத⁴ம்மம், ரூபஸ்ஸ க²ணப⁴ங்க³வஸேன விராக³த⁴ம்மம், திண்ணம்பி அபுனப்பவத்திவஸேன நிரோத⁴த⁴ம்மந்திபி யோஜேதப்³ப³ம்.

ஜராமரணம் அனிச்சந்திஆதீ³ஸு ஜராமரணம் ந அனிச்சம், அனிச்சஸபா⁴வானம் பன க²ந்தா⁴னம் ஜராமரணத்தா அனிச்சம் நாம ஜாதம். ஸங்க²தாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அந்தரபேய்யாலே ஜாதியாபி அனிச்சாதி³தாய ஏஸேவ நயோ.

ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்திஆதி³ ந விபஸ்ஸனாவஸேன வுத்தம், கேவலம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ ஏகேகஅங்க³வஸேன ஸங்கி²பித்வா வவத்தா²னதோ ஸம்மஸனஞாணம் நாம ஹோதீதி பரியாயேன வுத்தம். ந பனேதம் கலாபஸம்மஸனஞாணம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணமேவ தம் ஹோதீதி. அஸதி ஜாதியாதி லிங்க³விபல்லாஸோ கதோ, அஸதியா ஜாதியாதி வுத்தம் ஹோதி. அஸதி ஸங்கா²ரேஸூதி வசனவிபல்லாஸோ கதோ, அஸந்தேஸு ஸங்கா²ரேஸூதி வுத்தம் ஹோதி. ப⁴வபச்சயா ஜாதி, அஸதீதிஆதி³ ‘‘ப⁴வபச்சயா ஜாதி, அஸதி ப⁴வே நத்தி² ஜாதீ’’திஆதி³னா நயேன யோஜேதப்³ப³ம்.

ஸம்மஸனஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.