2. து³தியவக்³கோ³

1. விதக்கஸுத்தவண்ணனா

38. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே ததா²க³தம், பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² ததா²க³த-ஸத்³தோ³ தாவ ஸத்தவோஹாரஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴தீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.65) ஸத்தவோஹாரே.

‘‘ததா²க³தம் தே³வமனுஸ்ஸபூஜிதம்,

பு³த்³த⁴ம் நமஸ்ஸாம ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி. (கு². பா. 6.16) –

ஆதீ³ஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴.

‘‘ததா²க³தம் தே³வமனுஸ்ஸபூஜிதம்,

த⁴ம்மம் நமஸ்ஸாம ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி. (கு². பா. 6.17) –

ஆதீ³ஸு த⁴ம்மே.

‘‘ததா²க³தம் தே³வமனுஸ்ஸபூஜிதம்,

ஸங்க⁴ம் நமஸ்ஸாம ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி. (கு². பா. 6.18) –

ஆதீ³ஸு ஸங்கே⁴. இத⁴ பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴. தஸ்மா ததா²க³தந்தி ஏத்த² அட்ட²ஹி காரணேஹி ப⁴க³வா ததா²க³தோதி வுச்சதி. கதமேஹி அட்ட²ஹி? ததா² ஆக³தோதி ததா²க³தோ, ததா² க³தோதி ததா²க³தோ, தத²லக்க²ணம் ஆக³தோதி ததா²க³தோ, தத²த⁴ம்மே யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ, தத²த³ஸ்ஸிதாய ததா²க³தோ, தத²வாதி³தாய ததா²க³தோ, ததா²காரிதாய ததா²க³தோ, அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன ததா²க³தோதி.

கத²ம் ப⁴க³வா ததா² ஆக³தோதி ததா²க³தோ? யதா² யேன அபி⁴னீஹாரேன தா³னபாரமிம் பூரேத்வா ஸீலனேக்க²ம்மபஞ்ஞாவீரியக²ந்திஸச்சஅதி⁴ட்டா²னமேத்தாஉபேக்கா²பாரமிம் பூரேத்வா இமா த³ஸ பாரமியோ, த³ஸ உபபாரமியோ, த³ஸ பரமத்த²பாரமியோதி ஸமதிம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா அங்க³பரிச்சாக³ம், அத்தபரிச்சாக³ம், த⁴னபரிச்சாக³ம், தா³ரபரிச்சாக³ம், ரஜ்ஜபரிச்சாக³ந்தி இமானி பஞ்ச மஹாபரிச்சாகா³னி பரிச்சஜித்வா யதா² விபஸ்ஸிஆத³யோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ ஆக³தா, ததா² அம்ஹாகம் ப⁴க³வாபி ஆக³தோதி ததா²க³தோ. யதா²ஹ –

‘‘யதே²வ லோகம்ஹி விபஸ்ஸிஆத³யோ,

ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வம் முனயோ இதா⁴க³தா;

ததா² அயம் ஸக்யமுனீபி ஆக³தோ,

ததா²க³தோ வுச்சதி தேன சக்கு²மா’’தி. –

ஏவம் ததா² ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ? யதா² ஸம்பதிஜாதாவ விபஸ்ஸிஆத³யோ ஸமேஹி பாதே³ஹி பத²வியம் பதிட்டா²ய உத்தராபி⁴முகா² ஸத்தபத³வீதிஹாரேன க³தா, ததா² அம்ஹாகம் ப⁴க³வாபி க³தோதி ததா²க³தோ. யதா²ஹு –

‘‘முஹுத்தஜாதோவ க³வம்பதீ யதா²,

ஸமேஹி பாதே³ஹி பு²ஸீ வஸுந்த⁴ரம்;

ஸோ விக்கமீ ஸத்த பதா³னி கோ³தமோ,

ஸேதஞ்ச ச²த்தம் அனுதா⁴ரயும் மரூ.

‘‘க³ந்த்வான ஸோ ஸத்த பதா³னி கோ³தமோ,

தி³ஸா விலோகேஸி ஸமா ஸமந்ததோ;

அட்ட²ங்கு³பேதம் கி³ரமப்³பு⁴தீ³ரயி,

ஸீஹோ யதா² பப்³ப³தமுத்³த⁴னிட்டி²தோ’’தி. –

ஏவம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் தத²லக்க²ணம் ஆக³தோதி ததா²க³தோ? ஸப்³பே³ஸம் ரூபாரூபத⁴ம்மானம் ஸலக்க²ணம், ஸாமஞ்ஞலக்க²ணம், தத²ம், அவிதத²ம், ஞாணக³தியா ஆக³தோ, அவிரஜ்ஜி²த்வா பத்தோ, அனுபு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ. யதா²ஹ –

‘‘ஸப்³பே³ஸம் பன த⁴ம்மானம், ஸகஸாமஞ்ஞலக்க²ணம்;

தத²மேவாக³தோ யஸ்மா, தஸ்மா நாதோ² ததா²க³தோ’’தி. –

ஏவம் தத²லக்க²ணம் ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் தத²த⁴ம்மே யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ? தத²த⁴ம்மா நாம சத்தாரி அரியஸச்சானி. யதா²ஹ ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. கதமானி சத்தாரி? இத³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, தத²மேதம் அவிதத²மேதம் அனஞ்ஞத²மேத’’ந்தி (ஸம். நி. 5.1090) வித்தா²ரோ. தானி ச ப⁴க³வா அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மாபி ததா²னம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா ததா²க³தோ. அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தோ² ஹி ஏத்த² க³த-ஸத்³தோ³. ஏவம் தத²த⁴ம்மே யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ.

கத²ம் தத²த³ஸ்ஸிதாய ததா²க³தோ? யம் ஸதே³வகே லோகே…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் சக்கு²த்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தம் ரூபாரம்மணம் நாம அத்தி², தம் ப⁴க³வா ஸப்³பா³காரதோ ஜானாதி பஸ்ஸதி. ஏவம் ஜானதா பஸ்ஸதா சானேன தம் இட்டா²தி³வஸேன வா தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதேஸு லப்³ப⁴மானபத³வஸேன வா ‘‘கதமம் தம் ரூபம் ரூபாயதனம், யம் ரூபம் சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ய வண்ணனிபா⁴ ஸனித³ஸ்ஸனம் ஸப்படிக⁴ம் நீலம் பீதக’’ந்திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 616) நயேன அனேகேஹி நாமேஹி தேரஸஹி வாரேஹி த்³வேபஞ்ஞாஸாய நயேஹி விப⁴ஜ்ஜமானம் தத²மேவ ஹோதி, விதத²ம் நத்தி². ஏஸ நயோ ஸோதத்³வாராதீ³ஸு ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தேஸு ஸத்³தா³தீ³ஸு. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘யம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதம் விஞ்ஞாதம் பத்தம் பரியேஸிதம் அனுவிசரிதம் மனஸா, தமஹம் ஜானாமி…பே… தமஹம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், தம் ததா²க³தஸ்ஸ விதி³தம், தம் ததா²க³தோ ந உபட்டா²ஸீ’’தி (அ. நி. 4.24).

ஏவம் தத²த³ஸ்ஸிதாய ததா²க³தோ. ஏத்த² தத²த³ஸ்ஸிஅத்தே² ததா²க³தோதி பத³ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ வேதி³தப்³போ³.

கத²ம் தத²வாதி³தாய ததா²க³தோ? யம் ரத்திம் ப⁴க³வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, யஞ்ச ரத்திம் அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யி, ஏத்த²ந்தரே பஞ்சசத்தாலீஸவஸ்ஸபரிமாணகாலே யம் ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதம் ஸுத்தகே³ய்யாதி³, ஸப்³ப³ம் தம் பரிஸுத்³த⁴ம் பரிபுண்ணம் ராக³மதா³தி³னிம்மத³னம் ஏகஸதி³ஸம் தத²ம் அவிதத²ம். தேனாஹ –

‘‘யஞ்ச, சுந்த³, ரத்திம் ததா²க³தோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி, யஞ்ச ரத்திம் அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யதி, யம் ஏதஸ்மிம் அந்தரே பா⁴ஸதி லபதி நித்³தி³ஸதி, ஸப்³ப³ம் தம் ததே²வ ஹோதி, நோ அஞ்ஞதா². தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (தீ³. நி. 3.188; அ. நி. 4.23).

க³த³அத்தோ² ஹி ஏத்த² க³தஸத்³தோ³. ஏவம் தத²வாதி³தாய ததா²க³தோ. அபிச ஆக³த³னம் ஆக³தோ³, வசனந்தி அத்தோ². ததோ² அவிபரீதோ ஆக³தோ³ அஸ்ஸாதி த³காரஸ்ஸ தகாரம் கத்வா ததா²க³தோதி, ஏவம்பேத்த² பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³.

கத²ம் ததா²காரிதாய ததா²க³தோ? ப⁴க³வதோ ஹி வாசாய காயோ அனுலோமேதி, காயஸ்ஸபி வாசா. தஸ்மா யதா²வாதீ³ ததா²காரீ, யதா²காரீ ததா²வாதீ³ ச ஹோதி. ஏவம்பூ⁴தஸ்ஸ சஸ்ஸ யதா² வாசா, காயோபி ததா² க³தோ பவத்தோ. யதா² ச காயோ, வாசாபி ததா² க³தாதி ததா²க³தோ. தேனாஹ ‘‘யதா²வாதீ³, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ததா²காரீ, யதா²காரீ ததா²வாதீ³. இதி யதா²வாதீ³ ததா²காரீ, யதா²காரீ ததா²வாதீ³. தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி. ஏவம் ததா²காரிதாய ததா²க³தோ.

கத²ம் அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன ததா²க³தோ? யஸ்மா ப⁴க³வா உபரி ப⁴வக்³க³ம் ஹேட்டா² அவீசிம் பரியந்தம் கரித்வா திரியம் அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு ஸப்³ப³ஸத்தே அபி⁴ப⁴வதி ஸீலேனபி ஸமாதி⁴னாபி பஞ்ஞாயபி விமுத்தியாபி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனேனபி, ந தஸ்ஸ துலா வா பமாணம் வா அத்தி², அத² கோ² அதுலோ அப்பமேய்யோ அனுத்தரோ தே³வானம் அதிதே³வோ ஸக்கானம் அதிஸக்கோ ப்³ரஹ்மானம் அதிப்³ரஹ்மா ஸப்³ப³ஸத்துத்தமோ, தஸ்மா ததா²க³தோ. தேனாஹ –

‘‘ஸதே³வகே, பி⁴க்க²வே, லோகே…பே… மனுஸ்ஸாய ததா²க³தோ அபி⁴பூ⁴ அனபி⁴பூ⁴தோ அஞ்ஞத³த்து² த³ஸோ வஸவத்தீ, தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (தீ³. நி. 3.188; அ. நி. 4.23).

தத்ராயம் பத³ஸித்³தி⁴ – அக³தோ³ விய அக³தோ³, தே³ஸனாவிலாஸோ சேவ புஞ்ஞுஸ்ஸயோ ச. தேன ஹேஸ மஹானுபா⁴வோ பி⁴ஸக்கோ விய தி³ப்³பா³க³தே³ன ஸப்பே, ஸப்³ப³பரப்பவாதி³னோ ஸதே³வகஞ்ச லோகம் அபி⁴ப⁴வதி. இதி ஸப்³ப³லோகாபி⁴ப⁴வனே ததோ² அவிபரீதோ யதா²வுத்தோ அக³தோ³ ஏதஸ்ஸாதி த³காரஸ்ஸ தகாரம் கத்வா ததா²க³தோதி வேதி³தப்³போ³. ஏவம் அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன ததா²க³தோ.

அபிச ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ, தத²ம் க³தோதி ததா²க³தோ. தத்த² ஸகலலோகம் தீரணபரிஞ்ஞாய ததா²ய க³தோ அவக³தோதி ததா²க³தோ, லோகஸமுத³யம் பஹானபரிஞ்ஞாய ததா²ய க³தோ அதீதோதி ததா²க³தோ, லோகனிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாய ததா²ய க³தோ அதி⁴க³தோதி ததா²க³தோ. லோகனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் தத²ம் க³தோ படிபன்னோதி ததா²க³தோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘லோகோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴. லோகஸ்மா ததா²க³தோ விஸம்யுத்தோ. லோகஸமுத³யோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, லோகஸமுத³யோ ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனோ. லோகனிரோதோ⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, லோகனிரோதோ⁴ ததா²க³தஸ்ஸ ஸச்சி²கதோ. லோகனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, லோகனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ ததா²க³தஸ்ஸ பா⁴விதா. யம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகஸ்ஸ…பே… ஸப்³ப³ம் தம் ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம். தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (அ. நி. 4.23).

அபரேஹிபி அட்ட²ஹி காரணேஹி ப⁴க³வா ததா²க³தோ. ததா²ய ஆக³தோதி ததா²க³தோ, ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ, ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ, ததா² க³தோதி ததா²க³தோ, ததா²விதோ⁴தி ததா²க³தோ, ததா²பவத்திகோதி ததா²க³தோ, ததே²ஹி ஆக³தோதி ததா²க³தோ, ததா² க³தபா⁴வேன ததா²க³தோதி.

கத²ம் ததா²ய ஆக³தோதி ததா²க³தோ? யா ஸா ப⁴க³வதா ஸுமேத⁴பூ⁴தேன தீ³பங்கரத³ஸப³லஸ்ஸ பாத³மூலே –

‘‘மனுஸ்ஸத்தம் லிங்க³ஸம்பத்தி, ஹேது ஸத்தா²ரத³ஸ்ஸனம்;

பப்³ப³ஜ்ஜா கு³ணஸம்பத்தி, அதி⁴காரோ ச ச²ந்த³தா;

அட்ட²த⁴ம்மஸமோதா⁴னா, அபி⁴னீஹாரோ ஸமிஜ்ஜ²தீ’’தி. (பு³. வம். 2.59) –

ஏவம் வுத்தம் அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தம் அபி⁴னீஹாரம் ஸம்பாதே³ந்தேன ‘‘அஹம் ஸதே³வகம் லோகம் திண்ணோ தாரேஸ்ஸாமி, முத்தோ மோசேஸ்ஸாமி, த³ந்தோ த³மேஸ்ஸாமி, அஸ்ஸத்தோ² அஸ்ஸாஸேஸ்ஸாமி, பரினிப்³பு³தோ பரினிப்³பா³பேஸ்ஸாமி, ஸுத்³தோ⁴ ஸோதே⁴ஸ்ஸாமி, பு³த்³தோ⁴ போ³தே⁴ஸ்ஸாமீ’’தி மஹாபடிஞ்ஞா பவத்திதா. வுத்தம் ஹேதம் –

‘‘கிம் மே ஏகேன திண்ணேன, புரிஸேன தா²மத³ஸ்ஸினா;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, ஸந்தாரேஸ்ஸம் ஸதே³வகம்.

‘‘இமினா மே அதி⁴காரேன, கதேன புரிஸுத்தமே;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, தாரேமி ஜனதம் ப³ஹும்.

‘‘ஸம்ஸாரஸோதம் சி²ந்தி³த்வா, வித்³த⁴ம்ஸேத்வா தயோ ப⁴வே;

த⁴ம்மனாவம் ஸமாருய்ஹ, ஸந்தாரேஸ்ஸம் ஸதே³வகம்.

‘‘கிம் மே அஞ்ஞாதவேஸேன, த⁴ம்மம் ஸச்சி²கதேனித⁴;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, பு³த்³தோ⁴ ஹேஸ்ஸம் ஸதே³வகே’’தி. (பு³. வம். 55-58);

தம் பனேதம் மஹாபடிஞ்ஞம் ஸகலஸ்ஸபி பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸமுதா³யஸ்ஸ பவிசயபச்சவேக்க²ணஸமாதா³னானம் காரணபூ⁴தம் அவிஸம்வாதே³ந்தோ லோகனாதோ² யஸ்மா மஹாகப்பானம் ஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி ஸக்கச்சம் நிரந்தரம் நிரவஸேஸதோ தா³னபாரமிஆத³யோ ஸமதிம்ஸபாரமியோ பூரேத்வா, அங்க³பரிச்சாகா³த³யோ பஞ்ச மஹாபரிச்சாகே³ பரிச்சஜித்வா, ஸச்சாதி⁴ட்டா²னாதீ³னி சத்தாரி அதி⁴ட்டா²னானி பரிப்³ரூஹேத்வா, புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரே ஸம்ப⁴ரித்வா புப்³ப³யோக³புப்³ப³சரியத⁴ம்மக்கா²னஞாதத்த²சரியாத³யோ உக்கம்ஸாபேத்வா, பு³த்³தி⁴சரியம் பரமகோடிம் பாபேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²; தஸ்மா தஸ்ஸேவ ஸா மஹாபடிஞ்ஞா ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா², ந தஸ்ஸ வாலக்³க³மத்தம்பி விதத²ம் அத்தி². ததா² ஹி தீ³பங்கரோ த³ஸப³லோ கோண்ட³ஞ்ஞோ, மங்க³லோ…பே… கஸ்ஸபோ ப⁴க³வாதி இமே சதுவீஸதி ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ படிபாடியா உப்பன்னா ‘‘பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி நம் ப்³யாகரிம்ஸு. ஏவம் சதுவீஸதியா பு³த்³தா⁴னம் ஸந்திகே லத்³த⁴ப்³யாகரணோ யே தே கதாபி⁴னீஹாரேஹி போ³தி⁴ஸத்தேஹி லத்³த⁴ப்³பா³ ஆனிஸம்ஸா, தே லபி⁴த்வாவ ஆக³தோதி தாய யதா²வுத்தாய மஹாபடிஞ்ஞாய ததா²ய அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வம் ஆக³தோ அதி⁴க³தோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ததா²ய ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ? யாயம் மஹாகருணா லோகனாத²ஸ்ஸ, யாய மஹாது³க்க²ஸம்பா³த⁴ப்படிபன்னம் ஸத்தனிகாயம் தி³ஸ்வா ‘‘தஸ்ஸ நத்த²ஞ்ஞோ கோசி படிஸரணம், அஹமேவ நம் இதோ ஸம்ஸாரது³க்க²தோ முத்தோ மோசேஸ்ஸாமீ’’தி ஸமுஸ்ஸாஹிதமானஸோ மஹாபி⁴னீஹாரம் அகாஸி. கத்வா ச யதா²பணிதா⁴னம் ஸகலலோகஹிதஸம்பாத³னாய உஸ்ஸுக்கமாபன்னோ அத்தனோ காயஜீவிதனிரபேக்கோ² பரேஸம் ஸோதபத²க³மனமத்தேனபி சித்துத்ராஸஸமுப்பாதி³கா அதிது³க்கரா து³க்கரசரியா ஸமாசரந்தோ யதா² மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் படிபத்தி ஹானபா⁴கி³யா ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யா டி²திபா⁴கி³யா வா ந ஹோதி, அத² கோ² உத்தரி விஸேஸபா⁴கி³யாவ ஹோதி, ததா² படிபஜ்ஜமானோ அனுபுப்³பே³ன நிரவஸேஸே போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரே ஸமானேத்வா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ம் பாபுணி. ததோ பரஞ்ச தாயேவ மஹாகருணாய ஸஞ்சோதி³தமானஸோ பவிவேகரதிம் பரமஞ்ச ஸந்தம் விமோக்க²ஸுக²ம் பஹாய பா³லஜனப³ஹுலே லோகே தேஹி ஸமுப்பாதி³தம் ஸம்மானாவமானவிப்பகாரம் அக³ணேத்வா வேனேய்யஜனவினயனேன நிரவஸேஸம் பு³த்³த⁴கிச்சம் நிட்ட²பேஸி. தத்ர யோ ப⁴க³வதோ ஸத்தேஸு மஹாகருணாய ஸமோக்கமனாகாரோ, ஸோ பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. யதா² பு³த்³த⁴பூ⁴தஸ்ஸ லோகனாத²ஸ்ஸ ஸத்தேஸு மஹாகருணா, ஏவம் போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸபி மஹாபி⁴னீஹாரகாலாதீ³ஸூதி ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³ ச ஏகஸதி³ஸதாய ததா²வ ஸா அவிததா² அனஞ்ஞதா². தஸ்மா தீஸுபி அவத்தா²ஸு ஸப்³ப³ஸத்தேஸு ஸமானரஸாய ததா²ய மஹாகருணாய ஸகலலோகஹிதாய க³தோ படிபன்னோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ? ததா²னி நாம சத்தாரி அரியமக்³க³ஞாணானி. தானி ஹி ‘‘இத³ம் து³க்க²ம், அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ, அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴, அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி ஏவம் ஸப்³ப³ஞேய்யஸங்கா³ஹகானம் பவத்தினிவத்திதது³ப⁴யஹேதுபூ⁴தானம் சதுன்னம் அரியஸச்சானம், து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ², ஸமுத³யஸ்ஸ ஆயூஹனட்டோ² நிதா³னட்டோ² ஸம்யோக³ட்டோ² பலிபோ³த⁴ட்டோ², நிரோத⁴ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணட்டோ² விவேகட்டோ² அஸங்க²தட்டோ² அமதட்டோ², மக்³க³ஸ்ஸ நிய்யானட்டோ² ஹேத்வட்டோ² த³ஸ்ஸனட்டோ² அதி⁴பதேய்யட்டோ²திஆதீ³னம் தப்³பி³பா⁴கா³னஞ்ச யதா²பூ⁴தஸபா⁴வாவபோ³த⁴விப³ந்த⁴கஸ்ஸ ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ ஸமுச்சி²ந்த³னேன படிலத்³தா⁴ய தத்த² அஸம்மோஹாபி⁴ஸமயஸங்கா²தாய அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி, தானி ப⁴க³வா அனஞ்ஞனேய்யோ ஸயமேவ ஆக³தோ அதி⁴க³தோ, தஸ்மா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

யதா² ச மக்³க³ஞாணானி, ஏவம் ப⁴க³வதோ தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணானி சதுபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணானி சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணானி பஞ்சக³திபரிச்சே²த³ஞாணானி ச²அஸாதா⁴ரணஞாணானி ஸத்தபோ³ஜ்ஜ²ங்க³விபா⁴வனஞாணானி அட்ட²மக்³க³ங்க³விபா⁴வனஞாணானி நவானுபுப்³ப³விஹாரஸமாபத்திஞாணானி த³ஸப³லஞாணானி ச விபா⁴வேதப்³பா³னி.

தத்ராயம் விபா⁴வனா – யஞ்ஹி கிஞ்சி அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் ஹீனாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னானம் ஹீனாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னாஸு அதீதாஸு க²ந்தா⁴யதனதா⁴தூஸு ஸபா⁴வகிச்சாதி³ அவத்தா²விஸேஸாதி³ க²ந்த⁴படிப³த்³த⁴னாமகோ³த்தாதி³ ச ஜானிதப்³ப³ம். அனிந்த்³ரியப³த்³தே⁴ஸு ச அதிஸுகு²மதிரோஹிதவிதூ³ரதே³ஸேஸு ரூபத⁴ம்மேஸு யோ தம்தம்பச்சயவிஸேஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் பச்சயுப்பன்னானம் வண்ணஸண்டா²னக³ந்த⁴ரஸப²ஸ்ஸாதி³விஸேஸோ, தத்த² ஸப்³ப³த்தே²வ ஹத்த²தலே ட²பிதஆமலகோ விய பச்சக்க²தோ அஸங்க³மப்படிஹதம் ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி, ததா² அனாக³தாஸு பச்சுப்பன்னாஸு சாதி இமானி தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணானி நாம. யதா²ஹ –

‘‘அதீதம்ஸே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், அனாக³தம்ஸே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், பச்சுப்பன்னம்ஸே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாண’’ந்தி (படி. ம. 3.5).

தானி பனேதானி தத்த² தத்த² த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி, தானி ப⁴க³வா ஸயம்பு⁴ஞாணேன அதி⁴க³ஞ்சி². ஏவம் ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³, படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³தி சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³. தத்த² அத்த²பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. த⁴ம்மபபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. நிருத்திபபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் நிருத்தாபி⁴லாபே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. படிபா⁴னபபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் படிபா⁴னே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘அத்தே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, த⁴ம்மே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³, ஞாணேஸு ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 718).

ஏத்த² ச ஹேதுஅனுஸாரேன அரணீயதோ அதி⁴க³ந்தப்³ப³தோ ச ஸங்கே²பதோ ஹேதுப²லம் அத்தோ² நாம. பபே⁴த³தோ பன யம்கிஞ்சி பச்சயுப்பன்னம், நிப்³பா³னம், பா⁴ஸிதத்தோ², விபாகோ, கிரியாதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா அத்தோ². தம் அத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. த⁴ம்மோதி ஸங்கே²பதோ பச்சயோ. ஸோ ஹி யஸ்மா தம் தம் அத்த²ம் வித³ஹதி பவத்தேதி சேவ பாபேதி ச, தஸ்மா த⁴ம்மோதி வுச்சதி. பபே⁴த³தோ பன யோ கோசி ப²லனிப்³ப³த்தகோ ஹேது, அரியமக்³கோ³, பா⁴ஸிதம், குஸலம், அகுஸலந்தி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா த⁴ம்மோ, தம் த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘து³க்கே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²ஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 719).

அத² வா ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, ஹேதுப²லே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. யே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா, இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. யம்ஹா த⁴ம்மா தே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா, தேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஜராமரணே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஜராமரணஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஜராமரணனிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஜராமரணனிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஜாதியா, ப⁴வே, உபாதா³னே, தண்ஹாய, வேத³னாய, ப²ஸ்ஸே, ஸளாயதனே, நாமரூபே, விஞ்ஞாணே, ஸங்கா²ரேஸு ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஸங்கா²ரஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஸங்கா²ரனிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³.

‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² த⁴ம்மம் ஜானாதி – ஸுத்தம், கே³ய்யம்…பே… வேத³ல்லம். அயம் வுச்சதி த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஸோ தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானாதி – ‘அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ²’தி, அயம் வுச்சதி அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ (விப⁴. 724).

‘‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா? யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஞாணஸம்பயுத்தம் ரூபாரம்மணம் வா…பே… த⁴ம்மாரம்மணம் வா யம் யம் வா பனாரப்³ப⁴, தஸ்மிம் ஸமயே ப²ஸ்ஸோ ஹோதி…பே… அவிக்கே²போ ஹோதி. இமே த⁴ம்மா குஸலா. இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’திஆதி³ வித்தா²ரோ (விப⁴. 725).

தஸ்மிம் அத்தே² ச த⁴ம்மே ச ஸபா⁴வனிருத்தி அப்³யபி⁴சாரவோஹாரோ அபி⁴லாபோ, தஸ்மிம் ஸபா⁴வனிருத்தாபி⁴லாபே மாக³தி⁴காய ஸப்³ப³ஸத்தானம் மூலபா⁴ஸாய ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. யதா²வுத்தேஸு தேஸு ஞாணேஸு கோ³சரகிச்சாதி³வஸேன வித்தா²ரதோ பவத்தம் ஸப்³ப³ம்பி ஞாணமாரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஞாணே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³. இதி இமானி சத்தாரி படிஸம்பி⁴தா³ஞாணானி ஸயமேவ ப⁴க³வதா அதி⁴க³தானி அத்த²த⁴ம்மாதி³கே தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தனோ விஸயே அவிஸம்வாத³னவஸேன அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² யம் கிஞ்சி ஞேய்யம் நாம, ஸப்³ப³ம் தம் ப⁴க³வதா ஸப்³பா³காரேன ஞாதம் தி³ட்ட²ம் அதி⁴க³தம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம். ததா² ஹிஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞேய்யா த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞேய்யதோ பு³த்³தா⁴, பரிஞ்ஞேய்யா த⁴ம்மா பரிஞ்ஞேய்யதோ பு³த்³தா⁴, பஹாதப்³பா³ த⁴ம்மா பஹாதப்³ப³தோ பு³த்³தா⁴, ஸச்சி²காதப்³பா³ த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³ப³தோ பு³த்³தா⁴, பா⁴வேதப்³பா³ த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³ப³தோ பு³த்³தா⁴, யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா தே³வோ வா மாரோ வா ப்³ரஹ்மா வா ‘‘இமே நாம தே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தி².

யம் கிஞ்சி பஹாதப்³ப³ம் நாம, ஸப்³ப³ம் தம் ப⁴க³வதா அனவஸேஸதோ போ³தி⁴மூலேயேவ பஹீனம் அனுப்பத்தித⁴ம்மம், ந தஸ்ஸ பஹானாய உத்தரி கரணீயம் அத்தி². ததா² ஹிஸ்ஸ லோப⁴தோ³ஸமோஹவிபரீதமனஸிகாரஅஹிரிகானோத்தப்பதி²னமித்³த⁴- கோதூ⁴பனாஹமக்க²பலாஸஇஸ்ஸாமச்ச²ரிய- மாயாஸாடே²ய்யத²ம்ப⁴ஸாரம்ப⁴மானாதிமானமத³பமாத³திவிதா⁴குஸலமூலது³ச்சரித- விஸமஸஞ்ஞாமலவிதக்கபபஞ்சஏஸனாதண்ஹாசதுப்³பி³த⁴விபரியேஸஆஸவ- க³ந்த²ஓக⁴யோகா³க³திதண்ஹுபாதா³னபஞ்சாபி⁴னந்த³னனீவரண- சேதோகி²லசேதஸோவினிப³ந்த⁴ச²விவாத³மூலஸத்தானுஸய- அட்ட²மிச்ச²த்தனவஆகா⁴தவத்து²தண்ஹாமூலகத³ஸஅகுஸல- கம்மபத²ஏகவீஸதிஅனேஸனத்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தஅட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதாதி³ப்பபே⁴த³ம் தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் ஸஹ வாஸனாய பஹீனம் ஸமுச்சி²ன்னம் ஸமூஹதம், யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா…பே… ப்³ரஹ்மா வா ‘‘இமே நாம தே கிலேஸா அப்பஹீனா’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தி².

யே சிமே ப⁴க³வதா கம்மவிபாககிலேஸூபவாத³ஆணாவீதிக்கமப்பபே⁴தா³ அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா, அலமேவ தே ஏகந்தேன அந்தராயாய, யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா…பே… ப்³ரஹ்மா வா ‘‘நாலம் தே படிஸேவதோ அந்தராயாயா’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தி².

யோ ச ப⁴க³வதா நிரவஸேஸவட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணாய ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்க³ஹோ ஸத்தகோட்டா²ஸிகோ ஸத்ததிம்ஸப்பபே⁴தோ³ அரியமக்³க³புப்³ப³ங்க³மோ அனுத்தரோ நிய்யானத⁴ம்மோ தே³ஸிதோ, ஸோ ஏகந்தேனேவ நிய்யாதி படிபன்னஸ்ஸ வட்டது³க்க²தோ, யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா…பே… ப்³ரஹ்மா வா ‘‘நிய்யானத⁴ம்மோ தயா தே³ஸிதோ ந நிய்யாதீ’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தி². வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தே படிஜானதோ இமே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴’’தி (ம. நி. 1.150) வித்தா²ரோ. ஏவமேதானி அத்தனோ ஞாணப்பஹானதே³ஸனாவிஸேஸானம் அவிதத²பா⁴வாவபோ³த⁴னதோ அவிபரீதாகாரப்பவத்தானி ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணானி ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² நிரயக³தி, திரச்சா²னக³தி, பேதக³தி, மனுஸ்ஸக³தி, தே³வக³தீதி பஞ்ச க³தியோ. தாஸு ஸஞ்ஜீவாத³யோ அட்ட² மஹானிரயா, குக்குளாத³யோ ஸோளஸ உஸ்ஸத³னிரயா, லோகந்தரிகனிரயோ சாதி ஸப்³பே³பிமே ஏகந்தது³க்க²தாய நிரஸ்ஸாத³ட்டே²ன நிரயா ச, ஸககம்முனா க³ந்தப்³ப³தோ க³தி சாதி நிரயக³தி. திப்³ப³ந்த⁴காரஸீதனரகாபி ஏதேஸ்வேவ அந்தோக³தா⁴ கிமிகீடபடங்க³ஸரீஸபபக்கி²ஸோணஸிங்கா³லாத³யோ திரியம் அஞ்சி²தபா⁴வேன திரச்சா²னா நாம. தே ஏவ க³தீதி திரச்சா²னக³தி. கு²ப்பிபாஸிதபரத³த்தூபஜீவினிஜ்ஜா²மதண்ஹிகாத³யோ து³க்க²ப³ஹுலதாய பகட்ட²ஸுக²தோ இதா விக³தாதி பேதா, தே ஏவ க³தீதி பேதக³தி. காலகஞ்சிகாதி³அஸுராபி ஏதேஸ்வேவ அந்தோக³தா⁴. பரித்ததீ³பவாஸீஹி ஸத்³தி⁴ம் ஜம்பு³தீ³பாதி³சதுமஹாதீ³பவாஸினோ மனஸோ உஸ்ஸன்னதாய மனுஸ்ஸா, தே ஏவ க³தீதி மனுஸ்ஸக³தி. சாதுமஹாராஜிகதோ பட்டா²ய யாவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபகா³தி இமே ச²ப்³பீ³ஸதி தே³வனிகாயா தி³ப்³ப³ந்தி அத்தனோ இத்³தா⁴னுபா⁴வேன கீளந்தி ஜோதேந்தி சாதி தே³வா, தே ஏவ க³தீதி தே³வக³தி.

தா பனேதா க³தியோ யஸ்மா தம்தம்கம்மனிப்³ப³த்தோ உபபத்திப⁴வவிஸேஸோ, தஸ்மா அத்த²தோ விபாகக்க²ந்தா⁴ கடத்தா ச ரூபம். தத்த² ‘‘அயம் நாம க³தி நாம இமினா கம்முனா ஜாயதி, தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பச்சயவிஸேஸேஹி ஏவம் விபா⁴க³பி⁴ன்னத்தா விஸும் ஏதே ஸத்தனிகாயா ஏவம் விபா⁴க³பி⁴ன்னா’’தி யதா²ஸகம்ஹேதுப²லவிபா⁴க³பரிச்சி²ந்த³னவஸேன டா²னஸோ ஹேதுஸோ ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி. தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘பஞ்ச கோ² இமா, ஸாரிபுத்த, க³தியோ. கதமா பஞ்ச? நிரயோ, திரச்சா²னயோனி, பேத்திவிஸயோ, மனுஸ்ஸா, தே³வா. நிரயஞ்சாஹம், ஸாரிபுத்த, பஜானாமி, நிரயகா³மிஞ்ச மக்³க³ம், நிரயகா³மினிஞ்ச படிபத³ம்; யதா² படிபன்னோ ச காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜதி, தஞ்ச பஜானாமீ’’திஆதி³ (ம. நி. 1.153).

தானி பனேதானி ப⁴க³வதோ ஞாணானி தஸ்மிம் தஸ்மிம் விஸயே அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² யம் ஸத்தானம் ஸத்³தா⁴தி³யோக³விகலபா⁴வாவபோ³தே⁴ன அப்பரஜக்க²மஹாரஜக்க²தாதி³விஸேஸவிபா⁴வனம் பஞ்ஞாஸாய ஆகாரேஹி பவத்தம் ப⁴க³வதோ இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணம். வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ அப்பரஜக்கோ², அஸ்ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ மஹாரஜக்கோ²’’தி (படி. ம. 1.111) வித்தா²ரோ.

யஞ்ச ‘‘அயம் புக்³க³லோ அப்பரஜக்கோ², அயம் ஸஸ்ஸததி³ட்டி²கோ, அயம் உச்சே²த³தி³ட்டி²கோ, அயம் அனுலோமிகாயம் க²ந்தியம் டி²தோ, அயம் யதா²பூ⁴தஞாணே டி²தோ, அயம் காமாஸயோ, ந நேக்க²ம்மாதி³ஆஸயோ, அயம் நேக்க²ம்மாஸயோ, ந காமாதி³ஆஸயோ’’திஆதி³னா ‘‘இமஸ்ஸ காமராகோ³ அதிவிய தா²மக³தோ, ந படிகா⁴தி³கோ, இமஸ்ஸ படிகோ⁴ அதிவிய தா²மக³தோ, ந காமராகா³தி³கோ’’திஆதி³னா ‘‘இமஸ்ஸ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ அதி⁴கோ, ந அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ந ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ, இமஸ்ஸ அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ அதி⁴கோ, ந புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ந ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ, இமஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ அதி⁴கோ, ந புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ந அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ. இமஸ்ஸ காயஸுசரிதம் அதி⁴கம், இமஸ்ஸ வசீஸுசரிதம், இமஸ்ஸ மனோஸுசரிதம். அயம் ஹீனாதி⁴முத்திகோ, அயம் பணீதாதி⁴முத்திகோ, அயம் கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, அயம் கிலேஸாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, அயம் விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, அயம் ந கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, ந கிலேஸாவரணேன, ந விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தோ’’திஆதி³னா ச ஸத்தானம் ஆஸயாதீ³னம் யதா²பூ⁴தம் விபா⁴வனாகாரப்பவத்தம் ப⁴க³வதோ ஆஸயானுஸயஞாணம். யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘இத⁴ ததா²க³தோ ஸத்தானம் ஆஸயம் ஜானாதி, அனுஸயம் ஜானாதி, சரிதம் ஜானாதி, அதி⁴முத்திம் ஜானாதி, ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பே³ ஸத்தே ஜானாதீ’’திஆதி³ (படி. ம. 1.113).

யஞ்ச உபரிமஹேட்டி²மபுரத்தி²மபச்சி²மகாயேஹி த³க்கி²ணவாமஅக்கி²கண்ணஸோதனாஸிகாஸோதஅம்ஸகூடபஸ்ஸஹத்த²பாதே³ஹி அங்கு³லங்கு³லந்தரேஹி லோமலோமகூபேஹி ச அக்³கி³க்க²ந்தூ⁴த³கதா⁴ராபவத்தனம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் விவித⁴விகுப்³ப³னித்³தி⁴னிம்மாபனகம் ப⁴க³வதோ யமகபாடிஹாரியஞாணம். யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘இத⁴ ததா²க³தோ யமகபாடிஹாரியம் கரோதி அஸாதா⁴ரணம் ஸாவகேஹி. உபரிமகாயதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, ஹேட்டி²மகாயதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததி. ஹேட்டி²மகாயதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, உபரிமகாயதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததீ’’திஆதி³ (படி. ம. 1.116).

யஞ்ச ராகா³தீ³ஹி ஜாதிஆதீ³ஹி ச அனேகேஹி து³க்க²த⁴ம்மேஹி உபத்³து³தம் ஸத்தனிகாயம் ததோ நீஹரிதுகாமதாவஸேன நானானயேஹி பவத்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ மஹாகருணோக்கமனஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தம் மஹாகருணாஸமாபத்திஞாணம். யதா²ஹ –

‘‘கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ மஹாகருணாஸமாபத்திஞாணம்? ப³ஹுகேஹி ஆகாரேஹி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதி, ஆதி³த்தோ லோகஸன்னிவாஸோதி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதீ’’தி. –

ஆதி³னா (படி. ம. 1.117) ஏகூனனவுதியா ஆகாரேஹி விப⁴ஜனம் கதம்.

யம் பன யாவதா த⁴ம்மதா⁴து, யத்தகம் ஞாதப்³ப³ம் ஸங்க²தாஸங்க²தாதி³, தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸ பரோபதே³ஸேன வினா ஸப்³பா³காரதோ படிஜானனஸமத்த²ம் ஆகங்கா²மத்தப்படிப³த்³த⁴வுத்தி அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் ப⁴க³வதோ ஞாணம் ஸப்³ப³தா² அனவஸேஸஸங்க²தாஸங்க²தஸம்முதிஸச்சாவபோ³த⁴தோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், தத்தா²வரணாபா⁴வதோவ நிஸ்ஸங்க³ப்பவத்திம் உபாதா³ய அனாவரணஞாணந்தி ச வுச்சதி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

ஏவமேதானி ப⁴க³வதோ ச² அஸாதா⁴ரணஞாணானி அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா யதா²ஸகம்விஸயஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² ‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ – ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி (படி. ம. 2.17; ஸம். நி. 5.185) ஏவம் ஸரூபதோ யாயம் லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானா லீனுத்³த⁴ச்சபதிட்டா²னாயூஹனகாமஸுக²த்தகிலமதா²னுயோக³உச்சே²த³ஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸாதீ³னம் அனேகேஸம் உபத்³த³வானம் படிபக்க²பூ⁴தா ஸதிஆதி³பே⁴தா³ த⁴ம்மஸாமக்³கீ³, யாய அரியஸாவகோ பு³ஜ்ஜ²தி, கிலேஸனித்³தா³ய உட்ட²ஹதி, சத்தாரி வா ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி, நிப்³பா³னமேவ வா ஸச்சி²கரோதி, ஸா த⁴ம்மஸாமக்³கீ³ ‘‘போ³தீ⁴’’தி வுச்சதி, தஸ்ஸா போ³தி⁴யா அங்கா³தி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. அரியஸாவகோ வா யதா²வுத்தாய த⁴ம்மஸாமக்³கி³யா பு³ஜ்ஜ²தீதி கத்வா ‘‘போ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. தஸ்ஸ போ³தி⁴ஸ்ஸ அங்கா³தி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி ஏவம் ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ, உபட்டா²னலக்க²ணோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பவிசயலக்க²ணோ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பக்³க³ஹலக்க²ணோ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ப²ரணலக்க²ணோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, உபஸமலக்க²ணோ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, அவிக்கே²பலக்க²ணோ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ படிஸங்கா²னலக்க²ணோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³தி ஏவம் விஸேஸலக்க²ணதோ.

‘‘தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ, சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா ஹோதி அனுஸ்ஸரிதா’’திஆதி³னா (விப⁴. 467) ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞூபகாரவஸேன ஏகக்க²ணே பவத்தித³ஸ்ஸனதோ. ‘‘தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? அத்தி² அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மேஸு ஸதி, அத்தி² ப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு ஸதீ’’திஆதி³னா (விப⁴. 469) தேஸம் விஸயவிபா⁴வனாபவத்தித³ஸ்ஸனதோ. ‘‘தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம், விராக³னிஸ்ஸிதம், நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம், வோஸக்³க³பரிணாமி’’ந்திஆதி³னா (விப⁴. 471) பா⁴வனாவிதி⁴த³ஸ்ஸனதோ. ‘‘தத்த² கதமே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³? இத⁴ பி⁴க்கு² யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி…பே… தஸ்மிம் ஸமயே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஹோந்தி, ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? யா ஸதி அனுஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (விப⁴. 478) ச²னவுதியா நயஸஹஸ்ஸவிபா⁴கே³ஹீதி ஏவம் நானாகாரதோ பவத்தானி ப⁴க³வதோ போ³ஜ்ஜ²ங்க³விபா⁴வனஞாணானி தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² ‘‘தத்த² கதமம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம்? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி (விப⁴. 205) ஏவம் ஸரூபதோ. ஸப்³ப³கிலேஸேஹி ஆரகத்தா அரியபா⁴வகரத்தா அரியப²லபடிலாப⁴கரத்தா ச அரியோ. அரியானம் அட்ட²வித⁴த்தா நிப்³பா³னாதி⁴க³மாய ஏகந்தகாரணத்தா ச அட்ட²ங்கி³கோ. கிலேஸே மாரேந்தோ க³ச்ச²தி, அத்தி²கேஹி மக்³கீ³யதி, ஸயம் வா நிப்³பா³னம் மக்³க³யதீதி மக்³கோ³தி ஏவம் ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ. ‘‘ஸம்மாத³ஸ்ஸனலக்க²ணா ஸம்மாதி³ட்டி², ஸம்மாஅபி⁴னிரோபனலக்க²ணோ ஸம்மாஸங்கப்போ, ஸம்மாபரிக்³க³ஹணலக்க²ணா ஸம்மாவாசா, ஸம்மாஸமுட்டா²பனலக்க²ணோ ஸம்மாகம்மந்தோ, ஸம்மாவோதா³னலக்க²ணோ ஸம்மாஆஜீவோ, ஸம்மாபக்³க³ஹலக்க²ணோ ஸம்மாவாயாமோ, ஸம்மாஉபட்டா²னலக்க²ணா ஸம்மாஸதி, ஸம்மாஅவிக்கே²பலக்க²ணோ ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி ஏவம் விஸேஸலக்க²ணதோ. ஸம்மாதி³ட்டி² தாவ அஞ்ஞேஹிபி அத்தனோ பச்சனீககிலேஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் மிச்சா²தி³ட்டி²ம் பஜஹதி, நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கரோதி, தப்படிச்சா²த³கமோஹவித⁴மனேன அஸம்மோஹதோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ச பஸ்ஸதி, ததா² ஸம்மாஸங்கப்பாத³யோபி மிச்சா²ஸங்கப்பாதீ³னி பஜஹந்தி, நிரோத⁴ஞ்ச ஆரம்மணம் கரோந்தி, ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் ஸம்மாஅபி⁴னிரோபனபரிக்³க³ஹணஸமுட்டா²பனவோதா³னபக்³க³ஹஉபட்டா²னஸமாத³ஹனானி ச கரோந்தீதி ஏவம் கிச்சவிபா⁴க³தோ. ஸம்மாதி³ட்டி² புப்³ப³பா⁴கே³ நானக்க²ணா விஸும் து³க்கா²தி³ஆரம்மணா ஹுத்வா மக்³க³காலே ஏகக்க²ணா நிப்³பா³னமேவ ஆரம்மணம் கத்வா கிச்சதோ ‘‘து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதீ³னி சத்தாரி நாமானி லப⁴தி. ஸம்மாஸங்கப்பாத³யோபி புப்³ப³பா⁴கே³ நானக்க²ணா நானாரம்மணா, மக்³க³காலே ஏகக்க²ணா ஏகாரம்மணா, தேஸு ஸம்மாஸங்கப்போ கிச்சதோ ‘‘நேக்க²ம்மஸங்கப்போ’’திஆதீ³னி தீணி நாமானி லப⁴தி. ஸம்மாவாசாத³யோ தயோ புப்³ப³பா⁴கே³ ‘‘முஸாவாதா³ வேரமணீ’’திஆதி³விபா⁴கா³ விரதியோபி சேதனாயோபி ஹுத்வா மக்³க³க்க²ணே விரதியோவ, ஸம்மாவாயாமஸதியோ கிச்சதோ ஸம்மப்பதா⁴னஸதிபட்டா²னவஸேன சத்தாரி நாமானி லப⁴ந்தி. ஸம்மாஸமாதி⁴ பன மக்³க³க்க²ணேபி பட²மஜ்ஜா²னாதி³வஸேன நானா ஏவாதி ஏவம் புப்³ப³பா⁴கா³பரபா⁴கே³ஸு பவத்திவிபா⁴க³தோ. ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்மாதி³ட்டி²ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸித’’ந்திஆதி³னா (விப⁴. 489) பா⁴வனாவிதி⁴தோ. ‘‘தத்த² கதமோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³? இத⁴, பி⁴க்கு², யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி…பே… து³க்க²படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம், தஸ்மிம் ஸமயே அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஹோதி – ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாஸங்கப்போ’’திஆதி³னா (விப⁴. 499) சதுராஸீதியா நயஸஹஸ்ஸவிபா⁴கே³ஹீதி ஏவம் அனேகாகாரதோ பவத்தானி ப⁴க³வதோ அரியமக்³க³விபா⁴வனஞாணானி அத்த²ஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ஸப்³பா³னிபி ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² பட²மஜ்ஜா²னஸமாபத்தியா ச நிரோத⁴ஸமாபத்தீதி ஏதாஸு அனுபடிபாடியா விஹரிதப்³ப³ட்டே²ன ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ட்டே²ன ச அனுபுப்³ப³விஹாரஸமாபத்தீஸு ஸம்பாத³னபச்சவேக்க²ணாதி³வஸேன யதா²ரஹம் ஸம்பயோக³வஸேன ச பவத்தானி ப⁴க³வதோ ஞாணானி தத³த்த²ஸித்³தி⁴யா ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ. ததா² ‘‘இத³ம் இமஸ்ஸ டா²னம், இத³ம் அட்டா²ன’’ந்தி அவிபரீதம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ காரணாகாரணஜானனம், தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னஸ்ஸ கம்மஸமாதா³னஸ்ஸ அனவஸேஸதோ யதா²பூ⁴தம் விபாகந்தரஜானனம், ஆயூஹனக்க²ணேயேவ தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ ‘‘அயம் நிரயகா³மினீ படிபதா³…பே… அயம் நிப்³பா³னகா³மினீ படிபதா³’’தி யாதா²வதோ ஸாஸவானாஸவகம்மவிபா⁴க³ஜானனம், க²ந்தா⁴யதனானம் உபாதி³ன்னானுபாதி³ன்னாதி³அனேகஸபா⁴வம் நானாஸபா⁴வஞ்ச தஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ‘‘இமாய நாம தா⁴துயா உஸ்ஸன்னத்தா இமஸ்மிம் த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ அயம் விஸேஸோ ஜாயதீ’’திஆதி³னா நயேன யதா²பூ⁴தம் தா⁴துனானத்தஜானனம், ஸத்³தா⁴தி³இந்த்³ரியானம் திக்க²முது³தாஜானனம் ஸம்கிலேஸாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஜா²னவிமோக்கா²தி³ஜானனம், ஸத்தானம் அபரிமாணாஸு ஜாதீஸு தப்படிப³ந்தே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் அனவஸேஸதோ புப்³பே³னிவுத்த²க்க²ந்த⁴ஸந்ததிஜானனம் ஹீனாதி³விபா⁴கே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் சுதிபடிஸந்தி⁴ஜானனம், ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ சதுஸச்சஜானனந்தி இமானி ப⁴க³வதோ த³ஸப³லஞாணானி அவிரஜ்ஜி²த்வா யதா²ஸகம்விஸயாவகா³ஹனதோ யதா²தி⁴ப்பேதத்த²ஸாத⁴னதோ ச யதா²பூ⁴தவுத்தியா ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘இத⁴ ததா²க³தோ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’திஆதி³ (விப⁴. 809; அ. நி. 10.21).

ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

யதா² சேதேஸம்பி ஞாணானம் வஸேன, ஏவம் யதா²வுத்தானம் ஸதிபட்டா²னஸம்மப்பதா⁴னாதி³விபா⁴வனஞாணாதி³அனந்தாபரிமேய்யபே⁴தா³னம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணானம் பஞ்ஞாவிஸேஸானம் வஸேன ப⁴க³வா ததா²னி ஞாணானி ஆக³தோ அதி⁴க³தோதி ததா²க³தோ, ஏவம்பி ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ? யா தா ப⁴க³வதோ அபி⁴ஜாதிஅபி⁴ஸம்போ³தி⁴த⁴ம்மவினயபஞ்ஞாபனஅனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴துயோ, தா ததா². கிம் வுத்தம் ஹோதி? யத³த்த²ம் தா லோகனாதே²ன அபி⁴பத்தி²தா பவத்திதா ச, தத³த்த²ஸ்ஸ ஏகந்தஸித்³தி⁴யா அவிஸம்வாத³னதோ அவிபரீதத்த²வுத்தியா ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா². ததா² ஹி அயம் ப⁴க³வா போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோ ஸமதிம்ஸபாரமிபரிபூரணாதி³கம் வுத்தப்பகாரம் ஸப்³ப³பு³த்³த⁴த்தஹேதும் ஸம்பாதே³த்வா துஸிதபுரே டி²தோ பு³த்³த⁴கோலாஹலம் ஸுத்வா த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளதே³வதாஹி ஏகதோ ஸன்னிபதிதாஹி உபஸங்கமித்வா –

‘‘காலோ கோ² தே மஹாவீர, உப்பஜ்ஜ மாதுகுச்சி²யம்;

ஸதே³வகம் தாரயந்தோ, பு³ஜ்ஜ²ஸ்ஸு அமதம் பத³’’ந்தி. (பு³. வம். 1.67) –

ஆயாசிதோ உப்பன்னபுப்³ப³னிமித்தோ பஞ்ச மஹாவிலோகனானி விலோகேத்வா ‘‘இதா³னி அஹம் மனுஸ்ஸயோனியம் உப்பஜ்ஜித்வா அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஆஸாள்ஹிபுண்ணமாயம் ஸக்யராஜகுலே மஹாமாயாய தே³வியா குச்சி²யம் படிஸந்தி⁴ம் க³ஹேத்வா த³ஸ மாஸே தே³வமனுஸ்ஸேஹி மஹதா பரிஹாரேன பரிஹரியமானோ விஸாக²புண்ணமாயம் பச்சூஸஸமயே அபி⁴ஜாதிம் பாபுணி.

அபி⁴ஜாதிக்க²ணே பனஸ்ஸ படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணக்க²ணே விய த்³வத்திம்ஸ புப்³ப³னிமித்தானி பாதுரஹேஸும், அயம் த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து ஸம்கம்பி ஸம்பகம்பி ஸம்பவேதி⁴, த³ஸஸு சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஸு அபரிமாணோ ஓபா⁴ஸோ ப²ரி, தஸ்ஸ, தம் ஸிரிம் த³ட்டு²காமா விய அந்தா⁴ சக்கூ²னி படிலபி⁴ம்ஸு, ப³தி⁴ரா ஸத்³த³ம் ஸுணிம்ஸு, மூகா³ ஸமாலபிம்ஸு, கு²ஜ்ஜா உஜுக³த்தா அஹேஸும், பங்கு³லா பத³ஸா க³மனம் படிலபி⁴ம்ஸு, ப³ந்த⁴னக³தா ஸப்³ப³ஸத்தா அந்து³ப³ந்த⁴னாதீ³ஹி முச்சிம்ஸு, ஸப்³ப³னரகேஸு அக்³கி³ நிப்³பா³யி, பேத்திவிஸயே கு²ப்பிபாஸா வூபஸமி, திரச்சா²னானம் ப⁴யம் நாஹோஸி, ஸப்³ப³ஸத்தானம் ரோகோ³ வூபஸமி, ஸப்³ப³ஸத்தா பியம்வதா³ அஹேஸும், மது⁴ரேனாகாரேன அஸ்ஸா ஹஸிம்ஸு, வாரணா க³ஜ்ஜிம்ஸு, ஸப்³ப³தூரியானி ஸகஸகனின்னாத³ம் முஞ்சிம்ஸு, அக⁴ட்டிதானி ஏவ மனுஸ்ஸானம் ஹத்தூ²பகா³தீ³னி ஆப⁴ரணானி மது⁴ரேனாகாரேன ஸத்³த³ம் முஞ்சிம்ஸு, ஸப்³ப³தி³ஸா விப்பஸன்னா அஹேஸும், ஸத்தானம் ஸுக²ம் உப்பாத³யமானோ முது³ஸீதலவாதோ வாயி, அகாலமேகோ⁴ வஸ்ஸி, பத²விதோபி உத³கம் உப்³பி⁴ஜ்ஜித்வா விஸ்ஸந்தி³, பக்கி²னோ ஆகாஸக³மனம் விஜஹிம்ஸு, நதி³யோ அஸந்த³மானா அட்ட²ம்ஸு, மஹாஸமுத்³தே³ மது⁴ரம் உத³கம் அஹோஸி, உபக்கிலேஸவினிமுத்தே ஸூரியே தி³ப்பமானே ஏவ ஆகாஸக³தா ஸப்³பா³ ஜோதியோ ஜோதிம்ஸு, ட²பேத்வா அரூபாவசரே தே³வே அவஸேஸா ஸப்³பே³ தே³வா ஸப்³பே³ ச நேரயிகா தி³ஸ்ஸமானரூபா அஹேஸும், தருகுட்டகவாடஸேலாத³யோ அனாவரணபூ⁴தா அஹேஸும், ஸத்தானம் சுதூபபாதா நாஹேஸும், ஸப்³ப³ம் அனிட்ட²க³ந்த⁴ம் அபி⁴ப⁴வித்வா தி³ப்³ப³க³ந்தோ⁴ பவாயி, ஸப்³பே³ ப²லூபகா³ ருக்கா² ப²லத⁴ரா ஸம்பஜ்ஜிம்ஸு, மஹாஸமுத்³தோ³ ஸப்³ப³த்த²கமேவ பஞ்சவண்ணேஹி பது³மேஹி ஸஞ்ச²ன்னதலோ அஹோஸி, த²லஜஜலஜாதீ³னி ஸப்³ப³புப்பா²னி புப்பி²ம்ஸு, ருக்கா²னம் க²ந்தே⁴ஸு க²ந்த⁴பது³மானி, ஸாகா²ஸு ஸாகா²பது³மானி, லதாஸு லதாபது³மானி, புப்பி²ம்ஸு, மஹீதலஸிலாதலானி பி⁴ந்தி³த்வா உபரூபரி ஸத்த ஸத்த ஹுத்வா த³ண்ட³பது³மானி நாம நிக்க²மிம்ஸு, ஆகாஸே ஓலம்ப³கபது³மானி நிப்³ப³த்திம்ஸு, ஸமந்ததோ புப்ப²வஸ்ஸம் வஸ்ஸி ஆகாஸே தி³ப்³ப³தூரியானி வஜ்ஜிம்ஸு, ஸகலத³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து வட்டேத்வா விஸ்ஸட்ட²மாலாகு³ளம் விய, உப்பீளேத்வா பவத்தமாலாகலாபோ விய, அலங்கதபடியத்தம் மாலாஸனம் விய ச ஏகமாலாமாலினீ விப்பு²ரந்தவாளபீ³ஜனீ புப்ப²தூ⁴பக³ந்த⁴பரிவாஸிதா பரமஸோப⁴க்³க³ப்பத்தா அஹோஸி, தானி ச புப்³ப³னிமித்தானி உபரி அதி⁴க³தானம் அனேகேஸம் விஸேஸாதி⁴க³மானம் நிமித்தபூ⁴தானி ஏவ அஹேஸும். ஏவம் அனேகச்ச²ரியபாதுபா⁴வா அயம் அபி⁴ஜாதி யத³த்த²ம் தேன அபி⁴பத்தி²தா, தஸ்ஸா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴யா ஏகந்தஸித்³தி⁴யா ததா²வ அஹோஸி அவிததா² அனஞ்ஞதா².

ததா² யே பு³த்³த⁴வேனேய்யா போ³த⁴னேய்யப³ந்த⁴வா, தே ஸப்³பே³பி அனவஸேஸதோ ஸயமேவ ப⁴க³வதா வினீதா. யே ச ஸாவகவேனேய்யா த⁴ம்மவேனேய்யா ச, தேபி ஸாவகாதீ³ஹி வினீதா வினயம் க³ச்ச²ந்தி க³மிஸ்ஸந்தி சாதி யத³த்த²ம் ப⁴க³வதா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ அபி⁴பத்தி²தா, தத³த்த²ஸ்ஸ ஏகந்தஸித்³தி⁴யா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா².

அபிச யஸ்ஸ யஸ்ஸ ஞேய்யத⁴ம்மஸ்ஸ யோ யோ ஸபா⁴வோ பு³ஜ்ஜி²தப்³போ³, ஸோ ஸோ ஹத்த²தலே ட²பிதஆமலகம் விய ஆவஜ்ஜனமத்தபடிப³த்³தே⁴ன அத்தனோ ஞாணேன அவிபரீதம் அனவஸேஸதோ ப⁴க³வதா அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏவம்பி அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா².

ததா² தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் ததா² ததா² தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரம், தேஸம் தேஸஞ்ச ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயசரியாதி⁴முத்திம் ஸம்மதே³வ ஓலோகேத்வா த⁴ம்மதம் அவிஜஹந்தேனேவ பஞ்ஞத்தினயம் வோஹாரமத்தம் அனதிதா⁴வந்தேனேவ ச த⁴ம்மதம் விபா⁴வேந்தேன யதா²பராத⁴ம் யதா²ஜ்ஜா²ஸயம் யதா²த⁴ம்மஞ்ச அனுஸாஸந்தேன ப⁴க³வதா வேனேய்யா வினீதா அரியபூ⁴மிம் ஸம்பாபிதாதி த⁴ம்மவினயபஞ்ஞாபனாபிஸ்ஸ தத³த்த²ஸித்³தி⁴யா யதா²பூ⁴தவுத்தியா ச ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா².

ததா² யா ஸா ப⁴க³வதா அனுப்பத்தா பத²வியாதி³ப²ஸ்ஸவேத³னாதி³ரூபாரூபஸபா⁴வனிமுத்தா லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனபா⁴வாபா⁴வதோ லோகஸபா⁴வாதீதா தமஸா விஸம்ஸட்ட²த்தா கேனசி அனோபா⁴ஸனீயா லோகஸபா⁴வாபா⁴வதோ ஏவ க³திஆதி³பா⁴வரஹிதா அப்பதிட்டா² அனாரம்மணா அமதமஹானிப்³பா³னதா⁴து க²ந்த⁴ஸங்கா²தானம் உபாதீ³னம் லேஸமத்தஸ்ஸாபி அபா⁴வதோ ‘‘அனுபாதி³ஸேஸா’’திபி வுச்சதி. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, ததா³யதனம், யத்த² நேவ பத²வீ ந ஆபோ ந தேஜோ ந வாயோ ந ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் நாயம் லோகோ ந பரோ லோகோ ந ச உபோ⁴ சந்தி³மஸூரியா. தமஹம், பி⁴க்க²வே, நேவ ஆக³திம் வதா³மி ந க³திம் ந டி²திம் ந சுதிம் ந உபபத்திம்; அப்பதிட்ட²ம் அப்பவத்தம் அனாரம்மணமேவேதம் ஏஸேவந்தோ து³க்க²ஸ்ஸா’’தி (உதா³. 71).

ஸா ஸப்³பே³ஸம்பி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் அத்த²ங்க³மோ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் ஸமதோ², ஸப்³பூ³பதீ⁴னம் படினிஸ்ஸக்³கோ³, ஸப்³ப³து³க்கா²னம் வூபஸமோ, ஸப்³பா³லயானம் ஸமுக்³கா⁴தோ, ஸப்³ப³வட்டானம் உபச்சே²தோ³, அச்சந்தஸந்திலக்க²ணாதி யதா²வுத்தஸபா⁴வஸ்ஸ கதா³சிபி அவிஸம்வாத³னதோ ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா². ஏவமேதா அபி⁴ஜாதிஆதி³கா ததா² க³தோ உபக³தோ அதி⁴க³தோ படிபன்னோ பத்தோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ப⁴க³வா ததா² க³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²விதோ⁴தி ததா²க³தோ? யதா²விதா⁴ புரிமகா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, அயம்பி ப⁴க³வா ததா²விதோ⁴. கிம் வுத்தம் ஹோதி? யதா²விதா⁴ தே ப⁴க³வந்தோ மக்³க³ஸீலேன, ப²லஸீலேன, ஸப்³பே³னபி லோகியலோகுத்தரஸீலேன, மக்³க³ஸமாதி⁴னா, ப²லஸமாதி⁴னா, ஸப்³பே³னபி லோகியலோகுத்தரஸமாதி⁴னா, மக்³க³பஞ்ஞாய, ப²லபஞ்ஞாய, ஸப்³பா³யபி லோகியலோகுத்தரபஞ்ஞாய, தே³வஸிகம் வளஞ்ஜிதப்³பே³ஹி சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸமாபத்திவிஹாரேஹி, தத³ங்க³விமுத்தியா விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தியா ஸமுச்சே²த³விமுத்தியா படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தியா நிஸ்ஸரணவிமுத்தியாதி ஸங்கே²பதோ, வித்தா²ரதோ பன அனந்தாபரிமாணபே⁴தே³ஹி அசிந்தேய்யானுபா⁴வேஹி ஸகலஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணேஹி, அயம்பி அம்ஹாகம் ப⁴க³வா ததா²விதோ⁴. ஸப்³பே³ஸஞ்ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் ஆயுவேமத்தம், ஸரீரப்பமாணவேமத்தம், குலவேமத்தம், து³க்கரசரியாவேமத்தம், ரஸ்மிவேமத்தந்தி இமேஹி பஞ்சஹி வேமத்தேஹி ஸியா வேமத்தம், ந பன ஸீலவிஸுத்³தி⁴ஆதீ³ஸு விஸுத்³தீ⁴ஸு ஸமத²விபஸ்ஸனாபடிபத்தியம் அத்தனா படிவித்³த⁴கு³ணேஸு ச கிஞ்சி நானாகரணம் அத்தி², அத² கோ² மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணம் விய அஞ்ஞம்மஞ்ஞம் நிப்³பி³ஸேஸா தே பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ. தஸ்மா யதா²விதா⁴ புரிமகா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, அயம்பி ப⁴க³வா ததா²விதோ⁴. ஏவம் ததா²விதோ⁴தி ததா²க³தோ. வித⁴த்தோ² சேத்த² க³தஸத்³தோ³. ததா² ஹி லோகியா வித⁴யுத்தக³தஸத்³தே³ பகாரத்தே² வத³ந்தி.

கத²ம் ததா²பவத்திகோதி ததா²க³தோ? அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேன இத்³தா⁴னுபா⁴வேன ஸமன்னாக³தத்தா அத்த²படிஸம்பி⁴தா³தீ³னம் உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தியா அனாவரணஞாணபடிலாபே⁴ன ச ப⁴க³வதோ காயப்பவத்தியாதீ³னம் கத்த²சி படிகா⁴தாபா⁴வதோ யதா²ருசி ததா² க³தம் க³தி க³மனம் காயவசீசித்தப்பவத்தி ஏதஸ்ஸாதி ததா²க³தோ. ஏவம் ததா²பவத்திகோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததே²ஹி அக³தோதி ததா²க³தோ? போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரஸம்ப⁴ரணே தப்படிபக்க²ப்பவத்திஸங்கா²தம் நத்தி² ஏதஸ்ஸ க³தந்தி அக³தோ. ஸோ பனஸ்ஸ அக³தபா⁴வோ மச்சே²ரதா³னபாரமிஆதீ³ஸு அவிபரீதம் ஆதீ³னவானிஸம்ஸபச்சவேக்க²ணாதி³னயப்பவத்தேஹி ஞாணேஹீதி ததே²ஹி ஞாணேஹி அக³தோதி ததா²க³தோ.

அத² வா கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரப்பவத்திஸங்கா²தம் க²ந்த⁴ப்பவத்திஸங்கா²தமேவ வா பஞ்சஸுபி க³தீஸு க³தம் க³மனம் ஏதஸ்ஸ நத்தீ²தி அக³தோ. ஸஉபாதி³ஸேஸஅனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னப்பத்தியா ஸ்வாயமஸ்ஸ அக³தபா⁴வோ ததே²ஹி அரியமக்³க³ஞாணேஹீதி ஏவம்பி ப⁴க³வா ததே²ஹி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²க³தபா⁴வேன ததா²க³தோ? ததா²க³தபா⁴வேனாதி ச ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வேன, அத்தி²தாயாதி அத்தோ². கோ பனேஸ ததா²க³தோ, யஸ்ஸ அத்தி²தாய ப⁴க³வா ததா²க³தோதி வுச்சதீதி? ஸத்³த⁴ம்மோ. ஸத்³த⁴ம்மோ ஹி அரியமக்³கோ³ தாவ யதா² யுக³னத்³த⁴ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லேன அனவஸேஸகிலேஸபக்க²ம் ஸமூஹனந்தேன ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன க³ந்தப்³ப³ம், ததா² க³தோ. ப²லத⁴ம்மோ யதா² அத்தனோ மக்³கா³னுரூபம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ப்பஹானவஸேன க³ந்தப்³ப³ம், ததா² க³தோ பவத்தோ. நிப்³பா³னத⁴ம்மோ பன யதா² க³தோ பஞ்ஞாய படிவித்³தோ⁴ ஸகலவட்டது³க்க²வூபஸமாய ஸம்பஜ்ஜதி, பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ததா² க³தோ ஸச்சி²கதோதி ததா²க³தோ. பரியத்தித⁴ம்மோபி யதா² புரிமபு³த்³தே⁴ஹி ஸுத்தகே³ய்யாதி³வஸேன பவத்திஆதி³ப்பகாஸனவஸேன ச வேனேய்யானம் ஆஸயாதி³அனுரூபம் பவத்திதோ, அம்ஹாகம்பி ப⁴க³வதா ததா² க³தோ க³தி³தோ பவத்திதோதி வா ததா²க³தோ. யதா² ப⁴க³வதா தே³ஸிதோ, ததா² ப⁴க³வதோ ஸாவகேஹி க³தோ அவக³தோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ஸப்³போ³பி ஸத்³த⁴ம்மோ ததா²க³தோ. தேனாஹ ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ ‘‘ததா²க³தம் தே³வமனுஸ்ஸபூஜிதம், த⁴ம்மம் நமஸ்ஸாம ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி (கு². பா. 6.17; ஸு. நி. 240). ஸ்வாஸ்ஸ அத்தீ²தி ப⁴க³வா ததா²க³தோ.

யதா² ச த⁴ம்மோ, ஏவம் அரியஸங்கோ⁴பி, யதா² அத்தஹிதாய பரஹிதாய ச படிபன்னேஹி ஸுவிஸுத்³த⁴ம் புப்³ப³பா⁴க³ஸமத²விபஸ்ஸனாபடிபத³ம் புரக்க²த்வா தேன தேன மக்³கே³ன க³ந்தப்³ப³ம், தம் தம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ. யதா² வா ப⁴க³வதா ஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³தி³னயோ தே³ஸிதோ, ததா² ச பு³த்³த⁴த்தா ததா² க³த³னதோ ச ததா²க³தோ. தேனாஹ ஸக்கோ தே³வராஜா – ‘‘ததா²க³தம் தே³வமனுஸ்ஸபூஜிதம், ஸங்க⁴ம் நமஸ்ஸாம ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி (கு². பா. 6.18; ஸு. நி. 241), ஸ்வாஸ்ஸ ஸாவகபூ⁴தோ அத்தீ²தி ப⁴க³வா ததா²க³தோ. ஏவம் ததா²க³தபா⁴வேன ததா²க³தோ.

இத³ம்பி ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தபா⁴வதீ³பனே முக²மத்தகமேவ, ஸப்³பா³காரேன பன ததா²க³தோவ ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தபா⁴வம் வண்ணேய்ய. இத³ஞ்ஹி ததா²க³தபத³ம் மஹத்த²ம், மஹாக³திகம், மஹாவிஸயம், தஸ்ஸ அப்பமாத³பத³ஸ்ஸ விய தேபிடகம்பி பு³த்³த⁴வசனம் யுத்திதோ அத்த²பா⁴வேன ஆஹரந்தோ ‘‘அதித்தே²ன த⁴ம்மகதி²கோ பக்க²ந்தோ³’’தி ந வத்தப்³போ³தி.

தத்தே²தம் வுச்சதி –

‘‘யதே²வ லோகே புரிமா மஹேஸினோ,

ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வம் முனயோ இதா⁴க³தா;

ததா² அயம் ஸக்யமுனீபி ஆக³தோ,

ததா²க³தோ வுச்சதி தேன சக்கு²மா.

‘‘பஹாய காமாதி³மலே அஸேஸதோ,

ஸமாதி⁴ஞாணேஹி யதா² க³தா ஜினா;

புராதனா ஸக்யமுனீ ஜுதிந்த⁴ரோ,

ததா² க³தோ தேன ததா²க³தோ மதோ.

‘‘தத²ஞ்ச தா⁴தாயதனாதி³லக்க²ணம்,

ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞவிபா⁴க³பே⁴த³தோ;

ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஜினோயமாக³தோ,

ததா²க³தோ வுச்சதி ஸக்யபுங்க³வோ.

‘‘ததா²னி ஸச்சானி ஸமந்தசக்கு²னா,

ததா² இத³ப்பச்சயதா ச ஸப்³ப³ஸோ;

அனஞ்ஞனேய்யா நயதோ விபா⁴விதா,

ததா² க³தோ தேன ஜினோ ததா²க³தோ.

‘‘அனேகபே⁴தா³ஸுபி லோகதா⁴துஸு,

ஜினஸ்ஸ ரூபாயதனாதி³கோ³சரே;

விசித்தபே⁴தே³ தத²மேவ த³ஸ்ஸனம்,

ததா²க³தோ தேன ஸமந்தலோசனோ.

‘‘யதோ ச த⁴ம்மம் தத²மேவ பா⁴ஸதி,

கரோதி வாசாயனுரூபமத்தனோ;

கு³ணேஹி லோகம் அபி⁴பு⁴ய்யிரீயதி,

ததா²க³தோ தேனபி லோகனாயகோ.

‘‘ததா² பரிஞ்ஞாய ததா²ய ஸப்³ப³ஸோ,

அவேதி³ லோகம் பப⁴வம் அதிக்கமி;

க³தோ ச பச்சக்க²கிரியாய நிப்³பு³திம்,

அரியமக்³க³ஞ்ச க³தோ ததா²க³தோ.

‘‘ததா² படிஞ்ஞாய ததா²ய ஸப்³ப³ஸோ,

ஹிதாய லோகஸ்ஸ யதோயமாக³தோ;

ததா²ய நாதோ² கருணாய ஸப்³ப³தா³,

க³தோ ச தேனாபி ஜினோ ததா²க³தோ.