1. ஸரணத்தயவண்ணனா

பு³த்³த⁴விபா⁴வனா

இதா³னி யம் வுத்தம் ‘‘பு³த்³த⁴ம் ஸரணக³மனம், க³மகஞ்ச விபா⁴வயே’’தி, தத்த² ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு அப்படிஹதஞாணனிமித்தானுத்தரவிமோக்கா²தி⁴க³மபரிபா⁴விதம் க²ந்த⁴ஸந்தானமுபாதா³ய, பஞ்ஞத்திதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம் வா ஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தி⁴முபாதா³ய பஞ்ஞத்திதோ ஸத்தவிஸேஸோ பு³த்³தோ⁴. யதா²ஹ –

‘‘பு³த்³தோ⁴தி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு ஸாமம் ஸச்சானி அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி², தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ, ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வ’’ந்தி (மஹானி. 192; சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 97; படி. ம. 1.161).

அயம் தாவ அத்த²தோ பு³த்³த⁴விபா⁴வனா.

ப்³யஞ்ஜனதோ பன ‘‘பு³ஜ்ஜி²தாதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தாதி பு³த்³தோ⁴’’தி ஏவமாதி³னா நயேன வேதி³தப்³போ³. வுத்தஞ்சேதம் –

‘‘பு³த்³தோ⁴தி கேனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴? பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴, அனஞ்ஞனேய்யதாய பு³த்³தோ⁴, விகஸிதாய பு³த்³தோ⁴, கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, நிருபக்கிலேஸஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீதராகோ³தி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீததோ³ஸோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீதமோஹோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴, அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாபா⁴ பு³த்³தோ⁴. பு³த்³தோ⁴தி நேதம் நாமம் மாதரா கதம், ந பிதரா கதம், ந பா⁴தரா கதம், ந ப⁴கி³னியா கதம், ந மித்தாமச்சேஹி கதம், ந ஞாதிஸாலோஹிதேஹி கதம், ந ஸமணப்³ராஹ்மணேஹி கதம், ந தே³வதாஹி கதம், விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴ ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி யதி³த³ம் பு³த்³தோ⁴’’தி (மஹானி. 192; சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 97; படி. ம. 1.162).

ஏத்த² ச யதா² லோகே அவக³ந்தா அவக³தோதி வுச்சதி, ஏவம் பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴. யதா² பண்ணஸோஸா வாதா பண்ணஸுஸாதி வுச்சந்தி, ஏவம் போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மபு³ஜ்ஜ²னஸமத்தா²ய பு³த்³தி⁴யா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மபோ³த⁴னஸமத்தா²ய பு³த்³தி⁴யா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. அனஞ்ஞனேய்யதாய பு³த்³தோ⁴தி அஞ்ஞேன அபோ³தி⁴தோ ஸயமேவ பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. விகஸிதாய பு³த்³தோ⁴தி நானாகு³ணவிகஸனதோ பது³மமிவ விகஸனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴தி ஏவமாதீ³ஹி சித்தஸங்கோசகரத⁴ம்மபஹானதோ நித்³தா³க்க²யவிபு³த்³தோ⁴ புரிஸோ விய ஸப்³ப³கிலேஸனித்³தா³க்க²யவிபு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தி⁴யத்தா²னம் க³மனத்த²பரியாயதோ யதா² மக்³க³ம் க³தோபி புரிஸோ க³தோதி வுச்சதி, ஏவம் ஏகாயனமக்³க³ம் க³தத்தாபி பு³த்³தோ⁴தி வுச்சதீதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴தி ந பரேஹி பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴, கிந்து ஸயமேவ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாபா⁴ பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தி⁴ பு³த்³த⁴ம் போ³தோ⁴தி பரியாயவசனமேதம். தத்த² யதா² நீலரத்தகு³ணயோக³தோ ‘‘நீலோ படோ, ரத்தோ படோ’’தி வுச்சதி, ஏவம் பு³த்³தி⁴கு³ணயோக³தோ பு³த்³தோ⁴தி ஞாபேதும் வுத்தம் ஹோதி. ததோ பரம் பு³த்³தோ⁴தி நேதம் நாமந்தி ஏவமாதி³ அத்த²மனுக³தா அயம் பஞ்ஞத்தீதி போ³த⁴னத்த²ம் வுத்தந்தி ஏவரூபேன நயேன ஸப்³பே³ஸம் பதா³னம் பு³த்³த⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸாத⁴னஸமத்தோ² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

அயம் ப்³யஞ்ஜனதோபி பு³த்³த⁴விபா⁴வனா.

ஸரணக³மனக³மகவிபா⁴வனா

இதா³னி ஸரணக³மனாதீ³ஸு ஹிம்ஸதீதி ஸரணம், ஸரணக³தானம் தேனேவ ஸரணக³மனேன ப⁴யம் ஸந்தாஸம் து³க்க²ம் து³க்³க³திம் பரிக்கிலேஸம் ஹிம்ஸதி வித⁴மதி நீஹரதி நிரோதே⁴தீதி அத்தோ². அத² வா ஹிதே பவத்தனேன அஹிதா ச நிவத்தனேன ஸத்தானம் ப⁴யம் ஹிம்ஸதீதி பு³த்³தோ⁴, ப⁴வகந்தாரா உத்தரணேன அஸ்ஸாஸதா³னேன ச த⁴ம்மோ, அப்பகானம்பி காரானம் விபுலப²லபடிலாப⁴கரணேன ஸங்கோ⁴. தஸ்மா இமினாபி பரியாயேன தம் ரதனத்தயம் ஸரணம். தப்பஸாத³தக்³க³ருதாஹி விஹதவித்³த⁴ம்ஸிதகிலேஸோ தப்பராயணதாகாரப்பவத்தோ அபரப்பச்சயோ வா சித்துப்பாதோ³ ஸரணக³மனம். தம்ஸமங்கீ³ ஸத்தோ தம் ஸரணம் க³ச்ச²தி, வுத்தப்பகாரேன சித்துப்பாதே³ன ‘‘ஏஸ மே ஸரணம், ஏஸ மே பராயண’’ந்தி ஏவமேதம் உபேதீதி அத்தோ². உபேந்தோ ச ‘‘ஏதே மயம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²ம, த⁴ம்மஞ்ச, உபாஸகே நோ ப⁴க³வா தா⁴ரேதூ’’தி தபுஸ்ஸப⁴ல்லிகாத³யோ விய ஸமாதா³னேன வா, ‘‘ஸத்தா² மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா, ஸாவகோஹமஸ்மீ’’தி (ஸம். நி. 2.154) மஹாகஸ்ஸபாத³யோ விய ஸிஸ்ஸபா⁴வூபக³மனேன வா, ‘‘ஏவம் வுத்தே ப்³ரஹ்மாயு ப்³ராஹ்மணோ உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா திக்க²த்தும் உதா³னம் உதா³னேஸி ‘நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. நமோ தஸ்ஸ…பே… ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸா’’’தி (ம. நி. 2.388) ப்³ரஹ்மாயுஆத³யோ விய தப்போணத்தேன வா, கம்மட்டா²னானுயோகி³னோ விய அத்தஸன்னிய்யாதனேன வா, அரியபுக்³க³லா விய ஸரணக³மனுபக்கிலேஸஸமுச்சே²தே³ன வாதி அனேகப்பகாரம் விஸயதோ கிச்சதோ ச உபேதி.

அயம் ஸரணக³மனஸ்ஸ க³மகஸ்ஸ ச விபா⁴வனா.

பே⁴தா³பே⁴த³ப²லதீ³பனா

இதா³னி ‘‘பே⁴தா³பே⁴த³ம் ப²லஞ்சாபி, க³மனீயஞ்ச தீ³பயே’’தி வுத்தானம் பே⁴தா³தீ³னம் அயம் தீ³பனா, ஏவம் ஸரணக³தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ து³விதோ⁴ ஸரணக³மனபே⁴தோ³ – ஸாவஜ்ஜோ ச அனவஜ்ஜோ ச. அனவஜ்ஜோ காலகிரியாய, ஸாவஜ்ஜோ அஞ்ஞஸத்த²ரி வுத்தப்பகாரப்பவத்தியா, தஸ்மிஞ்ச வுத்தப்பகாரவிபரீதப்பவத்தியா. ஸோ து³விதோ⁴பி புது²ஜ்ஜனானமேவ. பு³த்³த⁴கு³ணேஸு அஞ்ஞாணஸம்ஸயமிச்சா²ஞாணப்பவத்தியா அனாத³ராதி³ப்பவத்தியா ச தேஸம் ஸரணம் ஸம்கிலிட்ட²ம் ஹோதி. அரியபுக்³க³லா பன அபி⁴ன்னஸரணா சேவ அஸம்கிலிட்ட²ஸரணா ச ஹோந்தி. யதா²ஹ ‘‘அட்டா²னமேதம், பி⁴க்க²வே, அனவகாஸோ, யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ அஞ்ஞம் ஸத்தா²ரம் உத்³தி³ஸேய்யா’’தி (அ. நி. 1.276; ம. நி. 3.128; விப⁴. 809). புது²ஜ்ஜனா து யாவதே³வ ஸரணபே⁴த³ம் ந பாபுணந்தி, தாவதே³வ அபி⁴ன்னஸரணா. ஸாவஜ்ஜோவ நேஸம் ஸரணபே⁴தோ³, ஸம்கிலேஸோ ச அனிட்ட²ப²லதோ³ ஹோதி. அனவஜ்ஜோ அவிபாகத்தா அப²லோ, அபே⁴தோ³ பன ப²லதோ இட்ட²மேவ ப²லம் தே³தி.

யதா²ஹ –

‘‘யேகேசி பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³தாஸே, ந தே க³மிஸ்ஸந்தி அபாயபூ⁴மிம்;

பஹாய மானுஸம் தே³ஹம், தே³வகாயம் பரிபூரேஸ்ஸந்தீ’’தி. (தீ³. நி. 2.332; ஸம். நி. 1.37);

தத்ர ச யே ஸரணக³மனுபக்கிலேஸஸமுச்சே²தே³ன ஸரணம் க³தா, தே அபாயம் ந க³மிஸ்ஸந்தி. இதரே பன ஸரணக³மனேன ந க³மிஸ்ஸந்தீதி ஏவம் கா³தா²ய அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³.

அயம் தாவ பே⁴தா³பே⁴த³ப²லதீ³பனா.

க³மனீயதீ³பனா

க³மனீயதீ³பனாயம் சோத³கோ ஆஹ – ‘‘பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³ச்சா²மீ’’தி ஏத்த² யோ பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³ச்ச²தி, ஏஸ பு³த்³த⁴ம் வா க³ச்சே²ய்ய ஸரணம் வா, உப⁴யதா²பி ச ஏகஸ்ஸ வசனம் நிரத்த²கம். கஸ்மா? க³மனகிரியாய கம்மத்³வயாபா⁴வதோ. ந ஹேத்த² ‘‘அஜம் கா³மம் நேதீ’’திஆதீ³ஸு விய த்³விகம்மகத்தம் அக்க²ரசிந்தகா இச்ச²ந்தி.

‘‘க³ச்ச²தேவ புப்³ப³ம் தி³ஸம், க³ச்ச²தி பச்சி²மம் தி³ஸ’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.159; 3.87) விய ஸாத்த²கமேவாதி சே? ந, பு³த்³த⁴ஸரணானம் ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வஸ்ஸானதி⁴ப்பேததோ. ஏதேஸஞ்ஹி ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வே அதி⁴ப்பேதே படிஹதசித்தோபி பு³த்³த⁴ம் உபஸங்கமந்தோ பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³தோ ஸியா. யஞ்ஹி தம் பு³த்³தோ⁴தி விஸேஸிதம் ஸரணம், தமேவேஸ க³தோதி. ‘‘ஏதம் கோ² ஸரணம் கே²மம், ஏதம் ஸரணமுத்தம’’ந்தி (த⁴. ப. 192) வசனதோ ஸமானாதி⁴கரணத்தமேவாதி சே? ந, தத்தே²வ தப்³பா⁴வதோ. தத்தே²வ ஹி கா³தா²பதே³ ஏதம் பு³த்³தா⁴தி³ரதனத்தயம் ஸரணக³தானம் ப⁴யஹரணத்தஸங்கா²தே ஸரணபா⁴வே அப்³யபி⁴சரணதோ ‘‘கே²மமுத்தமஞ்ச ஸரண’’ந்தி அயம் ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வோ அதி⁴ப்பேதோ, அஞ்ஞத்த² து க³மிஸம்ப³ந்தே⁴ ஸதி ஸரணக³மனஸ்ஸ அப்பஸித்³தி⁴தோ அனதி⁴ப்பேதோதி அஸாத⁴கமேதம். ‘‘ஏதம் ஸரணமாக³ம்ம, ஸப்³ப³து³க்கா² பமுச்சதீ’’தி ஏத்த² க³மிஸம்ப³ந்தே⁴பி ஸரணக³மனபஸித்³தி⁴தோ ஸமானாதி⁴கரணத்தமேவாதி சே? ந புப்³பே³ வுத்ததோ³ஸப்பஸங்க³தோ. தத்ராபி ஹி ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வே ஸதி ஏதம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்க⁴ஸரணம் படிஹதசித்தோபி ஆக³ம்ம ஸப்³ப³து³க்கா² பமுச்சேய்யாதி ஏவம் புப்³பே³ வுத்ததோ³ஸப்பஸங்கோ³ ஏவ ஸியா, ந ச நோ தோ³ஸேன அத்தி² அத்தோ²தி அஸாத⁴கமேதம். யதா² ‘‘மமஞ்ஹி, ஆனந்த³, கல்யாணமித்தம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தீ’’தி (ஸம். நி. 1.129) ஏத்த² ப⁴க³வதோ கல்யாணமித்தஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன பரிமுச்சமானா ஸத்தா ‘‘கல்யாணமித்தம் ஆக³ம்ம பரிமுச்சந்தீ’’தி வுத்தா. ஏவமிதா⁴பி பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸரணஸ்ஸானுபா⁴வேன முச்சமானோ ‘‘ஏதம் ஸரணமாக³ம்ம, ஸப்³ப³து³க்கா² பமுச்சதீ’’தி வுத்தோதி ஏவமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³.

ஏவம் ஸப்³ப³தா²பி ந பு³த்³த⁴ஸ்ஸ க³மனீயத்தம் யுஜ்ஜதி, ந ஸரணஸ்ஸ, ந உப⁴யேஸம், இச்சி²தப்³ப³ஞ்ச க³ச்சா²மீதி நித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ க³மகஸ்ஸ க³மனீயம், ததோ வத்தப்³பா³ ஏத்த² யுத்தீதி. வுச்சதே –

பு³த்³தோ⁴யேவேத்த² க³மனீயோ, க³மனாகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் து தம் ஸரணவசனம், பு³த்³த⁴ம் ஸரணந்தி க³ச்சா²மி. ஏஸ மே ஸரணம், ஏஸ மே பராயணம், அக⁴ஸ்ஸ, தாதா, ஹிதஸ்ஸ ச விதா⁴தாதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன ஏதம் க³ச்சா²மி ப⁴ஜாமி ஸேவாமி பயிருபாஸாமி, ஏவம் வா ஜானாமி பு³ஜ்ஜா²மீதி. யேஸஞ்ஹி தா⁴தூனம் க³திஅத்தோ² பு³த்³தி⁴பி தேஸம் அத்தோ²தி. இதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ அப்பயோகா³ அயுத்தமிதி சே? தம் ந. தத்த² ஸியா – யதி³ சேத்த² ஏவமத்தோ² ப⁴வேய்ய, ததோ ‘‘அனிச்சம் ரூபம் அனிச்சம் ரூபந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.55, 85) விய இதி-ஸத்³தோ³ பயுத்தோ ஸியா, ந ச பயுத்தோ, தஸ்மா அயுத்தமேதந்தி. தஞ்ச ந, கஸ்மா? தத³த்த²ஸம்ப⁴வா. ‘‘யோ ச பு³த்³த⁴ஞ்ச த⁴ம்மஞ்ச ஸங்க⁴ஞ்ச ஸரணம் க³தோ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (த⁴. ப. 190) விய இதா⁴பி இதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² ஸம்ப⁴வதி, ந ச விஜ்ஜமானத்த²ஸம்ப⁴வா இதி-ஸத்³தா³ ஸப்³ப³த்த² பயுஜ்ஜந்தி, அப்பயுத்தஸ்ஸாபேத்த² பயுத்தஸ்ஸ விய இதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² விஞ்ஞாதப்³போ³ அஞ்ஞேஸு ச ஏவம்ஜாதிகேஸு, தஸ்மா அதோ³ஸோ ஏவ ஸோதி. ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, தீஹி ஸரணக³மனேஹி பப்³ப³ஜ்ஜ’’ந்திஆதீ³ஸு (மஹாவ. 34) ஸரணஸ்ஸேவ க³மனீயதோ யம் வுத்தம் ‘‘க³மனாகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் து ஸரணவசன’’ந்தி, தம் ந யுத்தமிதி சே. தம் நாயுத்தம். கஸ்மா? தத³த்த²ஸம்ப⁴வா ஏவ. தத்ராபி ஹி தஸ்ஸ அத்தோ² ஸம்ப⁴வதி, யதோ புப்³ப³ஸதி³ஸமேவ அப்பயுத்தோபி பயுத்தோ விய வேதி³தப்³போ³. இதரதா² ஹி புப்³பே³ வுத்ததோ³ஸப்பஸங்கோ³ ஏவ ஸியா, தஸ்மா யதா²னுஸிட்ட²மேவ க³ஹேதப்³ப³ம்.

அயம் க³மனீயதீ³பனா.

த⁴ம்மஸங்க⁴ஸரணவிபா⁴வனா

இதா³னி யம் வுத்தம் ‘‘த⁴ம்மம் ஸரணமிச்சாதி³, த்³வயேபேஸ நயோ மதோ’’தி ஏத்த² வுச்சதே – ய்வாயம் ‘‘பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³ச்சா²மீ’’தி ஏத்த² அத்த²வண்ணனானயோ வுத்தோ, ‘‘த⁴ம்மம் ஸரணம் க³ச்சா²மி, ஸங்க⁴ம் ஸரணம் க³ச்சா²மீ’’தி ஏதஸ்மிம்பி பத³த்³வயே ஏஸோவ வேதி³தப்³போ³. தத்ராபி ஹி த⁴ம்மஸங்கா⁴னம் அத்த²தோ ப்³யஞ்ஜனதோ ச விபா⁴வனமத்தமேவ அஸதி³ஸம், ஸேஸம் வுத்தஸதி³ஸமேவ. யதோ யதே³வேத்த² அஸதி³ஸம், தம் வுச்சதே – மக்³க³ப²லனிப்³பா³னானி த⁴ம்மோதி ஏகே. பா⁴விதமக்³கா³னம் ஸச்சி²கதனிப்³பா³னானஞ்ச அபாயேஸு அபதனபா⁴வேன தா⁴ரணதோ பரமஸ்ஸாஸவிதா⁴னதோ ச மக்³க³விராகா³ ஏவ இமஸ்மிம் அத்தே² த⁴ம்மோதி அம்ஹாகம் க²ந்தி, அக்³க³ப்பஸாத³ஸுத்தஞ்சேவ ஸாத⁴கம். வுத்தஞ்சேத்த² ‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸங்க²தா, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதீ’’தி ஏவமாதி³ (அ. நி. 4.34; இதிவு. 90).

சதுப்³பி³த⁴அரியமக்³க³ஸமங்கீ³னம் சதுஸாமஞ்ஞப²லஸமதி⁴வாஸிதக²ந்த⁴ஸந்தானானஞ்ச புக்³க³லானம் ஸமூஹோ தி³ட்டி²ஸீலஸங்கா⁴தேன ஸம்ஹதத்தா ஸங்கோ⁴. வுத்தஞ்சேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஆனந்த³, யே வோ மயா த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதா, ஸேய்யதி²த³ம், சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, பஸ்ஸஸி நோ த்வம், ஆனந்த³, இமேஸு த⁴ம்மேஸு த்³வேபி பி⁴க்கூ² நானாவாதே³’’தி (ம. நி. 3.43).

அயஞ்ஹி பரமத்த²ஸங்கோ⁴ ஸரணந்தி க³மனீயோ. ஸுத்தே ச ‘‘ஆஹுனேய்யோ பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி (இதிவு. 90; அ. நி. 4.34, 181) வுத்தோ. ஏதம் பன ஸரணம் க³தஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்மிம்பி பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ வா பி⁴க்கு²னிஸங்கே⁴ வா பு³த்³த⁴ப்பமுகே² வா ஸங்கே⁴ ஸம்முதிஸங்கே⁴ வா சதுவக்³கா³தி³பே⁴தே³ ஏகபுக்³க³லேபி வா ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ பப்³ப³ஜிதே வந்த³னாதி³கிரியாய ஸரணக³மனம் நேவ பி⁴ஜ்ஜதி ந ஸம்கிலிஸ்ஸதி, அயமேத்த² விஸேஸோ. வுத்தாவஸேஸந்து இமஸ்ஸ து³தியஸ்ஸ ச ஸரணக³மனஸ்ஸ பே⁴தா³பே⁴தா³தி³விதா⁴னம் புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அயம் தாவ ‘‘த⁴ம்மம் ஸரணமிச்சாதி³, த்³வயேபேஸ நயோ மதோ’’தி ஏதஸ்ஸ வண்ணனா.

அனுபுப்³ப³வவத்தா²னகாரணனித்³தே³ஸோ

இதா³னி அனுபுப்³ப³வவத்தா²னே, காரணஞ்ச வினித்³தி³ஸேதி ஏத்த² ஏதேஸு ச தீஸு ஸரணவசனேஸு ஸப்³ப³ஸத்தானம் அக்³கோ³தி கத்வா பட²மம் பு³த்³தோ⁴, தப்பப⁴வதோ தது³பதே³ஸிததோ ச அனந்தரம் த⁴ம்மோ, தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆதா⁴ரகதோ ததா³ஸேவனதோ ச அந்தே ஸங்கோ⁴. ஸப்³ப³ஸத்தானம் வா ஹிதே நியோஜகோதி கத்வா பட²மம் பு³த்³தோ⁴, தப்பப⁴வதோ ஸப்³ப³ஸத்தஹிதத்தா அனந்தரம் த⁴ம்மோ, ஹிதாதி⁴க³மாய படிபன்னோ அதி⁴க³தஹிதோ சாதி கத்வா அந்தே ஸங்கோ⁴ ஸரணபா⁴வேன வவத்த²பேத்வா பகாஸிதோதி ஏவம் அனுபுப்³ப³வவத்தா²னே காரணஞ்ச வினித்³தி³ஸே.

உபமாபகாஸனா

இதா³னி யம்பி வுத்தம் ‘‘ஸரணத்தயமேதஞ்ச, உபமாஹி பகாஸயே’’தி, தம்பி வுச்சதே – ஏத்த² பன புண்ணசந்தோ³ விய பு³த்³தோ⁴, சந்த³கிரணனிகரோ விய தேன தே³ஸிதோ த⁴ம்மோ, புண்ணசந்த³கிரணஸமுப்பாதி³தபீணிதோ லோகோ விய ஸங்கோ⁴. பா³லஸூரியோ விய பு³த்³தோ⁴, தஸ்ஸ ரஸ்மிஜாலமிவ வுத்தப்பகாரோ த⁴ம்மோ, தேன விஹதந்த⁴காரோ லோகோ விய ஸங்கோ⁴. வனதா³ஹகபுரிஸோ விய பு³த்³தோ⁴, வனத³ஹனக்³கி³ விய கிலேஸவனத³ஹனோ த⁴ம்மோ, த³ட்³ட⁴வனத்தா கே²த்தபூ⁴தோ விய பூ⁴மிபா⁴கோ³ த³ட்³ட⁴கிலேஸத்தா புஞ்ஞக்கே²த்தபூ⁴தோ ஸங்கோ⁴. மஹாமேகோ⁴ விய பு³த்³தோ⁴, ஸலிலவுட்டி² விய த⁴ம்மோ, வுட்டி²னிபாதூபஸமிதரேணு விய ஜனபதோ³ உபஸமிதகிலேஸரேணு ஸங்கோ⁴. ஸுஸாரதி² விய பு³த்³தோ⁴, அஸ்ஸாஜானீயவினயூபாயோ விய த⁴ம்மோ, ஸுவினீதஸ்ஸாஜானீயஸமூஹோ விய ஸங்கோ⁴. ஸப்³ப³தி³ட்டி²ஸல்லுத்³த⁴ரணதோ ஸல்லகத்தோ விய பு³த்³தோ⁴, ஸல்லுத்³த⁴ரணூபாயோ விய த⁴ம்மோ, ஸமுத்³த⁴டஸல்லோ விய ஜனோ ஸமுத்³த⁴டதி³ட்டி²ஸல்லோ ஸங்கோ⁴. மோஹபடலஸமுப்பாடனதோ வா ஸாலாகியோ விய பு³த்³தோ⁴, படலஸமுப்பாடனுபாயோ விய த⁴ம்மோ, ஸமுப்பாடிதபடலோ விப்பஸன்னலோசனோ விய ஜனோ ஸமுப்பாடிதமோஹபடலோ விப்பஸன்னஞாணலோசனோ ஸங்கோ⁴. ஸானுஸயகிலேஸப்³யாதி⁴ஹரணஸமத்த²தாய வா குஸலோ வேஜ்ஜோ விய பு³த்³தோ⁴, ஸம்மா பயுத்தபே⁴ஸஜ்ஜமிவ த⁴ம்மோ, பே⁴ஸஜ்ஜபயோகே³ன ஸமுபஸந்தப்³யாதி⁴ விய ஜனஸமுதா³யோ ஸமுபஸந்தகிலேஸப்³யாதா⁴னுஸயோ ஸங்கோ⁴.

அத² வா ஸுதே³ஸகோ விய பு³த்³தோ⁴, ஸுமக்³கோ³ விய கே²மந்தபூ⁴மி விய ச த⁴ம்மோ, மக்³க³ப்படிபன்னோ கே²மந்தபூ⁴மிப்பத்தோ விய ஸங்கோ⁴. ஸுனாவிகோ விய பு³த்³தோ⁴, நாவா விய த⁴ம்மோ, பாரப்பத்தோ ஸம்பத்திகோ விய ஜனோ ஸங்கோ⁴. ஹிமவா விய பு³த்³தோ⁴, தப்பப⁴வோஸத⁴மிவ த⁴ம்மோ, ஓஸதூ⁴பபோ⁴கே³ன நிராமயோ விய ஜனோ ஸங்கோ⁴. த⁴னதோ³ விய பு³த்³தோ⁴, த⁴னம் விய த⁴ம்மோ, யதா²தி⁴ப்பாயம் லத்³த⁴த⁴னோ விய ஜனோ ஸம்மாலத்³த⁴அரியத⁴னோ ஸங்கோ⁴. நிதி⁴த³ஸ்ஸனகோ விய பு³த்³தோ⁴, நிதி⁴ விய த⁴ம்மோ, நிதி⁴ப்பத்தோ விய ஜனோ ஸங்கோ⁴.

அபிச அப⁴யதோ³ விய வீரபுரிஸோ பு³த்³தோ⁴, அப⁴யமிவ த⁴ம்மோ, ஸம்பத்தாப⁴யோ விய ஜனோ அச்சந்தஸப்³ப³ப⁴யோ ஸங்கோ⁴. அஸ்ஸாஸகோ விய பு³த்³தோ⁴, அஸ்ஸாஸோ விய த⁴ம்மோ, அஸ்ஸத்த²ஜனோ விய ஸங்கோ⁴. ஸுமித்தோ விய பு³த்³தோ⁴, ஹிதூபதே³ஸோ விய த⁴ம்மோ, ஹிதூபயோகே³ன பத்தஸத³த்தோ² விய ஜனோ ஸங்கோ⁴. த⁴னாகரோ விய பு³த்³தோ⁴, த⁴னஸாரோ விய த⁴ம்மோ, த⁴னஸாரூபபோ⁴கோ³ விய ஜனோ ஸங்கோ⁴. ராஜகுமாரன்ஹாபகோ விய பு³த்³தோ⁴, ஸீஸன்ஹானஸலிலம் விய த⁴ம்மோ, ஸுன்ஹாதராஜகுமாரவக்³கோ³ விய ஸத்³த⁴ம்மஸலிலஸுன்ஹாதோ ஸங்கோ⁴. அலங்காரகாரகோ விய பு³த்³தோ⁴, அலங்காரோ விய த⁴ம்மோ, அலங்கதராஜபுத்தக³ணோ விய ஸத்³த⁴ம்மாலங்கதோ ஸங்கோ⁴. சந்த³னருக்கோ² விய பு³த்³தோ⁴, தப்பப⁴வக³ந்தோ⁴ விய த⁴ம்மோ, சந்த³னுபபோ⁴கே³ன ஸந்தபரிளாஹோ விய ஜனோ ஸத்³த⁴ம்மூபபோ⁴கே³ன ஸந்தபரிளாஹோ ஸங்கோ⁴. தா³யஜ்ஜஸம்பதா³னகோ விய பிதா பு³த்³தோ⁴, தா³யஜ்ஜம் விய த⁴ம்மோ, தா³யஜ்ஜஹரோ புத்தவக்³கோ³ விய ஸத்³த⁴ம்மதா³யஜ்ஜஹரோ ஸங்கோ⁴. விகஸிதபது³மம் விய பு³த்³தோ⁴, தப்பப⁴வமது⁴ விய த⁴ம்மோ, தது³பபோ⁴கீ³ப⁴மரக³ணோ விய ஸங்கோ⁴. ஏவம் ஸரணத்தயமேதஞ்ச, உபமாஹி பகாஸயே.

ஏத்தாவதா ச யா புப்³பே³ ‘‘கேன கத்த² கதா³ கஸ்மா, பா⁴ஸிதம் ஸரணத்தய’’ந்திஆதீ³ஹி சதூஹி கா³தா²ஹி அத்த²வண்ணனாய மாதிகா நிக்கி²த்தா, ஸா அத்த²தோ பகாஸிதா ஹோதீதி.

பரமத்த²ஜோதிகாய கு²த்³த³கபாட²-அட்ட²கதா²ய

ஸரணத்தயவண்ணனா நிட்டி²தா.