3-2. மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஅபதா³னவண்ணனா

அனோமத³ஸ்ஸீ ப⁴க³வாத்யாதி³கம் ஆயஸ்மதோ மோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ அபதா³னம். அயஞ்ச தே²ரோ புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² ப⁴வே விவட்டூபனிஸ்ஸயானி புஞ்ஞானி உபசினந்தோ அனோமத³ஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலேதிஆதி³ ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ த⁴ம்மஸேனாபதினோ வத்து²ம்ஹி வுத்தமேவ. தே²ரோ ஹி பப்³ப³ஜிததி³வஸதோ பட்டா²ய ஸத்தமே தி³வஸே மக³த⁴ரட்டே² கல்லவாலகா³மகம் உபனிஸ்ஸாய ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தோ தி²னமித்³தே⁴ ஓக்கமந்தே ஸத்தா²ரா ‘‘மோக்³க³ல்லான, மா துச்சோ² தவ வாயாமோ’’திஆதி³னா ஸம்வேஜிதோ தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா ப⁴க³வதா வுச்சமானம் தா⁴துகம்மட்டா²னம் ஸுணந்தோ ஏவ விபஸ்ஸனாபடிபாடியா உபரிமக்³க³த்தயம் அதி⁴க³ந்த்வா அக்³க³ப²லக்க²ணே ஸாவகஞாணஸ்ஸ மத்த²கம் பாபுணி.

375. ஏவம் து³தியஸாவகபா⁴வம் பத்வா ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ அத்தனோ புப்³ப³கம்மம் ஸரித்வா ஸோமனஸ்ஸவஸேன புப்³ப³சரியம் அபதா³னம் பகாஸேந்தோ அனோமத³ஸ்ஸீ ப⁴க³வாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ந ஓமம் அலாமகம் த³ஸ்ஸனம் பஸ்ஸனம் அஸ்ஸாதி அனோமத³ஸ்ஸீ. தஸ்ஸ ஹி த்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ணபடிமண்டி³தஸரீரத்தா ஸகலம் தி³வஸம் ஸகலம் மாஸம் ஸகலம் ஸம்வச்ச²ரம் ஸம்வச்ச²ரஸதஸஹஸ்ஸம்பி பஸ்ஸந்தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் அதித்திகரம் த³ஸ்ஸனந்தி, அனோமம் அலாமகம் நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸனஸீலோதி வா ‘‘அனோமத³ஸ்ஸீ’’தி லத்³த⁴னாமோ பா⁴க்³யவந்ததாதீ³ஹி காரணேஹி ப⁴க³வா. லோகஜேட்டோ²தி ஸகலஸத்தலோகஸ்ஸ ஜேட்டோ² பதா⁴னோ. ஆஸப⁴ஸதி³ஸத்தா ஆஸபோ⁴, நரானம் ஆஸபோ⁴ நராஸபோ⁴. ஸோ லோகஜேட்டோ² நராஸபோ⁴ அனோமத³ஸ்ஸீ ப⁴க³வா தே³வஸங்க⁴புரக்க²தோ தே³வஸமூஹேஹி பரிவாரிதோ. ஹிமவந்தம்ஹி விஹாஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

376. யதா³ து³தியஸாவகபா⁴வாய து³தியவாரே பத்த²னம் அகாஸி, ததா³ நாமேன வருணோ நாம அஹம் நாக³ராஜா ஹுத்வா நிப்³ப³த்தோ அஹோஸிந்தி அத்தோ². தேன வுத்தம் – ‘‘வருணோ நாம நாமேன, நாக³ராஜா அஹம் ததா³’’தி. காமரூபீதி யதி³ச்சி²தகாமனிம்மானஸீலோ. விகுப்³பா³மீதி விவித⁴ம் இத்³தி⁴விகுப்³ப³னம் கரோமி. மஹோத³தி⁴னிவாஸஹந்தி மஞ்ஜேரிகா நாகா³, பூ⁴மிக³தா நாகா³, பப்³ப³தட்டா² நாகா³, க³ங்கா³வஹேய்யா நாகா³, ஸாமுத்³தி³கா நாகா³தி இமேஸம் நாகா³னம் அந்தரே ஸாமுத்³தி³கனாகோ³ அஹம் மஹோத³தி⁴ம்ஹி ஸமுத்³தே³ நிவாஸிம், வாஸம் கப்பேஸிந்தி அத்தோ².

377. ஸங்க³ணியம் க³ணம் ஹித்வாதி நிச்சபரிவாரபூ⁴தம் ஸகபரிவாரம் நாக³ஸமூஹம் ஹித்வா வினா ஹுத்வா. தூரியம் பட்ட²பேஸஹந்தி அஹம் தூரியம் பட்ட²பேஸிம், வஜ்ஜாபேஸிந்தி அத்தோ². ஸம்பு³த்³த⁴ம் பரிவாரேத்வாதி அனோமத³ஸ்ஸிஸம்பு³த்³த⁴ம் ஸமந்ததோ ஸேவமானா அச்ச²ரா நாக³மாணவிகா வாதே³ஸும் தி³ப்³ப³வாதே³ஹி கீ³தா வாக்யாதீ³ஹி வாதே³ஸும் லத்³தா⁴னுரூபதோ வஜ்ஜேஸும் ததா³தி அத்தோ².

378. வஜ்ஜமானேஸு தூரேஸூதி மனுஸ்ஸனாக³தூரியேஸு பஞ்சங்கி³கேஸு வஜ்ஜமானேஸு. தே³வா தூரானி வஜ்ஜயுந்தி சாதுமஹாராஜிகா தே³வா தி³ப்³ப³தூரியானி வஜ்ஜிம்ஸு வாதே³ஸுந்தி அத்தோ². உபி⁴ன்னம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வானாதி உபி⁴ன்னம் தே³வமனுஸ்ஸானம் பே⁴ரிஸத்³த³ம் ஸுத்வா. திலோகக³ருஸமானோபி பு³த்³தோ⁴ ஸம்பபு³ஜ்ஜ²த² ஜானாதி ஸுணாதீதி அத்தோ².

379. நிமந்தேத்வான ஸம்பு³த்³த⁴ந்தி ஸஸாவகஸங்க⁴ம் ஸம்பு³த்³த⁴ம் ஸ்வாதனாய நிமந்தேத்வா பரிவாரேத்வா. ஸகப⁴வனந்தி அத்தனோ நாக³ப⁴வனம் உபாக³மிம். க³ந்த்வா ச ஆஸனம் பஞ்ஞபேத்வானாதி ரத்திட்டா²னதி³வாட்டா²னகுடிமண்ட³பஸயனனிஸீத³னட்டா²னானி பஞ்ஞாபேத்வா ஸஜ்ஜேத்வாதி அத்தோ². காலமாரோசயிம் அஹந்தி ஏவம் கதபுப்³ப³விதா⁴னோ அஹம் ‘‘காலோ, ப⁴ந்தே, நிட்டி²தம் ப⁴த்த’’ந்தி காலம் ஆரோசயிம் விஞ்ஞாபேஸிம்.

380. கீ²ணாஸவஸஹஸ்ஸேஹீதி ததா³ ஸோ ப⁴க³வா அரஹந்தஸஹஸ்ஸேஹி பரிவுதோ லோகனாயகோ ஸப்³பா³ தி³ஸா ஓபா⁴ஸேந்தோ மே ப⁴வனம் உபாக³மி ஸம்பத்தோதி அத்தோ².

381. அத்தனோ ப⁴வனம் பவிட்ட²ம் ப⁴க³வந்தம் போ⁴ஜனாகாரம் த³ஸ்ஸேந்தோ உபவிட்ட²ம் மஹாவீரந்திஆதி³மாஹ. தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

386. ஓக்காககுலஸம்ப⁴வோதி ஓக்காகரஞ்ஞோ பரம்பராக³தராஜகுலே உப்பன்னோ ஸகலஜம்பு³தீ³பே பாகடராஜகுலே உப்பன்னோ வா கோ³த்தேன கோ³த்தவஸேன கோ³தமோ நாம ஸத்தா² மனுஸ்ஸலோகே ப⁴விஸ்ஸதி.

388. ஸோ பச்சா² பப்³ப³ஜித்வானாதி ஸோ நாக³ராஜா பச்சா² பச்சி²மப⁴வே குஸலமூலேன புஞ்ஞஸம்பா⁴ரேன சோதி³தோ உய்யோஜிதோ ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா கோ³தமஸ்ஸ ப⁴க³வதோ து³தியோ அக்³க³ஸாவகோ ஹேஸ்ஸதீதி ப்³யாகரணமகாஸி.

389. ஆரத்³த⁴வீரியோதி டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு இரியாபதே²ஸு வீரியவா. பஹிதத்தோதி நிப்³பா³னே பேஸிதசித்தோ. இத்³தி⁴யா பாரமிம் க³தோதி ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் இத்³தி⁴மந்தானம் யதி³த³ம் மஹாமோக்³க³ல்லானோ’’தி (அ. நி. 1.180, 190) அதி⁴ட்டா²னித்³தி⁴விகுப்³ப³னித்³தி⁴கம்மவிபாகஜித்³தி⁴ஆதீ³ஸு பாரமிம் பரியோஸானம் க³தோ பத்தோ. ஸப்³பா³ஸவேதி ஆ ஸமந்ததோ ஸவனதோ பவத்தனதோ ‘‘ஆஸவா’’தி லத்³த⁴னாமே காமப⁴வதி³ட்டி²அவிஜ்ஜாத⁴ம்மே ஸப்³பே³ பரிஞ்ஞாய ஸமந்ததோ அஞ்ஞாய ஜானித்வா பஜஹித்வா அனாஸவோ நிக்கிலேஸோ. நிப்³பா³யிஸ்ஸதீதி கிலேஸக²ந்த⁴பரினிப்³பா³னேன நிப்³பா³யிஸ்ஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

390. ஏவம் தே²ரோ அத்தனோ புஞ்ஞவஸேன லத்³த⁴ப்³யாகரணம் வத்வா புன பாபசரியம் பகாஸேந்தோ பாபமித்தோபனிஸ்ஸாயாதிஆதி³மாஹ. தத்த² பாபமித்தே பாபகே லாமகே மித்தே உபனிஸ்ஸாய நிஸ்ஸயே கத்வா தேஹி ஸம்ஸக்³கோ³ ஹுத்வாதி அத்தோ².

தத்ராயமனுபுப்³பீ³ கதா² – ஏகஸ்மிம் ஸமயே தித்தி²யா ஸன்னிபதித்வா மந்தேஸும் – ‘‘ஜானாதா²வுஸோ, கேன காரணேன ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ லாப⁴ஸக்காரோ மஹா ஹுத்வா நிப்³ப³த்தோ’’தி? ‘‘ந ஜானாம’’. ‘‘தும்ஹே பன ந ஜானாதா²’’தி? ‘‘ஆம, ஜானாம’’ – மோக்³க³ல்லானம் நாம ஏகம் பி⁴க்கு²ம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னோ. ஸோ ஹி தே³வலோகம் க³ந்த்வா தே³வதாஹி கதகம்மம் புச்சி²த்வா ஆக³ந்த்வா மனுஸ்ஸானம் கதே²ஸி – ‘‘இத³ம் நாம கத்வா ஏவரூபம் ஸம்பத்திம் லப⁴ந்தீ’’தி. நிரயே நிப்³ப³த்தானம்பி கம்மம் புச்சி²த்வா ஆக³ந்த்வா மனுஸ்ஸானம் கதே²ஸி – ‘‘இத³ம் நாம கத்வா ஏவரூபம் து³க்க²ம் அனுப⁴வந்தீ’’தி. மனுஸ்ஸா தஸ்ஸ கத²ம் ஸுத்வா மஹந்தம் லாப⁴ஸக்காரம் அபி⁴ஹரந்தி. ஸசே தம் மாரேதும் ஸக்கி²ஸ்ஸாம, ஸோ லாப⁴ஸக்காரோ அம்ஹாகம் நிப்³ப³த்திஸ்ஸதி, அத்தே²ஸோ உபாயோதி ஸப்³பே³ ஏகச்ச²ந்தா³ ஹுத்வா ‘‘யம்கிஞ்சி கத்வா தம் மாரேஸ்ஸாமா’’தி அத்தனோ உபட்டா²கே ஸமாத³பேத்வா கஹாபணஸஹஸ்ஸம் லபி⁴த்வா புரிஸகா⁴தகே சோரே பக்கோஸாபேத்வா ‘‘மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ நாம ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகோ காளஸிலாயம் வஸதி, தும்ஹே தத்த² க³ந்த்வா தம் மாரேதா²’’தி தேஸம் தம் ஸஹஸ்ஸம் அத³ம்ஸு. சோரா த⁴னலாபே⁴ன ஸம்படிச்சி²த்வா ‘‘தே²ரம் மாரேஸ்ஸாமா’’தி க³ந்த்வா தஸ்ஸ வஸனட்டா²னம் பரிவாரேஸும். தே²ரோ தேஹி பரிக்கி²த்தபா⁴வம் ஞத்வா குஞ்சிகச்சி²த்³தே³ன நிக்க²மித்வா பக்காமி. சோரா தம் தி³வஸம் தே²ரம் அதி³ஸ்வா புனேகதி³வஸம் தஸ்ஸ வஸனட்டா²னம் பரிக்கி²பிம்ஸு. தே²ரோ ஞத்வா கண்ணிகாமண்ட³லம் பி⁴ந்தி³த்வா ஆகாஸம் பக்க²ந்தி³. ஏவம் தே பட²மமாஸேபி, மஜ்ஜி²மமாஸேபி தே²ரம் க³ஹேதும் நாஸக்கி²ம்ஸு. பச்சி²மமாஸே பன ஸம்பத்தே தே²ரோ அத்தனா கதகம்மஸ்ஸ ஆகட்³ட⁴னபா⁴வம் ஞத்வா ந அபக³ச்சி². சோரா தம் பஹரந்தா தண்டு³லகமத்தானி அட்டீ²னி கரோந்தா பி⁴ந்தி³ம்ஸு. அத² நம் ‘‘மதோ’’தி ஸஞ்ஞாய ஏகஸ்மிம் கு³ம்ப³பிட்டே² கி²பித்வா பக்கமிம்ஸு.

தே²ரோ, ‘‘ஸத்தா²ரம் பஸ்ஸித்வா வந்தி³த்வாவ பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி அத்தபா⁴வம் ஜா²னவேட²னேன வேடே²த்வா ஆகாஸேன ஸத்து² ஸந்திகம் க³ந்த்வா ஸத்தா²ரம் வந்தி³த்வா ‘‘ப⁴ந்தே, பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி ஆஹ. ‘‘பரினிப்³பா³யிஸ்ஸஸி, மோக்³க³ல்லானா’’தி? ‘‘ஆம, ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கத்த² க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘காளஸிலாபதே³ஸம், ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘தேன ஹி, மோக்³க³ல்லான, மய்ஹம் த⁴ம்மம் கதே²த்வா யாஹி. தாதி³ஸஸ்ஸ ஹி மே ஸாவகஸ்ஸ ந தா³னி த³ஸ்ஸனம் அத்தீ²’’தி. ஸோ ‘‘ஏவம் கரிஸ்ஸாமி, ப⁴ந்தே’’தி ஸத்தா²ரம் வந்தி³த்வா ஆகாஸம் உப்பதித்வா ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ விய பரினிப்³பா³னதி³வஸே நானப்பகாரா இத்³தி⁴யோ கத்வா த⁴ம்மம் கதே²த்வா ஸத்தா²ரம் வந்தி³த்வா காளஸிலாபதே³ஸம் க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யி. ‘‘தே²ரம் கிர சோரா மாரேஸு’’ந்தி அயம் கதா² ஸகலஜம்பு³தீ³பே பத்த²ரி.

ராஜா அஜாதஸத்து சோரே பரியேஸனத்தா²ய சரபுரிஸே பயோஜேஸி. தேஸு சோரேஸு ஸுராபானே ஸுரம் பிவந்தேஸு மத்³தே³ஸு ஏகோ ஏகஸ்ஸ பிட்டி²ம் பஹரித்வா பாதேஸி. ஸோ தம் ஸந்தஜ்ஜேந்தோ ‘‘அம்போ⁴ து³ப்³பி³னீத த்வம், கஸ்மா மே பிட்டி²ம் பஹரித்வா பாதேஸி, கிம் பன, அரே து³ட்ட²சோர, தயா மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ பட²மம் பஹதோ’’தி ஆஹ. ‘‘கிம் பன த்வம் மயா பட²மம் பஹதபா⁴வம் ந ஜானாஸீ’’தி? ஏவம் ஏதேஸம் ‘‘மயா பஹதோ, மயா பஹதோ’’தி வத³ந்தானம் ஸுத்வா தே சரபுரிஸா ஸப்³பே³ தே சோரே க³ஹேத்வா ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸும். ராஜா தே சோரே பக்கோஸாபேத்வா புச்சி² – ‘‘தும்ஹேஹி தே²ரோ மாரிதோ’’தி? ‘‘ஆம, தே³வா’’தி. ‘‘கேஹி தும்ஹே உய்யோஜிதா’’தி? ‘‘நக்³க³ஸமணேஹி, தே³வா’’தி. ராஜா பஞ்சஸதே நக்³க³ஸமணே கா³ஹாபேத்வா பஞ்சஸதேஹி சோரேஹி ஸத்³தி⁴ம் ராஜங்க³ணே நாபி⁴பமாணேஸு ஆவாடேஸு நிக²ணாபேத்வா பலாலேஹி படிச்சா²தே³த்வா அக்³கி³ம் தா³பேஸி. அத² நேஸம் ஜா²மபா⁴வம் ஜானித்வா அயனங்க³லேஹி கஸாபேத்வா ஸப்³பே³ க²ண்டா³க²ண்ட³ம் காராபேஸி. ததா³ பி⁴க்கூ² த⁴ம்மஸபா⁴யம் கத²ம் ஸமுட்டா²பேஸும் – ‘‘மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ அத்தனோ அனனுரூபமரணம் பத்தோ’’தி. ஸத்தா² ஆக³ந்த்வா ‘‘காய நுத்த², பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி கதா²ய ஸன்னிஸின்னா’’தி புச்சி²த்வா ‘‘இமாய நாம, ப⁴ந்தே’’தி வுத்தே ‘‘மோக்³க³ல்லானஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, இமஸ்ஸேவ அத்தபா⁴வஸ்ஸ அனனுரூபம் மரணம், புப்³பே³ பன தேன கதகம்மஸ்ஸ அனுரூபமேவா’’தி வத்வா ‘‘கிம் பனஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, புப்³ப³கம்ம’’ந்தி புட்டோ² தம் வித்தா²ரேத்வா கதே²ஸி.

அதீதே, பி⁴க்க²வே, பா³ராணஸியம் ஏகோ குலபுத்தோ ஸயமேவ கோட்டனபசனாதீ³னி கரோந்தோ மாதாபிதரோ படிஜக்³கி³. அத²ஸ்ஸ மாதாபிதரோ ‘‘தாத, த்வம் ஏககோவ கே³ஹே ச அரஞ்ஞே ச கம்மம் கரோந்தோ கிலமஸி, ஏகம் தே குமாரிகம் ஆனேஸ்ஸாமா’’தி வத்வா ‘‘அம்மதாதா, யாவ தும்ஹே ஜீவத², தாவ வோ ஸஹத்தா² உபட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி தேன படிக்கி²த்தாபி புனப்புனம் யாசித்வா குமாரிகம் ஆனேஸும். ஸா கதிபாஹமேவ தே உபட்ட²ஹித்வா பச்சா² தேஸம் த³ஸ்ஸனமபி அனிச்ச²ந்தீ – ‘‘ந ஸக்கா தவ மாதாபிதூஹி ஸத்³தி⁴ம் ஏகட்டா²னே வஸிது’’ந்தி உஜ்ஜா²யித்வா தஸ்மிம் அத்தனோ கத²ம் அக்³க³ண்ஹந்தே தஸ்ஸ ப³ஹிக³தகாலே மகசிவாகக²ண்டா³னி ச யாகு³பே²ணகே ச க³ஹேத்வா தத்த² தத்த² ஆகிரித்வா தேனாக³ந்த்வா ‘‘கிம் இத³’’ந்தி புட்டா² ‘‘இமேஸம் மஹல்லகஅந்தா⁴னம் ஏதம் கம்மம், ஸப்³ப³ம் கே³ஹம் கிலிட்டா² கரோந்தா விசரந்தி, ந ஸக்கா ஏதேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஏகட்டா²னே வஸிது’’ந்தி ஏவம் தாய புனப்புனம் கதி²யமானாய ஏவரூபோபி பூரிதபாரமீ ஸத்தோ மாதாபிதூஹி ஸத்³தி⁴ம் பி⁴ஜ்ஜி. ஸோ ‘‘ஹோது, ஜானிஸ்ஸாமி நேஸம் கத்தப்³ப³கம்ம’’ந்தி தே போ⁴ஜேத்வா ‘‘அம்மதாதா, அஸுகட்டா²னே நாம தும்ஹாகம் ஞாதகா ஆக³மனம் பச்சாஸீஸந்தி, தத்த² க³மிஸ்ஸாமா’’தி தே யானகம் ஆரோபேத்வா ஆதா³ய க³ச்ச²ந்தோ அடவிமஜ்ஜ²ம் பத்தகாலே ‘‘தாத, ரஸ்மியோ க³ண்ஹத², கோ³ணா த³ண்ட³ஸஞ்ஞாய க³மிஸ்ஸந்தி, இமஸ்மிம் டா²னே சோரா வஸந்தி, அஹம் ஓதரித்வா சராமீ’’தி பிது ஹத்தே² ரஸ்மியோ த³த்வா ஓதரித்வா க³ச்ச²ந்தோ ஸத்³த³ம் பரிவத்தேத்வா சோரானம் உட்டி²தஸத்³த³மகாஸி. மாதாபிதரோ ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘சோரா உட்டி²தா’’தி ஸஞ்ஞாய ‘‘தாத, சோரா உட்டி²தா, மஹல்லகா மயம், த்வம் அத்தானமேவ ரக்கா²ஹீ’’தி ஆஹம்ஸு. ஸோ மாதாபிதரோ விரவந்தேபி சோரஸத்³த³ம் கரோந்தோ கோட்டேத்வா மாரேத்வா அடவியம் கி²பித்வா பச்சாக³மி.

ஸத்தா² இத³ம் தஸ்ஸ புப்³ப³கம்மம் கதே²த்வா ‘‘பி⁴க்க²வே, மோக்³க³ல்லானோ ஏத்தகம் கம்மம் கத்வா அனேகவஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி நிரயே பச்சித்வா தாவ பக்காவஸேஸேன அத்தபா⁴வஸதே ஏவமேவ கோட்டேத்வா ஸம்சுண்ணோ மரணம் பத்தோ, ஏவம் மோக்³க³ல்லானேன அத்தனோ கம்மானுரூபமேவ மரணம் லத்³த⁴ம். பஞ்சஹி சோரஸதேஹி ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சதித்தி²யஸதானிபி மம புத்தம் அப்பது³ட்ட²ம் து³ஸ்ஸேத்வா அனுரூபமேவ மரணம் லபி⁴ம்ஸு. அப்பது³ட்டே²ஸு ஹி பது³ஸ்ஸந்தோ த³ஸஹி காரணேஹி அனயப்³யஸனம் பாபுணாதியேவா’’தி அனுஸந்தி⁴ம் க⁴டேத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ இமா கா³தா² அபா⁴ஸி –

‘‘யோ த³ண்டே³ன அத³ண்டே³ஸு, அப்பது³ட்டே²ஸு து³ஸ்ஸதி;

த³ஸன்னமஞ்ஞதரம் டா²னம், கி²ப்பமேவ நிக³ச்ச²தி.

‘‘வேத³னம் ப²ருஸம் ஜானிம், ஸரீரஸ்ஸ வ பே⁴த³னம்;

க³ருகம் வாபி ஆபா³த⁴ம், சித்தக்கே²பம் வ பாபுணே.

‘‘ராஜதோ வா உபஸக்³க³ம், அப்³ப⁴க்கா²னம் வ தா³ருணம்;

பரிக்க²யம் வ ஞாதீனம், போ⁴கா³னம் வ பப⁴ங்கு³னம்.

‘‘அத²வஸ்ஸ அகா³ரானி, அக்³கி³ ட³ஹதி பாவகோ;

காயஸ்ஸ பே⁴தா³ து³ப்பஞ்ஞோ, நிரயம் ஸோபபஜ்ஜதீ’’தி. (த⁴. ப. 137-140);

393. பவிவேகமனுயுத்தோதி பகாரேன விவேகம் ஏகீபா⁴வம் அனுயுத்தோ யோஜிதோ யுத்தப்பயுத்தோ. ஸமாதி⁴பா⁴வனாரதோதி பட²மஜ்ஜா²னாதி³பா⁴வனாய ரதோ அல்லீனோ ச. ஸப்³பா³ஸவே ஸகலகிலேஸே, பரிஞ்ஞாய ஜானித்வா பஜஹித்வா, அனாஸவோ நிக்கிலேஸோ விஹராமீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

394. இதா³னி அத்தனோ புஞ்ஞஸம்பா⁴ரவஸேன புப்³ப³சரிதஸ்ஸ ப²லம் த³ஸ்ஸேந்தோ த⁴ரணிம்பி ஸுக³ம்பீ⁴ரந்திஆதி³மாஹ.

தத்ராயமனுபுப்³பீ³கதா² – பு³த்³தே⁴ன சோதி³தோதி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சோதி³தோ உய்யோஜிதோ. பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பேக்க²தோதி மஹதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பஸ்ஸந்தஸ்ஸ. மிகா³ரமாதுபாஸாத³ம், பாத³ங்கு³ட்டே²ன கம்பயீதி புப்³பா³ராமே விஸாகா²ய மஹாஉபாஸிகாய காரிதம் ஸஹஸ்ஸத்த²ம்ப⁴படிமண்டி³தம் மஹாபாஸாத³ம் அத்தனோ பாத³ங்கு³ட்டே²ன கம்பேஸிம். ஏகஸ்மிஞ்ஹி ஸமயே புப்³பா³ராமே யதா²வுத்தபாஸாதே³ ப⁴க³வதி விஹரந்தே ஸம்ப³ஹுலா நவகதரா பி⁴க்கூ² உபரிபாஸாதே³ நிஸின்னா ஸத்தா²ரம்பி அசிந்தேத்வா திரச்சா²னகத²ம் கதே²துமாரத்³தா⁴. தம் ஸுத்வா ப⁴க³வா தே ஸம்வேஜேத்வா அத்தனோ த⁴ம்மதே³ஸனாய பா⁴ஜனபூ⁴தே காதுகாமோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரம் ஆமந்தேஸி – ‘‘பஸ்ஸஸி த்வம், மோக்³க³ல்லான, நவே பி⁴க்கூ² திரச்சா²னகத²மனுயுத்தே’’தி தம் ஸுத்வா தே²ரோ ஸத்து² அஜ்ஜா²ஸயம் ஞத்வா அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கம் ஆபோகஸிணாரம்மணம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘பாஸாத³ஸ்ஸ பதிட்டி²தோகாஸம் உத³கம் ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²ய பாஸாத³மத்த²கே து²பிகம் பாத³ங்கு³ட்டே²ன பஹரி, பாஸாதோ³ ஓனமித்வா ஏகேன பஸ்ஸேன அட்டா²ஸி. புனபி பஹரி, அபரேனபி பஸ்ஸேன அட்டா²ஸி. தே பி⁴க்கூ² பீ⁴தா ஸம்விக்³கா³ பாஸாத³ஸ்ஸ பதனப⁴யேன ததோ நிக்க²மித்வா ப⁴க³வதோ ஸமீபே அட்ட²ம்ஸு. ஸத்தா² தேஸம் அஜ்ஜா²ஸயம் ஓலோகேத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. தம் ஸுத்வா தேஸு கேசி ஸோதாபத்திப²லே பதிட்ட²ஹிம்ஸு, கேசி ஸகதா³கா³மிப²லே, கேசி அனாகா³மிப²லே, கேசி அரஹத்தப²லே பதிட்ட²ஹிம்ஸு. ஸ்வாயமத்தோ² பாஸாத³கம்பனஸுத்தேன தீ³பேதப்³போ³.

வேஜயந்தபாஸாத³ந்தி ஸோ வேஜயந்தபாஸாதோ³ தாவதிம்ஸப⁴வனே யோஜனஸஹஸ்ஸுப்³பே³தோ⁴ அனேகஸஹஸ்ஸனிய்யூஹகூடாகா³ரபடிமண்டி³தோ தே³வாஸுரஸங்கா³மே அஸுரே ஜினித்வா ஸக்கே தே³வானமிந்தே³ நக³ரமஜ்ஜே² டி²தே உட்டி²தோ விஜயந்தேன நிப்³ப³த்தத்தா ‘‘வேஜயந்தோ’’தி லத்³த⁴னாமோ பாஸாதோ³, தம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘வேஜயந்தபாஸாத³’’ந்தி, தம்பி அயம் தே²ரோ பாத³ங்கு³ட்டே²ன கம்பேதி. ஏகஸ்மிஞ்ஹி ஸமயே ப⁴க³வந்தம் புப்³பா³ராமே விஹரந்தம் ஸக்கோ தே³வராஜா உபஸங்கமித்வா தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்திம் புச்சி². தஸ்ஸ ப⁴க³வா விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. ஸோ தம் ஸுத்வா அத்தமனோ பமுதி³தோ அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா அத்தனோ தே³வலோகமேவ க³தோ. அதா²யஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஏவம் சிந்தேஸி – ‘‘அயம் ஸக்கோ ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா ஏவரூபம் க³ம்பீ⁴ரனிப்³பா³னபடிஸம்யுத்தம் பஞ்ஹம் புச்சி², ப⁴க³வதா ச பஞ்ஹோ விஸ்ஸஜ்ஜிதோ, கிம் நு கோ² ஜானித்வா க³தோ, உதா³ஹு அஜானித்வா. யம்னூனாஹம் தே³வலோகம் க³ந்த்வா தமத்த²ம் ஜானேய்ய’’ந்தி? ஸோ தாவதே³வ தாவதிம்ஸப⁴வனம் க³ந்த்வா ஸக்கம் தே³வானமிந்த³ம் தமத்த²ம் புச்சி². ஸக்கோ தி³ப்³ப³ஸம்பத்தியா பமத்தோ ஹுத்வா விக்கே²பம் அகாஸி. தே²ரோ தஸ்ஸ ஸம்வேக³ஜனனத்த²ம் வேஜயந்தபாஸாத³ம் பாத³ங்கு³ட்டே²ன கம்பேஸி. தேன வுத்தம் –

‘‘யோ வேஜயந்தபாஸாத³ம், பாத³ங்கு³ட்டே²ன கம்பயி;

இத்³தி⁴ப³லேனுபத்த²த்³தோ⁴, ஸம்வேஜேஸி ச தே³வதா’’தி. (ம. நி. 1.513);

அயம் பனத்தோ² – சூளதண்ஹாஸங்க²யவிமுத்திஸுத்தேன (ம. நி. 1.390 ஆத³யோ) தீ³பேதப்³போ³. கம்பிதாகாரோ ஹேட்டா² வுத்தோயேவ. ‘‘ஸக்கம் ஸோ பரிபுச்ச²தீ’’தி (ம. நி. 1.513) யதா²வுத்தமேவ தே²ரஸ்ஸ தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்திபுச்ச²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேனாஹ – ‘‘அபாவுஸோ, ஜானாஸி, தண்ஹக்க²யவிமுத்தியோ’’தி? தஸ்ஸ ஸக்கோ வியாகாஸி. இத³ம் தே²ரேன பாஸாத³கம்பனே கதே ஸம்விக்³க³ஹத³யேன பமாத³ம் பஹாய யோனிஸோ மனஸி கரித்வா பஞ்ஹஸ்ஸ ப்³யாகதபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸத்தா²ரா தே³ஸிதனியாமேனேவ ஹி ஸோ ததா³ கதே²ஸி. தேனாஹ – ‘‘பஞ்ஹம் புட்டோ² யதா²தத²’’ந்தி (ம. நி. 1.513). தத்த² ஸக்கம் ஸோ பரிபுச்ச²தீதி ஸக்கம் தே³வராஜம் மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ ஸத்தா²ரா தே³ஸிதாய தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்தியா ஸம்மதே³வ க³ஹிதபா⁴வம் புச்சி². அதீதத்தே² ஹி இத³ம் வத்தமானவசனம். அபாவுஸோ, ஜானாஸீதி ஆவுஸோ, அபி ஜானாஸி, கிம் ஜானாஸி? தண்ஹக்க²யவிமுத்தியோதி (ம. நி. 1.513) தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்தியோ ஸத்தா²ரா துய்ஹம் தே³ஸிதா, ததா² ‘‘கிம் ஜானாஸீ’’தி புச்ச²தி. தண்ஹக்க²யவிமுத்தியோதி வா தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்திஸுத்தஸ்ஸ தே³ஸனம் புச்ச²தி.

ப்³ரஹ்மானந்தி மஹாப்³ரஹ்மானம். ஸுத⁴ம்மாயாபி⁴தோ ஸப⁴ந்தி (ம. நி. 1.513) ஸுத⁴ம்மாய ஸபா⁴ய. அயம் பன ப்³ரஹ்மலோகே ஸுத⁴ம்மா ஸபா⁴, ந தாவதிம்ஸப⁴வனே. ஸுத⁴ம்மாஸபா⁴விரஹிதோ தே³வலோகோ நாம நத்தி². ‘‘அஜ்ஜாபி தே, ஆவுஸோ, ஸா தி³ட்டி², யா தே தி³ட்டி² புரே அஹூ’’தி இமம் ப்³ரஹ்மலோகம் உபக³ந்தும் ஸமத்தோ² நத்தி² கோசி ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா. ஸத்து² இதா⁴க³மனதோ புப்³பே³ யா துய்ஹம் தி³ட்டி² அஹோஸி, கிம் அஜ்ஜாபி இதா³னிபி ஸா தி³ட்டி² ந விக³தாதி? பஸ்ஸஸி வீதிவத்தந்தம் ப்³ரஹ்மலோகே பப⁴ஸ்ஸரந்தி ப்³ரஹ்மலோகே வீதிபதந்தம் மஹாகப்பினமஹாகஸ்ஸபாதீ³ஹி ஸாவகேஹி பரிவாரிதஸ்ஸ தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா நிஸின்னஸ்ஸ ஸஸாவகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஓகாஸம் பஸ்ஸஸீதி அத்தோ². ஏகஸ்மிஞ்ஹி ஸமயே ப⁴க³வா ப்³ரஹ்மலோகே ஸுத⁴ம்மாய ஸபா⁴ய ஸன்னிபதித்வா ஸன்னிஸின்னஸ்ஸ ‘‘அத்தி² நு கோ² கோசி ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ, ஸோ இத⁴ ஆக³ந்தும் ஸக்குணேய்யா’’தி சிந்தேந்தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ சித்தமஞ்ஞாய தத்த² க³ந்த்வா ப்³ரஹ்முனோ மத்த²கே ஆகாஸே நிஸின்னோ தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா ஓபா⁴ஸம் முஞ்சந்தோ மஹாமோக்³க³ல்லானாதீ³னம் ஆக³மனம் சிந்தேஸி. ஸஹ சிந்தனேன தேபி தத்த² க³ந்த்வா ஸத்தா²ரம் வந்தி³த்வா ஸத்து² அஜ்ஜா²ஸயம் ஞத்வா தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா பச்சேகதி³ஸாஸு நிஸீதி³த்வா ஓபா⁴ஸம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸும். ஸகலப்³ரஹ்மலோகோ ஏகோபா⁴ஸோ அஹோஸி. ஸத்தா² ப்³ரஹ்முனோ கல்லசித்ததம் ஞத்வா சதுஸச்சபகாஸனம் த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. தே³ஸனாபரியோஸானே அனேகானி ப்³ரஹ்மஸஹஸ்ஸானி மக்³க³ப²லேஸு பதிட்ட²ஹிம்ஸு. தம் ஸந்தா⁴ய சோதே³ந்தோ அஜ்ஜாபி தே, ஆவுஸோ, ஸா தி³ட்டீ²தி கா³த²மாஹ. அயம் பனத்தோ² ப³கப்³ரஹ்மஸுத்தேன (ஸம். நி. 1.175) தீ³பேதப்³போ³. வுத்தம் ஹேதம் (ஸம். நி. 1.176) –

‘‘ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன அஞ்ஞதரஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் ஹோதி – ‘நத்தி² ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா யோ இத⁴ ஆக³ச்சே²ய்யா’தி. அத² கோ² ப⁴க³வா தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய; ஏவமேவ ஜேதவனே அந்தரஹிதோ தஸ்மிம் ப்³ரஹ்மலோகே பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ப⁴க³வா தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸீதி³ தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா.

‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி ‘கஹம் நு கோ² ப⁴க³வா ஏதரஹி விஹரதீ’தி? அத்³த³ஸ கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ப⁴க³வந்தம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸின்னம் தேஜோதா⁴தும் ஸமாபன்னம். தி³ஸ்வான ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய; ஏவமேவ ஜேதவனே அந்தரஹிதோ தஸ்மிம் ப்³ரஹ்மலோகே பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ புரத்தி²மம் தி³ஸம் நிஸ்ஸாய தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸீதி³ தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா நீசதரம் ப⁴க³வதோ.

‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மதோ மஹாகஸ்ஸபஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கஹம் நு கோ² ப⁴க³வா ஏதரஹி விஹரதீ’தி? அத்³த³ஸ கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ப⁴க³வந்தம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸின்னம் தேஜோதா⁴தும் ஸமாபன்னம். தி³ஸ்வான ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ…பே… ஏவமேவ ஜேதவனே அந்தரஹிதோ தஸ்மிம் ப்³ரஹ்மலோகே பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ த³க்கி²ணம் தி³ஸம் நிஸ்ஸாய தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸீதி³ தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா நீசதரம் ப⁴க³வதோ.

‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மதோ மஹாகப்பினஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கஹம் நு கோ² ப⁴க³வா ஏதரஹி விஹரதீ’தி? அத்³த³ஸ கோ² ஆயஸ்மா மஹாகப்பினோ ப⁴க³வந்தம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸின்னம் தேஜோதா⁴தும் ஸமாபன்னம். தி³ஸ்வான ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ…பே… ஏவமேவ ஜேதவனே அந்தரஹிதோ தஸ்மிம் ப்³ரஹ்மலோகே பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகப்பினோ பச்சி²மம் தி³ஸம் நிஸ்ஸாய தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸீதி³ தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா நீசதரம் ப⁴க³வதோ.

‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மதோ அனுருத்³த⁴ஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கஹம் நு கோ² ப⁴க³வா ஏதரஹி விஹரதீ’தி? அத்³த³ஸ கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ ப⁴க³வந்தம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸின்னம் தேஜோதா⁴தும் ஸமாபன்னம். தி³ஸ்வான ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ…பே… ஏவமேவ ஜேதவனே அந்தரஹிதோ தஸ்மிம் ப்³ரஹ்மலோகே பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ உத்தரம் தி³ஸம் நிஸ்ஸாய தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ உபரிவேஹாஸம் பல்லங்கேன நிஸீதி³ தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா நீசதரம் ப⁴க³வதோ’’.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தம் ப்³ரஹ்மானம் கா³தா²ய அஜ்ஜ²பா⁴ஸி –

‘‘அஜ்ஜாபி தே ஆவுஸோ ஸா தி³ட்டி², யா தே தி³ட்டி² புரே அஹு;

பஸ்ஸஸி வீதிவத்தந்தம், ப்³ரஹ்மலோகே பப⁴ஸ்ஸர’’ந்தி.

‘‘ந மே மாரிஸ ஸா தி³ட்டி², யா மே தி³ட்டி² புரே அஹு;

பஸ்ஸாமி வீதிவத்தந்தம், ப்³ரஹ்மலோகே பப⁴ஸ்ஸரம்;

ஸ்வாஹம் அஜ்ஜ கத²ம் வஜ்ஜம், அஹம் நிச்சோம்ஹி ஸஸ்ஸதோ’’தி.

‘‘அத² கோ² ப⁴க³வா தம் ப்³ரஹ்மானம் ஸம்வேஜேத்வா ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ…பே… ஏவமேவ தஸ்மிம் ப்³ரஹ்மலோகே அந்தரஹிதோ ஜேதவனே பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ஸோ ப்³ரஹ்மா அஞ்ஞதரம் ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜம் ஆமந்தேஸி – ‘ஏஹி த்வம், மாரிஸ, யேனாயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தேனுபஸங்கம, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏவம் வதே³ஹி – ‘‘அத்தி² நு கோ², மாரிஸ மோக்³க³ல்லான, அஞ்ஞேபி தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாவகா ஏவம்மஹித்³தி⁴கா ஏவம்மஹானுபா⁴வா ஸேய்யதா²பி ப⁴வம் மோக்³க³ல்லானோ கஸ்ஸபோ கப்பினோ அனுருத்³தோ⁴’’தி? ‘ஏவம், மாரிஸா’தி கோ² ஸோ ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜோ தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ படிஸ்ஸுத்வா யேனாயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோச – ‘அத்தி² நு கோ², மாரிஸ மோக்³க³ல்லான, அஞ்ஞேபி தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாவகா ஏவம்மஹித்³தி⁴கா ஏவம்மஹானுபா⁴வா ஸேய்யதா²பி ப⁴வம் மோக்³க³ல்லானோ கஸ்ஸபோ கப்பினோ அனுருத்³தோ⁴’தி? அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தம் ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜம் கா³தா²ய அஜ்ஜ²பா⁴ஸி –

‘‘தேவிஜ்ஜா இத்³தி⁴பத்தா ச, சேதோபரியாயகோவிதா³;

கீ²ணாஸவா அரஹந்தோ, ப³ஹூ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாவகா’’தி.

‘‘அத² கோ² ஸோ ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜோ ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா யேன ஸோ ப்³ரஹ்மா தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா தம் ப்³ரஹ்மானம் ஏதத³வோச – ‘ஆயஸ்மா மாரிஸ மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஏவமாஹ –

‘‘‘தேவிஜ்ஜா இத்³தி⁴பத்தா ச, சேதோபரியாயகோவிதா³;

கீ²ணாஸவா அரஹந்தோ, ப³ஹூ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாவகா’’’தி. –

இத³மவோச ஸோ ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜோ. அத்தமனோ ச ஸோ ப்³ரஹ்மா தஸ்ஸ ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி (ஸம். நி. 1.176).

இத³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘அயம் பனத்தோ² ப³கப்³ரஹ்மஸுத்தேன தீ³பேதப்³போ³’’தி.

மஹானேருனோ கூடந்தி (ம. நி. 1.513) கூடஸீஸேன ஸகலமேவ ஸினேருபப்³ப³தராஜம் வத³ஸி. விமோக்கே²ன அபஸ்ஸயீதி (ம. நி. 1.513) ஜா²னவிமோக்கே²ன நிஸ்ஸயேன அபி⁴ஞ்ஞாயேன பஸ்ஸயீதி அதி⁴ப்பாயோ. வனந்தி (ம. நி. 1.513) ஜம்பு³தீ³பம். ஸோ ஹி வனபா³ஹுல்லதாய ‘‘வன’’ந்தி வுத்தோ. தேனாஹ ‘‘ஜம்பு³மண்ட³ஸ்ஸ இஸ்ஸரோ’’தி. புப்³ப³விதே³ஹானந்தி (ம. நி. 1.513) புப்³ப³விதே³ஹட்டா²னஞ்ச புப்³ப³விதே³ஹந்தி அத்தோ². யே ச பூ⁴மிஸயா நராதி (ம. நி. 1.513) பூ⁴மிஸயா நரா நாம அபரகோ³யானஉத்தரகுருகா ச மனுஸ்ஸா. தே ஹி கே³ஹாபா⁴வதோ ‘‘பூ⁴மிஸயா’’தி வுத்தா. தேபி ஸப்³பே³ அபஸ்ஸயீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அயம் பனத்தோ² நந்தோ³பனந்த³த³மனேன தீ³பேதப்³போ³ – ஏகஸ்மிம் கிர ஸமயே அனாத²பிண்டி³கோ க³ஹபதி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா ‘‘ஸ்வே, ப⁴ந்தே, பஞ்சஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி ஸத்³தி⁴ம் மய்ஹம் கே³ஹே பி⁴க்க²ம் க³ண்ஹதா²’’தி நிமந்தேத்வா பக்காமி. தம்தி³வஸஞ்ச ப⁴க³வதோ பச்சூஸஸமயே த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும் ஓலோகேந்தஸ்ஸ நந்தோ³பனந்தோ³ நாம நாக³ராஜா ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்சி². ப⁴க³வா ‘‘அயம் நாக³ராஜா மய்ஹம் ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, கிம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆவஜ்ஜேந்தோ ஸரணக³மனஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயம் தி³ஸ்வா ‘‘அயம் மிச்சா²தி³ட்டி²கோ தீஸு ரதனேஸு அப்பஸன்னோ, கோ நு கோ² இமம் மிச்சா²தி³ட்டி²கோ விமோசேய்யா’’தி ஆவஜ்ஜேந்தோ மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரம் அத்³த³ஸ. ததோ பபா⁴தாய ரத்தியா ஸரீரபடிஜக்³க³னம் கத்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆனந்த³, பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் ஆரோசேஹி – ‘ததா²க³தோ தே³வசாரிகம் க³ச்ச²தீ’’’தி. தம்தி³வஸஞ்ச நந்தோ³பனந்த³ஸ்ஸ ஆபானபூ⁴மிம் ஸஜ்ஜயிம்ஸு. ஸோ தி³ப்³ப³ரதனபல்லங்கே தி³ப்³பே³ன ஸேதச்ச²த்தேன தா⁴ரியமானோ திவித⁴னாடகேஹி சேவ நாக³பரிஸாய ச பரிவுதோ தி³ப்³ப³பா⁴ஜனேஸு உபட்டா²பிதஅன்னபானம் ஓலோகயமானோ நிஸின்னோ ஹோதி. அத² கோ² ப⁴க³வா யதா² நாக³ராஜா பஸ்ஸதி, ததா² கத்வா தஸ்ஸ விமானமத்த²கேனேவ பஞ்சஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி ஸத்³தி⁴ம் தாவதிம்ஸதே³வலோகாபி⁴முகோ² பாயாஸி.

தேன கோ² பன ஸமயேன நந்தோ³பனந்த³ஸ்ஸ நாக³ராஜஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் ஹோதி ‘‘இமே ஹி நாம முண்ட³ஸமணகா அம்ஹாகம் உபரிப⁴வனேன தே³வானம் தாவதிம்ஸானம் ப⁴வனம் பவிஸந்திபி நிக்க²மந்திபி, ந தா³னி இதோ பட்டா²ய இமேஸம் அம்ஹாகம் மத்த²கே பாத³பம்ஸும் ஓகிரந்தானம் க³ந்தும் த³ஸ்ஸாமீ’’தி உட்டா²ய ஸினேருபாத³ம் க³ந்த்வா தம் அத்தபா⁴வம் விஜஹித்வா ஸினேரும் ஸத்தக்க²த்தும் போ⁴கே³ஹி பரிக்கி²பித்வா உபரி ப²ணம் கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனம் அவகுஜ்ஜேன ப²ணேன பரிக்³க³ஹேத்வா அத³ஸ்ஸனம் க³மேஸி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ரட்ட²பாலோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘புப்³பே³, ப⁴ந்தே, இமஸ்மிம் பதே³ஸே டி²தோ ஸினேரும் பஸ்ஸாமி, ஸினேருபரிப⁴ண்ட³ம் பஸ்ஸாமி, தாவதிம்ஸம் பஸ்ஸாமி, வேஜயந்தம் பஸ்ஸாமி, வேஜயந்தஸ்ஸ பாஸாத³ஸ்ஸ உபரித⁴ஜம் பஸ்ஸாமி. கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹேது கோ பச்சயோ, யம் ஏதரஹி நேவ ஸினேரும் பஸ்ஸாமி…பே… ந வேஜயந்தஸ்ஸ பாஸாத³ஸ்ஸ உபரித⁴ஜம் பஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘அயம், ரட்ட²பால, நந்தோ³பனந்தோ³ நாம நாக³ராஜா தும்ஹாகம் குபிதோ ஸினேரும் ஸத்தக்க²த்தும் போ⁴கே³ஹி பரிக்கி²பித்வா உபரி ப²ணேன படிச்சா²தே³த்வா அந்த⁴காரம் கத்வா டி²தோ’’தி. ‘‘த³மேமி நம், ப⁴ந்தே’’தி. ந ப⁴க³வா நம் அனுஜானி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ப⁴த்³தி³யோ, ஆயஸ்மா ராஹுலோதி அனுக்கமேன ஸப்³பே³பி பி⁴க்கூ² உட்ட²ஹிம்ஸு. ப⁴க³வா அனுஜானி.

அவஸானே மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ – ‘‘அஹம், ப⁴ந்தே, த³மேமி ந’’ந்தி ஆஹ. ‘‘த³மேஹி, மோக்³க³ல்லானா’’தி ப⁴க³வா அனுஜானி. தே²ரோ அத்தபா⁴வம் விஜஹித்வா மஹந்தம் நாக³ராஜவண்ணம் அபி⁴னிம்மினித்வா நந்தோ³பனந்த³ம் சுத்³த³ஸக்க²த்தும் போ⁴கே³ஹி பரிக்கி²பித்வா தஸ்ஸ ப²ணமத்த²கே அத்தனோ ப²ணம் ட²பேத்வா ஸினேருனா ஸத்³தி⁴ம் அபி⁴னிப்பீளேஸி. நாக³ராஜா தூ⁴மாயி. தே²ரோபி ‘‘ந துய்ஹம்யேவ ஸரீரே தூ⁴மோ அத்தி², மய்ஹம்பி அத்தீ²’’தி தூ⁴மாயி. நாக³ராஜஸ்ஸ தூ⁴மோ தே²ரம் ந பா³த⁴தி, தே²ரஸ்ஸ பன தூ⁴மோ நாக³ராஜம் பா³த⁴தி. ததோ நாக³ராஜா பஜ்ஜலி, தே²ரோபி ‘‘ந துய்ஹம்யேவ ஸரீரே அக்³கி³ அத்தி², மய்ஹம்பி அத்தீ²’’தி பஜ்ஜலி. நாக³ராஜஸ்ஸ தேஜோ தே²ரம் ந பா³த⁴தி, தே²ரஸ்ஸ பன தேஜோ நாக³ராஜானம் பா³த⁴தி. நாக³ராஜா – ‘‘அயம் மம் ஸினேருனா அபி⁴னிப்பீளேத்வா தூ⁴மாயதி சேவ பஜ்ஜலதி சா’’தி சிந்தேத்வா ‘‘போ⁴, துவம் கோஸீ’’தி படிபுச்சி². ‘‘அஹம் கோ², நந்த³, மோக்³க³ல்லானோ’’தி. ‘‘ப⁴ந்தே, அத்தனோ பி⁴க்கு²பா⁴வேன திட்டா²ஹீ’’தி.

தே²ரோ தம் அத்தபா⁴வம் விஜஹித்வா தஸ்ஸ த³க்கி²ணகண்ணஸோதேன பவிஸித்வா வாமகண்ணஸோதேன நிக்க²மி, வாமகண்ணஸோதேன பவிஸித்வா த³க்கி²ணகண்ணஸோதேன நிக்க²மி. ததா² த³க்கி²ணனாஸஸோதேன பவிஸித்வா வாமனாஸஸோதேன நிக்க²மி, வாமனாஸஸோதேன பவிஸித்வா த³க்கி²ணனாஸஸோதேன நிக்க²மி. ததோ நாக³ராஜா முக²ம் விவரி, தே²ரோ முகே²ன பவிஸித்வா அந்தோகுச்சி²யம் பாசீனேன ச பச்சி²மேன ச சங்கமதி. ப⁴க³வா – ‘‘மோக்³க³ல்லான, மனஸி கரோஹி, மஹித்³தி⁴கோ நாகோ³’’தி ஆஹ. தே²ரோ ‘‘மய்ஹம் கோ², ப⁴ந்தே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா யானீகதா வத்து²கதா அனுட்டி²தா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴, திட்ட²து, ப⁴ந்தே, நந்தோ³பனந்தோ³, அஹம் நந்தோ³பனந்த³ஸதி³ஸானம் நாக³ராஜானம் ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி த³மேய்ய’’ந்திஆதி³மாஹ.

நாக³ராஜா சிந்தேஸி – ‘‘பவிஸந்தோ தாவ மே ந தி³ட்டோ², நிக்க²மனகாலே தா³னி நம் தா³ட²ந்தரே பக்கி²பித்வா கா²தி³ஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேத்வா ‘‘நிக்க²மத², ப⁴ந்தே, மா மம் அந்தோகுச்சி²யம் அபராபரம் சங்கமந்தோ பா³த⁴யித்தா²’’தி ஆஹ. தே²ரோ நிக்க²மித்வா ப³ஹி அட்டா²ஸி. நாக³ராஜா ‘‘அயம் ஸோ’’தி தி³ஸ்வா நாஸவாதம் விஸ்ஸஜ்ஜி, தே²ரோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜி, லோமகூபம்பிஸ்ஸ வாதோ சாலேதும் நாஸக்கி². அவஸேஸா பி⁴க்கூ² கிர ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸப்³ப³பாடிஹாரியானி காதும் ஸக்குணேய்யும், இமம் பன டா²னம் பத்வா ஏவம் கி²ப்பனிஸந்தினோ ஹுத்வா ஸமாபஜ்ஜிதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸந்தீதி நேஸம் ப⁴க³வா நாக³ராஜத³மனம் நானுஜானி.

நாக³ராஜா ‘‘அஹம் இமஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ நாஸவாதேன லோமகூபம்பி சாலேதும் நாஸக்கி², மஹித்³தி⁴கோ ஸோ ஸமணோ’’தி சிந்தேஸி. தே²ரோ அத்தபா⁴வம் விஜஹித்வா ஸுபண்ணரூபம் அபி⁴னிம்மினித்வா ஸுபண்ணவாதம் த³ஸ்ஸேந்தோ நாக³ராஜானம் அனுப³ந்தி⁴. நாக³ராஜா தம் அத்தபா⁴வம் விஜஹித்வா மாணவகவண்ணம் அபி⁴னிம்மினித்வா ‘‘ப⁴ந்தே, தும்ஹாகம் ஸரணம் க³ச்சா²மீ’’தி வத³ந்தோ தே²ரஸ்ஸ பாதே³ வந்தி³. தே²ரோ ‘‘ஸத்தா², நந்த³, ஆக³தோ, ஏஹி க³மிஸ்ஸாமா’’தி நாக³ராஜானம் த³மேத்வா நிப்³பி³ஸம் கத்வா க³ஹேத்வா ப⁴க³வதோ ஸந்திகம் அக³மாஸி. நாக³ராஜா ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா ‘‘ப⁴ந்தே, தும்ஹாகம் ஸரணம் க³ச்சா²மீ’’தி ஆஹ. ப⁴க³வா ‘‘ஸுகீ² ஹோஹி, நாக³ராஜா’’தி வத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ நிவேஸனம் அக³மாஸி.

அனாத²பிண்டி³கோ ‘‘கிம், ப⁴ந்தே, அதிதி³வா ஆக³தத்தா²’’தி ஆஹ. ‘‘மோக்³க³ல்லானஸ்ஸ ச நந்தோ³பனந்த³ஸ்ஸ ச ஸங்கா³மோ அஹோஸீ’’தி. ‘‘கஸ்ஸ பன, ப⁴ந்தே, ஜயோ, கஸ்ஸ பராஜயோ’’தி? ‘‘மோக்³க³ல்லானஸ்ஸ ஜயோ, நந்த³ஸ்ஸ பராஜயோ’’தி. அனாத²பிண்டி³கோ ‘‘அதி⁴வாஸேது மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸத்தாஹம் ஏகபடிபாடியா ப⁴த்தம் ஸத்தாஹம் தே²ரஸ்ஸ ஸக்காரம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி வத்வா ஸத்தாஹம் பு³த்³த⁴ப்பமுகா²னம் பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் மஹாஸக்காரம் அகாஸி. தேன வுத்தம் – ‘‘நந்தோ³பனந்த³த³மனேன தீ³பேதப்³போ³’’தி.

ஏகஸ்மிஞ்ஹி ஸமயே புப்³பா³ராமே விஸாகா²ய மஹாஉபாஸிகாய காரிதஸஹஸ்ஸக³ப்³ப⁴படிமண்டி³தே பாஸாதே³ ப⁴க³வதி விஹரந்தே…பே… ஸம்வேஜேஸி ச தே³வதாதி. தேன வுத்தம் –

‘‘த⁴ரணிம்பி ஸுக³ம்பீ⁴ரம், ப³ஹலம் து³ப்பத⁴ம்ஸியம்;

வாமங்கு³ட்டே²ன கோ²பே⁴ய்யம், இத்³தி⁴யா பாரமிம் க³தோ’’தி.

தத்த² இத்³தி⁴யா பாரமிம் க³தோதி விகுப்³ப³னித்³தி⁴ஆதி³இத்³தி⁴யா பரியோஸானம் க³தோ பத்தோ.

395. அஸ்மிமானந்தி அஹமஸ்மி பஞ்ஞாஸீலஸமாதி⁴ஸம்பன்னோதிஆதி³ அஸ்மிமானம் ந பஸ்ஸாமி ந அக்கா²மீதி அத்தோ². ததே³வ தீ³பேந்தோ மானோ மய்ஹம் ந விஜ்ஜதீதி ஆஹ. ஸாமணேரே உபாதா³யாதி ஸாமணேரே ஆதி³ம் கத்வா ஸகலே பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ க³ருசித்தம் கா³ரவசித்தம் ஆத³ரப³ஹுமானம் அஹம் கரோமீதி அத்தோ².

396. அபரிமேய்யே இதோ கப்பேதி இதோ அம்ஹாகம் உப்பன்னகப்பதோ அந்தரகப்பாதீ³ஹி அபரிமேய்யே ஏகஅஸங்க்²யேய்யஸ்ஸ உபரி ஸதஸஹஸ்ஸகப்பமத்த²கேதி அத்தோ². யம் கம்மமபி⁴னீஹரிந்தி அக்³க³ஸாவகபா⁴வஸ்ஸ பத³ம் புஞ்ஞஸம்பத்திம் பூரேஸிம். தாஹம் பூ⁴மிமனுப்பத்தோதி அஹம் தம் ஸாவகபூ⁴மிம் அனுப்பத்தோ ஆஸவக்க²யஸங்கா²தம் நிப்³பா³னம் பத்தோ அஸ்மி அம்ஹீதி அத்தோ².

397. அத்த²படிஸம்பி⁴தா³த³யோ சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ ஸோதாபத்திமக்³கா³த³யோ அட்ட² விமோக்கா² இத்³தி⁴விதா⁴த³யோ ச² அபி⁴ஞ்ஞாயோ மே மயா ஸச்சி²கதா பச்சக்க²ம் கதா. பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஓவாதா³னுஸாஸனீஸங்கா²தம் ஸாஸனம் மயா கதம் ஸீலபடிபத்தினிப்பா²த³னவஸேன பரியோஸாபிதந்தி அத்தோ².

இத்த²ந்தி இமினா பகாரேன ஹேட்டா² வுத்தக்கமேன. ஏவம் ஸோ ஏகஸ்ஸேவ அனோமத³ஸ்ஸீபு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸந்திகே த்³விக்க²த்தும் ப்³யாகரணம் லபி⁴. கத²ம்? ஹேட்டா² வுத்தனயேன ஸேட்டி² ஹுத்வா தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸந்திகே லத்³த⁴ப்³யாகரணோ ததோ சுதோ ஸாமுத்³தி³கே நாக³ப⁴வனே நிப்³ப³த்தோ தஸ்ஸேவ ப⁴க³வதோ ஸந்திகே தீ³கா⁴யுகபா⁴வேன உபஹாரம் கத்வா நிமந்தேத்வா போ⁴ஜேத்வா மஹாபூஜம் அகாஸி. ததா³பி ப⁴க³வா ப்³யாகரணம் கதே²ஸி. ஸுத³ந்தி பத³பூரணே நிபாதோ. ஆயஸ்மாதி பியவசனம் க³ருகா³ரவாதி⁴வசனம். மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ இமா அபதா³னகா³தா²யோ அபா⁴ஸித்த² கதே²ஸி. இதீதி பரிஸமாபனத்தே² நிபாதோ.

மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஅபதா³னவண்ணனா ஸமத்தா.