2. து³தியவக்³கோ³

1. புஞ்ஞகிரியவத்து²ஸுத்தவண்ணனா

60. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னீதி புஜ்ஜப⁴வப²லம் நிப்³ப³த்தேந்தி, அத்தனோ ஸந்தானம் புனந்தீதி வா புஞ்ஞானி, புஞ்ஞானி ச தானி ஹேதுபச்சயேஹி கத்தப்³ப³தோ கிரியா சாதி புஞ்ஞகிரியா. தா ஏவ ச தேஸம் தேஸம் ஆனிஸம்ஸானம் வத்து²பா⁴வதோ புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி. தா³னமயந்தி அனுபச்சி²ன்னப⁴வமூலஸ்ஸ அனுக்³க³ஹவஸேன பூஜாவஸேன வா அத்தனோ தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ பரேஸம் பரிச்சாக³சேதனா தீ³யதி ஏதாயாதி தா³னம், தா³னமேவ தா³னமயம். சீவராதீ³ஸு ஹி சதூஸு பச்சயேஸு அன்னாதீ³ஸு வா த³ஸஸு தா³னவத்தூ²ஸு ரூபாதீ³ஸு வா ச²ஸு ஆரம்மணேஸு தம் தம் தே³ந்தஸ்ஸ தேஸம் உப்பாத³னதோ பட்டா²ய புப்³ப³பா⁴கே³ பரிச்சாக³காலே பச்சா² ஸோமனஸ்ஸசித்தேன அனுஸ்ஸரணே சாதி தீஸு காலேஸு வுத்தனயேன பவத்தசேதனா தா³னமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² நாம.

ஸீலமயந்தி நிச்சஸீலஉபோஸத²னியமாதி³வஸேன பஞ்ச, அட்ட², த³ஸ வா ஸீலானி ஸமாதி³யந்தஸ்ஸ ஸீலபூரணத்த²ம் பப்³ப³ஜிஸ்ஸாமீதி விஹாரம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ பப்³ப³ஜந்தஸ்ஸ மனோரத²ம் மத்த²கம் பாபேத்வா ‘‘பப்³ப³ஜிதோ வதம்ஹி ஸாது⁴ ஸுட்டூ²’’தி ஆவஜ்ஜேந்தஸ்ஸ ஸத்³தா⁴ய பாதிமோக்க²ம் பரிபூரேந்தஸ்ஸ பஞ்ஞாய சீவராதி³கே பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ஸதியா ஆபாத²க³தேஸு ரூபாதீ³ஸு சக்கு²த்³வாராதீ³னி ஸம்வரந்தஸ்ஸ வீரியேன ஆஜீவம் ஸோதே⁴ந்தஸ்ஸ ச பவத்தா சேதனா ஸீலதீதி ஸீலமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² நாம.

ததா² படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 1.48) வுத்தேன விபஸ்ஸனாமக்³கே³ன சக்கு²ம் அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ ஸோதம், கா⁴னம், ஜிவ்ஹம், காயம், மனம். ரூபே…பே… த⁴ம்மே, சக்கு²விஞ்ஞாணம்…பே… மனோவிஞ்ஞாணம். சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம். ரூபஸஞ்ஞம்…பே… த⁴ம்மஸஞ்ஞம். ஜராமரணம் அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ யா சேதனா, யா ச பத²வீகஸிணாதீ³ஸு அட்ட²திம்ஸாய ஆரம்மணேஸு பவத்தா ஜா²னசேதனா, யா ச அனவஜ்ஜேஸு கம்மாயதனஸிப்பாயதனவிஜ்ஜாட்டா²னேஸு பரிசயமனஸிகாராதி³வஸேன பவத்தா சேதனா, ஸப்³பா³ பா⁴வேதி ஏதாயாதி பா⁴வனாமயம் வுத்தனயேன புஞ்ஞகிரியவத்து² சாதி.

ஏகமேகஞ்சேத்த² யதா²ரஹம் புப்³ப³பா⁴க³தோ பட்டா²ய காயேன கரோந்தஸ்ஸ காயகம்மம் ஹோதி, தத³த்த²ம் வாசம் நிச்சா²ரேந்தஸ்ஸ வசீகம்மம், காயங்க³ம் வாசங்க³ஞ்ச அசோபேத்வா மனஸா சிந்தேந்தஸ்ஸ மனோகம்மம். அன்னாதீ³னி தே³ந்தஸ்ஸ சாபி ‘‘அன்னதா³னாதீ³னி தே³மீ’’தி வா தா³னபாரமிம் ஆவஜ்ஜேத்வா வா தா³னகாலே தா³னமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதி. வத்தஸீஸே ட²த்வா த³த³தோ ஸீலமயம், க²யதோ வயதோ கம்மதோ ஸம்மஸனம் பட்ட²பேத்வா த³த³தோ பா⁴வனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதி.

அபரானிபி ஸத்த புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி – அபசிதிஸஹக³தம் புஞ்ஞகிரியவத்து² வேய்யாவச்சஸஹக³தம் பத்திஅனுப்பதா³னம் அப்³ப⁴னுமோத³னம் தே³ஸனாமயம் ஸவனமயம் தி³ட்டி²ஜுக³தம் புஞ்ஞகிரியவத்தூ²தி. ஸரணக³மனம்பி ஹி தி³ட்டி²ஜுக³தேனேவ ஸங்க³ய்ஹதி. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

தத்த² வுட்³ட⁴தரம் தி³ஸ்வா பச்சுக்³க³மனபத்தசீவரபடிக்³க³ஹணாபி⁴வாத³னமக்³க³ஸம்பதா³னாதி³வஸேன அபசாயனஸஹக³தம் வேதி³தப்³ப³ம். வுட்³ட⁴தரானம் வத்தபடிபத்திகரணவஸேன, கா³மம் பிண்டா³ய பவிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் தி³ஸ்வா பத்தம் க³ஹேத்வா கா³மே பி⁴க்க²ம் ஸம்பாதே³த்வா உபஸம்ஹரணவஸேன ‘‘க³ச்ச² பி⁴க்கூ²னம் பத்தம் ஆஹரா’’தி ஸுத்வா வேகே³ன க³ந்த்வா பத்தாஹரணாதி³வஸேன ச வேய்யாவச்சஸஹக³தம் வேதி³தப்³ப³ம். சத்தாரோ பச்சயே த³த்வா புப்ப²க³ந்தா⁴தீ³ஹி ரதனத்தயஸ்ஸ பூஜம் கத்வா அஞ்ஞம் வா தாதி³ஸம் புஞ்ஞம் கத்வா ‘‘ஸப்³ப³ஸத்தானம் பத்தி ஹோதூ’’தி பரிணாமவஸேன பத்திஅனுப்பதா³னம் வேதி³தப்³ப³ம். ததா² பரேஹி தி³ன்னாய பத்தியா கேவலம் வா பரேஹி கதம் புஞ்ஞம் ‘‘ஸாது⁴, ஸுட்டூ²’’தி அனுமோத³னவஸேன அப்³ப⁴னுமோத³னம் வேதி³தப்³ப³ம். அத்தனோ பகு³ணத⁴ம்மம் அபச்சாஸீஸந்தோ ஹிதஜ்ஜா²ஸயேன பரேஸம் தே³ஸேதி – இத³ம் தே³ஸனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² நாம. யம் பன ஏகோ ‘‘ஏவம் மம் த⁴ம்மகதி²கோதி ஜானிஸ்ஸந்தீ’’தி இச்சா²ய ட²த்வா லாப⁴ஸக்காரஸிலோகஸன்னிஸ்ஸிதோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, தம் ந மஹப்ப²லம் ஹோதி. ‘‘அத்³தா⁴ அயம் அத்தஹிதபரஹிதானம் படிபஜ்ஜனூபாயோ’’தி யோனிஸோமனஸிகாரபுரேசாரிகஹிதப²ரணேன முது³சித்தேன த⁴ம்மம் ஸுணாதி, இத³ம் ஸவனமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதி. யம் பனேகோ ‘‘இதி மம் ஸத்³தோ⁴தி ஜானிஸ்ஸந்தீ’’தி ஸுணாதி, தம் ந மஹப்ப²லம் ஹோதி. தி³ட்டி²யா உஜுக³மனம் தி³ட்டி²ஜுக³தம், ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³னயப்பவத்தஸ்ஸ ஸம்மாத³ஸ்ஸனஸ்ஸ ஏதம் அதி⁴வசனம். இத³ஞ்ஹி புப்³ப³பா⁴கே³ வா பச்சா²பா⁴கே³ வா ஞாணவிப்பயுத்தம்பி உஜுகரணகாலே ஞாணஸம்பயுத்தமேவ ஹோதி. அபரே பனாஹு ‘‘விஜானனபஜானனவஸேன த³ஸ்ஸனம் தி³ட்டி² குஸலஞ்ச விஞ்ஞாணம் கம்மஸ்ஸகதாஞாணாதி³ ச ஸம்மாத³ஸ்ஸன’’ந்தி. தத்த² குஸலேன விஞ்ஞாணேன ஞாணஸ்ஸ அனுப்பாதே³பி அத்தனா கதபுஞ்ஞானுஸ்ஸரணவண்ணாரஹவண்ணனாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ, கம்மஸ்ஸகதாஞாணேன கம்மபத²ஸம்மாதி³ட்டி²யா. இதரம் பன தி³ட்டி²ஜுக³தம் ஸப்³பே³ஸம் நியமலக்க²ணம். யஞ்ஹி கிஞ்சி புஞ்ஞம் கரோந்தஸ்ஸ தி³ட்டி²யா உஜுபா⁴வேனேவ தம் மஹப்ப²லம் ஹோதி.

இமேஸம் பன ஸத்தன்னம் புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னம் புரிமேஹி தீஹி தா³னமயாதீ³ஹி புஞ்ஞகிரியவத்தூ²ஹி ஸங்க³ஹோ. தத்த² ஹி அபசாயனவேய்யாவச்சானி ஸீலமயே, பத்திஅனுப்பதா³னஅப்³ப⁴னுமோத³னானி தா³னமயே, த⁴ம்மதே³ஸனாஸவனானி பா⁴வனாமயே, தி³ட்டி²ஜுக³தம் தீஸுபி. தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி. கதமானி தீணி? தா³னமயம்…பே… பா⁴வனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்தூ²’’தி (அ. நி. 8.36).

ஏத்த² ச அட்ட²ன்னம் காமாவசரகுஸலசேதனானம் வஸேன திண்ணம்பி புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னம் பவத்தி ஹோதி. யதா² ஹி பகு³ணம் த⁴ம்மம் பரிவத்தேந்தஸ்ஸ ஏகச்சே அனுஸந்தி⁴ம் அஸல்லக்கே²ந்தஸ்ஸேவ க³ச்ச²ந்தி, ஏவம் பகு³ணம் ஸமத²விபஸ்ஸனாபா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ அந்தரந்தரா ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேனாபி மனஸிகாரோ பவத்ததி. ஸப்³ப³ம் தம் பன மஹக்³க³தகுஸலசேதனானம் வஸேன பா⁴வனாமயமேவ புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதி, ந இதரானி. கா³தா²ய அத்தோ² ஹேட்டா² வுத்தோயேவ.

பட²மஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. சக்கு²ஸுத்தவண்ணனா

61. து³தியே சக்கூ²னீதி சக்க²ந்தீதி சக்கூ²னி, ஸமவிஸமம் ஆசிக்க²ந்தானி விய பவத்தந்தீதி அத்தோ². அத² வா சக்க²னட்டே²ன சக்கூ²னி. கிமித³ம் சக்க²னம் நாம? அஸ்ஸாத³னம், ததா² ஹி வத³ந்தி ‘‘மது⁴ம் சக்க²தி ப்³யஞ்ஜனம் சக்க²தீ’’தி இமானி ச ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வந்தானி அஸ்ஸாதே³ந்தானி விய ஹோந்தீதி சக்க²னட்டே²ன சக்கூ²னி. தானி பன ஸங்கே²பதோ த்³வே சக்கூ²னி – ஞாணசக்கு², மம்ஸசக்கு² சாதி. தேஸு மம்ஸசக்கு² ஹேட்டா² வுத்தமேவ. ஞாணசக்கு² தி³ப்³ப³சக்கு², பஞ்ஞாசக்கூ²தி இத⁴ த்³விதா⁴ கத்வா வுத்தம்.

தத்த² தி³ப்³ப³சக்கூ²தி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³ப³ம். தே³வதானஞ்ஹி ஸுசரிதகம்மனிப்³ப³த்தம் பித்தஸேம்ஹருஹிராதீ³ஹி அபலிபு³த்³த⁴ம் உபக்கிலேஸவிமுத்ததாய தூ³ரேபி ஆரம்மணக்³க³ஹணஸமத்த²ம் தி³ப்³ப³ம் பஸாத³சக்கு² ஹோதி. இத³ஞ்சாபி வீரியபா⁴வனாப³லனிப்³ப³த்தம் ஞாணசக்கு² தாதி³ஸமேவாதி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³ப³ம், தி³ப்³ப³விஹாரவஸேன படிலத்³த⁴த்தா அத்தனோ ச தி³ப்³ப³விஹாரஸன்னிஸ்ஸிதத்தா ஆலோகபரிக்³க³ஹேன மஹாஜுதிகத்தா. திரோகுட்டாதி³க³தரூபத³ஸ்ஸனேன மஹாக³திகத்தாபி தி³ப்³ப³ம். தம் ஸப்³ப³ம் ஸத்³த³ஸத்தா²னுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். த³ஸ்ஸனட்டே²ன சக்கு²கிச்சகரணேன சக்கு²மிவாதிபி சக்கு², தி³ப்³ப³ஞ்ச தம் சக்கு² சாதி தி³ப்³ப³சக்கு².

பஜானாதீதி பஞ்ஞா. கிம் பஜானாதி? சத்தாரி அரியஸச்சானி ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘பஜானாதீதி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா பஞ்ஞாதி வுச்சதி. கிஞ்ச பஜானாதி? இத³ம் து³க்க²’’ந்திஆதி³ (ம. நி. 1.449).

அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘பஞ்ஞாபனவஸேன பஞ்ஞா. கிந்தி பஞ்ஞாபேதி? அனிச்சந்தி பஞ்ஞாபேதி, து³க்க²ந்தி பஞ்ஞாபேதி, அனத்தாதி பஞ்ஞாபேதீ’’தி வுத்தம். ஸா பனாயம் லக்க²ணாதி³தோ யதா²ஸபா⁴வபடிவேத⁴லக்க²ணா, அக்க²லிதபடிவேத⁴லக்க²ணா வா குஸலிஸ்ஸாஸகி²த்தஉஸுபடிவேதோ⁴ விய, விஸயோபா⁴ஸனரஸா பதீ³போ விய, அஸம்மோஹபச்சுபட்டா²னா அரஞ்ஞக³தஸுதே³ஸகோ விய. விஸேஸதோ பனேத்த² ஆஸவக்க²யஞாணஸங்கா²தா பஞ்ஞா சதுஸச்சத³ஸ்ஸனட்டே²ன பஞ்ஞாசக்கூ²தி அதி⁴ப்பேதா. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதீ³’’தி (ஸம். நி. 5.1081; மஹாவ. 15).

ஏதேஸு ச மம்ஸசக்கு² பரித்தம், தி³ப்³ப³சக்கு² மஹக்³க³தம், இதரம் அப்பமாணம். மம்ஸசக்கு² ரூபம், இதரானி அரூபானி. மம்ஸசக்கு² தி³ப்³ப³சக்கு² ச லோகியானி ஸாஸவானி ரூபவிஸயானி, இதரம் லோகுத்தரம் அனாஸவம் சதுஸச்சவிஸயம். மம்ஸசக்கு² அப்³யாகதம், தி³ப்³ப³சக்கு² ஸியா குஸலம் ஸியா அப்³யாகதம், ததா² பஞ்ஞாசக்கு². மம்ஸசக்கு² காமாவசரம், தி³ப்³ப³சக்கு² ரூபாவசரம், இதரம் லோகுத்தரந்தி ஏவமாதி³ விபா⁴கா³ வேதி³தப்³பா³.

கா³தா²ஸு அனுத்தரந்தி பஞ்ஞாசக்கு²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தஞ்ஹி ஆஸவக்க²யஞாணபா⁴வதோ அனுத்தரம். அக்கா²ஸி புரிஸுத்தமோதி புரிஸானம் உத்தமோ அக்³கோ³ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ தே³ஸேஸி. உப்பாதோ³தி மம்ஸசக்கு²ஸ்ஸ பவத்தி. மக்³கோ³தி உபாயோ, தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸ காரணம். பகதிசக்கு²மதோ ஏவ ஹி தி³ப்³ப³சக்கு² உப்பஜ்ஜதி, யஸ்மா கஸிணாலோகம் வட்³டே⁴த்வா தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணஸ்ஸ உப்பாத³னம், ஸோ ச கஸிணமண்ட³லே உக்³க³ஹனிமித்தேன வினா நத்தீ²தி. யதோதி யதா³. ஞாணந்தி ஆஸவக்க²யஞாணம். தேனேவாஹ ‘‘பஞ்ஞாசக்கு² அனுத்தர’’ந்தி. யஸ்ஸ சக்கு²ஸ்ஸ படிலாபா⁴தி யஸ்ஸ அரியஸ்ஸ பஞ்ஞாசக்கு²ஸ்ஸ உப்பத்தியா பா⁴வனாய ஸப்³ப³ஸ்மா வட்டது³க்க²தோ பமுச்சதி பரிமுச்சதீதி.

து³தியஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. இந்த்³ரியஸுத்தவண்ணனா

62. ததியே இந்த்³ரியானீதி அதி⁴பதேய்யட்டே²ன இந்த்³ரியானி. யானி ஹி ஸஹஜாதத⁴ம்மேஸு இஸ்ஸரா விய ஹுத்வா தேஹி அனுவத்திதப்³பா³னி, தானி இந்த்³ரியானி நாம. அபிச இந்தோ³ ப⁴க³வா த⁴ம்மிஸ்ஸரோ பரமேன சித்திஸ்ஸரியேன ஸமன்னாக³தோ. தேன இந்தே³ன ஸப்³ப³பட²மம் தி³ட்ட²த்தா அதி⁴க³தத்தா பரேஸஞ்ச தி³ட்ட²த்தா தே³ஸிதத்தா விஹிதத்தா கோ³சரபா⁴வனாஸேவனாஹி தி³ட்ட²த்தா ச இந்த்³ரியானி. இந்த³ம் வா மக்³கா³தி⁴க³மஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபூ⁴தம் புஞ்ஞகம்மம், தஸ்ஸ லிங்கா³னீதிபி இந்த்³ரியானி. அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியந்தி ‘‘அனமதக்³கே³ ஸம்ஸாரே அனஞ்ஞாதம் அனதி⁴க³தம் அமதபத³ம் சதுஸச்சத⁴ம்மமேவ வா ஜானிஸ்ஸாமீ’’தி படிபன்னஸ்ஸ இமினா புப்³ப³பா⁴கே³ன உப்பன்னம் இந்த்³ரியம், ஸோதாபத்திமக்³க³பஞ்ஞாயேதம் அதி⁴வசனம். அஞ்ஞிந்த்³ரியந்தி ஆஜானனஇந்த்³ரியம். தத்ராயம் வசனத்தோ² – ஆஜானாதி பட²மமக்³க³ஞாணேன தி³ட்ட²மரியாத³ம் அனதிக்கமித்வாவ ஜானாதீதி அஞ்ஞா. யதே²வ ஹி பட²மமக்³க³பஞ்ஞா து³க்கா²தீ³ஸு பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயாதி³வஸேன பவத்ததி, ததே²வ அயம்பி பவத்ததீதி அஞ்ஞா ச ஸா யதா²வுத்தேனட்டே²ன இந்த்³ரியம் சாதி அஞ்ஞிந்த்³ரியம். ஆஜானனட்டே²னேவ அஞ்ஞஸ்ஸ வா அரியபுக்³க³லஸ்ஸ இந்த்³ரியந்தி அஞ்ஞிந்த்³ரியம், ஸோதாபத்திப²லதோ பட்டா²ய ச²ஸு டா²னேஸு ஞாணஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியந்தி அஞ்ஞாதாவினோ சதூஸு ஸச்சேஸு நிட்டி²தஞாணகிச்சஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ இந்த்³ரியட்ட²ஸம்ப⁴வதோ ச அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம். ஏத்த² ச பட²மபச்சி²மானி பட²மமக்³க³சதுத்த²ப²லவஸேன ஏகட்டா²னிகானி, இதரம் இதரமக்³க³ப²லவஸேன ச²ட்டா²னிகந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

கா³தா²ஸு ஸிக்க²மானஸ்ஸாதி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²த³யோ ஸிக்க²மானஸ்ஸ பா⁴வேந்தஸ்ஸ. உஜுமக்³கா³னுஸாரினோதி உஜுமக்³கோ³ வுச்சதி அரியமக்³கோ³, அந்தத்³வயவிவஜ்ஜிதத்தா தஸ்ஸ அனுஸ்ஸரணதோ உஜுமக்³கா³னுஸாரினோ, படிபாடியா மக்³கே³ உப்பாதே³ந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². க²யஸ்மிந்தி அனவஸேஸகிலேஸானம் கே²பனதோ க²யஸங்கா²தே அக்³க³மக்³கே³ ஞாணம் பட²மம் புரேயேவ உப்பஜ்ஜதி. ததோ அஞ்ஞா அனந்தராதி ததோ மக்³க³ஞாணதோ அனந்தரா அரஹத்தம் உப்பஜ்ஜதி. அத² வா உஜுமக்³கா³னுஸாரினோதி லீனுத்³த⁴ச்சபதிட்டா²னாயூஹனாதி³கே வஜ்ஜேத்வா ஸமத²விபஸ்ஸனம் யுக³னத்³த⁴ம் கத்வா பா⁴வனாவஸேன பவத்தம் புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³ம் அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ அனுக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ படிபஜ்ஜந்தஸ்ஸ கோ³த்ரபு⁴ஞாணானந்தரம் தி³ட்டே²கட்டா²னம் கிலேஸானம் கே²பனதோ க²யஸ்மிம் ஸோதாபத்திமக்³கே³ பட²மம் ஞாணம் அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி. ததோ அஞ்ஞா அனந்தராதி ததோ பட²மஞாணதோ அனந்தரா அனந்தரதோ பட்டா²ய யாவ அக்³க³மக்³கா³ அஞ்ஞா அஞ்ஞிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி.

ததோ அஞ்ஞா விமுத்தஸ்ஸாதி ததோ அஞ்ஞா அஞ்ஞிந்த்³ரியதோ பச்சா² அரஹத்தமக்³க³ஞாணானந்தரா அரஹத்தப²லேன பஞ்ஞாவிமுத்தியா அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியேன விமுத்தஸ்ஸ. ஞாணம் வே ஹோதி தாதி³னோதி அரஹத்தப²லுப்பத்திதோ உத்தரகாலே இட்டா²னிட்டா²தீ³ஸு தாதி³லக்க²ணப்பத்தஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. கத²ம் உப்பஜ்ஜதீதி ஆஹ ‘‘அகுப்பா மே விமுத்தீ’’தி. தஸ்ஸ அகுப்பபா⁴வஸ்ஸ காரணம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப⁴வஸம்யோஜனக்க²யா’’தி.

இதா³னி தாதி³ஸம் கீ²ணாஸவம் தோ²மேந்தோ ‘‘ஸ வே இந்த்³ரியஸம்பன்னோ’’தி ததியம் கா³த²மாஹ. தத்த² இந்த்³ரியஸம்பன்னோதி யதா²வுத்தேஹி தீஹி லோகுத்தரிந்த்³ரியேஹி ஸமன்னாக³தோ, ஸுத்³தே⁴ஹிபி வா படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴லத்³தே⁴ஹி ஸத்³தா⁴தீ³ஹி இந்த்³ரியேஹி ஸமன்னாக³தோ பரிபுண்ணோ, ததோ ஏவ சக்கா²தீ³ஹி ஸுட்டு² வூபஸந்தேஹி நிப்³பி³ஸேவனேஹி இந்த்³ரியேஹி ஸமன்னாக³தோ. தேனாஹ ‘‘ஸந்தோ’’தி, ஸப்³ப³கிலேஸபரிளாஹவூபஸமேன உபஸந்தோதி அத்தோ². ஸந்திபதே³ ரதோதி நிப்³பா³னே அபி⁴ரதோ அதி⁴முத்தோ. ஏத்த² ச ‘‘இந்த்³ரியஸம்பன்னோ’’தி ஏதேன பா⁴விதமக்³க³தா, பரிஞ்ஞாதக்க²ந்த⁴தா சஸ்ஸ த³ஸ்ஸிதா. ‘‘ஸந்தோ’’தி ஏதேன பஹீனகிலேஸதா, ‘‘ஸந்திபதே³ ரதோ’’தி ஏதேன ஸச்சி²கதனிரோத⁴தாதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

ததியஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. அத்³தா⁴ஸுத்தவண்ணனா

63. சதுத்தே² அத்³தா⁴தி காலா. அதீதோ அத்³தா⁴திஆதீ³ஸு த்³வே பரியாயா – ஸுத்தந்தபரியாயோ, அபி⁴த⁴ம்மபரியாயோ ச. தத்த² ஸுத்தந்தபரியாயேன படிஸந்தி⁴தோ புப்³பே³ அதீதோ அத்³தா⁴ நாம, சுதிதோ பச்சா² அனாக³தோ அத்³தா⁴ நாம, ஸஹ சுதிபடிஸந்தீ⁴ஹி தத³னந்தரம் பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴ நாம. அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன உப்பாதோ³, டி²தி, ப⁴ங்கோ³தி இமே தயோ க²ணே பத்வா நிருத்³த⁴த⁴ம்மா அதீதோ அத்³தா⁴ நாம, தயோபி க²ணே அஸம்பத்தா அனாக³தோ அத்³தா⁴ நாம, க²ணத்தயஸமங்கி³னோ பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴ நாம.

அபரோ நயோ – அயஞ்ஹி அதீதாதி³விபா⁴கோ³ அத்³தா⁴ஸந்ததிஸமயக²ணவஸேன சதுதா⁴ வேதி³தப்³போ³. தேஸு அத்³தா⁴விபா⁴கோ³ வுத்தோ. ஸந்ததிவஸேன ஸபா⁴கா³ ஏகஉதுஸமுட்டா²னா, ஏகாஹாரஸமுட்டா²னா ச புப்³பா³பரியவஸேன வத்தமானாபி பச்சுப்பன்னா. ததோ புப்³பே³ விஸபா⁴க³உதுஆஹாரஸமுட்டா²னா அதீதா பச்சா² அனாக³தா. சித்தஜா ஏகவீதி²ஏகஜவனஏகஸமாபத்திஸமுட்டா²னா பச்சுப்பன்னா நாம, ததோ புப்³பே³ அதீதா, பச்சா² அனாக³தா. கம்மஸமுட்டா²னானம் பாடியேக்கம் ஸந்ததிவஸேன அதீதாதி³பே⁴தோ³ நத்தி², தேஸம்யேவ பன உதுஆஹாரசித்தஸமுட்டா²னானம் உபத்த²ம்ப⁴கவஸேன தஸ்ஸ அதீதாதி³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஸமயவஸேன ஏகமுஹுத்தபுப்³ப³ண்ஹஸாயன்ஹரத்திதி³வாதீ³ஸு ஸமயேஸு ஸந்தானவஸேன பவத்தமானா தம்தம்ஸமயே பச்சுப்பன்னா நாம, ததோ புப்³பே³ அதீதா, பச்சா² அனாக³தா. அயம் தாவ ரூபத⁴ம்மேஸு நயோ. அரூபத⁴ம்மேஸு பன க²ணவஸேன உப்பாதா³தி³க்க²ணத்தயபரியாபன்னா பச்சுப்பன்னா, ததோ புப்³பே³ அதீதா, பச்சா² அனாக³தா. அபிச அதிக்கந்தஹேதுபச்சயகிச்சா அதீதா, நிட்டி²தஹேதுகிச்சா அனிட்டி²தபச்சயகிச்சா பச்சுப்பன்னா, உப⁴யகிச்சம் அஸம்பத்தா அனாக³தா. அத்தனோ வா கிச்சக்க²ணே பச்சுப்பன்னா, ததோ புப்³பே³ அதீதா, பச்சா² அனாக³தா. ஏத்த² ச க²ணாதி³கதா²வ நிப்பரியாயா, ஸேஸா பரியாயா. அயஞ்ஹி அதீதாதி³பே⁴தோ³ நாம த⁴ம்மானம் ஹோதி, ந காலஸ்ஸ. அதீதாதி³பே⁴தே³ பன த⁴ம்மே உபாதா³ய பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி காலோ இத⁴ தேனேவ வோஹாரேன அதீதோதிஆதி³னா வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

கா³தா²ஸு அக்கே²ய்யஸஞ்ஞினோதி ஏத்த² அக்கா²யதி, கதீ²யதி, பஞ்ஞாபீயதீதி அக்கே²ய்யம், கதா²வத்து², அத்த²தோ ரூபாத³யோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘அதீதம் வா அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கத²ம் கதே²ய்ய, அனாக³தம் வா…பே… பச்சுப்பன்னம் வா அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கத²ம் கதே²ய்யா’’தி (தீ³. நி. 3.305).

ததா² –

‘‘யம், பி⁴க்க²வே, ரூபம் அதீதம் நிருத்³த⁴ம் விபரிணதம், ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ ஸங்கா², ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸ ஸங்கா² அத்தீ²தி, ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி (ஸம். நி. 3.62) –

ஏவம் வுத்தேன நிருத்திபத²ஸுத்தேனபி ஏத்த² அத்தோ² தீ³பேதப்³போ³. ஏவம் கதா²வத்து²பா⁴வேன அக்கே²ய்யஸங்கா²தே க²ந்த⁴பஞ்சகே அஹந்தி ச மமந்தி ச தே³வோதி ச மனுஸ்ஸோதி ச இத்தீ²தி ச புரிஸோதி ச ஆதி³னா பவத்தஸஞ்ஞாவஸேன அக்கே²ய்யஸஞ்ஞினோ, பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு ஸத்தபுக்³க³லாதி³ஸஞ்ஞினோதி அத்தோ². அக்கே²ய்யஸ்மிம் தண்ஹாதி³ட்டி²க்³கா³ஹவஸேன பதிட்டி²தா, ராகா³தி³வஸேன வா அட்ட²ஹாகாரேஹி பதிட்டி²தா. ரத்தோ ஹி ராக³வஸேன பதிட்டி²தோ ஹோதி, து³ட்டோ² தோ³ஸவஸேன, மூள்ஹோ மோஹவஸேன, பராமட்டோ² தி³ட்டி²வஸேன, தா²மக³தோ அனுஸயவஸேன, வினிப³த்³தோ⁴ மானவஸேன, அனிட்ட²ங்க³தோ விசிகிச்சா²வஸேன, விக்கே²பக³தோ உத்³த⁴ச்சவஸேன பதிட்டி²தோ ஹோதீதி.

அக்கே²ய்யம் அபரிஞ்ஞாயாதி தம் அக்கே²ய்யம் தேபூ⁴மகத⁴ம்மே தீஹி பரிஞ்ஞாஹி அபரிஜானித்வா தஸ்ஸ அபரிஜானனஹேது. யோக³மாயந்தி மச்சுனோதி மரணஸ்ஸ யோக³ம் தேன ஸம்யோக³ம் உபக³ச்ச²ந்தி, ந விஸம்யோக³ந்தி அத்தோ².

அத² வா யோக³ந்தி உபாயம், தேன யோஜிதம் பஸாரிதம் மாரஸேனட்டா²னியம் அனத்த²ஜாலம் கிலேஸஜாலஞ்ச உபக³ச்ச²ந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. ததா² ஹி வுத்தம் –

‘‘ந ஹி நோ ஸங்க³ரம் தேன, மஹாஸேனேன மச்சுனா’’தி. (ம. நி. 3.272; ஜா. 2.22.121; நேத்தி. 103);

ஏத்தாவதா வட்டம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி விவட்டம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அக்கே²ய்யஞ்ச பரிஞ்ஞாயா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ச-ஸத்³தோ³ ப்³யதிரேகே, தேன அக்கே²ய்யபரிஜானனேன லத்³த⁴ப்³ப³ம் வக்க²மானமேவ விஸேஸம் ஜோதேதி. பரிஞ்ஞாயாதி விபஸ்ஸனாஸஹிதாய மக்³க³பஞ்ஞாய து³க்க²ந்தி பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானித்வா, தப்படிப³த்³த⁴கிலேஸப்பஹானேன வா தம் ஸமதிக்கமித்வா திஸ்ஸன்னம்பி பரிஞ்ஞானம் கிச்சம் மத்த²கம் பாபேத்வா. அக்கா²தாரம் ந மஞ்ஞதீதி ஸப்³ப³ஸோ மஞ்ஞனானம் பஹீனத்தா கீ²ணாஸவோ அக்கா²தாரம் ந மஞ்ஞதி, காரகாதி³ஸபா⁴வம் கிஞ்சி அத்தானம் ந பச்சேதீதி அத்தோ². பு²ட்டோ² விமோக்கோ² மனஸா, ஸந்திபத³மனுத்தரந்தி யஸ்மா ஸப்³ப³ஸங்க²தவிமுத்தத்தா ‘‘விமோக்கோ²’’தி ஸப்³ப³கிலேஸஸந்தாபவூபஸமனட்டா²னதாய ‘‘ஸந்திபத³’’ந்தி லத்³த⁴னாமோ நிப்³பா³னத⁴ம்மோ பு²ட்டோ² பு²ஸிதோ பத்தோ, தஸ்மா அக்கா²தாரம் ந மஞ்ஞதீதி. அத² வா ‘‘பரிஞ்ஞாயா’’தி பதே³ன து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயம் ஸமுத³யஸச்சஸ்ஸ பஹானாபி⁴ஸமயஞ்ச வத்வா இதா³னி ‘‘பு²ட்டோ² விமோக்கோ² மனஸா, ஸந்திபத³மனுத்தர’’ந்தி இமினா மக்³க³னிரோதா⁴னம் பா⁴வனாஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயம் வத³தி. தஸ்ஸத்தோ² – ஸமுச்சே²த³வஸேன ஸப்³ப³கிலேஸேஹி விமுச்சதீதி விமோக்கோ², அரியமக்³கோ³. ஸோ பனஸ்ஸ மக்³க³சித்தேன பு²ட்டோ² பு²ஸிதோ பா⁴விதோ, தேனேவ அனுத்தரம் ஸந்திபத³ம் நிப்³பா³னம் பு²ட்ட²ம் பு²ஸிதம் ஸச்சி²கதந்தி.

அக்கே²ய்யஸம்பன்னோதி அக்கே²ய்யனிமித்தம் விவிதா⁴ஹி விபத்தீஹி உபத்³து³தே லோகே பஹீனவிபல்லாஸதாய ததோ ஸுபரிமுத்தோ அக்கே²ய்யபரிஞ்ஞாபி⁴னிப்³ப³த்தாஹி ஸம்பத்தீஹி ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ. ஸங்கா²ய ஸேவீதி பஞ்ஞாவேபுல்லப்பத்தியா சீவராதி³பச்சயே ஸங்கா²ய பரிதுலேத்வாவ ஸேவனஸீலோ, ஸங்கா²தத⁴ம்மத்தா ச ஆபாத²க³தம் ஸப்³ப³ம்பி விஸயம் ச²ளங்கு³பேக்கா²வஸேன ஸங்கா²ய ஸேவனஸீலோ. த⁴ம்மட்டோ²தி அஸேக்க²த⁴ம்மேஸு நிப்³பா³னத⁴ம்மே ஏவ வா டி²தோ. வேத³கூ³தி வேதி³தப்³ப³ஸ்ஸ சதுஸச்சஸ்ஸ பாரங்க³தத்தா வேத³கூ³. ஏவம்கு³ணோ அரஹா ப⁴வாதீ³ஸு கத்த²சி ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபா⁴வதோ மனுஸ்ஸதே³வாதி ஸங்க்²யம் ந உபேதி, அபஞ்ஞத்திகபா⁴வமேவ க³ச்ச²தீதி அனுபாதா³பரினிப்³பா³னேன தே³ஸனம் நிட்டா²பேஸி.

சதுத்த²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. து³ச்சரிதஸுத்தவண்ணனா

64. பஞ்சமே து³ட்டு² சரிதானி, து³ட்டா²னி வா சரிதானி து³ச்சரிதானி. காயேன து³ச்சரிதம், காயதோ வா பவத்தம் து³ச்சரிதம் காயது³ச்சரிதம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமானி ச து³ச்சரிதானி பஞ்ஞத்தியா வா கதே²தப்³பா³னி கம்மபதே²ஹி வா. தத்த² பஞ்ஞத்தியா தாவ காயத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமோ காயது³ச்சரிதம், வசீத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமோ வசீது³ச்சரிதம், உப⁴யத்த² பஞ்ஞத்தஸ்ஸ வீதிக்கமோ மனோது³ச்சரிதந்தி அயம் பஞ்ஞத்திகதா². பாணாதிபாதாத³யோ பன திஸ்ஸோ சேதனா காயத்³வாரேபி, வசீத்³வாரேபி, உப்பன்னா காயது³ச்சரிதம், ததா² சதஸ்ஸோ முஸாவாதா³தி³சேதனா வசீது³ச்சரிதம், அபி⁴ஜ்ஜா², ப்³யாபாதோ³, மிச்சா²தி³ட்டீ²தி தயோ சேதனாஸம்பயுத்தத⁴ம்மா மனோது³ச்சரிதந்தி அயம் கம்மபத²கதா².

கா³தா²யம் கம்மபத²ப்பத்தோயேவ பாபத⁴ம்மோ காயது³ச்சரிதாதி³பா⁴வேன வுத்தோதி தத³ஞ்ஞம் பாபத⁴ம்மம் ஸங்க³ண்ஹிதும் ‘‘யஞ்சஞ்ஞம் தோ³ஸஸஞ்ஹித’’ந்தி வுத்தம். தத்த² தோ³ஸஸஞ்ஹிதந்தி ராகா³தி³கிலேஸஸம்ஹிதம். ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

பஞ்சமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ஸுசரிதஸுத்தவண்ணனா

65. ச²ட்டே² ஸுட்டு² சரிதானி, ஸுந்த³ரானி வா சரிதானி ஸுசரிதானி. காயேன ஸுசரிதம், காயதோ வா பவத்தம் ஸுசரிதம் காயஸுசரிதம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இதா⁴பி பன பஞ்ஞத்திவஸேன, கம்மபத²வஸேன சாதி து³விதா⁴ கதா². தத்த² காயத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ அவீதிக்கமோ காயஸுசரிதம், வசீத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ அவீதிக்கமோ வசீஸுசரிதம், உப⁴யத்த² பஞ்ஞத்தஸ்ஸ அவீதிக்கமோ மனோஸுசரிதந்தி அயம் பஞ்ஞத்திகதா². பாணாதிபாதாதீ³ஹி பன விரமந்தஸ்ஸ உப்பன்னா திஸ்ஸோ சேதனாபி விரதியோபி காயஸுசரிதம், முஸாவாதா³தீ³ஹி விரமந்தஸ்ஸ சதஸ்ஸோ சேதனாபி விரதியோபி வசீஸுசரிதம், அனபி⁴ஜ்ஜா², அப்³யாபாதோ³, ஸம்மாதி³ட்டீ²தி தயோ சேதனாஸம்பயுத்தத⁴ம்மா மனோஸுசரிதந்தி அயம் கம்மபத²கதா². ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

ச²ட்ட²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸோசேய்யஸுத்தவண்ணனா

66. ஸத்தமே ஸோசேய்யானீதி ஸுசிபா⁴வா. காயஸோசேய்யந்தி காயஸுசரிதம், வசீமனோஸோசேய்யானிபி வசீமனோஸுசரிதானேவ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘தத்த² கதமம் காயஸோசேய்யம்? பாணாதிபாதா வேரமணீ’’திஆதி³ (அ. நி. 3.121-122).

கா³தா²யம் ஸமுச்சே²த³வஸேன பஹீனஸப்³ப³காயது³ச்சரிதத்தா காயேன ஸுசீதி காயஸுசி. ஸோசேய்யஸம்பன்னந்தி படிப்பஸ்ஸத்³த⁴கிலேஸத்தா ஸுபரிஸுத்³தா⁴ய ஸோசேய்யஸம்பத்தியா உபேதம். ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

ஸத்தமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. மோனேய்யஸுத்தவண்ணனா

67. அட்ட²மே மோனேய்யானீதி ஏத்த² இத⁴லோகபரலோகம் அத்தஹிதபரஹிதஞ்ச முனாதீதி முனி, கல்யாணபுது²ஜ்ஜனேன ஸத்³தி⁴ம் ஸத்த ஸேக்கா² அரஹா ச. இத⁴ பன அரஹாவ அதி⁴ப்பேதோ. முனினோ பா⁴வாதி மோனேய்யானி, அரஹதோ காயவசீமனோஸமாசாரா.

அத² வா முனிபா⁴வகரா மோனேய்யபடிபதா³த⁴ம்மா மோனேய்யானி. தேஸமயம் வித்தா²ரோ –

‘‘தத்த² கதமம் காயமோனேய்யம்? திவித⁴காயது³ச்சரிதஸ்ஸ பஹானம் காயமோனேய்யம், திவித⁴ம் காயஸுசரிதம் காயமோனேய்யம், காயாரம்மணே ஞாணம் காயமோனேய்யம், காயபரிஞ்ஞா காயமோனேய்யம், பரிஞ்ஞாஸஹக³தோ மக்³கோ³ காயமோனேய்யம், காயஸ்மிம் ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் காயமோனேய்யம், காயஸங்கா²ரனிரோதா⁴ சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாபத்தி காயமோனேய்யம்.

‘‘தத்த² கதமம் வசீமோனேய்யம்? சதுப்³பி³த⁴வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ பஹானம் வசீமோனேய்யம், சதுப்³பி³த⁴ம் வசீஸுசரிதம், வாசாரம்மணே ஞாணம், வாசாபரிஞ்ஞா, பரிஞ்ஞாஸஹக³தோ மக்³கோ³, வாசாய ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம், வசீஸங்கா²ரனிரோதா⁴ து³தியஜ்ஜா²னஸமாபத்தி வசீமோனேய்யம்.

‘‘தத்த² கதமம் மனோமோனேய்யம்? திவித⁴மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ பஹானம் மனோமோனேய்யம், திவித⁴ம் மனோஸுசரிதம், மனாரம்மணே ஞாணம், மனோபரிஞ்ஞா, பரிஞ்ஞாஸஹக³தோ மக்³கோ³, மனஸ்மிம் ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம், சித்தஸங்கா²ரனிரோதா⁴ ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ஸமாபத்தி மனோமோனேய்ய’’ந்தி (மஹானி. 14; சூளனி. மேத்தகூ³மாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 21).

நின்ஹாதபாபகந்தி அக்³க³மக்³க³ஜலேன ஸுட்டு² விக்கா²லிதபாபமலம்.

அட்ட²மஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. பட²மராக³ஸுத்தவண்ணனா

68. நவமே யஸ்ஸ கஸ்ஸசீதி அனியமிதவசனம், தஸ்மா யஸ்ஸ கஸ்ஸசி புக்³க³லஸ்ஸ க³ஹட்ட²ஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வா. ராகோ³ அப்பஹீனோதி ரஞ்ஜனட்டே²ன ராகோ³ ஸமுச்சே²த³வஸேன ந பஹீனோ, மக்³கே³ன அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ந ஆபாதி³தோ. தோ³ஸமோஹேஸுபி ஏஸேவ நயோ. தத்த² அபாயக³மனீயா ராக³தோ³ஸமோஹா பட²மமக்³கே³ன, ஓளாரிகா காமராக³தோ³ஸா து³தியமக்³கே³ன, தேயேவ அனவஸேஸா ததியமக்³கே³ன, ப⁴வராகோ³ அவஸிட்ட²மோஹோ ச சதுத்த²மக்³கே³ன பஹீயந்தி. ஏவமேதேஸு பஹீயந்தேஸு ததே³கட்ட²தோ ஸப்³பே³பி கிலேஸா பஹீயந்தேவ. ஏவமேதே ராகா³த³யோ யஸ்ஸ கஸ்ஸசி பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா உபாஸகஸ்ஸ வா உபாஸிகாய வா மக்³கே³ன அப்பஹீனா. ப³த்³தோ⁴ மாரஸ்ஸாதி கிலேஸமாரேன ப³த்³தோ⁴தி வுச்சதி. யத³க்³கே³ன ச கிலேஸமாரேன ப³த்³தோ⁴, தத³க்³கே³ன அபி⁴ஸங்கா²ரமாராதீ³ஹிபி ப³த்³தோ⁴யேவ ஹோதி. படிமுக்கஸ்ஸ மாரபாஸோதி படிமுக்கோ அஸ்ஸ அனேன அப்பஹீனகிலேஸேன புக்³க³லேன தாயேவ அப்பஹீனகிலேஸதாய மாரபாஸஸங்கா²தோ கிலேஸோ அத்தனோ சித்தஸந்தானே படிமுக்கோ பவேஸிதோ, தேன ஸயம் ப³ந்தா⁴பிதோதி அத்தோ². அத² வா படிமுக்கோ அஸ்ஸ ப⁴வேய்ய மாரபாஸோ. ஸுக்கபக்கே² ஓமுக்கஸ்ஸாதி அவமுக்கோ மோசிதோ அபனீதோ அஸ்ஸ. ஸேஸம் வுத்தவிபரியாயேன வேதி³தப்³ப³ம்.

இத⁴ கா³தா² ஸுக்கபக்க²வஸேனேவ ஆக³தா. தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – யஸ்ஸ அரியபுக்³க³லஸ்ஸ ராக³தோ³ஸாவிஜ்ஜா விராஜிதா அக்³க³மக்³கே³ன நிரோதி⁴தா, தம் பா⁴விதகாயஸீலசித்தபஞ்ஞதாய பா⁴விதத்தேஸு அரஹந்தேஸு அஞ்ஞதரம் அப்³ப⁴ந்தரம் ஏகம் ப்³ரஹ்மபூ⁴தம் ப்³ரஹ்மம் வா ஸேட்ட²ம் அரஹத்தப²லம் பத்தம். யதா² அஞ்ஞே கீ²ணாஸவா புப்³பூ³பனிஸ்ஸயஸம்பத்திஸமன்னாக³தா ஹுத்வா ஆக³தா, யதா² ச தே அந்தத்³வயரஹிதாய ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸஹக³தாய மஜ்ஜி²மாய படிபதா³ய நிப்³பா³னம் க³தா அதி⁴க³தா. யதா² வா தே க²ந்தா⁴தீ³னம் தத²லக்க²ணம் யாதா²வதோ படிவிஜ்ஜி²ம்ஸு, யதா² ச தே தத²த⁴ம்மே து³க்கா²த³யோ அவிபரீததோ அப்³ப⁴ஞ்ஞிம்ஸு, ரூபாதி³கே ச விஸயே யதா² தே தி³ட்ட²மத்தாதி³வஸேனேவ பஸ்ஸிம்ஸு, யதா² வா பன தே அட்ட² அனரியவோஹாரே வஜ்ஜேத்வா அரியவோஹாரவஸேனேவ பவத்தவாசா, வாசானுரூபஞ்ச பவத்தகாயா, காயானுரூபஞ்ச பவத்தவாசா, ததா² அயம்பி அரியபுக்³க³லோதி ததா²க³தம், சதுஸச்சபு³த்³த⁴தாய பு³த்³த⁴ம், புக்³க³லவேரம் கிலேஸவேரம் அத்தானுவாதா³தி³ப⁴யஞ்ச அதிக்கந்தந்தி வேரப⁴யாதீதம். ஸப்³பே³ஸம் கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம் பஹீனத்தா ஸப்³ப³ப்பஹாயினம் பு³த்³தா⁴த³யோ அரியா ஆஹு கதே²ந்தி கித்தேந்தீதி.

நவமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. து³தியராக³ஸுத்தவண்ணனா

69. த³ஸமே அதரீதி திண்ணோ, ந திண்ணோ அதிண்ணோ. ஸமுத்³த³ந்தி ஸம்ஸாரஸமுத்³த³ம், சக்கா²யதனாதி³ஸமுத்³த³ம் வா. தது³ப⁴யம்பி து³ப்பூரணட்டே²ன ஸமுத்³தோ³ வியாதி ஸமுத்³த³ம். அத² வா ஸமுத்³த³னட்டே²ன ஸமுத்³த³ம், கிலேஸவஸ்ஸனேன ஸத்தஸந்தானஸ்ஸ கிலேஸஸத³னதோதி அத்தோ². ஸவீசிந்தி கோதூ⁴பாயாஸவீசீஹி ஸவீசிம். வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘வீசிப⁴யந்தி கோ², பி⁴க்கு², கோதூ⁴பாயாஸஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி (இதிவு. 109; ம. நி. 2.162). ஸாவட்டந்தி பஞ்சகாமகு³ணாவட்டேஹி ஸஹ ஆவட்டம். வுத்தம்பி சேதம் ‘‘ஆவட்டப⁴யந்தி கோ², பி⁴க்கு², பஞ்சன்னேதம் காமகு³ணானம் அதி⁴வசன’’ந்தி (இதிவு. 109; ம. நி. 2.164; அ. நி. 4.122). ஸக³ஹம் ஸரக்க²ஸந்தி அத்தனோ கோ³சரக³தானம் அனத்த²ஜனனதோ சண்ட³மகரமச்ச²கச்ச²பரக்க²ஸஸதி³ஸேஹி விஸபா⁴க³புக்³க³லேஹி ஸஹிதம். ததா² சாஹ ‘‘ஸக³ஹம் ஸரக்க²ஸந்தி கோ², பி⁴க்கு², மாதுகா³மஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி (இதிவு. 109). அதரீதி மக்³க³பஞ்ஞானாவாய யதா²வுத்தம் ஸமுத்³த³ம் உத்தரி. திண்ணோதி நித்திண்ணோ. பாரங்க³தோதி தஸ்ஸ ஸமுத்³த³ஸ்ஸ பாரம் பரதீரம் நிரோத⁴ம் உபக³தோ. த²லே திட்ட²தீதி ததோ ஏவ ஸம்ஸாரமஹோக⁴ம் காமாதி³மஹோக⁴ஞ்ச அதிக்கமித்வா த²லே பரதீரே நிப்³பா³னே பா³ஹிதபாபப்³ராஹ்மணோ திட்ட²தீதி வுச்சதி.

இதா⁴பி கா³தா² ஸுக்கபக்க²வஸேனேவ ஆக³தா. தத்த² ஊமிப⁴யந்தி யதா²வுத்தஊமிப⁴யம், பா⁴யிதப்³ப³ம் ஏதஸ்மாதி தம் ஊமி ப⁴யம். து³த்தரந்தி து³ரதிக்கமம். அச்சதாரீதி அதிக்கமி.

ஸங்கா³திகோ³தி ராகா³தீ³னம் பஞ்சன்னம் ஸங்கா³னம் அதிக்கந்தத்தா பஹீனத்தா ஸங்கா³திகோ³. அத்த²ங்க³தோ ஸோ ந பமாணமேதீதி ஸோ ஏவம்பூ⁴தோ அரஹா ராகா³தீ³னம் பமாணகரத⁴ம்மானம் அச்சந்தமேவ அத்த²ம் க³தத்தா அத்த²ங்க³தோ, ததோ ஏவ ஸீலாதி³த⁴ம்மக்க²ந்த⁴பாரிபூரியா ச ‘‘ஏதி³ஸோ ஸீலேன ஸமாதி⁴னா பஞ்ஞாயா’’தி கேனசி பமிணிதும் அஸக்குணேய்யோ பமாணம் ந ஏதி, அத² வா அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னஸங்கா²தம் அத்த²ம் க³தோ ஸோ அரஹா ‘‘இமாய நாம க³தியா டி²தோ, ஏதி³ஸோ ச நாமகோ³த்தேனா’’தி பமிணிதும் அஸக்குணேய்யதாய பமாணம் ந ஏதி ந உபக³ச்ச²தி. ததோ ஏவ அமோஹயி மச்சுராஜம், தேன அனுப³ந்தி⁴தும் அஸக்குணேய்யோதி வதா³மீதி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴துயாவ தே³ஸனம் நிட்டா²பேஸி. இதி இமஸ்மிம் வக்³கே³ பட²மபஞ்சமச²ட்டே²ஸு வட்டம் கதி²தம், து³தியஸத்தமஅட்ட²மேஸு விவட்டம், ஸேஸேஸு வட்டவிவட்டம் கதி²தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

த³ஸமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

து³தியவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.