1. பு³த்³த⁴வக்³கோ³

அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னவண்ணனா

5. ‘‘அத² பு³த்³தா⁴பதா³னானி, ஸுணாத² ஸுத்³த⁴மானஸா;

திம்ஸபாரமிஸம்புண்ணா, த⁴ம்மராஜா அஸங்கி²யா’’தி. –

ஏத்த² அதா²தி அதி⁴காரந்தரூபத³ஸ்ஸனத்தே² நிபாதபத³ம், விப⁴த்தியுத்தாயுத்தனிபாதத்³வயேஸு விப⁴த்தியுத்தனிபாதபத³ம். அத² வா –

‘‘அதி⁴காரே மங்க³லே சேவ, நிப்ப²ன்னத்தே²வதா⁴ரணே;

அனந்தரேபக³மனே, அத²-ஸத்³தோ³ பவத்ததி’’.

ததா² ஹி –

‘‘அதி⁴கிச்சம் அதி⁴ட்டா²னம், அதி⁴அத்த²ம் விபா⁴ஸதி;

ஸேட்ட²ஜேட்ட²கபா⁴வேன, அதி⁴காரோ விதீ⁴யதே’’தி. –

வுத்தத்தா பு³த்³தா⁴னம் ஸமத்திம்ஸபாரமித⁴ம்மானம் அதி⁴கிச்சதோ, ஸேட்ட²ஜேட்ட²தோ அதி⁴காரட்டே²ன அத²-ஸத்³தே³ன யுத்தமபதா³னானீதி. திவித⁴போ³தி⁴ஸத்தானம் பூஜாமங்க³லஸபா⁴வதோ ‘‘பூஜா ச பூஜனேய்யானம், ஏதம் மங்க³லமுத்தம’’ந்தி வசனதோ (கு². பா. 5.3; ஸு. நி. 262) மங்க³லட்டே²ன அத²-ஸத்³தே³ன யுத்தமபதா³னானீதி. பு³த்³தா⁴தீ³னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸம்பத்திகிச்சஸ்ஸ அரஹத்தமக்³கே³ன நிப்ப²ன்னதோ நிப்ப²ன்னட்டே²ன அத²-ஸத்³தே³ன யுத்தமபதா³னானீதி. பு³த்³தா⁴தீ³னம் அரஹத்தமக்³கா³தி³குஸலதோ அஞ்ஞகுஸலானம் அபா⁴வதோ அவதா⁴ரணட்டே²ன நிவாரணட்டே²ன அத²-ஸத்³தே³ன யுத்தமபதா³னானீதி. கு²த்³த³கபாட²ஸங்க³ஹானந்தரம் ஸங்க³ஹிதந்தி அனந்தரட்டே²ன அத²-ஸத்³தே³ன யுத்தமபதா³னானீதி. இதோ கு²த்³த³கபாட²தோ பட்டா²யாதி அபக³மனட்டே²ன அத²-ஸத்³தே³ன யுத்தமபதா³னானீதி.

பு³த்³தோ⁴தி ஏத்த² பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴, அனஞ்ஞனேய்யதாய பு³த்³தோ⁴, விஸவிதாய பு³த்³தோ⁴, கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, நிருபக்கிலேஸஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, அது³தியட்டே²ன பு³த்³தோ⁴, தண்ஹாபஹானட்டே²ன பு³த்³தோ⁴, ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴, அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாபா⁴ பு³த்³தோ⁴, பு³த்³தி⁴ பு³த்³த⁴ம் போ³தோ⁴தி அனத்த²ந்தரமேதம். யதா² நீலாதி³வண்ணயோக³தோ படோ ‘‘நீலோ படோ, ரத்தோ படோ’’தி வுச்சதி, ஏவம் பு³த்³த⁴கு³ணயோக³தோ பு³த்³தோ⁴. அத² வா ‘‘போ³தி⁴’’வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம், தேன ஞாணேன ஸகலதி³யட்³ட⁴ஸஹஸ்ஸகிலேஸாரிக³ணே கே²பேத்வா நிப்³பா³னாதி⁴க³மனதோ ஞாணம் ‘‘போ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. தேன ஸம்பயுத்தோ ஸமங்கீ³புக்³க³லோ பு³த்³தோ⁴. தேனேவ ஞாணேன பச்சேகபு³த்³தோ⁴பி ஸப்³ப³கிலேஸே கே²பேத்வா நிப்³பா³னமதி⁴க³ச்ச²தி. பு³த்³தா⁴னம் பன சதூஸு அஸங்க்²யேய்யேஸு கப்பஸதஸஹஸ்ஸேஸு ச பாரமியோ பூரேத்வா போ³தி⁴ஞாணஸ்ஸாதி⁴க³தத்தா ச இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணமஹாகருணாஸமாபத்திஞாணயமகபாடிஹீரஞாணஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாண- அனாவரணஆஸயானுஸயாதி³அஸாதா⁴ரணஞாணானம் ஸமதி⁴க³தத்தா ச ஏகாயபி த⁴ம்மதே³ஸனாய அஸங்க்²யேய்யாஸத்தனிகாயே த⁴ம்மாமதம் பாயேத்வா நிப்³பா³னஸ்ஸ பாபனதோ ச ததே³வ ஞாணம் பு³த்³தா⁴னமேவாதி⁴கபா⁴வதோ தேஸமேவ ஸம்பு³த்³தா⁴னம் அபதா³னம் காரணம் பு³த்³தா⁴பதா³னம். தஞ்ஹி து³வித⁴ம் குஸலாகுஸலவஸேன. பச்சேகபு³த்³தா⁴ பன ந ததா² காதும் ஸமத்தா², அன்னாதி³பச்சயதா³யகானம் ஸங்க³ஹம் கரோந்தாபி –

‘‘இச்சி²தம் பத்தி²தம் துய்ஹம், கி²ப்பமேவ ஸமிஜ்ஜ²து;

பூரேந்து சித்தஸங்கப்பா, சந்தோ³ பன்னரஸோ யதா².

‘‘இச்சி²தம் பத்தி²தம் துய்ஹம், கி²ப்பமேவ ஸமிஜ்ஜ²து;

பூரேந்து சித்தஸங்கப்பா, மணி ஜோதிரஸோ யதா²’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 2.95 புப்³பூ³பனிஸ்ஸயஸம்பத்திகதா²; அ. நி. அட்ட². 1.1.192; த⁴. ப. அட்ட². 1.ஸாமாவதீவத்து²) –

இமாஹி த்³வீஹியேவ கா³தா²ஹி த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தி. தே³ஸேந்தாபி அஸங்க்²யேய்யஸத்தனிகாயே போ³தே⁴தும் ந ஸக்குணந்தி, தஸ்மா ந ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴ஸதி³ஸா ஹுத்வா பாடிஏக்கம் விஸும் பு³த்³தா⁴தி பச்சேகபு³த்³தா⁴. தேஸம் அபதா³னம் காரணம் பச்சேகபு³த்³தா⁴பதா³னம்.

சிரம் டி²தாதி தே²ரா. அத² வா தி²ரதரஸீலாசாரமத்³த³வாதி³கு³ணேஹி யுத்தாதி தே²ரா. அத² வா தி²ரவரஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாவிமுத்திவிமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகு³ணேஹி யுத்தாதி தே²ரா. அத² வா தி²ரதரஸங்கா²தபணீதானுத்தரஸந்தினிப்³பா³னமதி⁴க³தாதி தே²ரா, தே²ரானம் அபதா³னானி தே²ராபதா³னானி. ததா² தாதி³கு³ணேஹி யுத்தாதி தே²ரீ, தே²ரீனம் அபதா³னானி தே²ரீபதா³னானி. தேஸு பு³த்³தா⁴பதா³னே பஞ்சேவ அபதா³னானி, பஞ்சேவ ஸுத்தந்தா. தேனாஹு போராணா –

‘‘பஞ்சேவ அபதா³னானி, பஞ்ச ஸுத்தானி யஸ்ஸ ச;

இத³ம் பு³த்³தா⁴பதா³னந்தி, பட²மம் அனுலோமதோ’’தி.

பச்சேகபு³த்³தா⁴பதா³னேபி பஞ்சேவ அபதா³னானி, பஞ்சேவ ஸுத்தந்தா. தேனாஹு போராணா –

‘‘பஞ்சேவ அபதா³னானி, பஞ்ச ஸுத்தானி யஸ்ஸ ச;

இத³ம் பச்சேகபு³த்³தா⁴பதா³னந்தி, து³தியம் அனுலோமதோ’’தி.

தே²ராபதா³னேஸு த³ஸாதி⁴கபஞ்சஸதாபதா³னானி, வக்³க³தோ ஏகபஞ்ஞாஸ வக்³கா³. தேனாஹு போராணா –

‘‘பஞ்சஸதத³ஸபதா³னானி, ஏகபஞ்ஞாஸ வக்³க³தோ;

இத³ம் தே²ராபதா³னந்தி, ததியம் அனுலோமதோ’’தி.

தே²ரீஅபதா³னேஸு சத்தாலீஸம் அபதா³னானி, வக்³க³தோ சதுரோ வக்³கா³. தேனாஹு போராணா –

‘‘சத்தாலீஸம்பதா³னானி, சதுவக்³கா³னி யஸ்ஸ ச;

இத³ம் தே²ரீபதா³னந்தி, சதுத்த²ம் அனுலோமதோ’’தி.

அபதா³னந்தி ஏத்த² அபதா³ன-ஸத்³தோ³ காரணக³ஹணஅபக³மனபடிபாடிஅக்கோஸனாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹி ஏஸ ‘‘க²த்தியானம் அபதா³னம், ப்³ராஹ்மணானம் அபதா³ன’’ந்திஆதீ³ஸு காரணே தி³ஸ்ஸதி, க²த்தியானம் காரணம் ப்³ராஹ்மணானம் காரணந்தி அத்தோ². ‘‘உபாஸகானம் அபதா³ன’’ந்திஆதீ³ஸு க³ஹணே தி³ஸ்ஸதி, ஸம்ஸுட்டு² க³ஹணந்தி அத்தோ². ‘‘வாணிஜானம் அபதா³னம், ஸுத்³தா³னம் அபதா³ன’’ந்திஆதீ³ஸு அபக³மனே தி³ஸ்ஸதி, ததோ ததோ தேஸம் அபக³மனந்தி அத்தோ². ‘‘பிண்ட³பாதிகோ பி⁴க்கு² ஸபதா³னசாரவஸேன பிண்டா³ய சரதீ’’திஆதீ³ஸு படிபாடியா தி³ஸ்ஸதி, க⁴ரபடிபாடியா சரதீதி அத்தோ². ‘‘அபக³தா இமே ஸாமஞ்ஞா, அபக³தா இமே ப்³ரஹ்மஞ்ஞாதி அபதா³னேதீ’’திஆதீ³ஸு அக்கோஸனே தி³ஸ்ஸதி, அக்கோஸதி பரிபா⁴ஸதீதி அத்தோ². இத⁴ பன காரணே தி³ஸ்ஸதி. தஸ்மா பு³த்³தா⁴னம் அபதா³னானி பு³த்³தா⁴பதா³னி, பு³த்³த⁴காரணானீதி அத்தோ². க³ங்கா³வாலுகூபமானம் அனேகேஸம் பு³த்³தா⁴னம் தா³னபாரமிதாதி³ஸமத்திம்ஸபாரமிதா காரணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² அதி⁴காராதீ³ஸு யுத்தஅபதா³னானி ஸுத்³த⁴மானஸா ஸுணாதா²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

தத்த² ஸுத்³த⁴மானஸாதி அரஹத்தமக்³க³ஞாணேன தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் கே²பேத்வா டி²தத்தா ஸுத்³த⁴மானஸா பரிஸுத்³த⁴சித்தா ஸுத்³த⁴ஹத³யா பஞ்சஸதா கீ²ணாஸவா இமஸ்மிம் த⁴ம்மஸபா⁴யே ஸன்னிஸின்னா ஸுணாத², ஓஹிதஸோதா மனஸி கரோதா²தி அத்தோ².

ஏத்த² பன ‘‘அபதா³னானீ’’தி அவத்வா பச்சேகபு³த்³தா⁴பதா³னதே²ராபதா³னதே²ரீஅபதா³னேஸு விஜ்ஜமானேஸுபி ‘‘அத² பு³த்³தா⁴பதா³னானீ’’தி வசனம் க²ந்த⁴யமகஆயதனதா⁴துஸச்சஸங்கா²ரஅனுஸயயமகேஸு விஜ்ஜமானேஸுபி பதா⁴னவஸேன ஆதி³வஸேன ச ‘‘மூலயமக’’ந்தி வசனம் விய, தேரஸஸங்கா⁴தி³ஸேஸத்³வேஅனியததிம்ஸனிஸ்ஸக்³கி³யேஸு விஜ்ஜமானேஸுபி பதா⁴னவஸேன ஆதி³வஸேன ச ‘‘பாராஜிககண்டோ³’’தி வசனம் விய ச இதா⁴பி பதா⁴னவஸேன ஆதி³வஸேன ச வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴பதா³னானீ’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘வண்ணாக³மோ…பே… பஞ்சவித⁴ம் நிருத்த’’ந்தி நிருத்தினயேன வா ‘‘தேஸு வுத்³தி⁴லோபாக³மவிகாரவிபரீதாதே³ஸா சா’’தி ஸுத்தேன வா ததியத்த²வாசகஸ்ஸ ஸம்மாதினிபாதபத³ஸ்ஸ, ஸயம்ஸத்³த³த்த²வாசகஸ்ஸ ஸ-ந்திஉபஸக்³க³பத³ஸ்ஸ ச லோபம் கத்வா கிதந்தவாசீபு³த்³த⁴ஸத்³த³மேவ க³ஹேத்வா கா³தா²ப³ந்த⁴ஸுக²த்த²ம் ‘‘பு³த்³தா⁴பதா³னானீ’’தி வுத்தம். தஸ்மா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴பதா³னானீதி அத்தோ².

இதி விஸுத்³த⁴ஜனவிலாஸினியா அபதா³ன-அட்ட²கதா²ய

அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னவண்ணனா நிட்டி²தா.

1. பு³த்³த⁴அபதா³னவண்ணனா

இதா³னி அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னானந்தரம் அபதா³னட்ட²கத²ம் கதே²துகாமோ –

‘‘ஸபதா³னம் அபதா³னம், விசித்ரனயதே³ஸனம்;

யம் கு²த்³த³கனிகாயஸ்மிம், ஸங்கா³யிம்ஸு மஹேஸயோ;

தஸ்ஸ தா³னி அனுப்பத்தோ, அத்த²ஸம்வண்ணனாக்கமோ’’தி.

தத்த² யம் அபதா³னம் தாவ ‘‘ஸகலம் பு³த்³த⁴வசனம் ஏகவிமுத்திரஸ’’ந்தி வுத்தத்தா ஏகரஸே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, த⁴ம்மவினயவஸேன த்³விதா⁴ஸங்க³ஹே த⁴ம்மே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, பட²மமஜ்ஜி²மபச்சி²மபு³த்³த⁴வசனேஸு மஜ்ஜி²மபு³த்³த⁴வசனே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, வினயாபி⁴த⁴ம்மஸுத்தந்தபிடகேஸு ஸுத்தந்தபிடகே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, தீ³க⁴னிகாயமஜ்ஜி²மஸம்யுத்தஅங்கு³த்தரகு²த்³த³கனிகாயேஸு பஞ்சஸு கு²த்³த³கனிகாயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரணம் கா³தா² உதா³னம் இதிவுத்தகம் ஜாதகம் அப்³பு⁴தத⁴ம்மம் வேத³ல்லந்தி நவஸு ஸாஸனங்கே³ஸு கா³தா²ய ஸங்க³ஹிதம்.

‘‘த்³வாஸீதி பு³த்³த⁴தோ க³ண்ஹிம், த்³வேஸஹஸ்ஸானி பி⁴க்கு²தோ;

சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸானி, யேமே த⁴ம்மா பவத்தினோ’’தி. –

ஏவம் வுத்தசதுராஸீதிஸஹஸ்ஸத⁴ம்மக்க²ந்தே⁴ஸு கதிபயத⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதம் ஹோதீதி.

இதா³னி தம் அபதா³னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘திம்ஸபாரமிஸம்புண்ணா, த⁴ம்மராஜா அஸங்கி²யா’’தி ஆஹ. தத்த² த³ஸபாரமிதாவ பச்சி²மமஜ்ஜி²முக்கட்ட²வஸேன த³ஸபாரமீத³ஸஉபபாரமீத³ஸபரமத்த²பாரமீனம் வஸேன ஸமத்திம்ஸபாரமீ. தாஹி ஸம்ஸுட்டு² புண்ணா ஸம்புண்ணா ஸமன்னாக³தா ஸமங்கீ³பூ⁴தா அஜ்ஜா²பன்னா ஸம்யுத்தாதி திம்ஸபாரமிஸம்புண்ணா. ஸகலலோகத்தயவாஸினே ஸத்தனிகாயே மேத்தாகருணாமுதி³தாஉபேக்கா²ஸங்கா²தாஹி சதூஹி ப்³ரஹ்மவிஹாரஸமாபத்தீஹி வா ப²லஸமாபத்திவிஹாரேன வா ஏகசித்தபா⁴வேன அத்தனோ ச காயே ரஞ்ஜேந்தி அல்லீயாபேந்தீதி ராஜானோ, த⁴ம்மேன ராஜானோ த⁴ம்மராஜா, இத்த²ம்பூ⁴தா பு³த்³தா⁴. த³ஸஸதம் ஸஹஸ்ஸம் த³ஸஸஹஸ்ஸம் ஸதஸஹஸ்ஸம் த³ஸஸதஸஹஸ்ஸம் கோடி பகோடி கோடிப்பகோடி நஹுதம் நின்னஹுதம் அக்கோ²பி⁴ணி பி³ந்து³ அப்³பு³த³ம் நிரப்³பு³த³ம் அஹஹம் அப³ப³ம் அடடம் ஸோக³ந்தி⁴கம் உப்பலம் குமுத³ம் புண்ட³ரிகம் பது³மம் கதா²னம் மஹாகதா²னம் அஸங்க்²யேய்யானம் வஸேன அஸங்கி²யா ஸங்கா²ரஹிதா த⁴ம்மராஜானோ அதீதா விக³தா நிருத்³தா⁴ அப்³ப⁴த்த²ம் க³தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

6. தேஸு அதீதபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரஞ்ச அத்தனா போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தேன சக்கவத்திரஞ்ஞா ஹுத்வா கதஸம்பா⁴ரஞ்ச ஆனந்த³த்தே²ரேன புட்டோ² ப⁴க³வா ‘‘ஸம்போ³தி⁴ம் பு³த்³த⁴ஸேட்டா²ன’’ந்திஆதி³மாஹ. போ⁴ ஆனந்த³, மம அபதா³னம் ஸுணோஹீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஆனந்த³, அஹம் புப்³பே³ போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரபூரணகாலே சக்கவத்திராஜா ஹுத்வா ஸேட்டா²னம் பஸட்டா²னம் படிவித்³த⁴சதுஸச்சானம் பு³த்³தா⁴னம் ஸம்போ³தி⁴ம் சதுஸச்சமக்³க³ஞாணம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் வா ஸிரஸா அபி⁴வாத³யேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸஸங்கே⁴ ஸாவகஸங்க⁴ஸஹிதே லோகனாயகே லோகஜேட்டே² பு³த்³தே⁴ த³ஸஹி அங்கு³லீஹி உபோ⁴ஹி ஹத்த²புடேஹி நமஸ்ஸித்வா வந்தி³த்வா ஸிரஸா ஸீஸேன அபி⁴வாத³யே ஆத³ரேன தோ²மனம் கத்வா பணாமம் கரோமீதி அத்தோ².

7. யாவதா பு³த்³த⁴கே²த்தேஸூதி த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளேஸு பு³த்³த⁴கே²த்தேஸு, ஆகாஸட்டா² ஆகாஸக³தா, பூ⁴மட்டா² பூ⁴மிதலக³தா, வேளுரியாத³யோ ஸத்த ரதனா அஸங்கி²யா ஸங்கா²ரஹிதா, யாவதா யத்தகா, விஜ்ஜந்தி. தானி ஸப்³பா³னி மனஸா சித்தேன ஸமாஹரே, ஸம் ஸுட்டு² சித்தேன அதி⁴ட்ட²ஹித்வா ஆஹரிஸ்ஸாமீதி அத்தோ², மம பாஸாத³ஸ்ஸ ஸாமந்தா ராஸிம் கரோமீதி அத்தோ².

8. தத்த² ரூபியபூ⁴மியந்தி தஸ்மிம் அனேகபூ⁴மிம்ஹி பாஸாதே³ ரூபியமயம் ரஜதமயம் பூ⁴மிம் நிம்மிதந்தி அத்தோ². அஹம் ரதனமயம் ஸத்தஹி ரதனேஹி நிம்மிதம் அனேகஸதபூ⁴மிகம் பாஸாத³ம் உப்³பி³த்³த⁴ம் உக்³க³தம் நப⁴முக்³க³தம் ஆகாஸே ஜோதமானம் மாபயிந்தி அத்தோ².

9. தமேவ பாஸாத³ம் வண்ணேந்தோ ‘‘விசித்தத²ம்ப⁴’’ந்த்யாதி³மாஹ. விசித்தேஹி அனேகேஹி மஸாரக³ல்லாதி³வண்ணேஹி த²ம்பே⁴ஹி உஸ்ஸாபிதம் ஸுகதம் ஸுட்டு² கதம் லக்க²ணயுத்தம் ஆரோஹபரிணாஹவஸேன ஸுட்டு² விப⁴த்தம் அனேககோடிஸதக்³க⁴னதோரணனிம்மிதத்தா மஹாரஹம். புனபி கிம் விஸிட்ட²ம்? கனகமயஸங்கா⁴டம் ஸுவண்ணேஹி கததுலாஸங்கா⁴டவலயேஹி யுத்தம், தத்த² உஸ்ஸாபிதகோந்தேஹி ச ச²த்தேஹி ச மண்டி³தம் ஸோபி⁴தம் பாஸாத³ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

10. புனபி பாஸாத³ஸ்ஸேவ ஸோப⁴ம் வண்ணேந்தோ ‘‘பட²மா வேளுரியா பூ⁴மீ’’த்யாதி³மாஹ. தஸ்ஸ அனேகஸதபூ⁴மிபாஸாத³ஸ்ஸ ஸுபா⁴ இட்டா² கந்தா மனாபா அப்³ப⁴ஸமா வலாஹகபடலஸதி³ஸா விமலா நிம்மலா வேளுரியமணிமயா நீலவண்ணா பட²மா பூ⁴மி அஹோஸீதி அத்தோ². ஜலஜனளினபது³மேஹி ஆகிண்ணா ஸமங்கீ³பூ⁴தா வராய உத்தமாய கஞ்சனபூ⁴மியா ஸுவண்ணபூ⁴மியாவ ஸோப⁴தீதி அத்தோ².

11. தஸ்ஸேவ பாஸாத³ஸ்ஸ காசி பூ⁴மி பவாளம்ஸா பவாளகோட்டா²ஸா பவாளவண்ணா, காசி பூ⁴மி லோஹிதகா லோஹிதவண்ணா, காசி பூ⁴மி ஸுபா⁴ மனோஹரா இந்த³கோ³பகவண்ணாபா⁴ ரஸ்மியோ நிச்ச²ரமானா, காசி பூ⁴மி த³ஸ தி³ஸா ஓபா⁴ஸதீதி அத்தோ².

12. தஸ்மிம்யேவ பாஸாதே³ நிய்யூஹா நிக்³க³தபமுக²ஸாலா ச ஸுவிப⁴த்தா ஸுட்டு² விப⁴த்தா கோட்டா²ஸதோ விஸும் விஸும் கதா ஸீஹபஞ்ஜரா ஸீஹத்³வாரா ச. சதுரோ வேதி³காதி சதூஹி வேதி³காவலயேஹி ஜாலகவாடேஹி ச மனோரமா மனஅல்லீயனகா க³ந்தா⁴வேளா க³ந்த⁴தா³மா ச ஓலம்ப³ந்தீதி அத்தோ².

13. தஸ்மிம்யேவ பாஸாதே³ ஸத்தரதனபூ⁴ஸிதா ஸத்தரதனேஹி ஸோபி⁴தா கூடாகா³ரா. கிம் பூ⁴தா? நீலா நீலவண்ணா, பீதா பீதவண்ணா ஸுவண்ணவண்ணா, லோஹிதகா லோஹிதகவண்ணா ரத்தவண்ணா, ஓதா³தா ஓதா³தவண்ணா ஸேதவண்ணா, ஸுத்³த⁴காளகா அமிஸ்ஸகாளவண்ணா, கூடாகா³ரவரூபேதா கூடாகா³ரவரேஹி கண்ணிககூடாகா³ரவரேஹி உபேதோ ஸமன்னாக³தோ ஸோ பாஸாதோ³தி அத்தோ².

14. தஸ்மிம்யேவ பாஸாதே³ ஓலோகமயா உத்³த⁴ம்முகா² பது³மா ஸுபுப்பி²தா பது³மா ஸோப⁴ந்தி, ஸீஹப்³யக்³கா⁴தீ³ஹி வாளமிக³க³ணேஹி ச ஹம்ஸகோஞ்சமயூராதி³பக்கி²ஸமூஹேஹி ச ஸோபி⁴தோ ஸோ பாஸாதோ³தி அத்தோ². அதிஉச்சோ ஹுத்வா நப⁴முக்³க³தத்தா நக்க²த்ததாரகாஹி ஆகிண்ணோ சந்த³ஸூரேஹி சந்த³ஸூரியரூபேஹி ச மண்டி³தோ ஸோ பாஸாதோ³தி அத்தோ².

15. ஸோ ஏவ சக்கவத்திஸ்ஸ பாஸாதோ³ ஹேமஜாலேன ஸுவண்ணஜாலேன ஸஞ்ச²ன்னா, ஸோண்ணகிங்கணிகாயுதோ ஸுவண்ணகிங்கணிகஜாலேஹி யுதோ ஸமன்னாக³தோதி அத்தோ². மனோரமா மனல்லீயனகா ஸோண்ணமாலா ஸுவண்ணபுப்ப²பந்தியோ வாதவேகே³ன வாதப்பஹாரேன கூஜந்தி ஸத்³த³ம் கரோந்தீதி அத்தோ².

16. மஞ்ஜேட்ட²கம் மஞ்ஜிட்ட²வண்ணம், லோஹிதகம் லோஹிதவண்ணம், பீதகம் பீதவண்ணம், ஹரிபிஞ்ஜரம் ஜம்போ³னத³ஸுவண்ணவண்ணம் பஞ்ஜரவண்ணஞ்ச த⁴ஜம் நானாரங்கே³ஹி அனேகேஹி வண்ணேஹி, ஸம்பீதம் ரஞ்ஜிதம் த⁴ஜம், உஸ்ஸிதம் தஸ்மிம் பாஸாதே³ உஸ்ஸாபிதம். த⁴ஜமாலினீதி லிங்க³விபல்லாஸவஸேன வுத்தம், த⁴ஜமாலாயுத்தோ ஸோ பாஸாதோ³தி அத்தோ².

17. தஸ்மிம் பாஸாதே³ அத்த²ரணாத³யோ வண்ணேந்தோ ‘‘ந நம் ப³ஹூ’’த்யாதி³மாஹ. தத்த² நம் பாஸாத³ம் ப³ஹூஹி அவிஜ்ஜமானம் நாம நத்தீ²தி அத்தோ², நானாஸயனவிசித்தா அனேகேஹி அத்த²ரணேஹி விசித்தா ஸோபி⁴தா மஞ்சபீடா²தி³ஸயனா அனேகஸதா அனேகஸதஸங்க்²யா, கிம் பூ⁴தா? ப²லிகா ப²லிகமணிமயா ப²லிகாஹி கதா, ரஜதாமயா ரஜதேஹி கதா, மணிமயா நீலமணீஹி கதா, லோஹிதங்கா³ ரத்தஜாதிமணீஹி கதா, மஸாரக³ல்லமயா கப³ரவண்ணமணீஹி கதா, ஸண்ஹகாஸிகஸந்த²தா ஸண்ஹேஹி ஸுகு²மேஹி காஸிகவத்தே²ஹி அத்த²தா.

18. பாவுராதி பாவுரணா. கீதி³ஸா? கம்ப³லா லோமஸுத்தேஹி கதா, து³கூலா து³கூலபடேஹி கதா, சீனா சீனபடேஹி கதா, பத்துண்ணா பத்துண்ணதே³ஸே ஜாதபடேஹி கதா, பண்டு³ பண்டு³வண்ணா, விசித்தத்த²ரணம் அனேகேஹி அத்த²ரணேஹி பாவுரணேஹி ச விசித்தம், ஸப்³ப³ம் ஸயனம், மனஸா சித்தேன, அஹம் பஞ்ஞபேஸிந்தி அத்தோ².

19. ததே³வ பாஸாத³ம் வண்ணேந்தோ ‘‘தாஸு தாஸ்வேவ பூ⁴மீஸூ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ரதனகூடலங்கதந்தி ரதனமயகூடேஹி ரதனகண்ணிகாஹி அலங்கதம் ஸோபி⁴தந்தி அத்தோ². மணிவேரோசனா உக்காதி வேரோசனமணீஹி ரத்தமணீஹி கதா, உக்கா த³ண்ட³பதீ³பா. தா⁴ரயந்தா ஸுதிட்ட²ரேதி ஆகாஸே ஸுட்டு² தா⁴ரயந்தா க³ண்ஹந்தா அனேகஸதஜனா ஸுட்டு² திட்ட²ந்தீதி அத்தோ².

20. புன ததே³வ பாஸாத³ம் வண்ணேந்தோ ‘‘ஸோப⁴ந்தி ஏஸிகாத²ம்பா⁴’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஏஸிகாத²ம்பா⁴ நாம நக³ரத்³வாரே ஸோப⁴னத்தா²ய நிகா²தா த²ம்பா⁴, ஸுபா⁴ இட்டா², கஞ்சனதோரணா ஸுவண்ணமயா, ஜம்போ³னதா³ ஜம்போ³னத³ஸுவண்ணமயா ச, ஸாரமயா க²தி³ரருக்க²ஸாரமயா ச ரஜதமயா ச தோரணா ஸோப⁴ந்தி, ஏஸிகா ச தோரணா ச தம் பாஸாத³ம் ஸோப⁴யந்தீதி அத்தோ².

21. தஸ்மிம் பாஸாதே³ ஸுவிப⁴த்தா அனேகா ஸந்தீ⁴ கவாடேஹி ச அக்³க³ளேஹி ச சித்திதா ஸோபி⁴தா ஸந்தி⁴பரிக்கே²பா ஸோப⁴யந்தீதி அத்தோ², உப⁴தோதி தஸ்ஸ பாஸாத³ஸ்ஸ உபோ⁴ஸு பஸ்ஸேஸு, புண்ணக⁴டா அனேகேஹி பது³மேஹி அனேகேஹி ச உப்பலேஹி, ஸம்யுதா புண்ணா தம் பாஸாத³ம் ஸோப⁴யந்தீதி அத்தோ².

22-23. ஏவம் பாஸாத³ஸ்ஸ ஸோப⁴ம் வண்ணேத்வா ரதனமயம் பாஸாத³ஞ்ச ஸக்காரஸம்மானஞ்ச பகாஸேந்தோ ‘‘அதீதே ஸப்³ப³பு³த்³தே⁴ சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அதீதேதி அதிக்கந்தே விக³தே காலே ஜாதே பூ⁴தே, ஸஸங்கே⁴ ஸாவகஸமூஹஸஹிதே, ஸப்³பே³ லோகனாயகே பு³த்³தே⁴ ஸபா⁴வேன பகதிவண்ணேன ரூபேன ஸண்டா²னேன ச, ஸஸாவகே ஸாவகஸஹிதே, பு³த்³தே⁴ நிம்மினித்வா யேன த்³வாரேன பாஸாதோ³ பவிஸிதப்³போ³ ஹோதி, தேன த்³வாரேன பவிஸித்வா ஸஸாவகா ஸப்³பே³ பு³த்³தா⁴ ஸப்³ப³ஸோண்ணமயே ஸகலஸுவண்ணமயே, பீடே² நிஸின்னா அரியமண்ட³லா அரியஸமூஹா அஹேஸுந்தி அத்தோ².

24-25. ஏதரஹி வத்தமானே காலே அனுத்தரா உத்தரவிரஹிதா யே ச பு³த்³தா⁴ அத்தி² ஸம்விஜ்ஜந்தி, தே ச பச்சேகபு³த்³தே⁴ அனேகஸதே ஸயம்பூ⁴ ஸயமேவ பூ⁴தே அஞ்ஞாசரியரஹிதே, அபராஜிதே க²ந்த⁴கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரமச்சுதே³வபுத்தமாரேஹி அபராஜிதே, ஜயமாபன்னே ஸந்தப்பேஸிந்தி அத்தோ². ப⁴வனம் மய்ஹம் பாஸாத³ம் அதீதகாலே ச வத்தமானகாலே ச, ஸப்³பே³ பு³த்³தா⁴ ஸமாருஹும் ஸம் ஸுட்டு² ஆருஹிம்ஸூதி அத்தோ².

26. யே தி³ப்³பா³ தி³வி ப⁴வா தி³ப்³பா³ தே³வலோகே ஜாதா, யே ச ப³ஹூ கப்பருக்கா² அத்தி². யே ச மானுஸா மனுஸ்ஸே ஜாதா யே ச ப³ஹூ கப்பருக்கா² அத்தி², ததோ ஸப்³ப³ம் து³ஸ்ஸம் ஸமாஹந்த்வா ஸம் ஸுட்டு² ஆஹரித்வா தேசீவரானி காரேத்வா தே பச்சேகபு³த்³தே⁴ திசீவரேஹி அச்சா²தே³மீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

27. ஏவம் திசீவரேஹி அச்சா²தே³த்வா பாருபாபேத்வா தேஸம் நிஸின்னானம் பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ஸம்பன்னம் மது⁴ரம் க²ஜ்ஜம் கா²தி³தப்³ப³ம் பூவாதி³ கிஞ்சி, மது⁴ரம் போ⁴ஜ்ஜம் பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம் ஆஹாரஞ்ச, மது⁴ரம் ஸாயனீயம் லேஹனீயஞ்ச, ஸம்பன்னம் மது⁴ரம் பிவிதப்³ப³ம் அட்ட²பானஞ்ச, போ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம் ஆஹாரஞ்ச, ஸுபே⁴ ஸுந்த³ரே மணிமயே ஸேலமயே பத்தே ஸம் ஸுட்டு² பூரேத்வா அதா³ஸிம் படிக்³க³ஹாபேஸிந்தி அத்தோ².

28. ஸப்³பே³ தே அரியமண்ட³லா ஸப்³பே³ தே அரியஸமூஹா, தி³ப்³ப³சக்கு² ஸமா ஹுத்வா மட்டா²தி தி³ப்³ப³சக்கு²ஸமங்கி³னோ ஹுத்வா மட்டா² கிலேஸேஹி ரஹிதத்தா ஸிலிட்டா² ஸோப⁴மானா சீவரஸம்யுதா திசீவரேஹி ஸமங்கீ³பூ⁴தா மது⁴ரஸக்க²ராஹி ச தேலேன ச மது⁴பா²ணிதேஹி ச பரமன்னேன உத்தமேன அன்னேன ச மயா தப்பிதா அப்பிதா பரிபூரிதா அஹேஸுந்தி அத்தோ².

29. தே ஏவம் ஸந்தப்பிதா அரியமண்ட³லா ரதனக³ப்³ப⁴ம் ஸத்தஹி ரதனேஹி நிம்மிதக³ப்³ப⁴ம் கே³ஹம், பவிஸித்வா கு³ஹாஸயா கு³ஹாயம் ஸயமானா, கேஸரீவ கேஸரஸீஹா இவ, மஹாரஹம்ஹி ஸயனே அனக்³கே⁴ மஞ்சே, ஸீஹஸேய்யமகப்பயும் யதா² ஸீஹோ மிக³ராஜா த³க்கி²ணபஸ்ஸேன ஸயந்தோ பாதே³ பாத³ம் அச்சாதா⁴ய த³க்கி²ணஹத்த²ம் ஸீஸூபதா⁴னம் கத்வா வாமஹத்த²ம் உஜுகம் ட²பேத்வா வாலதி⁴ம் அந்தரஸத்தி²யம் கத்வா நிச்சலோ ஸயதி, ஏவம் ஸேய்யம் கப்பயும் கரிம்ஸூதி அத்தோ².

30. தே ஏவம் ஸீஹஸேய்யம் கப்பேத்வா ஸம்பஜானா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸம்பன்னா. ஸமுட்டா²ய ஸம் ஸுட்டு² உட்ட²ஹித்வா ஸயனே பல்லங்கமாபு⁴ஜும் ஊருப³த்³தா⁴ஸனம் கரிம்ஸூதி அத்தோ².

31. கோ³சரம் ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னந்தி ஸப்³பே³ஸம் அதீதானாக³தானம் பு³த்³தா⁴னம் கோ³சரம் ஆரம்மணபூ⁴தம் ஜா²னரதிஸமப்பிதா ஜா²னரதியா ஸம் ஸுட்டு² அப்பிதா ஸமங்கீ³பூ⁴தா அஹேஸுந்தி அத்தோ², அஞ்ஞே த⁴ம்மானி தே³ஸேந்தீதி தேஸு பச்சேகபு³த்³தே⁴ஸு அஞ்ஞே ஏகச்சே த⁴ம்மே தே³ஸேந்தி, அஞ்ஞே ஏகச்சே இத்³தி⁴யா பட²மாதி³ஜ்ஜா²னகீளாய கீளந்தி ரமந்தி.

32. அஞ்ஞே ஏகச்சே அபி⁴ஞ்ஞா பஞ்ச அபி⁴ஞ்ஞாயோ வஸிபா⁴விதா வஸீகரிம்ஸு, பஞ்சஸு அபி⁴ஞ்ஞாஸு ஆவஜ்ஜனஸமாபஜ்ஜனவுட்டா²னஅதி⁴ட்டா²னபச்சவேக்க²ணஸங்கா²தாஹி பஞ்சவஸிதாஹி வஸீபா⁴வம் இதா க³தா பத்தா அபி⁴ஞ்ஞாயோ, அப்பேந்தி ஸமாபஜ்ஜந்தி. அஞ்ஞே ஏகச்சே அனேகஸஹஸ்ஸியோ விகுப்³ப³னானி ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதீதி ஏவமாதீ³னி இத்³தி⁴விகுப்³ப³னானி விகுப்³ப³ந்தி கரோந்தீதி அத்தோ².

33. பு³த்³தா⁴பி பு³த்³தே⁴தி ஏவம் ஸன்னிபதிதேஸு பச்சேகபு³த்³தே⁴ஸு ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயம் ஆரம்மணபூ⁴தம் பஞ்ஹம் பு³த்³தா⁴ பு³த்³தே⁴ புச்ச²ந்தீதி அத்தோ². தே பு³த்³தா⁴ அத்த²க³ம்பீ⁴ரதாய க³ம்பீ⁴ரம் நிபுணம் ஸுகு²மம், டா²னம் காரணம், பஞ்ஞாய வினிபு³ஜ்ஜ²ரே விஸேஸேன நிரவஸேஸதோ பு³ஜ்ஜ²ந்தி.

34. ததா³ மம பாஸாதே³ ஸன்னிபதிதா ஸாவகாபி பு³த்³தே⁴ பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, பு³த்³தா⁴ ஸாவகே ஸிஸ்ஸே பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, தே பு³த்³தா⁴ ச ஸாவகா ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஞ்ஹம் புச்சி²த்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாகரோந்தி விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி.

35. புன தே ஸப்³பே³ ஏகதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பு³த்³தா⁴ பச்சேகபு³த்³தா⁴ சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பு³த்³தா⁴ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச ஸாவகா ச ஸிஸ்ஸா பரிசாரகா நிஸ்ஸிதகா ஏதே ஸப்³பே³, ஸகாய ஸகாய ரதியா ரமமானா ஸல்லீனா மம பாஸாதே³ அபி⁴ரமந்தீதி அத்தோ².

36. ஏவம் தஸ்மிம் வேஜயந்தபாஸாதே³ பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ஆசாரஸம்பத்திம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அத்தனோ ஆனுபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸோ திலோகவிஜயோ சக்கவத்திராஜா ‘‘ச²த்தா திட்ட²ந்து ரதனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ரதனா ஸத்தரதனமயா, ச²த்தா கஞ்சனாவேளபந்திகா ஸுவண்ணஜாலேஹி ஓலம்பி³தா திட்ட²ந்து. முத்தாஜாலபரிக்கி²த்தா முத்தாஜாலேஹி பரிவாரிதா, ஸப்³பே³ ச²த்தா மம மத்த²கே முத்³த⁴னி, தா⁴ரேந்தூதி சிந்திதமத்தேயேவ ச²த்தா பாதுபூ⁴தா ஹோந்தீதி அத்தோ².

37. ஸோண்ணதாரகசித்திதா ஸுவண்ணதாரகாஹி த³த்³த³ல்லமானா சேலவிதானா ப⁴வந்து நிப்³ப³த்தந்து. விசித்தா அனேகவண்ணா, மல்யவிததா புப்ப²பத்த²டா, ஸப்³பே³ அனேகவிதானா, மத்த²கே நிஸீத³னட்டா²னஸ்ஸ உபரிபா⁴கே³ தா⁴ரேந்தூதி அத்தோ².

38-40. மல்யதா³மேஹி அனேகஸுக³ந்த⁴புப்ப²தா³மேஹி விததா பரிகிண்ணா, க³ந்த⁴தா³மேஹி சந்த³னகுங்குமதக³ராதி³ஸுக³ந்த⁴தா³மேஹி, ஸோபி⁴தா போக்க²ரணீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. து³ஸ்ஸதா³மேஹி பத்துண்ணசீனாதி³அனக்³க⁴து³ஸ்ஸதா³மேஹி, பரிகிண்ணா ஸத்தரதனதா³மேஹி பூ⁴ஸிதா அலங்கதா போக்க²ரணீ, புப்பா²பி⁴கிண்ணா சம்பகஸளலஸோக³ந்தி⁴காதி³ஸுக³ந்த⁴புப்பே²ஹி அபி⁴கிண்ணா ஸுட்டு² விசித்தா ஸோபி⁴தா. புனரபி கிம் பூ⁴தா போக்க²ரணீ? ஸுரபி⁴க³ந்த⁴ஸுக³ந்தே⁴ஹி பூ⁴ஸிதா வாஸிதா. ஸமந்ததோ க³ந்த⁴பஞ்சங்கு³லலங்கதா பஞ்சஹி அங்கு³லேஹி லிம்பிதக³ந்தே⁴ஹி அலங்கதா, ஹேமச்ச²த³னசா²தி³தா ஸுவண்ணச²த³னேஹி ஸுவண்ணவிதானேஹி சா²தி³தா, பாஸாத³ஸ்ஸ சாதுத்³தி³ஸா போக்க²ரணியோ பது³மேஹி ச உப்பலேஹி ச ஸுட்டு² ஸந்த²தா பத்த²டா ஸுவண்ணரூபே ஸுவண்ணவண்ணா, கா²யந்து, பத்³மரேணுரஜுக்³க³தா பது³மரேணூஹி தூ⁴லீஹி ச ஆகிண்ணா போக்க²ரணியோ ஸோப⁴ந்தூதி அத்தோ².

41. மம வேஜயந்தபாஸாத³ஸ்ஸ ஸமந்ததோ பாத³பா சம்பகாத³யோ ருக்கா² ஸப்³பே³ புப்ப²ந்து ஏதே புப்ப²ருக்கா². ஸயமேவ புப்பா² முஞ்சித்வா விக³ளித்வா க³ந்த்வா ப⁴வனம் ஓகிரும், ஓகிண்ணா பாஸாத³ஸ்ஸ உபரி கரோந்தூதி அத்தோ².

42. தத்த² தஸ்மிம் மம வேஜயந்தபாஸாதே³ ஸிகி²னோ மயூரா நச்சந்தூ, தி³ப்³ப³ஹம்ஸா தே³வதாஹம்ஸா, பகூஜரே ஸத்³த³ம் கரோந்து, கரவீகா ச மது⁴ரஸத்³தா³ கோகிலா கா³யந்து கீ³தவாக்யம் கரோந்து, அபரே அனுத்தா ச தி³ஜஸங்கா⁴ பக்கி²னோ ஸமூஹா பாஸாத³ஸ்ஸ ஸமந்ததோ மது⁴ரரவம் ரவந்தூதி அத்தோ².

43. பாஸாத³ஸ்ஸ ஸமந்தகோ ஸப்³பா³ ஆததவிததாத³யோ பே⁴ரியோ வஜ்ஜந்து ஹஞ்ஞந்து, ஸப்³பா³ தா அனேகதந்தியோ வீணா ரஸந்து ஸத்³த³ம் கரோந்து, ஸப்³பா³ அனேகப்பகாரா ஸங்கீ³தியோ பாஸாத³ஸ்ஸ ஸமந்ததோ வத்தந்து பவத்தந்து கா³யந்தூதி அத்தோ².

44-5. யாவதா யத்தகே டா²னே பு³த்³த⁴கே²த்தம்ஹி த³ஸஸஹஸ்ஸிசக்கவாளே ததோ பரே சக்கவாளே, ஜோதிஸம்பன்னா பபா⁴ஸம்பன்னா அச்சி²ன்னா மஹந்தா ஸமந்ததோ ரதனாமயா ஸத்தஹி ரதனேஹி கதா க²சிதா ஸோண்ணபல்லங்கா ஸுவண்ணபல்லங்கா திட்ட²ந்து, பாஸாத³ஸ்ஸ ஸமந்ததோ தீ³பருக்கா² பதீ³பதா⁴ரணா தேலருக்கா² ஜலந்து, பதீ³பேஹி பஜ்ஜலந்து, த³ஸஸஹஸ்ஸிபரம்பரா த³ஸஸஹஸ்ஸீனம் பரம்பரா த³ஸஸஹஸ்ஸியோ ஏகபஜ்ஜோதா ஏகபதீ³பா விய ப⁴வந்து உஜ்ஜோதந்தூதி அத்தோ².

46. நச்சகீ³தேஸு சே²கா க³ணிகா நச்சித்தி²யோ ச லாஸிகா முகே²ன ஸத்³த³காரிகா ச பாஸாத³ஸ்ஸ ஸமந்ததோ நச்சந்து, அச்ச²ராக³ணா தே³வித்தி²ஸமூஹா நச்சந்து, நானாரங்கா³ அனேகவண்ணா நானாரங்க³மண்ட³லா பாஸாத³ஸ்ஸ ஸமந்ததோ நச்சந்து, பதி³ஸ்ஸந்து பாகடா ஹோந்தூதி அத்தோ².

47. ததா³ அஹம் திலோகவிஜயோ நாம சக்கவத்திராஜா ஹுத்வா ஸகலசக்கவாளே து³மக்³கே³ ருக்க²க்³கே³ பப்³ப³தக்³கே³ ஹிமவந்தசக்கவாளபப்³ப³தாதீ³னம் அக்³கே³ ஸினேரூபப்³ப³தமுத்³த⁴னி ச ஸப்³ப³ட்டா²னேஸு விசித்தம் அனேகவண்ணவிசித்தம் பஞ்சவண்ணிகம் நீலபீதாதி³பஞ்சவண்ணம் ஸப்³ப³ம் த⁴ஜம் உஸ்ஸாபேமீதி அத்தோ².

48. நரா லோகந்தரா நரா ச நாக³லோகதோ நாகா³ ச தே³வலோகதோ க³ந்த⁴ப்³பா³ ச தே³வா ச ஸப்³பே³ உபேந்து உபக³ச்ச²ந்து, தே நராத³யோ நமஸ்ஸந்தா மம நமக்காரம் கரோந்தா பஞ்ஜலிகா கதஹத்த²புடா மம வேஜயந்தம் பாஸாத³ம் பரிவாரயுந்தி அத்தோ².

49. ஏவம் ஸோ திலோகவிஜயோ சக்கவத்திராஜா பாஸாத³ஸ்ஸ ச அத்தனோ ச ஆனுபா⁴வம் வண்ணேத்வா இதா³னி அத்தனா ஸம்பத்திகதபுஞ்ஞப²லம் ஸமாத³பேந்தோ ‘‘யம் கிஞ்சி குஸலம் கம்ம’’ந்திஆதி³மாஹ. யம் கிஞ்சி குஸலகம்மஸங்கா²தம் கிரியம் கத்தப்³ப³ம் அத்தி², தம் ஸப்³ப³ம் மம மயா காயேன வா வாசாய வா மனஸா வா தீஹி த்³வாரேஹி கதம் தித³ஸே ஸுகதம் ஸுட்டு² கதம், தாவதிம்ஸப⁴வனே உப்பஜ்ஜனாரஹம் கதந்தி அத்தோ².

50. புன ஸமாத³பேந்தோ ‘‘யே ஸத்தா ஸஞ்ஞினோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யே ஸத்தா மனுஸ்ஸா வா தே³வா வா ப்³ரஹ்மானோ வா ஸஞ்ஞினோ ஸஞ்ஞாஸஹிதா அத்தி², யே ச ஸத்தா அஸஞ்ஞினோ ஸஞ்ஞாரஹிதா அஸஞ்ஞா ஸத்தா ஸந்தி, தே ஸப்³பே³ ஸத்தா மய்ஹம் மயா கதம் புஞ்ஞப²லம், பா⁴கீ³ ப⁴வந்து புஞ்ஞவந்தா ஹோந்தூதி அத்தோ².

51. புனபி ஸமாத³பேந்தோ போ³தி⁴ஸத்தோ ‘‘யேஸம் கத’’ந்திஆதி³மாஹ. மயா கதம் புஞ்ஞம் யேஹி நரனாக³க³ந்த⁴ப்³ப³தே³வேஹி ஸுவிதி³தம் ஞாதம், தேஸம் மயா தி³ன்னம் புஞ்ஞப²லம், தஸ்மிம் மயா கதே புஞ்ஞே தி³ன்னபா⁴வம் யே நராத³யோ ந ஜானந்தி, தே³வா க³ந்த்வா தேஸம் தம் நிவேத³யும் ஆரோசயுந்தி அத்தோ².

52. ஸப்³ப³லோகம்ஹி யே ஸத்தா ஆஹாரனிஸ்ஸிதா ஜீவந்தி, தே ஸப்³பே³ ஸத்தா மனுஞ்ஞம் போ⁴ஜனம் ஸப்³ப³ம் மம சேதஸா மம சித்தேன லப⁴ந்து, மம புஞ்ஞித்³தி⁴யா லப⁴ந்தூதி அத்தோ².

53. மனஸா பஸன்னேன சித்தேன யம் தா³னம் மயா தி³ன்னம் தஸ்மிம் தா³னே சித்தேன பஸாத³ம் ஆவஹிம் உப்பாதே³ஸிம். ஸப்³ப³ஸம்பு³த்³தா⁴ ச பச்சேகா படிஏக்கா ஜினஸாவகா ச மயா சக்கவத்திரஞ்ஞா பூஜிதா.

54. ஸுகதேன தேன கம்மேன ஸத்³த³ஹித்வா கதேன குஸலகம்மேன, சேதனாபணிதீ⁴ஹி ச சித்தேன கதபத்த²னாஹி ச, மானுஸம் தே³ஹம் மனுஸ்ஸஸரீரம், ஜஹித்வா ச²ட்³டே³த்வா, அஹம் தாவதிம்ஸம் தே³வலோகம் அக³ச்சி²ம் அக³மாஸிம், ஸுத்தப்பபு³த்³தோ⁴ விய தத்த² உப்பஜ்ஜிந்தி அத்தோ².

55. ததோ திலோகவிஜயோ சக்கவத்திராஜா காலங்கதோ, ததோ பட்டா²ய ஆக³தே து³வே ப⁴வே த்³வே ஜாதியோ பஜானாமி தே³வத்தே தே³வத்தபா⁴வே மானுஸே மனுஸ்ஸத்தபா⁴வே ச, ததோ ஜாதித்³வயதோ அஞ்ஞம் க³திம் அஞ்ஞம் உபபத்திம் ந ஜானாமி ந பஸ்ஸாமி, மனஸா சித்தேன பத்த²னாப²லம் பத்தி²தபத்த²னாப²லந்தி அத்தோ².

56. தே³வானம் அதி⁴கோ ஹோமீதி யதி³ தே³வேஸு ஜாதோ, ஆயுவண்ணப³லதேஜேஹி தே³வானம் அதி⁴கோ ஜேட்டோ² ஸேட்டோ² அஹோஸிந்தி அத்தோ². யதி³ மனுஸ்ஸேஸு ஜாதோ, மனுஜாதி⁴போ மனுஸ்ஸானம் அதி⁴பதி இஸ்ஸரோ ப⁴வாமி, ததா² ராஜபூ⁴தோ அபி⁴ரூபேன ரூபஸம்பத்தியா ச லக்க²ணேன ஆரோஹபரிணாஹாதி³லக்க²ணேன ச ஸம்பன்னோ ஸம்புண்ணோ உப்பன்னுப்பன்னப⁴வே பஞ்ஞாய பரமத்த²ஜானனபஞ்ஞாய அஸமோ ஸமரஹிதோ, மயா ஸதி³ஸோ கோசி நத்தீ²தி அத்தோ².

57. மயா கதபுஞ்ஞஸம்பா⁴ரேன புஞ்ஞப²லேன உப்பன்னுப்பன்னப⁴வே ஸேட்ட²ம் பஸட்ட²ம் மது⁴ரம் விவித⁴ம் அனேகப்பகாரம் போ⁴ஜனஞ்ச அனப்பகம் ப³ஹுஸத்தரதனஞ்ச விவிதா⁴னி, அனேகப்பகாரானி பத்துண்ணகோஸேய்யாதி³வத்தா²னி ச நபா⁴ ஆகாஸதோ மம் மம ஸந்திகம் கி²ப்பம் ஸீக⁴ம் உபேந்தி உபக³ச்ச²ந்தி.

58-66. பத²ப்³யா பத²வியா பப்³ப³தே ச ஆகாஸே ச உத³கே ச வனே ச யம் யம் யத்த² யத்த² ஹத்த²ம் பஸாரேமி நிக்கி²பாமி, ததோ ததோ தி³ப்³பா³ ப⁴க்கா² தி³ப்³பா³ ஆஹாரா மம் மம ஸந்திகம் உபேந்தி உபக³ச்ச²ந்தி, பாதுப⁴வந்தீதி அத்தோ². ததா² யதா²க்கமம் ஸப்³பே³ ரதனா. ஸப்³பே³ சந்த³னாத³யோ க³ந்தா⁴. ஸப்³பே³ யானா வாஹனா. ஸப்³பே³ சம்பகனாக³புன்னாகா³த³யோ மாலா புப்பா². ஸப்³பே³ அலங்காரா ஆப⁴ரணா. ஸப்³பா³ தி³ப்³ப³கஞ்ஞா. ஸப்³பே³ மது⁴ஸக்க²ரா. ஸப்³பே³ பூபாத³யோ க²ஜ்ஜா கா²தி³தப்³பா³ மம் மம ஸந்திகம் உபேந்தி உபக³ச்ச²ந்தி.

67-68. ஸம்போ³தி⁴வரபத்தியாதி உத்தமசதுமக்³க³ஞாணபத்தியா பாபுணனத்தா²ய. மயா யம் உத்தமதா³னம் கதம் பூரிதம், தேன உத்தமதா³னேன ஸேலஸங்கா²தம் பப்³ப³தம் ஸகலம் ஏகனின்னாத³ம் கரோந்தோ ப³ஹலம் கி³ரம் புது²லம் கோ⁴ஸம் க³ஜ்ஜேந்தோ, ஸதே³வகம் லோகம் ஸகலம் மனுஸ்ஸதே³வலோகம் ஹாஸயந்தோ ஸோமனஸ்ஸப்பத்தம் கரோந்தோ லோகே ஸகலலோகத்தயே விவட்டச்ச²தோ³ பு³த்³தோ⁴ அஹம் ப⁴வாமீதி அத்தோ².

69. தி³ஸா த³ஸவிதா⁴ லோகேதி சக்கவாளலோகே த³ஸவிதா⁴ த³ஸகோட்டா²ஸா தி³ஸா ஹோந்தி, தத்த² கோட்டா²ஸே யாயதோ யாயந்தஸ்ஸ க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ அந்தகம் நத்தீ²தி அத்தோ², சக்கவத்திகாலே தஸ்மிம் மயா க³தக³தட்டா²னே தி³ஸாபா⁴கே³ வா பு³த்³த⁴கே²த்தா பு³த்³த⁴விஸயா அஸங்கி²யா ஸங்கா²ரஹிதா.

70. பபா⁴ பகித்திதாதி ததா³ சக்கவத்திராஜகாலே மய்ஹம் பபா⁴ சக்கரதனமணிரதனாதீ³னம் பபா⁴ ஆலோகா யமகா யுக³ளயுக³ளா ஹுத்வா ரம்ஸிவாஹனா ரம்ஸிம் முஞ்சமானா பகித்திதா பாகடா, ஏத்த²ந்தரே த³ஸஸஹஸ்ஸிசக்கவாளந்தரே ரம்ஸிஜாலம் ரம்ஸிஸமூஹம், ஆலோகோ விபுலோ ப³ஹுதரோ ப⁴வே அஹோஸீதி அத்தோ².

71. ஏத்தகே லோகதா⁴தும்ஹீதி த³ஸஸஹஸ்ஸிசக்கவாளேஸு ஸப்³பே³ ஜனா மம் பஸ்ஸந்து த³க்க²ந்தூதி அத்தோ². ஸப்³பே³ தே³வா யாவ ப்³ரஹ்மனிவேஸனா யாவ ப்³ரஹ்மலோகா மம் அனுவத்தந்து அனுகூலா ப⁴வந்து.

72. விஸிட்ட²மது⁴னாதே³னாதி விஸட்டே²ன மது⁴ரேன நாதே³ன, அமதபே⁴ரிமாஹனிந்தி அமதபே⁴ரிம் தே³வது³ந்து³பி⁴ம் பஹரிம், ஏத்த²ந்தரே ஏதஸ்மிம் த³ஸஸஹஸ்ஸிசக்கவாளப்³ப⁴ந்தரே ஸப்³பே³ ஜனா மன மது⁴ரம் கி³ரம் ஸத்³த³ம் ஸுணந்து மனஸி கரோந்து.

73. த⁴ம்மமேகே⁴ன வஸ்ஸந்தே த⁴ம்மதே³ஸனாமயேன நாதே³ன தப்³போ³ஹாரபரமத்த²க³ம்பீ⁴ரமது⁴ரஸுகு²மத்த²வஸ்ஸே வஸ்ஸந்தே வஸ்ஸமானே ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேன ஸப்³பே³ பி⁴க்கு²பி⁴க்கு²னீஆத³யோ அனாஸவா நிக்கிலேஸா ஹோந்து ப⁴வந்து. யேத்த² பச்சி²மகா ஸத்தாதி ஏத்த² ஏதேஸு ராஸிபூ⁴தேஸு சதூஸு பரிஸஸத்தேஸு யே ஸத்தா பச்சி²மகா கு³ணவஸேன ஹேட்டி²மகா, தே ஸப்³பே³ ஸோதாபன்னா ப⁴வந்தூதி அதி⁴ப்பாயோ.

74. ததா³ திலோகவிஜயசக்கவத்திராஜகாலே தா³தப்³ப³கம் தா³தப்³ப³யுத்தகம், தா³னம் கத்வா, அஸேஸதோ நிஸ்ஸேஸேன, ஸீலம் ஸீலபாரமிம், பூரேத்வா நேக்க²ம்மே நேக்க²ம்மபாரமிதாய, பாரமிம் கோடிம் பத்வா, உத்தமம் ஸம்போ³தி⁴ம் சதுமக்³க³ஞாணம், பத்தோ ப⁴வாமி ப⁴வேய்யம்.

75. பண்டி³தே பஞ்ஞவந்தே மேதா⁴வினோ பரிபுச்சி²த்வா ‘‘கிம், ப⁴ந்தே, கத்தப்³ப³ம்? கிம் ந கத்தப்³ப³ம்? கிம் குஸலம்? கிம் அகுஸலம்? கிம் கத்வா ஸக்³க³மோக்க²த்³வயஸ்ஸ பா⁴கீ³ ஹோதீ’’தி புச்சி²த்வா, ஏவம் பஞ்ஞாபாரமிம் பூரேத்வாதி அத்தோ². கத்வா வீரியமுத்தமந்தி உத்தமம் ஸேட்ட²ம் டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு அவிச்சி²ன்னம் வீரியம் கத்வா, வீரியபாரமிம் பூரேத்வாதி அத்தோ². ஸகலவிருத்³த⁴ஜனேஹி கதஅனாத³ராதி⁴வாஸனாக²ந்தியா பாரமிம் கோடிம் க³ந்த்வா க²ந்திபாரமிம் பூரேத்வா உத்தமம் ஸம்போ³தி⁴ம் உத்தமம் ஸம்பு³த்³த⁴த்தம் பத்தோ ப⁴வாமி ப⁴வேய்யம்.

76. கத்வா த³ள்ஹமதி⁴ட்டா²னந்தி ‘‘மம ஸரீரஜீவிதேஸு வினஸ்ஸந்தேஸுபி புஞ்ஞகம்மதோ ந விரமிஸ்ஸாமீ’’தி அசலவஸேன த³ள்ஹம் அதி⁴ட்டா²னபாரமிம் கத்வா ‘‘ஸீஸே சி²ஜ்ஜமானேபி முஸாவாத³ம் ந கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி ஸச்சபாரமிதாய கோடிம் பூரிய பூரேத்வா ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா ஸுகீ² அவேரா’’திஆதி³னா மேத்தாபாரமிதாய கோடிம் பத்வா உத்தமம் ஸம்போ³தி⁴ம் பத்தோதி அத்தோ².

77. ஸஜீவகாஜீவகவத்தூ²னம் லாபே⁴ ச தேஸம் அலாபே⁴ ச காயிகசேதஸிகஸுகே² சேவ ததா² து³க்கே² ச ஸாத³ரஜனேஹி கதே, ஸம்மானே சேவ ஓமானே, ச ஸப்³ப³த்த² ஸமகோ ஸமானமானஸோ உபேக்கா²பாரமிம் பூரேத்வா உத்தமம் ஸம்போ³தி⁴ம் பத்தோ பாபுணேய்யந்தி அத்தோ².

78. கோஸஜ்ஜம் குஸீதபா⁴வம், ப⁴யதோ ப⁴யவஸேன ‘‘அபாயது³க்க²பா⁴கீ³’’தி தி³ஸ்வா ஞத்வா அகோஸஜ்ஜம் அகுஸீதபா⁴வம் அலீனவுத்திம், வீரியம் கே²மதோ கே²மவஸேன ‘‘நிப்³பா³னகா³மீ’’தி தி³ஸ்வா ஞத்வா ஆரத்³த⁴வீரியா ஹோத² ப⁴வத². ஏஸா பு³த்³தா⁴னுஸாஸனீ ஏஸா பு³த்³தா⁴னம் அனுஸிட்டி².

79. விவாத³ம் ப⁴யதோ தி³ஸ்வாதி விவாத³ம் கலஹம் ப⁴யதோ தி³ஸ்வா ‘‘அபாயபா⁴கீ³’’தி தி³ஸ்வா ஞத்வா அவிவாத³ம் விவாத³தோ விரமணம் ‘‘நிப்³பா³னப்பத்தீ’’தி, கே²மதோ தி³ஸ்வா ஞத்வா ஸமக்³கா³ ஏகக்³க³சித்தா ஸகி²லா ஸிலிட்டா² மேத்தாய து⁴ரக³தாய ஸோப⁴மானா ஹோதா²தி அத்தோ². ஏஸா கதா² மந்தனா உதீ³ரணா பு³த்³தா⁴னம் அனுஸாஸனீ ஓவாத³தா³னம்.

80. பமாத³ம் டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு ஸதிவிப்பவாஸேன விஹரணம் ப⁴யதோ ‘‘நிப்³ப³த்தனிப்³ப³த்தட்டா²னேஸு து³க்கி²தது³ரூபஅப்பன்னபானதாதி³ஸம்வத்தனகம் அபாயாதி³க³மனஞ்சா’’தி தி³ஸ்வா ஞத்வா, அப்பமாத³ம் ஸப்³ப³கிரியாஸு ஸதியா விஹரணம், கே²மதோ வட்³டி⁴தோ ‘‘நிப்³பா³னஸம்பாபுணன’’ந்தி தி³ஸ்வா பச்சக்க²தோ ஞத்வா அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாஸங்கப்போ ஸம்மாவாசா ஸம்மாகம்மந்தோ ஸம்மாஆஜீவோ ஸம்மாவாயாமோ ஸம்மாஸதி ஸம்மாஸமாதீ⁴தி அட்ட²அவயவம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா மக்³க³ம் அதி⁴க³மூபாயம் பா⁴வேத² வட்³டே⁴த² மனஸி கரோத², ஏஸா கதா² பா⁴ஸனா உதீ³ரணா பு³த்³தா⁴னுஸாஸனீ பு³த்³தா⁴னம் அனுஸிட்டீ²தி அத்தோ².

81. ஸமாக³தா ப³ஹூ பு³த்³தா⁴தி அனேகஸதஸஹஸ்ஸஸங்க்²யா பச்சேகபு³த்³தா⁴ ஸமாக³தா ராஸிபூ⁴தா, ஸப்³ப³ஸோ ஸப்³ப³ப்பகாரேன அரஹந்தா ச கீ²ணாஸவா அனேகஸதஸஹஸ்ஸா ஸமாக³தா ராஸிபூ⁴தா. தஸ்மா தே பு³த்³தே⁴ ச அரஹந்தே ச வந்த³மானே வந்த³னாரஹே நமஸ்ஸத² அங்க³பச்சங்க³னமக்காரேன நமஸ்ஸத² வந்த³த².

82. ஏவம் இமினா மயா வுத்தப்பகாரேன அசிந்தியா சிந்தேதும் அஸக்குணேய்யா, பு³த்³தா⁴, பு³த்³த⁴த⁴ம்மாதி பு³த்³தே⁴ஹி தே³ஸிதா சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா…பே… அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, பஞ்சக்க²ந்தா⁴, ஹேதுபச்சயோ ஆரம்மணபச்சயோதிஆத³யோ த⁴ம்மா, பு³த்³தா⁴னம் வா ஸபா⁴வா அசிந்தியா சிந்தேதும் அஸக்குணேய்யா, அசிந்தியே சிந்தாவிஸயாதிக்கந்தே பஸன்னானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் விபாகோ தே³வமனுஸ்ஸஸம்பத்தினிப்³பா³னஸம்பத்திஸங்கா²தோ சிந்தேதும் அஸக்குணேய்யோ ஸங்க்²யாதிக்கந்தோ ஹோதி ப⁴வதி.

இதி ஏத்தாவதா ச யதா² அத்³தா⁴னகா³மினோ ‘‘மக்³க³ம் நோ ஆசிக்கா²’’தி புட்டே²ன ‘‘வாமம் முஞ்சித்வா த³க்கி²ணம் க³ண்ஹதா²’’தி வுத்தே தேன மக்³கே³ன கா³மனிக³மராஜதா⁴னீஸு கத்தப்³ப³கிச்சம் நிட்டா²பேத்வா புன முஞ்சிதேன அபரேன வாமமக்³கே³ன க³தாபி கா³மனிக³மாதீ³ஸு கத்தப்³ப³கிச்சம் நிட்டா²பேந்தி, ஏவமேவ பு³த்³தா⁴பதா³னம் குஸலாபதா³னவஸேன நிட்டா²பேத்வா ததே³வ அகுஸலாபதா³னவஸேன வித்தா²ரேதும் இத³ம் பஞ்ஹகம்மம் –

‘‘து³க்கரஞ்ச அப்³ப⁴க்கா²னம், அப்³ப⁴க்கா²னம் புனாபரம்;

அப்³ப⁴க்கா²னம் ஸிலாவேதோ⁴, ஸகலிகாபி ச வேத³னா.

‘‘நாளாகி³ரி ஸத்தச்சே²தோ³, ஸீஸது³க்க²ம் யவகா²த³னம்;

பிட்டி²து³க்க²மதீஸாரோ, இமே அகுஸலகாரணா’’தி.

அத்த² பட²மபஞ்ஹே – து³க்கரந்தி ச²ப்³ப³ஸ்ஸானி து³க்கரகாரிகா. அதீதே கஸ்ஸபஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴காலே போ³தி⁴ஸத்தோ ஜோதிபாலோ நாம ப்³ராஹ்மணமாணவோ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தோ ப்³ராஹ்மணஜாதிவஸேன ஸாஸனே அப்பஸன்னோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பிலோதிககம்மனிஸ்ஸந்தே³ன ‘‘கஸ்ஸபோ ப⁴க³வா’’தி ஸுத்வா ‘‘குதோ முண்ட³கஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ போ³தி⁴, போ³தி⁴ பரமது³ல்லபா⁴’’தி ஆஹ. ஸோ தேன கம்மனிஸ்ஸந்தே³ன அனேகஜாதிஸதேஸு நரகாதி³து³க்க²மனுப⁴வித்வா தஸ்ஸேவ ப⁴க³வதோ அனந்தரம் தேனேவ லத்³த⁴ப்³யாகரணேன கம்மேன ஜாதிஸம்ஸாரம் கே²பேத்வா பரியோஸானே வேஸ்ஸந்தரத்தபா⁴வம் பத்வா ததோ சுதோ துஸிதப⁴வனே நிப்³ப³த்தோ. தே³வதாயாசனேன ததோ சவித்வா ஸக்யகுலே நிப்³ப³த்தோ ஞாணஸ்ஸ பரிபாகத்தா ஸகலஜம்பு³தீ³பரஜ்ஜம் பஹாய அனோமானதீ³தீரே ஸுனிஸிதேனாஸினா ஸமகுடகேஸகலாபம் சி²ந்தி³த்வா ப்³ரஹ்முனா ஆனீதே இத்³தி⁴மயே கப்பஸ்ஸ ஸண்டா²னகாலே பது³மக³ப்³பே⁴ நிப்³ப³த்தே அட்ட² பரிக்கா²ரே படிக்³க³ஹேத்வா பப்³ப³ஜித்வா போ³தி⁴ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ தாவ அபரிபக்கத்தா பு³த்³த⁴பா⁴வாய மக்³கா³மக்³க³ம் அஜானித்வா ச²ப்³ப³ஸ்ஸானி உருவேலஜனபதே³ ஏகாஹாரஏகாலோபஏகபுக்³க³லஏகமக்³க³ஏகாஸனபோ⁴ஜனவஸேன அட்டி²சம்மனஹாருஸேஸம் நிம்மம்ஸருதி⁴ரபேதரூபஸதி³ஸஸரீரோ பதா⁴னஸுத்தே (ஸு. நி. 427 ஆத³யோ) வுத்தனயேனேவ பதா⁴னம் மஹாவீரியம் து³க்கரகாரிகம் அகாஸி. ஸோ இமம் து³க்கரகாரிகம் ‘‘ஸம்போ³தி⁴யா மக்³க³ம் ந ஹோதீ’’தி சிந்தேத்வா கா³மனிக³மராஜதா⁴னீஸு பணீதாஹாரம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா பீணிந்த்³ரியோ பரிபுண்ணத்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ணோ கமேன போ³தி⁴மண்ட³முபக³ந்த்வா பஞ்ச மாரே ஜினித்வா பு³த்³தோ⁴ ஜாதோதி.

‘‘அவசாஹம் ஜோதிபாலோ, ஸுக³தம் கஸ்ஸபம் ததா³;

குதோ நு போ³தி⁴ முண்ட³ஸ்ஸ, போ³தி⁴ பரமது³ல்லபா⁴.

‘‘தேன கம்மவிபாகேன, அசரிம் து³க்கரம் ப³ஹும்;

ச²ப்³ப³ஸ்ஸானுருவேலாயம், ததோ போ³தி⁴மபாபுணிம்.

‘‘நாஹம் ஏதேன மக்³கே³ன, பாபுணிம் போ³தி⁴முத்தமம்;

கும்மக்³கே³ன க³வேஸிஸ்ஸம், புப்³ப³கம்மேன வாரிதோ.

‘‘புஞ்ஞபாபபரிக்கீ²ணோ, ஸப்³ப³ஸந்தாபவஜ்ஜிதோ;

அஸோகோ அனுபாயாஸோ, நிப்³பா³யிஸ்ஸமனாஸவோ’’தி. (அப. தே²ர 1.39.92-95);

து³தியபஞ்ஹே – அப்³ப⁴க்கா²னந்தி அபி⁴ அக்கா²னம் பரிபா⁴ஸனம். அதீதே கிர போ³தி⁴ஸத்தோ ஸுத்³த³குலே ஜாதோ அபாகடோ அப்பஸித்³தோ⁴ முனாளி நாம து⁴த்தோ ஹுத்வா படிவஸதி. ததா³ மஹித்³தி⁴கோ மஹானுபா⁴வோ ஸுரபி⁴ நாம பச்சேகபு³த்³தோ⁴ கேனசி கரணீயேன தஸ்ஸ ஸமீபட்டா²னம் பாபுணி. ஸோ தம் தி³ஸ்வாவ ‘‘து³ஸ்ஸீலோ பாபத⁴ம்மோ அயம் ஸமணோ’’திஆதி³னா அப்³பா⁴சிக்கி². ஸோ தேன அகுஸலனிஸ்ஸந்தே³ன நரகாதீ³ஸு அனேகவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி து³க்க²மனுப⁴வித்வா இமஸ்மிம் பச்சி²மத்தபா⁴வே யதா³ தித்தி²யா பட²மதரம் ப⁴க³வதோ துஸிதப⁴வனே வஸனஸமயே ச பாகடா ஹுத்வா ஸகலஜனம் வஞ்சேத்வா த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²யோ தீ³பேத்வா விசரந்தி, ததா³ துஸிதபுரா சவித்வா ஸக்யராஜகுலே நிப்³ப³த்தித்வா கமேன பு³த்³தோ⁴ ஜாதோ. தித்தி²யா ஸூரியுக்³க³மனே க²ஜ்ஜோபனகா விய விஹதலாப⁴ஸக்காரா ப⁴க³வதி ஆகா⁴தம் ப³ந்தி⁴த்வா விசரந்தி. தஸ்மிம் ஸமயே ராஜக³ஹஸேட்டி² க³ங்கா³ய ஜாலம் ப³ந்தி⁴த்வா கீளந்தோ ரத்தசந்த³னக⁴டிகம் தி³ஸ்வா அம்ஹாகம் கே³ஹே சந்த³னானி ப³ஹூனி, இமம் ப⁴மம் ஆரோபேத்வா தேன ப⁴மகாரேஹி பத்தம் லிகா²பேத்வா வேளுபரம்பராய லக்³கே³த்வா ‘‘யே இமம் பத்தம் இத்³தி⁴யா ஆக³ந்த்வா க³ண்ஹந்தி, தேஸம் ப⁴த்திகோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி பே⁴ரிம் சராபேஸி.

ததா³ தித்தி²யா ‘‘நட்ட²ம்ஹா தா³னி நட்ட²ம்ஹா தா³னீ’’தி மந்தேத்வா நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ ஸகபரிஸம் ஏவமாஹ – ‘‘அஹம் வேளுஸமீபம் க³ந்த்வா ஆகாஸே உல்லங்க³னாகாரம் கரோமி, ‘தும்ஹே ச²வதா³ருமயம் பத்தம் படிச்ச மா இத்³தி⁴ம் கரோதா²’தி மம் க²ந்தே⁴ க³ஹேத்வா வாரேதா²’’தி, தே ததா² க³ந்த்வா ததா² அகம்ஸு.

ததா³ பிண்டோ³லபா⁴ரத்³வாஜோ ச மோக்³க³ல்லானோ ச திகா³வுதே ஸேலபப்³ப³தமத்த²கே ட²த்வா பிண்ட³பாதக³ண்ஹனத்தா²ய சீவரம் பாருபந்தா தம் கோலாஹலம் ஸுணிம்ஸு. தேஸு மோக்³க³ல்லானோ பிண்டோ³லபா⁴ரத்³வாஜம் ‘‘த்வம் ஆகாஸேன க³ந்த்வா தம் பத்தம் க³ண்ஹாஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ ‘‘ப⁴ந்தே, தும்ஹேயேவ ப⁴க³வதா இத்³தி⁴மந்தானம் அக்³க³ட்டா²னே ட²பிதா, தும்ஹேவ க³ண்ஹதா²’’தி ஆஹ. ததா²பி ‘‘மயா ஆணத்தோ த்வமேவ க³ண்ஹாஹீ’’தி ஆணத்தோ அத்தனா டி²தம் திகா³வுதம் ஸேலபப்³ப³தம் பாத³தலே லக்³கே³த்வா உக்க²லியா பிதா⁴னம் விய ஸகலராஜக³ஹனக³ரம் சா²தே³ஸி, ததா³ நக³ரவாஸினோ ப²ளிகபப்³ப³தே ஆவுதம் ரத்தஸுத்தமிவ தம் தே²ரம் பஸ்ஸித்வா ‘‘ப⁴ந்தே பா⁴ரத்³வாஜ, அம்ஹே ரக்க²தா²’’தி உக்³கோ⁴ஸயிம்ஸு, பீ⁴தா ஸுப்பாதீ³னி ஸீஸே அகம்ஸு. ததா³ தே²ரோ தம் பப்³ப³தம் டி²தட்டா²னே விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா இத்³தி⁴யா க³ந்த்வா தம் பத்தம் அக்³க³ஹேஸி, ததா³ நக³ரவாஸினோ மஹாகோலாஹலமகம்ஸு.

ப⁴க³வா வேளுவனாராமே நிஸின்னோ தம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘கிம் ஏஸோ ஸத்³தோ³’’தி ஆனந்த³ம் புச்சி². ‘‘பா⁴ரத்³வாஜேன, ப⁴ந்தே, பத்தஸ்ஸ க³ஹிதத்தா ஸந்துட்டா² நக³ரவாஸினோ உக்குட்டி²ஸத்³த³மகம்ஸூ’’தி ஆஹ. ததா³ ப⁴க³வா ஆயதிம் பரூபவாத³மோசனத்த²ம் தம் பத்தம் ஆஹராபேத்வா பே⁴தா³பேத்வா அஞ்ஜனுபபிஸனம் கத்வா பி⁴க்கூ²னம் தா³பேஸி, தா³பேத்வா ச பன ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴விகுப்³ப³னா காதப்³பா³, யோ கரேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (சூளவ. 252 தோ²கம் விஸதி³ஸம்) ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞாபேஸி.

ததோ தித்தி²யா ‘‘ஸமணேன கிர கோ³தமேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், தே ஜீவிதஹேதுபி தம் நாதிக்கமந்தி, மயம் இத்³தி⁴பாடிஹாரியம் கரிஸ்ஸாமா’’தி தத்த² தத்த² ராஸிபூ⁴தா கோலாஹலமகம்ஸு. அத² ராஜா பி³ம்பி³ஸாரோ தம் ஸுத்வா ப⁴க³வதோ ஸந்திகம் க³ந்த்வா வந்தி³த்வா ஏகமந்தம் நிஸின்னோ ப⁴க³வந்தமேவமாஹ – ‘‘தித்தி²யா, ப⁴ந்தே, ‘இத்³தி⁴பாடிஹாரியம் கரிஸ்ஸாமா’தி உக்³கோ⁴ஸேந்தீ’’தி. ‘‘அஹம்பி, மஹாராஜ, கரிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘நனு, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்த’’ந்தி. ‘‘தமேவ, மஹாராஜ, புச்சி²ஸ்ஸாமி, தவுய்யானே அம்ப³ப²லாதீ³னி கா²த³ந்தானம் ‘ஏத்தகோ த³ண்டோ³’தி த³ண்ட³ம் ட²பேந்தோ தவாபி ஏகதோ கத்வா ட²பேஸீ’’தி. ‘‘ந மய்ஹம், ப⁴ந்தே, த³ண்டோ³’’தி. ‘‘ஏவம், மஹாராஜ, ந மய்ஹம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம் அத்தீ²’’தி. ‘‘கத்த², ப⁴ந்தே, பாடிஹாரியம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘ஸாவத்தி²யா ஸமீபே கண்ட³ம்ப³ருக்க²மூலே, மஹாராஜா’’தி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, தம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமா’’தி. ததோ தித்தி²யா ‘‘கண்ட³ம்ப³ருக்க²மூலே கிர பாடிஹாரியம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஸுத்வா நக³ரஸ்ஸ ஸாமந்தா அம்ப³ருக்கே² சே²தா³பேஸும், நாக³ரா மஹாஅங்க³ணட்டா²னே மஞ்சாதிமஞ்சம் அட்டாத³யோ ப³ந்தி⁴ம்ஸு, ஸகலஜம்பு³தீ³பவாஸினோ ராஸிபூ⁴தா புரத்தி²மதி³ஸாயமேவ த்³வாத³ஸயோஜனானி ப²ரித்வா அட்ட²ம்ஸு. ஸேஸதி³ஸாஸுபி தத³னுரூபேனாகாரேன ஸன்னிபதிம்ஸு.

ப⁴க³வாபி காலே ஸம்பத்தே ஆஸாள்ஹிபுண்ணமாஸியம் பாதோவ கத்தப்³ப³கிச்சம் நிட்டா²பேத்வா தம் டா²னம் க³ந்த்வா நிஸீதி³. தஸ்மிம் க²ணே கண்டோ³ நாம உய்யானபாலோ கிபில்லிகபுடே ஸுபக்கம் அம்ப³ப²லம் தி³ஸ்வா ‘‘ஸசாஹம் இமம் ரஞ்ஞோ த³தே³ய்யம், கஹாபணாதி³ஸாரம் லபே⁴ய்யம், ப⁴க³வதோ உபனாமிதே பன இத⁴லோகபரலோகேஸு ஸம்பத்தி ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ப⁴க³வதோ உபனாமேஸி. ப⁴க³வா தம் படிக்³க³ஹேத்வா ஆனந்த³த்தே²ரம் ஆணாபேஸி – ‘‘இமம் ப²லம் மத்³தி³த்வா பானம் தே³ஹீ’’தி. தே²ரோ ததா² அகாஸி. ப⁴க³வா அம்ப³ரஸம் பிவித்வா அம்ப³ட்டி²ம் உய்யானபாலஸ்ஸ த³த்வா ‘‘இமம் ரோபேஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ வாலுகம் வியூஹித்வா தம் ரோபேஸி, ஆனந்த³த்தே²ரோ குண்டி³காய உத³கம் ஆஸிஞ்சி. தஸ்மிம் க²ணே அம்ப³ங்குரோ உட்ட²ஹித்வா மஹாஜனஸ்ஸ பஸ்ஸந்தஸ்ஸேவ ஸாகா²விடபபுப்ப²ப²லபல்லவப⁴ரிதோ பஞ்ஞாயித்த². பதிதம் அம்ப³ப²லம் கா²த³ந்தா ஸகலஜம்பு³தீ³பவாஸினோ க²யம் பாபேதும் நாஸக்கி²ம்ஸு.

அத² ப⁴க³வா புரத்தி²மசக்கவாளதோ யாவ பச்சி²மசக்கவாளம், தாவ இமஸ்மிம் சக்கவாளே மஹாமேருமுத்³த⁴னி ரதனசங்கமம் மாபேத்வா அனேகபரிஸாஹி ஸீஹனாத³ம் நதா³பேந்தோ த⁴ம்மபத³ட்ட²கதா²யம் வுத்தனயேன மஹாஇத்³தி⁴பாடிஹாரியம் கத்வா தித்தி²யே மத்³தி³த்வா தே விப்பகாரம் பாபேத்வா பாடிஹீராவஸானே புரிமபு³த்³தா⁴சிண்ணவஸேன தாவதிம்ஸப⁴வனம் க³ந்த்வா தத்த² வஸ்ஸம்வுட்டோ² நிரந்தரம் தேமாஸம் அபி⁴த⁴ம்மம் தே³ஸேத்வா மாதுப்பமுகா²னம் அனேகதே³வதானம் ஸோதாபத்திமக்³கா³தி⁴க³மனம் கத்வா, வுட்ட²வஸ்ஸோ தே³வோரோஹனம் கத்வா அனேகதே³வப்³ரஹ்மக³ணபரிவுதோ ஸங்கஸ்ஸபுரத்³வாரம் ஓருய்ஹ லோகானுக்³க³ஹம் அகாஸி. ததா³ ப⁴க³வதோ லாப⁴ஸக்காரோ ஜம்பு³தீ³பமஜ்ஜோ²த்த²ரமானோ பஞ்சமஹாக³ங்கா³ விய அஹோஸி.

அத² தித்தி²யா பரிஹீனலாப⁴ஸக்காரா து³க்கீ² து³ம்மனா பத்தக்க²ந்தா⁴ அதோ⁴முகா² நிஸீதி³ம்ஸு. ததா³ தேஸம் உபாஸிகா சிஞ்சமாணவிகா நாம அதிவிய ரூபக்³க³ப்பத்தா தே ததா² நிஸின்னே தி³ஸ்வா ‘‘கிம், ப⁴ந்தே, ஏவம்து³க்கீ² து³ம்மனா நிஸின்னா’’தி புச்சி². ‘‘கிம் பன த்வம், ப⁴கி³னி, அப்போஸ்ஸுக்காஸீ’’தி? ‘‘கிம், ப⁴ந்தே’’தி? ‘‘ப⁴கி³னி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ உப்பாத³காலதோ பட்டா²ய மயம் ஹதலாப⁴ஸக்காரா, நக³ரவாஸினோ அம்ஹே ந கிஞ்சி மஞ்ஞந்தீ’’தி. ‘‘மயா ஏத்த² கிம் காதப்³ப³’’ந்தி? ‘‘தயா ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ அவண்ணம் உப்பாதே³தும் வட்டதீ’’தி. ஸா ‘‘ந மய்ஹம் பா⁴ரோ’’தி வத்வா தத்த² உஸ்ஸாஹம் கரோந்தீ விகாலே ஜேதவனவிஹாரம் க³ந்த்வா தித்தி²யானம் உபஸ்ஸயே வஸித்வா பாதோ நக³ரவாஸீனம் க³ந்தா⁴தீ³னி க³ஹேத்வா ப⁴க³வந்தம் வந்த³னத்தா²ய க³மனஸமயே ஜேதவனா விய நிக்க²ந்தா, ‘‘கத்த² ஸயிதா’’தி புட்டா² ‘‘கிம் தும்ஹாகம் மம ஸயிதட்டா²னேனா’’தி வத்வா பக்காமி. ஸா கமேன க³ச்ச²ந்தே காலே புச்சி²தா ‘‘ஸமணேனாஹம் கோ³தமேன ஏகக³ந்த⁴குடியம் ஸயித்வா நிக்க²ந்தா’’தி ஆஹ. தம் பா³லபுது²ஜ்ஜனா ஸத்³த³ஹிம்ஸு, பண்டி³தா ஸோதாபன்னாத³யோ ந ஸத்³த³ஹிம்ஸு. ஏகதி³வஸம் ஸா தா³ருமண்ட³லம் உத³ரே ப³ந்தி⁴த்வா உபரி ரத்தபடம் பரித³ஹித்வா க³ந்த்வா ஸராஜிகாய பரிஸாய த⁴ம்மதே³ஸனத்தா²ய நிஸின்னம் ப⁴க³வந்தம் ஏவமாஹ – ‘‘போ⁴ ஸமண, த்வம் த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி, துய்ஹம் படிச்ச உப்பன்னதா³ரகக³ப்³பி⁴னியா மய்ஹம் லஸுணமரிசாதீ³னி ந விசாரேஸீ’’தி? ‘‘ததா²பா⁴வம், ப⁴கி³னி, த்வஞ்சேவ பஜானாஸி, அஹஞ்சா’’தி. ஸா ‘‘ஏவமேவ மேது²னஸம்ஸக்³க³ஸமயம் த்³வேயேவ ஜானந்தி, ந அஞ்ஞே’’தி ஆஹ.

தஸ்மிம் க²ணே ஸக்கஸ்ஸ பண்டு³கம்ப³லஸிலாஸனம் உண்ஹாகாரம் த³ஸ்ஸேஸி. ஸக்கோ ஆவஜ்ஜேந்தோ தம் காரணம் ஞத்வா த்³வே தே³வபுத்தே ஆணாபேஸி – ‘‘தும்ஹேஸு ஏகோ மூஸிகவண்ணம் மாபேத்வா தஸ்ஸா தா³ருமண்ட³லஸ்ஸ ப³ந்த⁴னம் சி²ந்த³து, ஏகோ வாதமண்ட³லம் ஸமுட்டா²பேத்வா பாருதபடம் உத்³த⁴ம் கி²பதூ’’தி. தே க³ந்த்வா ததா² அகம்ஸு. தா³ருமண்ட³லம் பதமானம் தஸ்ஸா பாத³பிட்டி²ம் பி⁴ந்தி³. த⁴ம்மஸபா⁴யம் ஸன்னிபதிதா புது²ஜ்ஜனா ஸப்³பே³ ‘‘அரே, து³ட்ட²சோரி, த்வம் ஏவரூபஸ்ஸ லோகத்தயஸாமினோ ஏவரூபம் அப்³ப⁴க்கா²னம் அகாஸீ’’தி உட்ட²ஹித்வா ஏகேகமுட்டி²பஹாரம் த³த்வா ஸபா⁴ய நீஹரிம்ஸு, த³ஸ்ஸனாதிக்கந்தாய பத²வீ விவரமதா³ஸி. தஸ்மிம் க²ணே அவீசிதோ ஜாலா உட்ட²ஹித்வா குலத³த்திகேன ரத்தகம்ப³லேனேவ தம் அச்சா²தே³த்வா அவீசிம்ஹி பக்கி²பி, ப⁴க³வதோ லாப⁴ஸக்காரோ அதிரேகதரோ அஹோஸி. தேன வுத்தம் –

‘‘ஸப்³பா³பி⁴பு⁴ஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, நந்தோ³ நாமாஸி ஸாவகோ;

தம் அப்³ப⁴க்கா²ய நிரயே, சிரம் ஸம்ஸரிதம் மயா.

‘‘த³ஸவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி, நிரயே ஸம்ஸரிம் சிரம்;

மனுஸ்ஸபா⁴வம் லத்³தா⁴ஹம், அப்³ப⁴க்கா²னம் ப³ஹும் லபி⁴ம்.

‘‘தேன கம்மாவஸேஸேன, சிஞ்சமாணவிகா மமம்;

அப்³பா⁴சிக்கி² அபூ⁴தேன, ஜனகாயஸ்ஸ அக்³க³தோ’’தி. (அப. தே²ர 1.39.70-72);

ததியபஞ்ஹே – அப்³ப⁴க்கா²னந்தி அபி⁴ அக்கா²னம் அக்கோஸனம். அதீதே கிர போ³தி⁴ஸத்தோ அபாகடஜாதியம் உப்பன்னோ முனாளி நாம து⁴த்தோ ஹுத்வா து³ஜ்ஜனஸம்ஸக்³க³ப³லேன ஸுரபி⁴ம் நாம பச்சேகபு³த்³த⁴ம் ‘‘து³ஸ்ஸீலோ பாபத⁴ம்மோ அயம் பி⁴க்கூ²’’தி அக்கோஸி. ஸோ தேன அகுஸலேன வசீகம்மேன ப³ஹூனி வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி நிரயே பச்சித்வா இமஸ்மிம் பச்சி²மத்தபா⁴வே த³ஸபாரமிதாஸம்ஸித்³தி⁴ப³லேன பு³த்³தோ⁴ ஜாதோ லாப⁴க்³க³யஸக்³க³ப்பத்தோ அஹோஸி. புன தித்தி²யா உஸ்ஸாஹஜாதா – ‘‘கத²ம் நு கோ² ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ அயஸம் உப்பாதே³ஸ்ஸாமா’’தி து³க்கீ² து³ம்மனா நிஸீதி³ம்ஸு. ததா³ ஸுந்த³ரீ நாமேகா பரிப்³பா³ஜிகா தே உபஸங்கமித்வா வந்தி³த்வா டி²தா துண்ஹீபூ⁴தே கிஞ்சி அவத³ந்தே தி³ஸ்வா ‘‘கிம் மய்ஹம் தோ³ஸோ’’தி புச்சி². ‘‘ஸமணேன கோ³தமேன அம்ஹே விஹேடி²யமானே த்வம் அப்போஸ்ஸுக்கா விஹரிஸ்ஸஸி, இத³ம் தவ தோ³ஸோ’’தி. ‘‘ஏவமஹம் தத்த² கிம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி? ‘‘த்வம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ அவண்ணம் உப்பாதே³தும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘ஸக்கி²ஸ்ஸாமி, அய்யா’’தி வத்வா ததோ பட்டா²ய வுத்தனயேன தி³ட்ட²தி³ட்டா²னம் ‘‘ஸமணேன கோ³தமேன ஏகக³ந்த⁴குடியம் ஸயித்வா நிக்க²ந்தா’’தி வத்வா அக்கோஸதி பரிபா⁴ஸதி. தித்தி²யாபி ‘‘பஸ்ஸத², போ⁴, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ கம்ம’’ந்தி அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘முனாளி நாமஹம் து⁴த்தோ, புப்³பே³ அஞ்ஞாஸு ஜாதிஸு;

பச்சேகபு³த்³த⁴ம் ஸுரபி⁴ம், அப்³பா⁴சிக்கி²ம் அதூ³ஸகம்.

‘‘தேன கம்மவிபாகேன, நிரயே ஸம்ஸரிம் சிரம்;

ப³ஹூ வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி, து³க்க²ம் வேதே³ஸி வேத³னம்.

‘‘தேன கம்மாவஸேஸேன, இத⁴ பச்சி²மகே ப⁴வே;

அப்³ப⁴க்கா²னம் மயா லத்³த⁴ம், ஸுந்த³ரிகாய காரணா’’தி. (அப. தே²ர 1.39.67-69);

சதுத்த²பஞ்ஹே – அப்³ப⁴க்கா²னம் அபி⁴ விஸேஸேன அக்கோஸனம் பரிபா⁴ஸனம். அதீதே கிர போ³தி⁴ஸத்தோ ப்³ராஹ்மணகுலே உப்பன்னோ ப³ஹுஸ்ஸுதோ ப³ஹூஹி ஸக்கதோ பூஜிதோ தாபஸபப்³ப³ஜ்ஜம் பப்³ப³ஜித்வா ஹிமவந்தே வனமூலப²லாஹாரோ ப³ஹுமாணவே மந்தே வாசேந்தோ வாஸம் கப்பேஸி. ஏகோ பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞாஅட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴ தாபஸோ தஸ்ஸ ஸந்திகம் அக³மாஸி. ஸோ தம் தி³ஸ்வாவ இஸ்ஸாபகதோ தம் அதூ³ஸகம் இஸிம் ‘‘காமபோ⁴கீ³ குஹகோ அயம் இஸீ’’தி அப்³பா⁴சிக்கி², அத்தனோ ஸிஸ்ஸே ச ஆஹ – ‘‘அயம் இஸி ஏவரூபோ அனாசாரகோ’’தி. தேபி ததே²வ அக்கோஸிம்ஸு பரிபா⁴ஸிம்ஸு. ஸோ தேன அகுஸலகம்மவிபாகேன வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி நிரயே து³க்க²மனுப⁴வித்வா இமஸ்மிம் பச்சி²மத்தபா⁴வே பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா லாப⁴க்³க³யஸக்³க³ப்பத்தோ ஆகாஸே புண்ணசந்தோ³ விய பாகடோ ஜாதோ. ததே²வ தித்தி²யா அப்³ப⁴க்கா²னேனபி அஸந்துட்டா² புனபி ஸுந்த³ரியா அப்³ப⁴க்கா²னம் காரேத்வா ஸுராது⁴த்தே பக்கோஸாபேத்வா லஞ்ஜம் த³த்வா ‘‘தும்ஹே ஸுந்த³ரிம் மாரேத்வா ஜேதவனத்³வாரஸமீபே மாலாகசவரேன சா²தே³தா²’’தி ஆணாபேஸும். தே ததா² கரிம்ஸு. ததோ தித்தி²யா ‘‘ஸுந்த³ரிம் ந பஸ்ஸாமா’’தி ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸும். ராஜா ‘‘பரியேஸதா²’’தி ஆஹ. தே அத்தனா பாதிதட்டா²னதோ க³ஹேத்வா மஞ்சகம் ஆரோபேத்வா ரஞ்ஞோ த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘பஸ்ஸத², போ⁴, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகானம் கம்ம’’ந்தி ப⁴க³வதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ச ஸகலனக³ரே அவண்ணம் உக்³கோ⁴ஸேந்தா விசரிம்ஸு. ஸுந்த³ரிம் ஆமகஸுஸானே அட்டகே ட²பேஸும். ராஜா ‘‘ஸுந்த³ரிமாரகே பரியேஸதா²’’தி ஆணாபேஸி. ததா³ து⁴த்தா ஸுரம் பிவித்வா ‘‘த்வம் ஸுந்த³ரிம் மாரேஸி, த்வம் மாரேஸீ’’தி கலஹம் கரிம்ஸு. ராஜபுரிஸா தே து⁴த்தே க³ஹேத்வா ரஞ்ஞோ த³ஸ்ஸேஸும். ராஜா ‘‘கிம், ப⁴ணே, தும்ஹேஹி ஸுந்த³ரீ மாரிதா’’தி? ‘‘ஆம, தே³வா’’தி. ‘‘கேஹி ஆணத்தா’’தி? ‘‘தித்தி²யேஹி, தே³வா’’தி. ராஜா தித்தி²யே ஆஹராபேத்வா ப³ந்தா⁴பேத்வா ‘‘க³ச்ச²த², ப⁴ணே, ‘பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அவண்ணத்தா²ய அம்ஹேஹி ஸயமேவ ஸுந்த³ரீ மாராபிதா, ப⁴க³வா தஸ்ஸ ஸாவகா ச அகாரகா’தி உக்³கோ⁴ஸதா²’’தி ஆஹ. தே ததா² அகம்ஸு. ஸகலனக³ரவாஸினோ நிக்கங்கா² அஹேஸும். ராஜா தித்தி²யே ச து⁴த்தே ச மாராபேத்வா ச²ட்³டா³பேதி. ததோ ப⁴க³வதோ பி⁴ய்யோஸோமத்தாய லாப⁴ஸக்காரோ வட்³டி⁴. தேன வுத்தம் –

‘‘ப்³ராஹ்மணோ ஸுதவா ஆஸிம், அஹம் ஸக்கதபூஜிதோ;

மஹாவனே பஞ்சஸதே, மந்தே வாசேமி மாணவே.

‘‘தத்தா²க³தோ இஸி பீ⁴மோ, பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞோ மஹித்³தி⁴கோ;

தஞ்சாஹம் ஆக³தம் தி³ஸ்வா, அப்³பா⁴சிக்கி²ம் அதூ³ஸகம்.

‘‘ததோஹம் அவசம் ஸிஸ்ஸே, காமபோ⁴கீ³ அயம் இஸி;