5. மங்க³லஸுத்தவண்ணனா

நிக்கே²பப்பயோஜனம்

இதா³னி குமாரபஞ்ஹானந்தரம் நிக்கி²த்தஸ்ஸ மங்க³லஸுத்தஸ்ஸ அத்த²வண்ணனாக்கமோ அனுப்பத்தோ, தஸ்ஸ இத⁴ நிக்கே²பப்பயோஜனம் வத்வா அத்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாம. ஸேய்யதி²த³ம் – இத³ஞ்ஹி ஸுத்தம் இமினா அனுக்கமேன ப⁴க³வதா அவுத்தம்பி ய்வாயம் ஸரணக³மனேஹி ஸாஸனோதாரோ, ஸிக்கா²பத³த்³வத்திம்ஸாகாரகுமாரபஞ்ஹேஹி ச ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாப்பபே⁴த³னயோ த³ஸ்ஸிதோ, ஸப்³போ³பேஸ பரமமங்க³லபூ⁴தோ, யதோ மங்க³லத்தி²கேன ஏத்தே²வ அபி⁴யோகோ³ காதப்³போ³, ஸோ சஸ்ஸ மங்க³லபா⁴வோ இமினா ஸுத்தானுஸாரேன வேதி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம்.

இத³மஸ்ஸ இத⁴ நிக்கே²பப்பயோஜனம்.

பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²

ஏவம் நிக்கி²த்தஸ்ஸ பனஸ்ஸ அத்த²வண்ணனத்த²ம் அயம் மாதிகா –

‘‘வுத்தம் யேன யதா³ யஸ்மா, சேதம் வத்வா இமம் விதி⁴ம்;

ஏவமிச்சாதி³பாட²ஸ்ஸ, அத்த²ம் நானப்பகாரதோ.

‘‘வண்ணயந்தோ ஸமுட்டா²னம், வத்வா யம் யத்த² மங்க³லம்;

வவத்த²பேத்வா தம் தஸ்ஸ, மங்க³லத்தம் விபா⁴வயே’’தி.

தத்த² ‘‘வுத்தம் யேன யதா³ யஸ்மா, சேதம் வத்வா இமம் விதி⁴’’ந்தி அயம் தாவ அத்³த⁴கா³தா² யதி³த³ம் ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா…பே… ப⁴க³வந்தம் கா³தா²ய அஜ்ஜ²பா⁴ஸீ’’தி, இத³ம் வசனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தா. இத³ஞ்ஹி அனுஸ்ஸவவஸேன வுத்தம், ஸோ ச ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ, தஸ்மா நேத³ம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. யதோ வத்தப்³ப³மேதம் ‘‘இத³ம் வசனம் கேன வுத்தம், கதா³, கஸ்மா ச வுத்த’’ந்தி. வுச்சதே – ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன வுத்தம், தஞ்ச பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே.

பட²மமஹாஸங்கீ³தி சேஸா ஸப்³ப³ஸுத்தனிதா³னகோஸல்லத்த²மாதி³தோ பபு⁴தி ஏவம் வேதி³தப்³பா³. த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஞ்ஹி ஆதி³ம் கத்வா யாவ ஸுப⁴த்³த³பரிப்³பா³ஜகவினயனா, கதபு³த்³த⁴கிச்சே குஸினாராயம் உபவத்தனே மல்லானம் ஸாலவனே யமகஸாலானமந்தரே விஸாக²புண்ணமதி³வஸே பச்சூஸஸமயே அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பு³தே, ப⁴க³வதி லோகனாதே² ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னே ஸன்னிபதிதானம் ஸத்தன்னம் பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸானம் ஸங்க⁴த்தே²ரோ ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தே ப⁴க³வதி ஸுப⁴த்³தே³ன வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதேன ‘‘அலம், ஆவுஸோ, மா ஸோசித்த², மா பரிதே³வித்த², ஸுமுத்தா மயம் தேன மஹாஸமணேன, உபத்³து³தா ச ஹோம ‘இத³ம் வோ கப்பதி இத³ம் வோ ந கப்பதீ’தி, இதா³னி பன மயம் யம் இச்சி²ஸ்ஸாம தம் கரிஸ்ஸாம, யம் ந இச்சி²ஸ்ஸாம ந தம் கரிஸ்ஸாமா’’தி (சூளவ. 437; தீ³. நி. 2.232) வுத்தவசனமனுஸ்ஸரந்தோ ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம் விஜ்ஜதி யம் பாபபி⁴க்கூ² ‘அதீதஸத்து²கம் பாவசன’ந்தி மஞ்ஞமானா பக்க²ம் லபி⁴த்வா ந சிரஸ்ஸேவ ஸத்³த⁴ம்மம் அந்தரதா⁴பேய்யும். யாவ ச த⁴ம்மவினயோ திட்ட²தி, தாவ அனதீதஸத்து²கமேவ பாவசனம் ஹோதி. யதா²ஹ ப⁴க³வா –

‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216).

‘‘யம்னூனாஹம் த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யம், யத²யித³ம் ஸாஸனம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திகம்’’.

யஞ்சாஹம் ப⁴க³வதா –

‘‘தா⁴ரேஸ்ஸஸி பன மே த்வம், கஸ்ஸப, ஸாணானி பம்ஸுகூலானி நிப்³ப³ஸனானீ’’தி வத்வா சீவரே ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³ன சேவ –

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி, கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³வ ஆகங்க²தி விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி –

ஏவமாதி³னா நயேன நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞாப்பபே⁴தே³ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனேன ச அனுக்³க³ஹிதோ, தஸ்ஸ மே கிமஞ்ஞம் ஆணண்யம் ப⁴விஸ்ஸதி? ‘‘நனு மம் ப⁴க³வா ராஜா விய ஸககவசஇஸ்ஸரியானுப்பதா³னேன அத்தனோ குலவம்ஸப்பதிட்டா²பகம் புத்தம் ‘ஸத்³த⁴ம்மவம்ஸப்பதிட்டா²பகோ மே அயம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி மந்த்வா இமினா அஸாதா⁴ரணேன அனுக்³க³ஹேன அனுக்³க³ஹேஸீ’’தி சிந்தயந்தோ த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸி? யதா²ஹ –

‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ஏகமிதா³ஹம், ஆவுஸோ, ஸமயம் பாவாய குஸினாரம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹீ’’தி (தீ³. நி. 2.231; சூளவ. 437) ஸப்³ப³ம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³ம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

ததோ பரம் ஆஹ –

‘‘ஹந்த³ மயம், ஆவுஸோ, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாம, புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதி, த⁴ம்மோ படிபா³ஹிய்யதி, அவினயோ தி³ப்பதி, வினயோ படிபா³ஹிய்யதி, புரே அத⁴ம்மவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, த⁴ம்மவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தி, அவினயவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, வினயவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தீ’’தி (சூளவ. 437).

பி⁴க்கூ² ஆஹம்ஸு ‘‘தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ பி⁴க்கூ² உச்சினதூ’’தி. தே²ரோ ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனபரியத்தித⁴ரே புது²ஜ்ஜனஸோதாபன்னஸகதா³கா³மிஅனாகா³மிஸுக்க²விபஸ்ஸககீ²ணாஸவபி⁴க்கூ² அனேகஸதே அனேகஸஹஸ்ஸே ச வஜ்ஜேத்வா திபிடகஸப்³ப³பரியத்திப்பபே⁴த³த⁴ரே படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தே மஹானுபா⁴வே யேபு⁴ய்யேன ப⁴க³வதா ஏதத³க்³க³ம் ஆரோபிதே தேவிஜ்ஜாதி³பே⁴தே³ கீ²ணாஸவபி⁴க்கூ²யேவ ஏகூனபஞ்சஸதே பரிக்³க³ஹேஸி. யே ஸந்தா⁴ய இத³ம் வுத்தம் ‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஏகேனூனபஞ்சஅரஹந்தஸதானி உச்சினீ’’தி (சூளவ. 437).

கிஸ்ஸ பன தே²ரோ ஏகேனூனமகாஸீதி? ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ ஓகாஸகரணத்த²ம். தேன ஹாயஸ்மதா ஸஹாபி வினாபி ந ஸக்கா த⁴ம்மஸங்கீ³தி காதும். ஸோ ஹாயஸ்மா ஸேகோ² ஸகரணீயோ, தஸ்மா ஸஹ ந ஸக்கா, யஸ்மா பனஸ்ஸ கிஞ்சி த³ஸப³லதே³ஸிதம் ஸுத்தகே³ய்யாதி³கம் ப⁴க³வதோ அஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் நாம நத்தி², தஸ்மா வினாபி ந ஸக்கா. யதி³ ஏவம் ஸேகோ²பி ஸமானோ த⁴ம்மஸங்கீ³தியா ப³ஹூகாரத்தா தே²ரேன உச்சினிதப்³போ³ அஸ்ஸ, அத² கஸ்மா ந உச்சினிதோதி? பரூபவாத³விவஜ்ஜனதோ. தே²ரோ ஹி ஆயஸ்மந்தே ஆனந்தே³ அதிவிய விஸ்ஸத்தோ² அஹோஸி. ததா² ஹி நம் ஸிரஸ்மிம் பலிதேஸு ஜாதேஸுபி ‘‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’தி (ஸம். நி. 2.154) குமாரகவாதே³ன ஓவத³தி. ஸக்யகுலப்பஸுதோ சாயம் ஆயஸ்மா ததா²க³தஸ்ஸ பா⁴தா சூளபிது புத்தோ, தத்ர பி⁴க்கூ² ச²ந்தா³க³மனம் விய மஞ்ஞமானா ‘‘ப³ஹூ அஸேக²படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தே பி⁴க்கூ² ட²பேத்வா ஆனந்த³ம் ஸேக²படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தம் தே²ரோ உச்சினீ’’தி உபவதே³ய்யும். தம் பரூபவாத³ம் பரிவிவஜ்ஜேந்தோ ‘‘ஆனந்த³ம் வினா ஸங்கீ³தி ந ஸக்கா காதும், பி⁴க்கூ²னம்யேவ அனுமதியா க³ஹேஸ்ஸாமீ’’தி ந உச்சினி.

அத² ஸயமேவ பி⁴க்கூ² ஆனந்த³ஸ்ஸத்தா²ய தே²ரம் யாசிம்ஸு. யதா²ஹ –

‘‘பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோசும் – ‘அயம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ கிஞ்சாபி ஸேகோ², அப⁴ப்³போ³ ச²ந்தா³ தோ³ஸா மோஹா ப⁴யா அக³திம் க³ந்தும், ப³ஹு சானேன ப⁴க³வதோ ஸந்திகே த⁴ம்மோ ச வினயோ ச பரியத்தோ, தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினதூ’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினீ’’தி (சூளவ. 437).

ஏவம் பி⁴க்கூ²னம் அனுமதியா உச்சினிதேன தேனாயஸ்மதா ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சதே²ரஸதானி அஹேஸும்.

அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கத்த² நு கோ² மயம் த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாமா’’தி. அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி ‘‘ராஜக³ஹம் கோ² மஹாகோ³சரம் பஹூதஸேனாஸனம், யம்னூன மயம் ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தா த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாம, நஞ்ஞே பி⁴க்கூ² ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் உபக³ச்சே²ய்யு’’ந்தி. கஸ்மா பன நேஸம் ஏதத³ஹோஸி? இத³ம் அம்ஹாகம் தா²வரகம்மம், கோசி விஸபா⁴க³புக்³க³லோ ஸங்க⁴மஜ்ஜ²ம் பவிஸித்வா உக்கோடேய்யாதி. அதா²யஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஞத்திது³தியேன கம்மேன ஸாவேஸி. தம் ஸங்கீ³திக்க²ந்த⁴கே (சூளவ. 437) வுத்தனயேனேவ ஞாதப்³ப³ம்.

அத² ததா²க³தஸ்ஸ பரினிப்³பா³னதோ ஸத்தஸு ஸாது⁴கீளனதி³வஸேஸு ஸத்தஸு ச தா⁴துபூஜாதி³வஸேஸு வீதிவத்தேஸு ‘‘அட்³ட⁴மாஸோ அதிக்கந்தோ, இதா³னி கி³ம்ஹானம் தி³யட்³டோ⁴ மாஸோ ஸேஸோ, உபகட்டா² வஸ்ஸூபனாயிகா’’தி மந்த்வா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ‘‘ராஜக³ஹம், ஆவுஸோ, க³ச்சா²மா’’தி உபட்³ட⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் க³ஹேத்வா ஏகம் மக்³க³ம் க³தோ. அனுருத்³த⁴த்தே²ரோபி உபட்³ட⁴ம் க³ஹேத்வா ஏகம் மக்³க³ம் க³தோ, ஆனந்த³த்தே²ரோ பன ப⁴க³வதோ பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ ஸாவத்தி²ம் க³ந்த்வா ராஜக³ஹம் க³ந்துகாமோ யேன ஸாவத்தி², தேன சாரிகம் பக்காமி. ஆனந்த³த்தே²ரேன க³தக³தட்டா²னே மஹாபரிதே³வோ அஹோஸி, ‘‘ப⁴ந்தே ஆனந்த³, குஹிம் ஸத்தா²ரம் ட²பேத்வா ஆக³தோஸீ’’தி? அனுபுப்³பே³ன ஸாவத்தி²ம் அனுப்பத்தே தே²ரே ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னஸமயே விய மஹாபரிதே³வோ அஹோஸி.

தத்ர ஸுத³ம் ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அனிச்சதாதி³படிஸம்யுத்தாய த⁴ம்மியா கதா²ய தம் மஹாஜனம் ஸஞ்ஞாபேத்வா ஜேதவனம் பவிஸித்வா த³ஸப³லேன வஸிதக³ந்த⁴குடியா த்³வாரம் விவரித்வா மஞ்சபீட²ம் நீஹரித்வா பப்போ²டேத்வா க³ந்த⁴குடிம் ஸம்மஜ்ஜித்வா மிலாதமாலாகசவரம் ச²ட்³டே³த்வா மஞ்சபீட²ம் அதிஹரித்வா புன யதா²டா²னே ட²பேத்வா ப⁴க³வதோ டி²தகாலே கரணீயம் வத்தம் ஸப்³ப³மகாஸி. அத² தே²ரோ ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னதோ பபு⁴தி டா²னனிஸஜ்ஜப³ஹுலத்தா உஸ்ஸன்னதா⁴துகம் காயம் ஸமஸ்ஸாஸேதும் து³தியதி³வஸே கீ²ரவிரேசனம் பிவித்வா விஹாரேயேவ நிஸீதி³, யம் ஸந்தா⁴ய ஸுபே⁴ன மாணவேன பஹிதம் மாணவகம் ஏதத³வோச –

‘‘அகாலோ கோ², மாணவக, அத்தி² மே அஜ்ஜ பே⁴ஸஜ்ஜமத்தா பீதா, அப்பேவ நாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாமா’’தி (தீ³. நி. 1.447).

து³தியதி³வஸே சேதகத்தே²ரேன பச்சா²ஸமணேன க³ந்த்வா ஸுபே⁴ன மாணவேன புட்டோ² தீ³க⁴னிகாயே ஸுப⁴ஸுத்தம் நாம த³ஸமம் ஸுத்தமபா⁴ஸி.

அத² கோ² தே²ரோ ஜேதவனே விஹாரே க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணம் காராபேத்வா உபகட்டா²ய வஸ்ஸூபனாயிகாய ராஜக³ஹம் க³தோ. ததா² மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ அனுருத்³த⁴த்தே²ரோ ச ஸப்³ப³ம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் க³ஹேத்வா ராஜக³ஹமேவ க³தா.

தேன கோ² பன ஸமயேன ராஜக³ஹே அட்டா²ரஸ மஹாவிஹாரா ஹோந்தி. தே ஸப்³பே³பி ச²ட்³டி³தபதிதஉக்லாபா அஹேஸும். ப⁴க³வதோ ஹி பரினிப்³பா³னே ஸப்³பே³ பி⁴க்கூ² அத்தனோ அத்தனோ பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா விஹாரே ச பரிவேணே ச ச²ட்³டே³த்வா அக³மம்ஸு. தத்த² தே²ரா ப⁴க³வதோ வசனபூஜனத்த²ம் தித்தி²யவாத³பரிமோசனத்த²ஞ்ச ‘‘பட²மம் மாஸம் க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணம் கரோமா’’தி சிந்தேஸும். தித்தி²யா ஹி வதே³ய்யும் ‘‘ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகா ஸத்த²ரி டி²தேயேவ விஹாரே படிஜக்³கி³ம்ஸு, பரினிப்³பு³தே ச²ட்³டே³ஸு’’ந்தி. தேஸம் வாத³பரிமோசனத்த²ஞ்ச சிந்தேஸுந்தி வுத்தம் ஹோதி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ப⁴க³வதா கோ², ஆவுஸோ, க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணம் வண்ணிதம், ஹந்த³ மயம், ஆவுஸோ, பட²மம் மாஸம் க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணம் கரோம, மஜ்ஜி²மம் மாஸம் ஸன்னிபதித்வா த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிஸ்ஸாமா’’தி (சூளவ. 438).

தே து³தியதி³வஸே க³ந்த்வா ராஜத்³வாரே அட்ட²ம்ஸு. அஜாதஸத்து ராஜா ஆக³ந்த்வா வந்தி³த்வா ‘‘அஹம், ப⁴ந்தே, கிம் கரோமி, கேனத்தோ²’’தி பவாரேஸி. தே²ரா அட்டா²ரஸமஹாவிஹாரப்படிஸங்க²ரணத்தா²ய ஹத்த²கம்மம் படிவேதே³ஸும். ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே’’தி ராஜா ஹத்த²கம்மகாரகே மனுஸ்ஸே அதா³ஸி. தே²ரா பட²மம் மாஸம் ஸப்³ப³விஹாரே படிஸங்க²ராபேஸும்.

அத² ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸும் – ‘‘நிட்டி²தம், மஹாராஜ, விஹாரப்படிஸங்க²ரணம், இதா³னி த⁴ம்மவினயஸங்க³ஹம் கரோமா’’தி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, விஸ்ஸத்தா² கரோத², மய்ஹம் ஆணாசக்கம், தும்ஹாகம் த⁴ம்மசக்கம் ஹோது. ஆணாபேத², ப⁴ந்தே, கிம் கரோமீ’’தி? ‘‘த⁴ம்மஸங்க³ஹம் கரோந்தானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸன்னிஸஜ்ஜட்டா²னம் மஹாராஜா’’தி. ‘‘கத்த² கரோமி, ப⁴ந்தே’’தி? ‘‘வேபா⁴ரபப்³ப³தபஸ்ஸே ஸத்தபண்ணிகு³ஹாத்³வாரே காதும் யுத்தம் மஹாராஜா’’தி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே’’தி கோ², ராஜா அஜாதஸத்து, விஸ்ஸகம்முனா நிம்மிதஸதி³ஸம் ஸுவிப⁴த்தபி⁴த்தித²ம்ப⁴ஸோபானம் நானாவித⁴மாலாகம்மலதாகம்மவிசித்ரம் மஹாமண்ட³பம் காராபேத்வா விவித⁴குஸுமதா³மஓலம்ப³கவினிக்³க³லந்தசாருவிதானம் ரதனவிசித்ரமணிகோட்டிமதலமிவ ச நம் நானாபுப்பூ²பஹாரவிசித்ரம் ஸுபரினிட்டி²தபூ⁴மிகம்மம் ப்³ரஹ்மவிமானஸதி³ஸம் அலங்கரித்வா தஸ்மிம் மஹாமண்ட³பே பஞ்சஸதானம் பி⁴க்கூ²னம் அனக்³கா⁴னி பஞ்சகப்பியபச்சத்த²ரணஸதானி பஞ்ஞாபேத்வா த³க்கி²ணபா⁴க³ம் நிஸ்ஸாய உத்தராபி⁴முக²ம் தே²ராஸனம், மண்ட³பமஜ்ஜே² புரத்தா²பி⁴முக²ம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஆஸனாரஹம் த⁴ம்மாஸனம் பஞ்ஞாபேத்வா த³ந்தக²சிதம் சித்தபீ³ஜனிஞ்சேத்த² ட²பேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஆரோசாபேஸி ‘‘நிட்டி²தம், ப⁴ந்தே, கிச்ச’’ந்தி.

பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஆஹம்ஸு ‘‘ஸ்வே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஸங்க⁴ஸன்னிபாதோ, த்வஞ்ச ஸேகோ² ஸகரணீயோ, தேன தே ந யுத்தம் ஸன்னிபாதம் க³ந்தும், அப்பமத்தோ ஹோஹீ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ‘‘ஸ்வே ஸன்னிபாதோ, ந கோ² பன மேதம் பதிரூபம், ய்வாஹம் ஸேகோ² ஸமானோ ஸன்னிபாதம் க³ச்சே²ய்ய’’ந்தி ப³ஹுதே³வ ரத்திம் காயக³தாய ஸதியா வீதினாமேத்வா ரத்தியா பச்சூஸஸமயே சங்கமா ஓரோஹித்வா விஹாரம் பவிஸித்வா ‘‘நிபஜ்ஜிஸ்ஸாமீ’’தி காயம் ஆவஜ்ஜேஸி. த்³வே பாதா³ பூ⁴மிதோ முத்தா, அப்பத்தஞ்ச ஸீஸம் பி³ம்போ³ஹனம், ஏதஸ்மிம் அந்தரே அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சி. அயஞ்ஹி ஆயஸ்மா சங்கமேன ப³ஹி வீதினாமேத்வா விஸேஸம் நிப்³ப³த்தேதும் அஸக்கோந்தோ சிந்தேஸி ‘‘நனு மம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘கதபுஞ்ஞோஸி த்வம், ஆனந்த³, பதா⁴னமனுயுஞ்ஜ, கி²ப்பம் ஹோஹிஸி அனாஸவோ’தி (தீ³. நி. 2.207). பு³த்³தா⁴னஞ்ச கதா²தோ³ஸோ நாம நத்தி², மம பன அச்சாரத்³த⁴ம் வீரியம், தேன மே சித்தம் உத்³த⁴ச்சாய ஸம்வத்ததி, ஹந்தா³ஹம் வீரியஸமதம் யோஜேமீ’’தி சங்கமா ஓரோஹித்வா பாத³தோ⁴வனட்டா²னே ட²த்வா பாதே³ தோ⁴வித்வா விஹாரம் பவிஸித்வா மஞ்சகே நிஸீதி³த்வா ‘‘தோ²கம் விஸ்ஸமிஸ்ஸாமீ’’தி காயம் மஞ்சகே உபனாமேஸி. த்³வே பாதா³ பூ⁴மிதோ முத்தா, ஸீஸஞ்ச பி³ம்போ³ஹனமஸம்பத்தம், ஏதஸ்மிம் அந்தரே அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சி. சதுஇரியாபத²விரஹிதம் தே²ரஸ்ஸ அரஹத்தம். தேன ‘‘இமஸ்மிம் ஸாஸனே அனிஸின்னோ அனிபன்னோ அட்டி²தோ அசங்கமந்தோ கோ பி⁴க்கு² அரஹத்தம் பத்தோ’’தி வுத்தே ‘‘ஆனந்த³த்தே²ரோ’’தி வத்தும் வட்டதி.

அத² தே²ரா பி⁴க்கூ² து³தியதி³வஸே ப⁴த்தகிச்சம் கத்வா பத்தசீவரம் படிஸாமேத்வா த⁴ம்மஸபா⁴யம் ஸன்னிபதிதா. ஆனந்த³த்தே²ரோ பன அத்தனோ அரஹத்தப்பத்திம் ஞாபேதுகாமோ பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் ந க³தோ. பி⁴க்கூ² யதா²வுட்³ட⁴ம் அத்தனோ அத்தனோ பத்தாஸனே நிஸீத³ந்தா ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ ஆஸனம் ட²பேத்வா நிஸின்னா. தத்த² கேஹிசி ‘‘ஏதமாஸனம் கஸ்ஸா’’தி வுத்தே ஆனந்த³ஸ்ஸாதி. ‘‘ஆனந்தோ³ பன குஹிம் க³தோ’’தி. தஸ்மிம் ஸமயே தே²ரோ சிந்தேஸி ‘‘இதா³னி மய்ஹம் க³மனகாலோ’’தி. ததோ அத்தனோ ஆனுபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ பத²வியம் நிமுஜ்ஜித்வா அத்தனோ ஆஸனேயேவ அத்தானம் த³ஸ்ஸேஸி. ஆகாஸேனாக³ந்த்வா நிஸீதீ³திபி ஏகே.

ஏவம் நிஸின்னே தஸ்மிம் ஆயஸ்மந்தே மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி, ‘‘ஆவுஸோ, கிம் பட²மம் ஸங்கா³யாம த⁴ம்மம் வா வினயம் வா’’தி? பி⁴க்கூ² ஆஹம்ஸு, ‘‘ப⁴ந்தே மஹாகஸ்ஸப, வினயோனாமபு³த்³த⁴ஸாஸனஸ்ஸ ஆயு, வினயே டி²தே ஸாஸனம் டி²தம் ஹோதி, தஸ்மா பட²மம் வினயம் ஸங்கா³யாமா’’தி. ‘‘கம் து⁴ரம் கத்வா வினயோ ஸங்கா³யிதப்³போ³’’தி? ‘‘ஆயஸ்மந்தம் உபாலி’’ந்தி. ‘‘கிம் ஆனந்தோ³ நப்பஹோதீ’’தி? ‘‘நோ நப்பஹோதி, அபிச கோ² பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ த⁴ரமானோயேவ வினயபரியத்திம் நிஸ்ஸாய ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி – ‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் வினயத⁴ரானம் யதி³த³ம் உபாலீ’’’தி (அ. நி. 1.228). தஸ்மா உபாலித்தே²ரம் புச்சி²த்வா வினயம் ஸங்கா³யாமாதி. ததோ தே²ரோ வினயம் புச்ச²னத்தா²ய அத்தனாவ அத்தானம் ஸம்மன்னி. உபாலித்தே²ரோபி விஸ்ஸஜ்ஜனத்தா²ய ஸம்மன்னி. தத்ராயம் பாளி –

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴, யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் உபாலிம் வினயம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

ஆயஸ்மாபி உபாலி ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன வினயம் புட்டோ² விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய’’ந்தி.

ஏவம் அத்தனாவ அத்தானம் ஸம்மன்னித்வா ஆயஸ்மா, உபாலி, உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் சீவரம் கத்வா தே²ரே பி⁴க்கூ² வந்தி³த்வா த⁴ம்மாஸனே நிஸீதி³ த³ந்தக²சிதம் பீ³ஜனிம் க³ஹேத்வா. ததோ மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ உபாலித்தே²ரம் பட²மபாராஜிகம் ஆதி³ம் கத்வா ஸப்³ப³ம் வினயம் புச்சி², உபாலித்தே²ரோ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. ஸப்³பே³ பஞ்சஸதா பி⁴க்கூ² பட²மபாராஜிகஸிக்கா²பத³ம் ஸனிதா³னம் கத்வா ஏகதோ க³ணஸஜ்ஜா²யமகம்ஸு. ஏவம் ஸேஸானிபீதி ஸப்³ப³ம் வினயட்ட²கதா²ய க³ஹேதப்³ப³ம். ஏதேன நயேன ஸஉப⁴தோவிப⁴ங்க³ம் ஸக²ந்த⁴கபரிவாரம் ஸகலம் வினயபிடகம் ஸங்கா³யித்வா உபாலித்தே²ரோ த³ந்தக²சிதம் பீ³ஜனிம் நிக்கி²பித்வா த⁴ம்மாஸனா ஓரோஹித்வா வுட்³டே⁴ பி⁴க்கூ² வந்தி³த்வா அத்தனோ பத்தாஸனே நிஸீதி³.

வினயம் ஸங்கா³யித்வா த⁴ம்மம் ஸங்கா³யிதுகாமோ ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ பி⁴க்கூ² புச்சி² – ‘‘த⁴ம்மம் ஸங்கா³யந்தேஹி கம் புக்³க³லம் து⁴ரம் கத்வா த⁴ம்மோ ஸங்கா³யிதப்³போ³’’தி? பி⁴க்கூ² ‘‘ஆனந்த³த்தே²ரம் து⁴ரம் கத்வா’’தி ஆஹம்ஸு.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴, யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆனந்த³ம் த⁴ம்மம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன த⁴ம்மம் புட்டோ² விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் சீவரம் கத்வா தே²ரே பி⁴க்கூ² வந்தி³த்வா த⁴ம்மாஸனே நிஸீதி³ த³ந்தக²சிதம் பீ³ஜனிம் க³ஹேத்வா. அத² மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ஆனந்த³த்தே²ரம் த⁴ம்மம் புச்சி² – ‘‘ப்³ரஹ்மஜாலம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘அந்தரா ச, ப⁴ந்தே, ராஜக³ஹம் அந்தரா ச நாளந்த³ம் ராஜாகா³ரகே அம்ப³லட்டி²காய’’ந்தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘ஸுப்பியஞ்ச பரிப்³பா³ஜகம் ப்³ரஹ்மத³த்தஞ்ச மாணவக’’ந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ப்³ரஹ்மஜாலஸ்ஸ நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி². ‘‘ஸாமஞ்ஞப²லம்; பனாவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘ராஜக³ஹே, ப⁴ந்தே, ஜீவகம்ப³வனே’’தி. ‘‘கேன ஸத்³தி⁴’’ந்தி? ‘‘அஜாதஸத்துனா வேதே³ஹிபுத்தேன ஸத்³தி⁴’’ந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஸாமஞ்ஞப²லஸ்ஸ நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி². ஏதேனேவ உபாயேன பஞ்சபி நிகாயே புச்சி², புட்டோ² புட்டோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. அயம் பட²மமஹாஸங்கீ³தி பஞ்சஹி தே²ரஸதேஹி கதா –

‘‘ஸதேஹி பஞ்சஹி கதா, தேன பஞ்சஸதாதி ச;

தே²ரேஹேவ கதத்தா ச, தே²ரிகாதி பவுச்சதீ’’தி.

இமிஸ்ஸா பட²மமஹாஸங்கீ³தியா வத்தமானாய ஸப்³ப³ம் தீ³க⁴னிகாயம் மஜ்ஜி²மனிகாயாதி³ஞ்ச புச்சி²த்வா அனுபுப்³பே³ன கு²த்³த³கனிகாயம் புச்ச²ந்தேன ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன ‘‘மங்க³லஸுத்தம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி ஏவமாதி³வசனாவஸானே ‘‘நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சீ²’’தி ஏத்த² நிதா³னே புச்சி²தே தம் நிதா³னம் வித்தா²ரேத்வா யதா² ச பா⁴ஸிதம், யேன ச ஸுதம், யதா³ ச ஸுதம், யேன ச பா⁴ஸிதம், யத்த² ச பா⁴ஸிதம், யஸ்ஸ ச பா⁴ஸிதம், தம் ஸப்³ப³ம் கதே²துகாமேன ‘‘ஏவம் பா⁴ஸிதம் மயா ஸுதம், ஏகம் ஸமயம் ஸுதம், ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதம், ஸாவத்தி²யம் பா⁴ஸிதம், தே³வதாய பா⁴ஸித’’ந்தி ஏதமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன வுத்தம் ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே…பே… ப⁴க³வந்தம் கா³தா²ய அஜ்ஜ²பா⁴ஸீ’’தி. ஏவமித³ம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன வுத்தம், தஞ்ச பன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

இதா³னி ‘‘கஸ்மா வுத்த’’ந்தி ஏத்த² வுச்சதே – யஸ்மா அயமாயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரேன நிதா³னம் புட்டோ², தஸ்மானேன தம் நிதா³னம் ஆதி³தோ பபு⁴தி வித்தா²ரேதும் வுத்தம். யஸ்மா வா ஆனந்த³ம் த⁴ம்மாஸனே நிஸின்னம் வஸீக³ணபரிவுதம் தி³ஸ்வா ஏகச்சானம் தே³வதானம் சித்தமுப்பன்னம் ‘‘அயமாயஸ்மா வேதே³ஹமுனி பகதியாபி ஸக்யகுலமன்வயோ ப⁴க³வதோ தா³யாதோ³, ப⁴க³வதாபி பஞ்சக்க²த்தும் ஏதத³க்³கே³ நித்³தி³ட்டோ², சதூஹி அச்ச²ரியஅப்³பு⁴தத⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ, சதுன்னம் பரிஸானம் பியோ மனாபோ, இதா³னி மஞ்ஞே ப⁴க³வதோ த⁴ம்மரஜ்ஜதா³யஜ்ஜம் பத்வா பு³த்³தோ⁴ ஜாதோ’’தி. தஸ்மா ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தாஸம் தே³வதானம் சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய தம் அபூ⁴தகு³ணஸம்பா⁴வனம் அனதி⁴வாஸேந்தோ அத்தனோ ஸாவகபா⁴வமேவ தீ³பேதும் ஆஹ ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா …பே… அஜ்ஜ²பா⁴ஸீ’’தி. ஏத்த²ந்தரே பஞ்ச அரஹந்தஸதானி அனேகானி ச தே³வதாஸஹஸ்ஸானி ‘‘ஸாது⁴ ஸாதூ⁴’’தி ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴னந்தி³ம்ஸு, மஹாபூ⁴மிசாலோ அஹோஸி, நானாவித⁴குஸுமவஸ்ஸம் அந்தலிக்க²தோ பபதி, அஞ்ஞானி ச ப³ஹூனி அச்ச²ரியானி பாதுரஹேஸும், ப³ஹூனஞ்ச தே³வதானம் ஸம்வேகோ³ உப்பஜ்ஜி ‘‘யம் அம்ஹேஹி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதம், இதா³னேவ தம் பரோக்கா² ஜாத’’ந்தி. ஏவமித³ம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வத³ந்தேனாபி இமினா காரணேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்தாவதா ச ‘‘வுத்தம் யேன யதா³ யஸ்மா, சேதம் வத்வா இமம் விதி⁴’’ந்தி இமிஸ்ஸா அத்³த⁴கா³தா²ய அத்தோ² பகாஸிதோ ஹோதி.

ஏவமிச்சாதி³பாட²வண்ணனா

1. இதா³னி ‘‘ஏவமிச்சாதி³பாட²ஸ்ஸ, அத்த²ம் நானப்பகாரதோ’’தி ஏவமாதி³மாதிகாய ஸங்க³ஹிதத்த²ப்பகாஸனத்த²ம் வுச்சதே – ஏவந்தி அயம் ஸத்³தோ³ உபமூபதே³ஸஸம்பஹம்ஸனக³ரஹணவசனஸம்படிக்³க³ஹாகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணாதீ³ஸு அத்தே²ஸு த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹேஸ ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேன, கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (த⁴. ப. 53) உபமாயம் தி³ஸ்ஸதி. ‘‘ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.122) உபதே³ஸே. ‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) ஸம்பஹம்ஸனே. ‘‘ஏவமேவம் பனாயம் வஸலீ யஸ்மிம் வா தஸ்மிம் வா தஸ்ஸ முண்ட³கஸ்ஸ ஸமணகஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.187) க³ரஹணே. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தேதி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸு’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.1) வசனஸம்படிக்³க³ஹே. ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.398) ஆகாரே. ‘‘ஏஹி த்வம், மாணவக, யேன ஸமணோ ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கம, உபஸங்கமித்வா மம வசனேன ஸமணம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச². ‘ஸுபோ⁴ மாணவோ தோதே³ய்யபுத்தோ ப⁴வந்தம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தீ’தி, ஏவஞ்ச வதே³ஹி ஸாது⁴ கிர ப⁴வம் ஆனந்தோ³ யேன ஸுப⁴ஸ்ஸ மாணவஸ்ஸ தோதே³ய்யபுத்தஸ்ஸ நிவேஸனம், தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.445) நித³ஸ்ஸனே. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத² காலாமா, இமே த⁴ம்மா குஸலா வா அகுஸலா வாதி? அகுஸலா, ப⁴ந்தே. ஸாவஜ்ஜா வா அனவஜ்ஜா வாதி? ஸாவஜ்ஜா, ப⁴ந்தே. விஞ்ஞுக³ரஹிதா வா விஞ்ஞுப்பஸத்தா² வாதி? விஞ்ஞுக³ரஹிதா, ப⁴ந்தே. ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீதி? ஸமத்தா, ப⁴ந்தே, ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி, ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) அவதா⁴ரணே. இத⁴ பன ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணேஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

தத்த² ஆகாரத்தே²ன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஏதமத்த²ம் தீ³பேதி – நானானயனிபுணமனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம் விவித⁴பாடிஹாரியம் த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம் ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²மாக³ச்ச²ந்தம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாதும், ஸப்³ப³தா²மேன பன ஸோதுகாமதம் ஜனேத்வாபி ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏகேனாகாரேன ஸுதந்தி.

நித³ஸ்ஸனத்தே²ன ‘‘நாஹம் ஸயம்பூ⁴, ந மயா இத³ம் ஸச்சி²கத’’ந்தி அத்தானம் பரிமோசேந்தோ ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏவம் ஸுத’’ந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலஸுத்தம் நித³ஸ்ஸேதி.

அவதா⁴ரணத்தே²ன ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுஸ்ஸுதானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³, க³திமந்தானம், ஸதிமந்தானம், தி⁴திமந்தானம், உபட்டா²கானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.219-223) ஏவம் ப⁴க³வதா பஸத்த²பா⁴வானுரூபம் அத்தனோ தா⁴ரணப³லம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸத்தானம் ஸோதுகம்யதம் ஜனேதி ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், தஞ்ச கோ² அத்த²தோ வா ப்³யஞ்ஜனதோ வா அனூனமனதி⁴கம், ஏவமேவ, ந அஞ்ஞதா² த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி.

மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘கா³தா²பி⁴கீ³தம் மே அபோ⁴ஜனேய்ய’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸு. நி. 81) மயாதி அத்தோ². ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதூ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.88) மய்ஹந்தி அத்தோ². ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வதா²’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.29) மமாதி அத்தோ². இத⁴ பன ‘‘மயா ஸுத’’ந்தி ச ‘‘மம ஸுத’’ந்தி ச அத்த²த்³வயே யுஜ்ஜதி.

ஸுதந்தி அயம் ஸுதஸத்³தோ³ ஸஉபஸக்³கோ³ அனுபஸக்³கோ³ ச க³மனக்²யாதராகா³பி⁴பூ⁴தூபசிதானுயோக³ஸோதவிஞ்ஞேய்யஸோதத்³வாரவிஞ்ஞாதாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘ஸேனாய பஸுதோ’’தி ஏவமாதீ³ஸு க³ச்ச²ந்தோதி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸ பஸ்ஸதோ’’தி ஏவமாதீ³ஸு க்²யாதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘அவஸ்ஸுதா அவஸ்ஸுதஸ்ஸா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (பாசி. 657) ராகா³பி⁴பூ⁴தா ராகா³பி⁴பூ⁴தஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘தும்ஹேஹி புஞ்ஞம் பஸுதம் அனப்பக’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (கு². பா. 7.12) உபசிதந்தி அத்தோ². ‘‘யே ஜா²னப்பஸுதா தீ⁴ரா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (த⁴. ப. 181) ஜா²னானுயுத்தாதி அத்தோ². ‘‘தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முத’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.241) ஸோதவிஞ்ஞேய்யந்தி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.339) ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத⁴ரோதி அத்தோ². இத⁴ பன ஸுதந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணபுப்³ப³ங்க³மாய விஞ்ஞாணவீதி²யா உபதா⁴ரிதந்தி வா உபதா⁴ரணந்தி வாதி அத்தோ². தத்த² யதா³ மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ மயாதி அத்தோ², ததா³ ‘‘ஏவம் மயா ஸுதம், ஸோதவிஞ்ஞாணபுப்³ப³ங்க³மாய விஞ்ஞாணவீதி²யா உபதா⁴ரித’’ந்தி யுஜ்ஜதி. யதா³ மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ மமாதி அத்தோ², ததா³ ‘‘ஏவம் மம ஸுதம் ஸோதவிஞ்ஞாணபுப்³ப³ங்க³மாய விஞ்ஞாணவீதி²யா உபதா⁴ரண’’ந்தி யுஜ்ஜதி.

ஏவமேதேஸு தீஸு பதே³ஸு ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸனம். மேதி வுத்தவிஞ்ஞாணஸமங்கீ³புக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். ஸுதந்தி அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனம். ததா² ஏவந்தி ஸவனாதி³சித்தானம் நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தபா⁴வனித³ஸ்ஸனம். மேதி அத்தனித³ஸ்ஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம்.

ததா² ஏவந்தி நித்³தி³ஸிதப்³ப³த⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம். மேதி புக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சனித³ஸ்ஸனம்.

ததா² ஏவந்தி வீதி²சித்தானம் ஆகாரபஞ்ஞத்திவஸேன நானப்பகாரனித்³தே³ஸோ. மேதி கத்தாரனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோ.

ததா² ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ. மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ.

ததா² ஏவந்தி பா⁴வனித்³தே³ஸோ. மேதி புக்³க³லனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி தஸ்ஸ கிச்சனித்³தே³ஸோ.

தத்த² ஏவந்தி ச மேதி ச ஸச்சி²கட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. ஸுதந்தி விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. ததா² ஏவந்தி ச மேதி ச தம் தம் உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோ உபாதா³பஞ்ஞத்தி. ஸுதந்தி தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி.

ஏத்த² ச ஏவந்தி வசனேன அஸம்மோஹம் தீ³பேதி, ஸுதந்தி வசனேன ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம். ததா² ஏவந்தி வசனேன யோனிஸோமனஸிகாரம் தீ³பேதி அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ நானப்பகாரப்படிவேதா⁴பா⁴வதோ. ஸுதந்தி வசனேன அவிக்கே²பம் தீ³பேதி விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸ ஸவனாபா⁴வதோ. ததா² ஹி விக்கி²த்தசித்தோ புக்³க³லோ ஸப்³ப³ஸம்பத்தியா வுச்சமானோபி ‘‘ந மயா ஸுதம், புன ப⁴ணதா²’’தி ப⁴ணதி. யோனிஸோமனஸிகாரேன சேத்த² அத்தஸம்மாபணிதி⁴ம் புப்³பே³ கதபுஞ்ஞதஞ்ச ஸாதே⁴தி, அவிக்கே²பேன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஞ்ச. ஏவந்தி ச இமினா ப⁴த்³த³கேன ஆகாரேன பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திம் அத்தனோ தீ³பேதி, ஸுதந்தி ஸவனயோகே³ன புரிமசக்கத்³வயஸம்பத்திம். ததா² ஆஸயஸுத்³தி⁴ம் பயோக³ஸுத்³தி⁴ஞ்ச, தாய ச ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திம், பயோக³ஸுத்³தி⁴யா ஆக³மப்³யத்திம்.

ஏவந்தி ச இமினா நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேன வசனேன அத்தனோ அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத³ம் தீ³பேதி. ஸுதந்தி இமினா ஸோதப்³ப³பே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேன த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத³ம் தீ³பேதி. ஏவந்தி ச இத³ம் யோனிஸோமனஸிகாரதீ³பகம் வசனம் ப⁴ணந்தோ ‘‘ஏதே மயா த⁴ம்மா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴’’தி ஞாபேதி. ஸுதந்தி இத³ம் ஸவனயோக³தீ³பகவசனம் ப⁴ணந்தோ ‘‘ப³ஹூ மயா த⁴ம்மா ஸுதா தா⁴தா வசஸா பரிசிதா’’தி ஞாபேதி. தது³ப⁴யேனபி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபாரிபூரிம் தீ³பேந்தோ ஸவனே ஆத³ரம் ஜனேதி.

ஏவம் மே ஸுதந்தி இமினா பன ஸகலேனபி வசனேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மம் அத்தனோ அத³ஹந்தோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிம், அதிக்கமதி, ஸாவகத்தம் படிஜானந்தோ ஸப்புரிஸபூ⁴மிம் ஓக்கமதி. ததா² அஸத்³த⁴ம்மா சித்தம் வுட்டா²பேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சித்தம் பதிட்டா²பேதி. ‘‘கேவலம் ஸுதமேவேதம் மயா, தஸ்ஸேவ து ப⁴க³வதோ வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸா’’தி ச தீ³பேந்தோ அத்தானம் பரிமோசேதி, ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸதி, ஜினவசனம் அப்பேதி, த⁴ம்மனேத்திம் பதிட்டா²பேதி.

அபிச ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி அத்தனா உப்பாதி³தபா⁴வம் அப்படிஜானந்தோ புரிமஸ்ஸவனம் விவரந்தோ ‘‘ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதமித³ம் மயா தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரத³ஸ்ஸ த³ஸப³லத⁴ரஸ்ஸ ஆஸப⁴ட்டா²னட்டா²யினோ ஸீஹனாத³னாதி³னோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமஸ்ஸ த⁴ம்மிஸ்ஸரஸ்ஸ த⁴ம்மராஜஸ்ஸ த⁴ம்மாதி⁴பதினோ த⁴ம்மதீ³பஸ்ஸ த⁴ம்மப்படிஸரணஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மவரசக்கவத்தினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. ந ஏத்த² அத்தே² வா த⁴ம்மே வா பதே³ வா ப்³யஞ்ஜனே வா கங்கா² வா விமதி வா காதப்³பா³’’தி ஸப்³ப³தே³வமனுஸ்ஸானம் இமஸ்மிம் த⁴ம்மே அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் உப்பாதே³தீதி வேதி³தப்³போ³. ஹோதி சேத்த² –

‘‘வினாஸயதி அஸ்ஸத்³த⁴ம், ஸத்³த⁴ம் வட்³டே⁴தி ஸாஸனே;

ஏவம் மே ஸுதமிச்சேவம், வத³ம் கோ³தமஸாவகோ’’தி.

ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ. ஸமயந்தி பரிச்சி²ன்னனித்³தே³ஸோ. ஏகம் ஸமயந்தி அனியமிதபரிதீ³பனம். தத்த² ஸமயஸத்³தோ³ –

ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேதுதி³ட்டி²ஸு;

படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி.

ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘அப்பேவ நாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாம காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.447) ஸமவாயோ அத்தோ². ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) க²ணோ. ‘‘உண்ஹஸமயோ பரிளாஹஸமயோ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (பாசி. 358) காலோ. ‘‘மஹாஸமயோ பவனஸ்மி’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு ஸமூஹோ. ‘‘ஸமயோபி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸி, ப⁴க³வா கோ² ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ஸோபி மம் ஜானிஸ்ஸதி, ‘ப⁴த்³தா³லி, நாம பி⁴க்கு² ஸத்து²ஸாஸனே ஸிக்கா²ய அபரிபூரகாரீ’தி, அயம்பி கோ² தே ப⁴த்³தா³லி ஸமயோ அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 2.135) ஹேது. ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன உக்³கா³ஹமானோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ ஸமயப்பவாத³கே திந்து³காசீரே ஏகஸாலகே மல்லிகாய ஆராமே படிவஸதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 2.260) தி³ட்டி².

‘‘தி³ட்டே² த⁴ம்மே ச யோ அத்தோ², யோ சத்தோ² ஸம்பராயிகோ;

அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.129) –

ஏவமாதீ³ஸு படிலாபோ⁴. ‘‘ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.28) பஹானம். ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’தி ஏவமாதீ³ஸு (படி. ம. 2.8) படிவேதோ⁴. இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ². தேன ஏகம் ஸமயந்தி ஸம்வச்ச²ரஉதுமாஸஅட்³ட⁴மாஸரத்திதி³வபுப்³ப³ண்ஹமஜ்ஜ²ன்ஹிகஸாயன்ஹபட²மமஜ்ஜி²ம- பச்சி²மயாமமுஹுத்தாதீ³ஸு காலக்²யேஸு ஸமயேஸு ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி.

யே வா இமே க³ப்³போ⁴க்கந்திஸமயோ ஜாதிஸமயோ ஸம்வேக³ஸமயோ அபி⁴னிக்க²மனஸமயோ து³க்கரகாரிகஸமயோ மாரவிஜயஸமயோ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³ஸனாஸமயோ பரினிப்³பா³னஸமயோதி ஏவமாத³யோ ப⁴க³வதோ தே³வமனுஸ்ஸேஸு அதிவிய பகாஸா அனேககாலக்²யா ஏவ ஸமயா. தேஸு ஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயஸங்கா²தம் ஏகம் ஸமயந்தி வுத்தம் ஹோதி. யோ சாயம் ஞாணகருணாகிச்சஸமயேஸு கருணாகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபரஹிதப்படிபத்திஸமயேஸு பரஹிதப்படிபத்திஸமயோ, ஸன்னிபதிதானம் கரணீயத்³வயஸமயேஸு த⁴ம்மீகதா²ஸமயோ, தே³ஸனாபடிபத்திஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயோ, தேஸுபி ஸமயேஸு யம் கிஞ்சி ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி.

ஏத்தா²ஹ – அத² கஸ்மா யதா² அபி⁴த⁴ம்மே ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசர’’ந்தி ச இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹீ’’தி ச பு⁴ம்மவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ, வினயே ச ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’தி கரணவசனேன, ததா² அகத்வா இத⁴ ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோதி. தத்த² ததா², இத⁴ ச அஞ்ஞதா² அத்த²ஸம்ப⁴வதோ. தத்த² ஹி அபி⁴த⁴ம்மே இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ச அதி⁴கரணத்தோ² பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. அதி⁴கரணஞ்ஹி காலத்தோ² ஸமூஹத்தோ² ச ஸமயோ, தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ச ஸமயஸ்ஸ பா⁴வேன தேஸம் பா⁴வோ லக்கீ²யதி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² பு⁴ம்மவசனனித்³தே³ஸோ கதோ.

வினயே ச ஹேத்வத்தோ² கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. யோ ஹி ஸோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஸமயோ ஸாரிபுத்தாதீ³ஹிபி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யோ, தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன கரணபூ⁴தேன ச ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞபேந்தோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ப⁴க³வா தத்த² தத்த² விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² கரணவசனனித்³தே³ஸோ கதோ.

இத⁴ பன அஞ்ஞஸ்மிஞ்ச ஏவம்ஜாதிகே ஸுத்தந்தபாடே² அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி. யஞ்ஹி ஸமயம் ப⁴க³வா இமம் அஞ்ஞம் வா ஸுத்தந்தம் தே³ஸேஸி, அச்சந்தமேவ தம் ஸமயம் கருணாவிஹாரேன விஹாஸி. தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் இத⁴ உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோதி விஞ்ஞேய்யோ. ஹோதி சேத்த² –

‘‘தம் தம் அத்த²மபேக்கி²த்வா, பு⁴ம்மேன கரணேன ச;

அஞ்ஞத்ர ஸமயோ வுத்தோ, உபயோகே³ன ஸோ இதா⁴’’தி.

ப⁴க³வாதி கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருகா³ரவாதி⁴வசனமேதம். யதா²ஹ –

‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;

க³ரு கா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

சதுப்³பி³த⁴ஞ்ஹி நாமம் ஆவத்தி²கம், லிங்கி³கம், நேமித்தகம், அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னந்தி. அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம் நாம ‘‘யதி³ச்ச²க’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² வச்சோ² த³ம்மோ ப³லிப³த்³தோ⁴தி ஏவமாதி³ ஆவத்தி²கம், த³ண்டீ³ ச²த்தீ ஸிகீ² கரீதி ஏவமாதி³ லிங்கி³கம், தேவிஜ்ஜோ ச²ளபி⁴ஞ்ஞோதி ஏவமாதி³ நேமித்தகம், ஸிரிவட்³ட⁴கோ த⁴னவட்³ட⁴கோதி ஏவமாதி³ வசனத்த²மனபேக்கி²த்வா பவத்தம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம். இத³ம் பன ப⁴க³வாதி நாமம் கு³ணனேமித்தகம், ந மஹாமாயாய, ந ஸுத்³தோ⁴த³னமஹாராஜேன, ந அஸீதியா ஞாதிஸஹஸ்ஸேஹி கதம், ந ஸக்கஸந்துஸிதாதீ³ஹி தே³வதாவிஸேஸேஹி கதம். யதா²ஹ ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ ‘‘ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கதம்…பே… ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி யதி³த³ம் ப⁴க³வா’’தி (மஹானி. 84).

யம் கு³ணனேமித்தகஞ்சேதம் நாமம், தேஸம் கு³ணானம் பகாஸனத்த²ம் இமம் கா³த²ம் வத³ந்தி –

‘‘ப⁴கீ³ ப⁴ஜீ பா⁴கீ³ விப⁴த்தவா இதி,

அகாஸி ப⁴க்³க³ந்தி க³ரூதி பா⁴க்³யவா;

ப³ஹூஹி ஞாயேஹி ஸுபா⁴விதத்தனோ,

ப⁴வந்தகோ³ ஸோ ப⁴க³வாதி வுச்சதீ’’தி.

நித்³தே³ஸாதீ³ஸு (மஹானி. 84; சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 2) வுத்தனயேனேவ சஸ்ஸ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

அயம் பன அபரோ பரியாயோ –

‘‘பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;

ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோ’’தி.

தத்த² ‘‘வண்ணாக³மோ வண்ணவிபரியாயோ’’தி ஏவம் நிருத்திலக்க²ணம் க³ஹேத்வா ஸத்³த³னயேன வா பிஸோத³ராதி³பக்கே²பலக்க²ணம் க³ஹேத்வா யஸ்மா லோகியலோகுத்தரஸுகா²பி⁴னிப்³ப³த்தகம் தா³னஸீலாதி³பாரப்பத்தம் பா⁴க்³யமஸ்ஸ அத்தி², தஸ்மா பா⁴க்³யவாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதீதி ஞாதப்³ப³ம். யஸ்மா பன லோப⁴தோ³ஸமோஹவிபரீதமனஸிகாரஅஹிரிகானோத்தப்பகோதூ⁴பனாஹமக்க²பலா- இஸ்ஸாமச்ச²ரியமாயாஸாடே²ய்யத²ம்ப⁴ஸாரம்ப⁴மானாதிமானமத³பமாத³தண்ஹாவிஜ்ஜாதிவிதா⁴குஸலமூலது³ச்சரித- ஸம்கிலேஸமலவிஸமஸஞ்ஞாவிதக்கபபஞ்சசதுப்³பி³த⁴விபரியேஸஆஸவக³ந்த²ஓக⁴யோக³அக³திதண்ஹுபாதா³ன- பஞ்சசேதோகி²லவினிப³ந்த⁴னீவரணாபி⁴னந்த³னச²விவாத³மூலதண்ஹாகாயஸத்தானுஸய- அட்ட²மிச்ச²த்தனவதண்ஹாமூலகத³ஸாகுஸலகம்மபத²த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³த- அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதப்பபே⁴த³ஸப்³ப³த³ரத²பரிளாஹகிலேஸஸதஸஹஸ்ஸானி, ஸங்கே²பதோ வா பஞ்ச கிலேஸக்க²ந்த⁴அபி⁴ஸங்கா²ரமச்சுதே³வபுத்தமாரே அப⁴ஞ்ஜி, தஸ்மா ப⁴க்³க³த்தா ஏதேஸம் பரிஸ்ஸயானம் ப⁴க்³க³வாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதி. ஆஹ சேத்த² –

‘‘ப⁴க்³க³ராகோ³ ப⁴க்³க³தோ³ஸோ, ப⁴க்³க³மோஹோ அனாஸவோ;

ப⁴க்³கா³ஸ்ஸ பாபகா த⁴ம்மா, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

பா⁴க்³யவதாய சஸ்ஸ ஸதபுஞ்ஞலக்க²ணத⁴ரஸ்ஸ ரூபகாயஸம்பத்தி தீ³பிதா ஹோதி, ப⁴க்³க³தோ³ஸதாய த⁴ம்மகாயஸம்பத்தி. ததா² லோகியஸரிக்க²கானம் ப³ஹுமானபா⁴வோ, க³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிதேஹி அபி⁴க³மனீயதா. ததா² அபி⁴க³தானஞ்ச நேஸம் காயசித்தது³க்கா²பனயனே படிப³லபா⁴வோ, ஆமிஸதா³னத⁴ம்மதா³னேஹி உபகாரிதா. லோகியலோகுத்தரஸுகே²ஹி ச ஸம்யோஜனஸமத்த²தா தீ³பிதா ஹோதி.

யஸ்மா ச லோகே இஸ்ஸரியத⁴ம்மயஸஸிரிகாமபயத்தேஸு ச²ஸு த⁴ம்மேஸு ப⁴க³ஸத்³தோ³ வத்ததி, பரமஞ்சஸ்ஸ ஸகசித்தே இஸ்ஸரியம், அணிமாலகி⁴மாதி³கம் வா லோகியஸம்மதம் ஸப்³பா³காரபரிபூரம் அத்தி², ததா² லோகுத்தரோ த⁴ம்மோ, லோகத்தயப்³யாபகோ யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³தோ அதிவிய பரிஸுத்³தோ⁴ யஸோ, ரூபகாயத³ஸ்ஸனப்³யாவடஜனனயனமனப்பஸாத³ஜனனஸமத்தா² ஸப்³பா³காரபரிபூரா ஸப்³ப³ங்க³பச்சங்க³ஸிரீ, யம் யம் அனேன இச்சி²தம் பத்தி²தம் அத்தஹிதம் பரஹிதம் வா, தஸ்ஸ தஸ்ஸ ததே²வ அபி⁴னிப்ப²ன்னத்தா இச்சி²தத்த²னிப்ப²த்திஸஞ்ஞிதோ காமோ, ஸப்³ப³லோகக³ருபா⁴வப்பத்திஹேதுபூ⁴தோ ஸம்மாவாயாமஸங்கா²தோ பயத்தோ ச அத்தி², தஸ்மா இமேஹி ப⁴கே³ஹி யுத்தத்தாபி ப⁴கா³ அஸ்ஸ ஸந்தீதி இமினா அத்தே²ன ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுச்சதி.

யஸ்மா பன குஸலாதி³பே⁴தே³ஹி ஸப்³ப³த⁴ம்மே, க²ந்தா⁴யதனதா⁴துஸச்சஇந்த்³ரியபடிச்சஸமுப்பாதா³தீ³ஹி வா குஸலாதி³த⁴ம்மே, பீளனஸங்க²தஸந்தாபவிபரிணாமட்டே²ன வா து³க்க²மரியஸச்சம், ஆயூஹனனிதா³னஸம்யோக³பலிபோ³த⁴ட்டே²ன ஸமுத³யம், நிஸ்ஸரணவிவேகாஸங்க²தஅமதட்டே²ன நிரோத⁴ம், நிய்யானிகஹேதுத³ஸ்ஸனாதி⁴பதேய்யட்டே²ன மக்³க³ம் விப⁴த்தவா, விப⁴ஜித்வா விவரித்வா தே³ஸிதவாதி வுத்தம் ஹோதி, தஸ்மா விப⁴த்தவாதி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுச்சதி.

யஸ்மா ச ஏஸ தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரே காயசித்தஉபதி⁴விவேகே ஸுஞ்ஞதாப்பணிஹிதானிமித்தவிமோக்கே² அஞ்ஞே ச லோகியலோகுத்தரே உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே ப⁴ஜி ஸேவி ப³ஹுலமகாஸி, தஸ்மா ப⁴த்தவாதி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுச்சதி.

யஸ்மா பன தீஸு ப⁴வேஸு தண்ஹாஸங்கா²தம் க³மனம் அனேன வந்தம், தஸ்மா ப⁴வேஸு வந்தக³மனோதி வத்தப்³பே³ ப⁴வஸத்³த³தோ ப⁴காரம் க³மனஸத்³த³தோ க³காரம் வந்தஸத்³த³தோ வகாரஞ்ச தீ³க⁴ம் கத்வா ஆதா³ய ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுச்சதி, யதா² லோகே ‘‘மேஹனஸ்ஸ க²ஸ்ஸ மாலா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘மேக²லா’’தி.

ஏத்தாவதா சேத்த² ஏவம் மே ஸுதந்தி வசனேன யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ பச்சக்க²ம் கத்வா ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸரீரம் பகாஸேதி, தேன ‘‘நயித³ம் அதீதஸத்து²கம் பாவசனம், அயம் வோ ஸத்தா²’’தி ப⁴க³வதோ அத³ஸ்ஸனேன உக்கண்டி²தஜனம் ஸமஸ்ஸாஸேதி.

ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வாதி வசனேன தஸ்மிம் ஸமயே ப⁴க³வதோ அவிஜ்ஜமானபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ரூபகாயபரினிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸேதி. தேன ‘‘ஏவம்வித⁴ஸ்ஸ இமஸ்ஸ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ தே³ஸேதா த³ஸப³லத⁴ரோ வஜிரஸங்கா⁴தகாயோ ஸோபி ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, தத்த² கேனஞ்ஞேன ஜீவிதே ஆஸா ஜனேதப்³பா³’’தி ஜீவிதமத³மத்தம் ஜனம் ஸம்வேஜேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சஸ்ஸ உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி.

ஏவந்தி ச ப⁴ணந்தோ தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி, மே ஸுதந்தி ஸாவகஸம்பத்திம், ஏகம் ஸமயந்தி காலஸம்பத்திம், ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம்.

ஸாவத்தி²யம் விஹரதீதி ஏத்த² ஸாவத்தீ²தி ஸவத்த²ஸ்ஸ இஸினோ நிவாஸட்டா²னபூ⁴தம் நக³ரம், யதா² காகந்தீ³ மாகந்தீ³தி, ஏவம் இத்தி²லிங்க³வஸேன ஸாவத்தீ²தி வுச்சதி, ஏவம் அக்க²ரசிந்தகா. அட்ட²கதா²சரியா பன ப⁴ணந்தி ‘‘யம்கிஞ்சி மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ம் ஸப்³ப³மேத்த² அத்தீ²’’தி ஸாவத்தீ². ஸத்த²ஸமாயோகே³ ச ‘‘கிம் ப⁴ண்ட³மத்தீ²’’தி புச்சி²தே ‘‘ஸப்³ப³மத்தீ²’’தி வசனமுபாதா³ய ஸாவத்தீ².

‘‘ஸப்³ப³தா³ ஸப்³பூ³பகரணம், ஸாவத்தி²யம் ஸமோஹிதம்;

தஸ்மா ஸப்³ப³முபாதா³ய, ஸாவத்தீ²தி பவுச்சதி.

‘‘கோஸலானம் புரம் ரம்மம், த³ஸ்ஸனேய்யம் மனோரமம்;

த³ஸஹி ஸத்³தே³ஹி அவிவித்தம், அன்னபானஸமாயுதம்.

‘‘வுட்³டி⁴ம் வேபுல்லதம் பத்தம், இத்³த⁴ம் பீ²தம் மனோரமம்;

ஆளகமந்தா³வ தே³வானம், ஸாவத்தி²புரமுத்தம’’ந்தி. (ம. நி. அட்ட². 1.14);

தஸ்ஸம் ஸாவத்தி²யம். ஸமீபத்தே² பு⁴ம்மவசனம்.

விஹரதீதி அவிஸேஸேன இரியாபத²தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரேஸு அஞ்ஞதரவிஹாரஸமங்கி³பரிதீ³பனமேதம். இத⁴ பன டா²னக³மனாஸனஸயனப்பபே⁴தே³ஸு இரியாபதே²ஸு அஞ்ஞதரஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம், தேன டி²தோபி க³ச்ச²ந்தோபி நிஸின்னோபி ஸயானோபி ப⁴க³வா விஹரதிச்சேவ வேதி³தப்³போ³. ஸோ ஹி ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னம் அபரேன இரியாபதே²ன விச்சி²ந்தி³த்வா அபரிபதந்தம் அத்தபா⁴வம் ஹரதி பவத்தேதி. தஸ்மா விஹரதீதி வுச்சதி.

ஜேதவனேதி ஏத்த² அத்தனோ பச்சத்தி²கஜனம் ஜினாதீதி ஜேதோ, ரஞ்ஞா வா அத்தனோ பச்சத்தி²கஜனே ஜிதே ஜாதோதி ஜேதோ, மங்க³லகம்யதாய வா தஸ்ஸ ஏவம் நாமமேவ கதந்திபி ஜேதோ. வனயதீதி வனம், அத்தஸம்பதா³ய ஸத்தானம் ப⁴த்திம் காரேதி, அத்தனி ஸினேஹம் உப்பாதே³தீதி அத்தோ². வனுதே இதி வா வனம், நானாவித⁴குஸுமக³ந்த⁴ஸம்மோத³மத்தகோகிலாதி³விஹங்க³விருதேஹி மந்த³மாலுதசலிதருக்க²ஸாகா²விடபபுப்ப²ப²லபல்லவபலாஸேஹி ச ‘‘ஏத² மம் பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி பாணினோ யாசதி வியாதி அத்தோ². ஜேதஸ்ஸ வனம் ஜேதவனம். தஞ்ஹி ஜேதேன ராஜகுமாரேன ரோபிதம் ஸம்வட்³டி⁴தம் பரிபாலிதம், ஸோ ச தஸ்ஸ ஸாமீ அஹோஸி, தஸ்மா ஜேதவனந்தி வுச்சதி. தஸ்மிம் ஜேதவனே.

அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமேதி ஏத்த² ஸுத³த்தோ நாம ஸோ க³ஹபதி மாதாபிதூஹி கதனாமவஸேன, ஸப்³ப³காமஸமித்³தி⁴தாய து விக³தமலமச்சே²ரதாய கருணாதி³கு³ணஸமங்கி³தாய ச நிச்சகாலம் அனாதா²னம் பிண்ட³ம் அதா³ஸி, தேன அனாத²பிண்டி³கோதி ஸங்க்²யம் க³தோ. ஆரமந்தி ஏத்த² பாணினோ, விஸேஸேன வா பப்³ப³ஜிதாதி ஆராமோ, தஸ்ஸ புப்ப²ப²லபல்லவாதி³ஸோப⁴னதாய நாதிதூ³ரனாச்சாஸன்னதாதி³பஞ்சவித⁴ஸேனாஸனங்க³ஸம்பத்தியா ச ததோ ததோ ஆக³ம்ம ரமந்தி அபி⁴ரமந்தி அனுக்கண்டி²தா ஹுத்வா நிவஸந்தீதி அத்தோ². வுத்தப்பகாராய வா ஸம்பத்தியா தத்த² தத்த² க³தேபி அத்தனோ அப்³ப⁴ந்தரம்யேவ ஆனேத்வா ரமேதீதி ஆராமோ. ஸோ ஹி அனாத²பிண்டி³கேன க³ஹபதினா ஜேதஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ ஹத்த²தோ அட்டா²ரஸஹிரஞ்ஞகோடிஸந்தா²ரேன கிணித்வா அட்டா²ரஸஹிரஞ்ஞகோடீஹி ஸேனாஸனம் காராபேத்வா அட்டா²ரஸஹிரஞ்ஞகோடீஹி விஹாரமஹம் நிட்டா²பேத்வா ஏவம் சதுபஞ்ஞாஸாய ஹிரஞ்ஞகோடிபரிச்சாகே³ன பு³த்³த⁴ப்பமுக²ஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ நிய்யாதிதோ, தஸ்மா ‘‘அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோ’’தி வுச்சதி. தஸ்மிம் அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே.

ஏத்த² ச ‘‘ஜேதவனே’’தி வசனம் புரிமஸாமிபரிகித்தனம், ‘‘அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி பச்சி²மஸாமிபரிகித்தனம். கிமேதேஸம் பரிகித்தனே பயோஜனந்தி? வுச்சதே – அதி⁴காரதோ தாவ ‘‘கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி புச்சா²னியாமகரணம் அஞ்ஞேஸம் புஞ்ஞகாமானம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனே நியோஜனஞ்ச. தத்த² ஹி த்³வாரகோட்ட²கபாஸாத³மாபனே பூ⁴மிவிக்கயலத்³தா⁴ அட்டா²ரஸ ஹிரஞ்ஞகோடியோ அனேககோடிஅக்³க⁴னகா ருக்கா² ச ஜேதஸ்ஸ பரிச்சாகோ³, சதுபஞ்ஞாஸ கோடியோ அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ. யதோ தேஸம் பரிகித்தனேன ‘‘ஏவம் புஞ்ஞகாமா புஞ்ஞானி கரோந்தீ’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அஞ்ஞேபி புஞ்ஞகாமே தேஸம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனே நியோஜேதி. ஏவமேத்த² புஞ்ஞகாமானம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனே நியோஜனம் பயோஜனந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏத்தா²ஹ – ‘‘யதி³ தாவ ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ‘ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’தி ந வத்தப்³ப³ம். அத² தத்த² விஹரதி, ‘ஸாவத்தி²ய’ந்தி ந வத்தப்³ப³ம். ந ஹி ஸக்கா உப⁴யத்த² ஏகம் ஸமயம் விஹரிது’’ந்தி. வுச்சதே – நனு வுத்தமேதம் ‘‘ஸமீபத்தே² பு⁴ம்மவசன’’ந்தி, யதோ யதா² க³ங்கா³யமுனாதீ³னம் ஸமீபே கோ³யூதா²னி சரந்தானி ‘‘க³ங்கா³ய சரந்தி, யமுனாய சரந்தீ’’தி வுச்சந்தி, ஏவமிதா⁴பி யதி³த³ம் ஸாவத்தி²யா ஸமீபே ஜேதவனம் அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோ, தத்த² விஹரந்தோ வுச்சதி ‘‘ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி வேதி³தப்³போ³. கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஹிஸ்ஸ ஸாவத்தி²வசனம், பப்³ப³ஜிதானுரூபனிவாஸட்டா²னனித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸேஸவசனம்.

தத்த² ஸாவத்தி²கித்தனேன ப⁴க³வதோ க³ஹட்டா²னுக்³க³ஹகரணம் த³ஸ்ஸேதி, ஜேதவனாதி³கித்தனேன பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணம். ததா² புரிமேன பச்சயக்³க³ஹணதோ அத்தகிலமதா²னுயோக³விவஜ்ஜனம், பச்சி²மேன வத்து²காமப்பஹானதோ காமஸுக²ல்லிகானுயோக³வஜ்ஜனூபாயத³ஸ்ஸனம். புரிமேன ச த⁴ம்மதே³ஸனாபி⁴யோக³ம், பச்சி²மேன விவேகாதி⁴முத்திம். புரிமேன கருணாய உபக³மனம், பச்சி²மேன ச பஞ்ஞாய அபக³மனம். புரிமேன ஸத்தானம் ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னாதி⁴முத்திதம், பச்சி²மேன பரஹிதஸுக²கரணே நிருபலேபதம். புரிமேன த⁴ம்மிகஸுகா²பரிச்சாக³னிமித்தம் பா²ஸுவிஹாரம், பச்சி²மேன உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மானுயோக³னிமித்தம். புரிமேன மனுஸ்ஸானம் உபகாரப³ஹுலதம், பச்சி²மேன தே³வானம். புரிமேன லோகே ஜாதஸ்ஸ லோகே ஸம்வட்³ட⁴பா⁴வம், பச்சி²மேன லோகேன அனுபலித்ததந்தி ஏவமாதி³.

அதா²தி அவிச்சே²த³த்தே², கோ²தி அதி⁴காரந்தரனித³ஸ்ஸனத்தே² நிபாதோ. தேன அவிச்சி²ன்னேயேவ தத்த² ப⁴க³வதோ விஹாரே இத³மதி⁴காரந்தரம் உத³பாதீ³தி த³ஸ்ஸேதி. கிம் தந்தி? அஞ்ஞதரா தே³வதாதிஆதி³. தத்த² அஞ்ஞதராதி அனியமிதனித்³தே³ஸோ. ஸா ஹி நாமகோ³த்ததோ அபாகடா, தஸ்மா ‘‘அஞ்ஞதரா’’தி வுத்தா. தே³வோ ஏவ தே³வதா, இத்தி²புரிஸஸாதா⁴ரணமேதம். இத⁴ பன புரிஸோ ஏவ, ஸோ தே³வபுத்தோ கிந்து, ஸாதா⁴ரணனாமவஸேன தே³வதாதி வுத்தோ.

அபி⁴க்கந்தாய ரத்தியாதி ஏத்த² அபி⁴க்கந்தஸத்³தோ³ க²யஸுந்த³ராபி⁴ரூபஅப்³ப⁴னுமோத³னாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. தத்த² ‘‘அபி⁴க்கந்தா, ப⁴ந்தே, ரத்தி, நிக்க²ந்தோ பட²மோ யாமோ, சிரனிஸின்னோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴, உத்³தி³ஸது, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பி⁴க்கூ²னம் பாதிமோக்க²’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (சூளவ. 383; அ. நி. 8.20) க²யே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘அயம் இமேஸம் சதுன்னம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (அ. நி. 4.100) ஸுந்த³ரே.

‘‘கோ மே வந்த³தி பாதா³னி, இத்³தி⁴யா யஸஸா ஜலம்;

அபி⁴க்கந்தேன வண்ணேன, ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸயம் தி³ஸா’’தி. (வி. வ. 857); –

ஏவமாதீ³ஸு அபி⁴ரூபே. ‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம, அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தமா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (அ. நி. 2.16; பாரா. 15) அப்³ப⁴னுமோத³னே. இத⁴ பன க²யே. தேன அபி⁴க்கந்தாய ரத்தியாதி பரிக்கீ²ணாய ரத்தியாதி வுத்தம் ஹோதி.

அபி⁴க்கந்தவண்ணாதி ஏத்த² அபி⁴க்கந்தஸத்³தோ³ அபி⁴ரூபே, வண்ணஸத்³தோ³ பன ச²விது²திகுலவக்³க³காரணஸண்டா²னபமாணரூபாயதனாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. தத்த² ‘‘ஸுவண்ணவண்ணோஸி ப⁴க³வா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 2.399; ஸு. நி. 553) ச²வியம். ‘‘கதா³ ஸஞ்ஞூள்ஹா பன தே க³ஹபதி இமே ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வண்ணா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 2.77) து²தியம். ‘‘சத்தாரோமே, போ⁴ கோ³தம, வண்ணா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.115) குலவக்³கே³. ‘‘அத² கேன நு வண்ணேன, க³ந்த⁴தே²னோதி வுச்சதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.234) காரணே. ‘‘மஹந்தம் ஹத்தி²ராஜவண்ணம் அபி⁴னிம்மினித்வா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.138) ஸண்டா²னே. ‘‘தயோ பத்தஸ்ஸ வண்ணா’’தி ஏவமாதீ³ஸு பமாணே. ‘‘வண்ணோ க³ந்தோ⁴ ரஸோ ஓஜா’’தி ஏவமாதீ³ஸு ரூபாயதனே. ஸோ இத⁴ ச²வியம் த³ட்ட²ப்³போ³. தேன அபி⁴க்கந்தவண்ணாதி அபி⁴ரூபச்ச²வீதி வுத்தம் ஹோதி.

கேவலகப்பந்தி ஏத்த² கேவலஸத்³தோ³ அனவஸேஸயேபு⁴ய்யஅப்³யாமிஸ்ஸானதிரேகத³ள்ஹத்த²விஸம்யோகா³தி³அனேகத்தோ². ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரிய’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (பாரா. 1) அனவஸேஸதா அத்தோ². ‘‘கேவலகப்பா ச அங்க³மாக³தா⁴ பஹூதம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் ஆதா³ய உபஸங்கமிஸ்ஸந்தீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (மஹாவ. 43) யேபு⁴ய்யதா. ‘‘கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (விப⁴. 225) அப்³யாமிஸ்ஸதா. ‘‘கேவலம் ஸத்³தா⁴மத்தகம் நூன அயமாயஸ்மா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (மஹாவ. 244) அனதிரேகதா. ‘‘ஆயஸ்மதோ, ப⁴ந்தே, அனுருத்³த⁴ஸ்ஸ பா³ஹியோ நாம ஸத்³தி⁴விஹாரிகோ கேவலகப்பம் ஸங்க⁴பே⁴தா³ய டி²தோ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (அ. நி. 4.243) த³ள்ஹத்த²தா. ‘‘கேவலீ வுஸிதவா உத்தமபுரிஸோதி வுச்சதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.57) விஸம்யோகோ³. இத⁴ பனஸ்ஸ அனவஸேஸத்தமத்தோ² அதி⁴ப்பேதோ.

கப்பஸத்³தோ³ பனாயம் அபி⁴ஸத்³த³ஹனவோஹாரகாலபஞ்ஞத்திசே²த³னவிகப்பலேஸஸமந்தபா⁴வாதி³அனேகத்தோ². ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘ஓகப்பனீயமேதம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ, யதா² தம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.387) அபி⁴ஸத்³த³ஹனமத்தோ². ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி ஸமணகப்பேஹி ப²லம் பரிபு⁴ஞ்ஜிது’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (சூளவ. 250) வோஹாரோ. ‘‘யேன ஸுத³ம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.387) காலோ. ‘‘இச்சாயஸ்மா கப்போ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸு. நி. 1098; சூளனி. கப்பமாணவபுச்சா² 117, கப்பமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 61) பஞ்ஞத்தி. ‘‘அலங்கதோ கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஜா. 2.22.1368) சே²த³னம். ‘‘கப்பதி த்³வங்கு³லகப்போ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (சூளவ. 446) விகப்போ. ‘‘அத்தி² கப்போ நிபஜ்ஜிது’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (அ. நி. 8.80) லேஸோ. ‘‘கேவலகப்பம் வேளுவனம் ஓபா⁴ஸேத்வா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.94) ஸமந்தபா⁴வோ. இத⁴ பனஸ்ஸ ஸமந்தபா⁴வோ அத்தோ² அதி⁴ப்பேதோ. யதோ கேவலகப்பம் ஜேதவனந்தி ஏத்த² அனவஸேஸம் ஸமந்ததோ ஜேதவனந்தி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஓபா⁴ஸேத்வாதி ஆபா⁴ய ப²ரித்வா, சந்தி³மா விய ஸூரியோ விய ச ஏகோபா⁴ஸம் ஏகபஜ்ஜோதம் கரித்வாதி அத்தோ².

யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீதி பு⁴ம்மத்தே² கரணவசனம். யதோ யத்த² ப⁴க³வா, தத்த² உபஸங்கமீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யேன வா காரணேன ப⁴க³வா தே³வமனுஸ்ஸேஹி உபஸங்கமிதப்³போ³, தேனேவ காரணேன உபஸங்கமீதி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. கேன ச காரணேன ப⁴க³வா உபஸங்கமிதப்³போ³? நானப்பகாரகு³ணவிஸேஸாதி⁴க³மாதி⁴ப்பாயேன, ஸாது³ரஸப²லூபபோ⁴கா³தி⁴ப்பாயேன தி³ஜக³ணேஹி நிச்சப²லிதமஹாருக்கோ² விய. உபஸங்கமீதி ச க³தாதி வுத்தம் ஹோதி. உபஸங்கமித்வாதி உபஸங்கமனபரியோஸானதீ³பனம். அத² வா ஏவம் க³தா ததோ ஆஸன்னதரம் டா²னம் ப⁴க³வதோ ஸமீபஸங்கா²தம் க³ந்த்வாதி வுத்தம் ஹோதி. ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வாதி ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா பணமித்வா நமஸ்ஸித்வா.

ஏகமந்தந்தி பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ ஏகோகாஸம் ஏகபஸ்ஸந்தி வுத்தம் ஹோதி. பு⁴ம்மத்தே² வா உபயோக³வசனம். அட்டா²ஸீதி நிஸஜ்ஜாதி³படிக்கே²போ, டா²னம் கப்பேஸி, டி²தா அஹோஸீதி அத்தோ².

கத²ம் டி²தா பன ஸா ஏகமந்தம் டி²தா அஹூதி?

‘‘ந பச்ச²தோ ந புரதோ, நாபி ஆஸன்னதூ³ரதோ;

ந கச்சே² நோபி படிவாதே, ந சாபி ஓணதுண்ணதே;

இமே தோ³ஸே விவஜ்ஜேத்வா, ஏகமந்தம் டி²தா அஹூ’’தி.

கஸ்மா பனாயம் அட்டா²ஸி ஏவ, ந நிஸீதீ³தி? லஹும் நிவத்திதுகாமதாய. தே³வதாயோ ஹி கஞ்சிதே³வ அத்த²வஸம் படிச்ச ஸுசிபுரிஸோ விய வச்சட்டா²னம் மனுஸ்ஸலோகம் ஆக³ச்ச²ந்தி. பகதியா பன தாஸம் யோஜனஸததோ பபு⁴தி மனுஸ்ஸலோகோ து³க்³க³ந்த⁴தாய படிகூலோ ஹோதி, ந ஏத்த² அபி⁴ரமந்தி, தேன ஸா ஆக³தகிச்சம் கத்வா லஹும் நிவத்திதுகாமதாய ந நிஸீதி³. யஸ்ஸ ச க³மனாதி³இரியாபத²பரிஸ்ஸமஸ்ஸ வினோத³னத்த²ம் நிஸீத³ந்தி, ஸோ தே³வானம் பரிஸ்ஸமோ நத்தி², தஸ்மாபி ந நிஸீதி³. யே ச மஹாஸாவகா ப⁴க³வந்தம் பரிவாரேத்வா டி²தா, தே பதிமானேதி, தஸ்மாபி ந நிஸீதி³. அபிச ப⁴க³வதி கா³ரவேனேவ ந நிஸீதி³. தே³வதானஞ்ஹி நிஸீதி³துகாமானம் ஆஸனம் நிப்³ப³த்ததி, தம் அனிச்ச²மானா நிஸஜ்ஜாய சித்தம்பி அகத்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி.

ஏகமந்தம் டி²தா கோ² ஸா தே³வதாதி ஏவம் இமேஹி காரணேஹி ஏகமந்தம் டி²தா கோ² ஸா தே³வதா. ப⁴க³வந்தம் கா³தா²ய அஜ்ஜ²பா⁴ஸீதி ப⁴க³வந்தம் அக்க²ரபத³னியமிதக³ந்தி²தேன வசனேன அபா⁴ஸீதி அத்தோ². கத²ம்? ப³ஹூ தே³வா மனுஸ்ஸா ச…பே… ப்³ரூஹி மங்க³லமுத்தமந்தி.

மங்க³லபஞ்ஹஸமுட்டா²னகதா²

தத்த² யஸ்மா ‘‘ஏவமிச்சாதி³பாட²ஸ்ஸ, அத்த²ம் நானப்பகாரதோ. வண்ணயந்தோ ஸமுட்டா²னம், வத்வா’’தி மாதிகா ட²பிதா, தஸ்ஸ ச ஸமுட்டா²னஸ்ஸ அயம் வத்தப்³ப³தாய ஓகாஸோ, தஸ்மா மங்க³லபஞ்ஹஸமுட்டா²னம் தாவ வத்வா பச்சா² இமேஸம் கா³தா²பதா³னமத்த²ம் வண்ணயிஸ்ஸாமி. கிஞ்ச மங்க³லபஞ்ஹஸமுட்டா²னம்? ஜம்பு³தீ³பே கிர தத்த² தத்த² நக³ரத்³வாரஸந்தா²கா³ரஸபா⁴தீ³ஸு மஹாஜனோ ஸன்னிபதித்வா ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணம் த³த்வா நானப்பகாரம் ஸீதாஹரணாதி³கத²ம் கதா²பேதி, ஏகேகா கதா² சதுமாஸச்சயேன நிட்டா²தி. தத்த² ஏகதி³வஸம் மங்க³லகதா² ஸமுட்டா²ஸி ‘‘கிம் நு கோ² மங்க³லம், கிம் தி³ட்ட²ம் மங்க³லம், ஸுதம் மங்க³லம், முதம் மங்க³லம், கோ மங்க³லம் ஜானாதீ’’தி.

அத² தி³ட்ட²மங்க³லிகோ நாமேகோ புரிஸோ ஆஹ ‘‘அஹம் மங்க³லம் ஜானாமி, தி³ட்ட²ம் லோகே மங்க³லம் தி³ட்ட²ம் நாம அபி⁴மங்க³லஸம்மதம் ரூபம். ஸேய்யதி²த³ம் – இதே⁴கச்சோ காலஸ்ஸேவ வுட்டா²ய சாதகஸகுணம் வா பஸ்ஸதி, பே³லுவலட்டி²ம் வா க³ப்³பி⁴னிம் வா குமாரகே வா அலங்கதபடியத்தே புண்ணக⁴டே வா அல்லரோஹிதமச்ச²ம் வா ஆஜஞ்ஞம் வா ஆஜஞ்ஞரத²ம் வா உஸப⁴ம் வா கா³விம் வா கபிலம் வா, யம் வா பனஞ்ஞம்பி கிஞ்சி ஏவரூபம் அபி⁴மங்க³லஸம்மதம் ரூபம் பஸ்ஸதி, இத³ம் வுச்சதி தி³ட்ட²மங்க³ல’’ந்தி. தஸ்ஸ வசனம் ஏகச்சே அக்³க³ஹேஸும், ஏகச்சே ந அக்³க³ஹேஸும். யே ந அக்³க³ஹேஸும், தே தேன ஸஹ விவதி³ம்ஸு.

அத² ஸுதமங்க³லிகோ நாம ஏகோ புரிஸோ ஆஹ – ‘‘சக்கு²னாமேதம், போ⁴, ஸுசிம்பி பஸ்ஸதி அஸுசிம்பி, ததா² ஸுந்த³ரம்பி, அஸுந்த³ரம்பி, மனாபம்பி, அமனாபம்பி. யதி³ தேன தி³ட்ட²ம் மங்க³லம் ஸியா, ஸப்³ப³ம்பி மங்க³லம் ஸியா. தஸ்மா ந தி³ட்ட²ம் மங்க³லம், அபிச கோ² பன ஸுதம் மங்க³லம். ஸுதம் நாம அபி⁴மங்க³லஸம்மதோ ஸத்³தோ³. ஸேய்யதி²த³ம்? இதே⁴கச்சோ காலஸ்ஸேவ வுட்டா²ய வட்³டா⁴தி வா வட்³ட⁴மானாதி வா புண்ணாதி வா பு²ஸ்ஸாதி வா ஸுமனாதி வா ஸிரீதி வா ஸிரிவட்³டா⁴தி வா அஜ்ஜ ஸுனக்க²த்தம் ஸுமுஹுத்தம் ஸுதி³வஸம் ஸுமங்க³லந்தி ஏவரூபம் வா யம்கிஞ்சி அபி⁴மங்க³லஸம்மதம் ஸத்³த³ம் ஸுணாதி, இத³ம் வுச்சதி ஸுதமங்க³ல’’ந்தி. தஸ்ஸாபி வசனம் ஏகச்சே அக்³க³ஹேஸும், ஏகச்சே ந அக்³க³ஹேஸும். யே ந அக்³க³ஹேஸும், தே தேன ஸஹ விவதி³ம்ஸு.

அத² முதமங்க³லிகோ நாமேகோ புரிஸோ ஆஹ ‘‘ஸோதம்பி ஹி நாமேதம், போ⁴, ஸாது⁴ம்பி அஸாது⁴ம்பி மனாபம்பி அமனாபம்பி ஸத்³த³ம் ஸுணாதி. யதி³ தேன ஸுதம் மங்க³லம் ஸியா, ஸப்³ப³ம்பி மங்க³லம் ஸியா. தஸ்மா ந ஸுதம் மங்க³லம், அபிச கோ² பன முதம் மங்க³லம். முதம் நாம அபி⁴மங்க³லஸம்மதம் க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³ம். ஸேய்யதி²த³ம் – இதே⁴கச்சோ காலஸ்ஸேவ வுட்டா²ய பது³மக³ந்தா⁴தி³புப்ப²க³ந்த⁴ம் வா கா⁴யதி, பு²ஸ்ஸத³ந்தகட்ட²ம் வா கா²த³தி, பத²விம் வா ஆமஸதி, ஹரிதஸஸ்ஸம் வா அல்லகோ³மயம் வா கச்ச²பம் வா திலம் வா புப்ப²ம் வா ப²லம் வா ஆமஸதி, பு²ஸ்ஸமத்திகாய வா ஸம்மா லிம்பதி, பு²ஸ்ஸஸாடகம் வா நிவாஸேதி, பு²ஸ்ஸவேட²னம் வா தா⁴ரேதி. யம் வா பனஞ்ஞம்பி கிஞ்சி ஏவரூபம் அபி⁴மங்க³லஸம்மதம் க³ந்த⁴ம் வா கா⁴யதி, ரஸம் வா ஸாயதி, போ²ட்ட²ப்³ப³ம் வா பு²ஸதி, இத³ம் வுச்சதி முதமங்க³ல’’ந்தி. தஸ்ஸாபி வசனம் ஏகச்சே அக்³க³ஹேஸும், ஏகச்சே ந அக்³க³ஹேஸும்.

தத்த² ந தி³ட்ட²மங்க³லிகோ ஸுதமுதமங்க³லிகே அஸக்கி² ஞாபேதும், ந தேஸம் அஞ்ஞதரோ இதரே த்³வே. தேஸு ச மனுஸ்ஸேஸு யே தி³ட்ட²மங்க³லிகஸ்ஸ வசனம் க³ண்ஹிம்ஸு, தே ‘‘தி³ட்ட²ம்யேவ மங்க³ல’’ந்தி க³தா. யே ஸுதமுதமங்க³லிகானம், தே ‘‘ஸுதம்யேவ முதம்யேவ மங்க³ல’’ந்தி க³தா. ஏவமயம் மங்க³லகதா² ஸகலஜம்பு³தீ³பே பாகடா ஜாதா.

அத² ஸகலஜம்பு³தீ³பே மனுஸ்ஸா கு³ம்ப³கு³ம்பா³ ஹுத்வா ‘‘கிம் நு கோ² மங்க³ல’’ந்தி மங்க³லானி சிந்தயிம்ஸு. தேஸம் மனுஸ்ஸானம் ஆரக்க²தே³வதா தம் கத²ம் ஸுத்வா ததே²வ மங்க³லானி சிந்தயிம்ஸு. தாஸம் தே³வதானம் பு⁴ம்மதே³வதா மித்தா ஹோந்தி, அத² ததோ ஸுத்வா பு⁴ம்மதே³வதாபி ததே²வ மங்க³லானி சிந்தயிம்ஸு, தாஸம் தே³வதானம் ஆகாஸட்ட²தே³வதா மித்தா ஹோந்தி, ஆகாஸட்ட²தே³வதானம் சதுமஹாராஜிகா தே³வதா மித்தா ஹோந்தி, ஏதேனுபாயேன யாவ ஸுத³ஸ்ஸீதே³வதானம் அகனிட்ட²தே³வதா மித்தா ஹோந்தி, அத² ததோ ஸுத்வா அகனிட்ட²தே³வதாபி ததே²வ கு³ம்ப³கு³ம்பா³ ஹுத்வா மங்க³லானி சிந்தயிம்ஸு. ஏவம் யாவ த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளேஸு ஸப்³ப³த்த² மங்க³லசிந்தா உத³பாதி³. உப்பன்னா ச ‘‘இத³ம் மங்க³லம் இத³ம் மங்க³ல’’ந்தி வினிச்ச²யமானாபி அப்பத்தா ஏவ வினிச்ச²யம் த்³வாத³ஸ வஸ்ஸானி அட்டா²ஸி. ஸப்³பே³ மனுஸ்ஸா ச தே³வா ச ப்³ரஹ்மானோ ச ட²பேத்வா அரியஸாவகே தி³ட்ட²ஸுதமுதவஸேன திதா⁴ பி⁴ன்னா. ஏகோபி ‘‘இத³மேவ மங்க³ல’’ந்தி யதா²பு⁴ச்சதோ நிட்ட²ங்க³தோ நாஹோஸி, மங்க³லகோலாஹலம் லோகே உப்பஜ்ஜி.

கோலாஹலம் நாம பஞ்சவித⁴ம் கப்பகோலாஹலம், சக்கவத்திகோலாஹலம், பு³த்³த⁴கோலாஹலம், மங்க³லகோலாஹலம், மோனேய்யகோலாஹலந்தி. தத்த² காமாவசரதே³வா முத்தஸிரா விகிண்ணகேஸா ருத³ம்முகா² அஸ்ஸூனி ஹத்தே²ஹி புஞ்ச²மானா ரத்தவத்த²னிவத்தா² அதிவிய விரூபவேஸதா⁴ரினோ ஹுத்வா ‘‘வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸச்சயேன கப்புட்டா²னம் ஹோஹிதி, அயம் லோகோ வினஸ்ஸிஸ்ஸதி, மஹாஸமுத்³தோ³ ஸுஸ்ஸிஸ்ஸதி, அயஞ்ச மஹாபத²வீ ஸினேரு ச பப்³ப³தராஜா உட்³ட⁴ய்ஹிஸ்ஸதி வினஸ்ஸிஸ்ஸதி, யாவ ப்³ரஹ்மலோகா லோகவினாஸோ ப⁴விஸ்ஸதி, மேத்தம் மாரிஸா பா⁴வேத², கருணம் முதி³தம் உபேக்க²ம் மாரிஸா பா⁴வேத², மாதரம் உபட்ட²ஹத², பிதரம் உபட்ட²ஹத², குலே ஜேட்டா²பசாயினோ ஹோத², ஜாக³ரத² மா பமாத³த்தா²’’தி மனுஸ்ஸபதே² விசரித்வா ஆரோசேந்தி. இத³ம் கப்பகோலாஹலம் நாம.

காமாவசரதே³வாயேவ ‘‘வஸ்ஸஸதஸ்ஸச்சயேன சக்கவத்திராஜா லோகே உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி மனுஸ்ஸபதே² விசரித்வா ஆரோசேந்தி. இத³ம் சக்கவத்திகோலாஹலம் நாம. ஸுத்³தா⁴வாஸா பன தே³வா ப்³ரஹ்மாப⁴ரணேன அலங்கரித்வா ப்³ரஹ்மவேட²னம் ஸீஸே கத்வா பீதிஸோமனஸ்ஸஜாதா பு³த்³த⁴கு³ணவாதி³னோ ‘‘வஸ்ஸஸஹஸ்ஸச்சயேன பு³த்³தோ⁴ லோகே உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி மனுஸ்ஸபதே² விசரித்வா ஆரோசேந்தி. இத³ம் பு³த்³த⁴கோலாஹலம் நாம. ஸுத்³தா⁴வாஸா ஏவ தே³வா தே³வமனுஸ்ஸானம் சித்தம் ஞத்வா ‘‘த்³வாத³ஸன்னம் வஸ்ஸானம் அச்சயேன ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ மங்க³லம் கதே²ஸ்ஸதீ’’தி மனுஸ்ஸபதே² விசரித்வா ஆரோசேந்தி. இத³ம் மங்க³லகோலாஹலம் நாம. ஸுத்³தா⁴வாஸா ஏவ தே³வா ‘‘ஸத்தன்னம் வஸ்ஸானம் அச்சயேன அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸமாக³ம்ம மோனேய்யப்படிபத³ம் புச்சி²ஸ்ஸதீ’’தி மனுஸ்ஸபதே² விசரித்வா ஆரோசேந்தி. இத³ம் மோனேய்யகோலாஹலம் நாம. இமேஸு பஞ்சஸு கோலாஹலேஸு தே³வமனுஸ்ஸானம் இத³ம் மங்க³லகோலாஹலம் லோகே உப்பஜ்ஜி.