2.பச்சேகபு³த்³த⁴அபதா³னவண்ணனா

ததோ அனந்தரம் அபதா³னம் ஸங்கா³யந்தோ ‘‘பச்சேகபு³த்³தா⁴பதா³னம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, ப⁴க³வதா கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி புட்டோ² ‘‘அத² பச்சேகபு³த்³தா⁴பதா³னம் ஸுணாதா²’’தி ஆஹ. தேஸம் அபதா³னத்தோ² ஹேட்டா² வுத்தோயேவ.

83. ‘‘ஸுணாதா²’’தி வுத்தபத³ம் உப்பத்தினிப்³ப³த்திவஸேன பகாஸேந்தோ ‘‘ததா²க³தம் ஜேதவனே வஸந்த’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² ஜேதகுமாரஸ்ஸ நாமவஸேன ததா²ஸஞ்ஞிதே விஹாரே சதூஹி இரியாபத²விஹாரேஹி தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரேஹி வா வஸந்தம் விஹரந்தம் யதா² புரிமகா விபஸ்ஸிஆத³யோ பு³த்³தா⁴ ஸமத்திம்ஸபாரமியோ பூரேத்வா ஆக³தா, ததா² அம்ஹாகம்பி ப⁴க³வா ஆக³தோதி ததா²க³தோ. தம் ததா²க³தம் ஜேதவனே வஸந்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வேதே³ஹமுனீதி வேதே³ஹரட்டே² ஜாதா வேதே³ஹீ, வேதே³ஹியா புத்தோ வேதே³ஹிபுத்தோ. மோனம் வுச்சதி ஞாணம், தேன இதோ க³தோ பவத்தோதி முனி. வேதே³ஹிபுத்தோ ச ஸோ முனி சேதி ‘‘வேதே³ஹிபுத்தமுனீ’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘வண்ணாக³மோ’’திஆதி³னா நிருத்தினயேன இ-காரஸ்ஸ அத்தம் புத்த-ஸத்³த³ஸ்ஸ ச லோபம் கத்வா ‘‘வேதே³ஹமுனீ’’தி வுத்தம். ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸதிமந்தானம் தி⁴திமந்தானம் க³திமந்தானம் ப³ஹுஸ்ஸுதானம் உபட்டா²கானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.219-223) ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ நதங்கோ³ நமனகாயங்கோ³ அஞ்ஜலிகோ ஹுத்வா ‘‘ப⁴ந்தே, பச்சேகபு³த்³தா⁴ நாம கீதி³ஸா ஹோந்தீ’’தி அபுச்சீ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தே பச்சேகபு³த்³தா⁴ கேஹி ஹேதுபி⁴ கேஹி காரணேஹி ப⁴வந்தி உப்பஜ்ஜந்தி. வீராதி ப⁴க³வந்தம் ஆலபதி.

84-85. ததோ பரம் விஸ்ஸஜ்ஜிதாகாரம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததா³ஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுவரோ மஹேஸீ’’திஆதி³மாஹ. ஸப்³ப³ம் அதீதாதி³பே⁴த³ம் ஹத்தா²மலகம் விய ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ச ஸோ வரோ உத்தமோ சேதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுவரோ. மஹந்தம் ஸீலக்க²ந்த⁴ம், ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம், பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம், விமுத்திக்க²ந்த⁴ம், மஹந்தம் விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனக்க²ந்த⁴ம் ஏஸதி க³வேஸதீதி மஹேஸி. ஆனந்த³ப⁴த்³த³ம் மது⁴ரேன ஸரேன ததா³ தஸ்மிம் புச்சி²தகாலே ஆஹ கதே²ஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. போ⁴ ஆனந்த³, யே பச்சேகபு³த்³தா⁴ புப்³ப³பு³த்³தே⁴ஸு புப்³பே³ஸு அதீதபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரா கதபுஞ்ஞஸம்பா⁴ரா ஜினஸாஸனேஸு அலத்³த⁴மோக்கா² அப்பத்தனிப்³பா³னா. தே ஸப்³பே³ பச்சேகபு³த்³தா⁴ தீ⁴ரா இத⁴ இமஸ்மிம் லோகே ஸம்வேக³முகே²ன ஏகபுக்³க³லம் பதா⁴னம் கத்வா பச்சேகபு³த்³தா⁴ ஜாதாதி அத்தோ². ஸுதிக்க²பஞ்ஞா ஸுட்டு² திக்க²பஞ்ஞா. வினாபி பு³த்³தே⁴ஹி பு³த்³தா⁴னம் ஓவாதா³னுஸாஸனீஹி ரஹிதா அபி. பரித்தகேனபி அப்பமத்தகேனபி ஆரம்மணேன பச்சேகபோ³தி⁴ம் படிஏக்கம் போ³தி⁴ம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னந்தரம் போ³தி⁴ம் அனுபாபுணந்தி படிவிஜ்ஜ²ந்தி.

86. ஸப்³ப³ம்ஹி லோகம்ஹி ஸகலஸ்மிம் லோகத்தயே மமம் ட²பேத்வா மம் விஹாய பசேகபு³த்³தே⁴ஹி ஸமோவ ஸதி³ஸோ ஏவ நத்தி², தேஸம் மஹாமுனீனம் பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் இமம் வண்ணம் இமம் கு³ணம் பதே³ஸமத்தம் ஸங்கே²பமத்தம் அஹம் தும்ஹாகம் ஸாது⁴ ஸாது⁴கம் வக்கா²மி கதே²ஸ்ஸாமீதி அத்தோ².

87. அனாசரியகா ஹுத்வா ஸயமேவ பு³த்³தா⁴னம் அத்தனாவ படிவித்³தா⁴னம் இஸீனம் அந்தரே மஹாஇஸீனம் மதூ⁴வகு²த்³த³ம் கு²த்³த³கமது⁴படலம் இவ ஸாதூ⁴னி மது⁴ரானி வாக்யானி உதா³னவசனானி அனுத்தரம் உத்தரவிரஹிதம் பே⁴ஸஜம் ஓஸத⁴ம் நிப்³பா³னம் பத்த²யந்தா இச்ச²ந்தா ஸப்³பே³ தும்ஹே ஸுபஸன்னசித்தா ஸுப்பஸன்னமனா ஸுணாத² மனஸி கரோதா²தி அத்தோ².

88-89. பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ஸமாக³தானந்தி ராஸிபூ⁴தானம் உப்பன்னானம் பச்சேகபு³த்³தா⁴னம். அரிட்டோ², உபரிட்டோ², தக³ரஸிகி², யஸஸ்ஸீ, ஸுத³ஸ்ஸனோ, பியத³ஸ்ஸீ, க³ந்தா⁴ரோ, பிண்டோ³லோ, உபாஸபோ⁴, நிதோ², ததோ², ஸுதவா, பா⁴விதத்தோ, ஸும்போ⁴, ஸுபோ⁴, மேது²லோ, அட்ட²மோ, ஸுமேதோ⁴, அனீகோ⁴, ஸுதா³டோ², ஹிங்கு³, ஹிங்கோ³, த்³வேஜாலினோ, அட்ட²கோ, கோஸலோ, ஸுபா³ஹு, உபனேமிஸோ, நேமிஸோ, ஸந்தசித்தோ, ஸச்சோ, ததோ², விரஜோ, பண்டி³தோ, காலோ, உபகாலோ, விஜிதோ, ஜிதோ, அங்கோ³, பங்கோ³, கு³த்திஜ்ஜிதோ, பஸ்ஸீ, ஜஹீ, உபதி⁴ம், து³க்க²மூலம், அபராஜிதோ, ஸரப⁴ங்கோ³, லோமஹம்ஸோ, உச்சங்க³மாயோ, அஸிதோ, அனாஸவோ, மனோமயோ, மானச்சி²தோ³, ப³ந்து⁴மா, ததா³தி⁴முத்தோ, விமலோ, கேதுமா, கோதும்ப³ரங்கோ³, மாதங்கோ³, அரியோ, அச்சுதோ, அச்சுதகா³மி, ப்³யாமகோ, ஸுமங்க³லோ, தி³ப்³பி³லோ சாதிஆதீ³னம் பச்சேகபு³த்³த⁴ஸதானம் யானி அபதா³னானி பரம்பரம் பச்சேகம் ப்³யாகரணானி யோ ச ஆதீ³னவோ யஞ்ச விராக³வத்து²ம் அனல்லீயனகாரணம் யதா² ச யேன காரணேன போ³தி⁴ம் அனுபாபுணிம்ஸு சதுமக்³க³ஞாணம் பச்சக்க²ம் கரிம்ஸு. ஸராக³வத்து²ஸூதி ஸுட்டு² அல்லீயிதப்³ப³வத்தூ²ஸு வத்து²காமகிலேஸகாமேஸு விராக³ஸஞ்ஞீ விரத்தஸஞ்ஞவந்தோ ரத்தம்ஹி லோகம்ஹி அல்லீயனஸபா⁴வலோகே விரதசித்தா அனல்லீயனமனா ஹித்வா பபஞ்சேதி ராகோ³ பபஞ்சம் தோ³ஸோ பபஞ்சம் ஸப்³ப³கிலேஸா பபஞ்சாதி பபஞ்சஸங்கா²தே கிலேஸே ஹித்வா ஜிய ப²ந்தி³தானீதி ப²ந்தி³தானி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி ஜினித்வா ததே²வ தேன காரணேன ஏவம் போ³தி⁴ம் அனுபாபுணிம்ஸு பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணம் பச்சக்க²ம் கரிம்ஸூதி அத்தோ².

90-91. ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ந்தி தஜ்ஜனபா²லனவத⁴ப³ந்த⁴னம் நிதா⁴ய ட²பேத்வா தேஸம் ஸப்³ப³ஸத்தானம் அந்தரே அஞ்ஞதரம் கஞ்சி ஏகம்பி ஸத்தம் அவிஹேட²யம் அவிஹேட²யந்தோ அது³க்கா²பேந்தோ மேத்தேன சித்தேன ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா ஸுகி²தா ஹோந்தூ’’தி மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஹிதானுகம்பீ ஹிதேன அனுகம்பனஸபா⁴வோ. அத² வா ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ந்தி ஸப்³பே³ஸூதி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸப்³ப³தா² ஸப்³ப³ம் அஸேஸம் நிஸ்ஸேஸம் பரியாதி³யனவசனமேதம். பூ⁴தேஸூதி பூ⁴தா வுச்சந்தி தஸா ச தா²வரா ச. யேஸம் தஸிணா தண்ஹா அப்பஹீனா, யேஸஞ்ச ப⁴யபே⁴ரவா அப்பஹீனா, தே தஸா. கிம் காரணா வுச்சந்தி தஸா? தஸந்தி உத்தஸந்தி பரிதஸந்தி பா⁴யந்தி ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தி, தம் காரணா வுச்சந்தி தஸா. யேஸம் தஸிணா தண்ஹா பஹீனா, யேஸஞ்ச ப⁴யபே⁴ரவா பஹீனா, தே தா²வரா. கிம் காரணா வுச்சந்தி தா²வரா? தி²ரந்தி ந தஸந்தி ந உத்தஸந்தி ந பரிதஸந்தி ந பா⁴யந்தி ந ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தி, தம் காரணா வுச்சந்தி தா²வரா.

தயோ த³ண்டா³ – காயத³ண்டோ³, வசீத³ண்டோ³, மனோத³ண்டோ³தி. திவித⁴ம் காயது³ச்சரிதம் காயத³ண்டோ³, சதுப்³பி³த⁴ம் வசீது³ச்சரிதம் வசீத³ண்டோ³, திவித⁴ம் மனோது³ச்சரிதம் மனோத³ண்டோ³. ஸப்³பே³ஸு ஸகலேஸு பூ⁴தேஸு ஸத்தேஸு தம் திவித⁴ம் த³ண்ட³ம் நிதா⁴ய நித³ஹித்வா ஓரோபயித்வா ஸமோரோபயித்வா நிக்கி²பித்வா படிப்பஸ்ஸம்பே⁴த்வா ஹிம்ஸனத்த²ம் அக³ஹேத்வாதி ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ம். அவிஹேட²யம் அஞ்ஞதரம்பி தேஸந்தி ஏகமேகம்பி ஸத்தம் பாணினா வா லேட்³டு³னா வா த³ண்டே³ன வா ஸத்தே²ன வா அந்து³யா வா ரஜ்ஜுயா வா அவிஹேட²யந்தோ, ஸப்³பே³பி ஸத்தே பாணினா வா லேட்³டு³னா வா த³ண்டே³ன வா ஸத்தே²ன வா அந்து³யா வா ரஜ்ஜுயா வா அவிஹேட²யம் அவிஹேட²யந்தோ அஞ்ஞதரம்பி தேஸம். ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயந்தி நாதி படிக்கே²போ. புத்தந்தி சத்தாரோ புத்தா அத்ரஜோ புத்தோ, கே²த்தஜோ, தி³ன்னகோ, அந்தேவாஸிகோ புத்தோ. ஸஹாயந்தி ஸஹாயோ வுச்சதி யேன ஸஹ ஆக³மனம் பா²ஸு, க³மனம் பா²ஸு, டா²னம் பா²ஸு, நிஸஜ்ஜா பா²ஸு, ஆலபனம் பா²ஸு, ஸல்லபனம் பா²ஸு, ஸமுல்லபனம் பா²ஸு. ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயந்தி புத்தம்பி ந இச்சே²ய்ய ந ஸாதி³யேய்ய ந பத்தே²ய்ய ந பிஹயேய்ய நாபி⁴ஜப்பேய்ய, குதோ மித்தம் வா ஸந்தி³ட்ட²ம் வா ஸம்ப⁴த்தம் வா ஸஹாயம் வா இச்சே²ய்ய ஸாதி³யேய்ய பத்தே²ய்ய பிஹயேய்ய அபி⁴ஜப்பேய்யாதி ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயம். ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போதி ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ, அது³தியட்டே²ன ஏகோ, தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ, ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ, ஏகந்தவீததோ³ஸோதி ஏகோ, ஏகந்தவீதமோஹோதி ஏகோ, ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ஏகோ, ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ, ஏகோ அனுத்தரம் பச்சேகஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ? ஸோ ஹி பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸப்³ப³ம் க⁴ராவாஸபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா, புத்ததா³ரபலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா, ஞாதிபலிபோ³த⁴ம், மித்தாமச்சபலிபோ³த⁴ம், ஸன்னிதி⁴பலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா நிக்க²ம்ம அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜித்வா அகிஞ்சனபா⁴வம் உபக³ந்த்வா ஏகோவ சரதி விஹரதி இரியதி வத்ததி பாலேதி யபேதி யாபேதீதி ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கா²தேன ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ அது³தியட்டே²ன ஏகோ? ஸோ ஏவம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ ஏகோ அரஞ்ஞவனபத்தா²னி பந்தானி ஸேனாஸனானி படிஸேவதி அப்பஸத்³தா³னி அப்பனிக்³கோ⁴ஸானி விஜனவாதானி மனுஸ்ஸராஹஸ்ஸேய்யகானி படிஸல்லானஸாருப்பானி. ஸோ ஏகோ திட்ட²தி, ஏகோ க³ச்ச²தி, ஏகோ நிஸீத³தி, ஏகோ ஸேய்யம் கப்பேதி, ஏகோ கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸதி, ஏகோ படிக்கமதி, ஏகோ ரஹோ நிஸீத³தி, ஏகோ சங்கமதி, ஏகோ சரதி விஹரதி இரியதி வத்ததி பாலேதி யபேதி யாபேதீதி ஏவம் ஸோ அது³தியட்டே²ன ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ? ஸோ ஏகோ அது³தியோ அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ மஹாபதா⁴னம் பத³ஹந்தோ மாரம் ஸஸேனகம் நமுசிம் கண்ஹம் பமத்தப³ந்து⁴ம் வித⁴மேத்வா ச தண்ஹாஜாலினிம் விஸரிதம் விஸத்திகம் பஜஹி வினோதே³ஸி ப்³யந்திம் அகாஸி அனபா⁴வம் க³மேஸி.

‘‘தண்ஹாது³தியோ புரிஸோ, தீ³க⁴மத்³தா⁴ன ஸம்ஸரம்;

இத்த²பா⁴வஞ்ஞதா²பா⁴வம், ஸம்ஸாரம் நாதிவத்ததி.

‘‘ஏதமாதீ³னவம் ஞத்வா, தண்ஹம் து³க்க²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வம்;

வீததண்ஹோ அனாதா³னோ, ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி. (இதிவு. 15, 105; மஹானி. 191) –

ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தண்ஹாய பஹானட்டே²ன ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ? ராக³ஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ, தோ³ஸஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீததோ³ஸோதி ஏகோ, மோஹஸ்ஸ பஹீனத்தா ஏகந்தவீதமோஹோதி ஏகோ, கிலேஸானம் பஹீனத்தா ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ஏகோ, ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகந்தவீதராகோ³தி ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ? ஏகாயனமக்³கோ³ வுச்சதி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³.

‘‘ஏகாயனம் ஜாதிக²யந்தத³ஸ்ஸீ, மக்³க³ம் பஜானாதி ஹிதானுகம்பீ;

ஏதேன மக்³கே³ன தரிம்ஸு புப்³பே³, தரிஸ்ஸந்தி யே ச தரந்தி ஓக⁴’’ந்தி. (ஸம். நி. 5.384; மஹானி. 191) –

ஏவம் ஸோ ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி ஏகோ.

கத²ம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகோ அனுத்தரம் பச்சேகஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ? போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம் (மஹானி. 191; சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸ 121). பஞ்ஞா பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பஞ்ஞாப³லம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ வீமம்ஸா விபஸ்ஸனா ஸம்மாதி³ட்டி². ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தேன பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணேன ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி பு³ஜ்ஜி². ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாண’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘வேத³னாபச்சயா தண்ஹா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி பு³ஜ்ஜி². ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி²…பே… ‘‘ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி². ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³’’தி பு³ஜ்ஜி². ‘‘இமே ஆஸவா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘அயம் ஆஸவஸமுத³யோ’’தி பு³ஜ்ஜி²…பே… ‘‘படிபதா³’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘இமே த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞேய்யா’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘இமே த⁴ம்மா பஹாதப்³பா³’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘இமே த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³பா³’’தி பு³ஜ்ஜி², ‘‘இமே த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³’’தி பு³ஜ்ஜி². ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் ஸமுத³யஞ்ச…பே… நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச பு³ஜ்ஜி², ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி பு³ஜ்ஜி².

அத² வா யம் பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் அனுபு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் படிபு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் ஸம்பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³ம் ப²ஸ்ஸிதப்³ப³ம் ஸச்சி²காதப்³ப³ம், ஸப்³ப³ம் தம் தேன பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணேன பு³ஜ்ஜி² அனுபு³ஜ்ஜி² படிபு³ஜ்ஜி² ஸம்பு³ஜ்ஜி² அதி⁴க³ஞ்சி² ப²ஸ்ஸேஸி ஸச்சா²காஸீதி, ஏவம் ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகோ அனுத்தரம் பச்சேகஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏகோ.

சரேதி அட்ட² சரியாயோ (சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸ 121) – இரியாபத²சரியா, ஆயதனசரியா, ஸதிசரியா, ஸமாதி⁴சரியா, ஞாணசரியா, மக்³க³சரியா, பத்திசரியா, லோகத்த²சரியா. இரியாபத²சரியாதி சதூஸு இரியாபதே²ஸு, ஆயதனசரியாதி ச²ஸு அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு ஆயதனேஸு, ஸதிசரியாதி சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு, ஸமாதி⁴சரியாதி சதூஸு ஜா²னேஸு, ஞாணசரியாதி சதூஸு அரியஸச்சேஸு, மக்³க³சரியாதி சதூஸு அரியமக்³கே³ஸு, பத்திசரியாதி சதூஸு ஸாமஞ்ஞப²லேஸு, லோகத்த²சரியாதி ததா²க³தேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு, பதே³ஸதோ பச்சேகஸம்பு³த்³தே⁴ஸு, பதே³ஸதோ ஸாவகேஸு.

இரியாபத²சரியா ச பணிதி⁴ஸம்பன்னானம், ஆயதனசரியா ச இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரானம், ஸதிசரியா ச அப்பமாத³விஹாரீனம், ஸமாதி⁴சரியா ச அதி⁴சித்தமனுயுத்தானம், ஞாணசரியா ச பு³த்³தி⁴ஸம்பன்னானம், மக்³க³சரியா ச ஸம்மாபடிபன்னானம், பத்திசரியா ச அதி⁴க³தப²லானம், லோகத்த²சரியா ச ததா²க³தானம் அரஹந்தானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம், பதே³ஸதோ பச்சேகஸம்பு³த்³தா⁴னம், பதே³ஸதோ ஸாவகானம். இமா அட்ட² சரியாயோ.

அபராபி அட்ட² சரியாயோ – அதி⁴முச்சந்தோ ஸத்³தா⁴ய சரதி, பக்³க³ண்ஹந்தோ வீரியேன சரதி, உபட்ட²பேந்தோ ஸதியா சரதி, அவிக்கே²பம் கரோந்தோ ஸமாதி⁴னா சரதி, பஜானந்தோ பஞ்ஞாய சரதி, விஜானந்தோ விஞ்ஞாணசரியாய சரதி, ஏவம் படிபன்னஸ்ஸ குஸலா த⁴ம்மா ஆயதனந்தி ஆயதனசரியாய சரதி. ஏவம் படிபன்னோ விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீதி விஸேஸசரியாய சரதி. இமா அட்ட² சரியாயோ.

அபராபி அட்ட² சரியாயோ – த³ஸ்ஸனசரியா ச ஸம்மாதி³ட்டி²யா, அபி⁴னிரோபனசரியா ச ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ, பரிக்³க³ஹசரியா ச ஸம்மாவாசாய, ஸமுட்டா²னசரியா ச ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ, வோதா³னசரியா ச ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ, பக்³க³ஹசரியா ச ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, உபட்டா²னசரியா ச ஸம்மாஸதியா, அவிக்கே²பசரியா ச ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ. இமா அட்ட² சரியாயோ.

க²க்³க³விஸாணகப்போதி யதா² க²க்³க³ஸ்ஸ நாம விஸாணம் ஏகமேவ ஹோதி, அது³தியம், ஏவமேவ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ தக்கப்போ தஸ்ஸதி³ஸோ தப்படிபா⁴கோ³. யதா² அதிலோணம் வுச்சதி லோணகப்போ, அதிதித்தகம் வுச்சதி தித்தகப்போ, அதிமது⁴ரம் வுச்சதி மது⁴ரகப்போ, அதிஉண்ஹம் வுச்சதி அக்³கி³கப்போ, அதிஸீதம் வுச்சதி ஹிமகப்போ, மஹாஉத³கக்க²ந்தோ⁴ வுச்சதி ஸமுத்³த³கப்போ, மஹாபி⁴ஞ்ஞாப³லப்பத்தோ ஸாவகோ வுச்சதி ஸத்து²கப்போதி. ஏவமேவ ஸோ பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ க²க்³க³விஸாணகப்போ, க²க்³க³விஸாணஸதி³ஸோ க²க்³க³விஸாணபடிபா⁴கோ³ ஏகோ அது³தியோ முத்தப³ந்த⁴னோ ஸம்மா லோகே சரதி விஹரதி இரியதி வத்ததி பாலேதி யபேதி யாபேதீதி ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ. தேனாஹு பச்சேகஸம்பு³த்³தா⁴ –

‘‘ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ம், அவிஹேட²யம் அஞ்ஞதரம்பி தேஸம்;

ந புத்தமிச்சே²ய்ய குதோ ஸஹாயம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஸம்ஸக்³க³ஜாதஸ்ஸ ப⁴வந்தி ஸ்னேஹா, ஸ்னேஹன்வயம் து³க்க²மித³ம் பஹோதி;

ஆதீ³னவம் ஸ்னேஹஜம் பேக்க²மானோ; ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘மித்தே ஸுஹஜ்ஜே அனுகம்பமானோ, ஹாபேதி அத்த²ம் படிப³த்³த⁴சித்தோ;

ஏதம் ப⁴யம் ஸந்த²வே பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘வம்ஸோ விஸாலோவ யதா² விஸத்தோ, புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா²;

வம்ஸே களீரோவ அஸஜ்ஜமானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘மிகோ³ அரஞ்ஞம்ஹி யதா² அப³த்³தோ⁴, யேனிச்ச²கம் க³ச்ச²தி கோ³சராய;

விஞ்ஞூ நரோ ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஆமந்தனா ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே², வாஸே ச டா²னே க³மனே சாரிகாய;

அனபி⁴ஜ்ஜி²தம் ஸேரிதம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘கி²ட்³டா³ ரதீ ஹோதி ஸஹாயமஜ்ஜே², புத்தேஸு பேமம் விபுலஞ்ச ஹோதி;

பியவிப்பயோக³ம் விஜிகு³ச்ச²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘சாதுத்³தி³ஸோ அப்படிகோ⁴ ச ஹோதி, ஸந்துஸ்ஸமானோ இதரீதரேன;

பரிஸ்ஸயானம் ஸஹிதா அச²ம்பீ⁴, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘து³ஸ்ஸங்க³ஹா பப்³ப³ஜிதாபி ஏகே, அதோ² க³ஹட்டா² க⁴ரமாவஸந்தா;

அப்போஸ்ஸுக்கோ பரபுத்தேஸு ஹுத்வா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஓரோபயித்வா கி³ஹிப்³யஞ்ஜனானி, ஸஞ்சி²ன்னபத்தோ யதா² கோவிளாரோ;

சே²த்வான வீரோ கி³ஹிப³ந்த⁴னானி, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஸசே லபே⁴த² நிபகம் ஸஹாயம், ஸத்³தி⁴ம் சரம் ஸாது⁴விஹாரிதீ⁴ரம்;

அபி⁴பு⁴ய்ய ஸப்³பா³னி பரிஸ்ஸயானி, சரேய்ய தேனத்தமனோ ஸதீமா.

‘‘நோ சே லபே⁴த² நிபகம் ஸஹாயம், ஸத்³தி⁴ம் சரம் ஸாது⁴விஹாரிதீ⁴ரம்;

ராஜாவ ரட்ட²ம் விஜிதம் பஹாய, ஏகோ சரே மாதங்க³ரஞ்ஞேவ நாகோ³.

‘‘அத்³தா⁴ பஸம்ஸாம ஸஹாயஸம்பத³ம், ஸேட்டா² ஸமா ஸேவிதப்³பா³ ஸஹாயா;

ஏதே அலத்³தா⁴ அனவஜ்ஜபோ⁴ஜீ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘தி³ஸ்வா ஸுவண்ணஸ்ஸ பப⁴ஸ்ஸரானி, கம்மாரபுத்தேன ஸுனிட்டி²தானி;

ஸங்க⁴ட்டமானானி து³வே பு⁴ஜஸ்மிம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஏவம் து³தீயேன ஸஹா மமஸ்ஸ, வாசாபி⁴லாபோ அபி⁴ஸஜ்ஜனா வா;

ஏதம் ப⁴யம் ஆயதிம் பேக்க²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘காமா ஹி சித்ரா மது⁴ரா மனோரமா, விரூபரூபேன மதே²ந்தி சித்தம்;

ஆதீ³னவம் காமகு³ணேஸு தி³ஸ்வா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஈதீ ச க³ண்டோ³ ச உபத்³த³வோ ச, ரோகோ³ ச ஸல்லஞ்ச ப⁴யஞ்ச மேதம்;

ஏதம் ப⁴யம் காமகு³ணேஸு தி³ஸ்வா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஸீதஞ்ச உண்ஹஞ்ச கு²த³ம் பிபாஸம், வாதாதபே ட³ம்ஸஸரீஸபே ச;

ஸப்³பா³னிபேதானி அபி⁴ப்³ப⁴வித்வா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘நாகோ³வ யூதா²னி விவஜ்ஜயித்வா, ஸஞ்ஜாதக²ந்தோ⁴ பது³மீ உளாரோ;

யதா²பி⁴ரந்தம் விஹரம் அரஞ்ஞே, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘அட்டா²னதம் ஸங்க³ணிகாரதஸ்ஸ, யம் ப²ஸ்ஸயே ஸாமயிகம் விமுத்திம்;

ஆதி³ச்சப³ந்து⁴ஸ்ஸ வசோ நிஸம்ம, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘தி³ட்டீ²விஸூகானி உபாதிவத்தோ, பத்தோ நியாமம் படிலத்³த⁴மக்³கோ³;

உப்பன்னஞாணோம்ஹி அனஞ்ஞனேய்யோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘நில்லோலுபோ நிக்குஹோ நிப்பிபாஸோ, நிம்மக்க² நித்³த⁴ந்தகஸாவமோஹோ;

நிராஸயோ ஸப்³ப³லோகே ப⁴வித்வா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘பாபம் ஸஹாயம் பரிவஜ்ஜயேத², அனத்த²த³ஸ்ஸிம் விஸமே நிவிட்ட²ம்;

ஸயம் ந ஸேவே பஸுதம் பமத்தம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ப³ஹுஸ்ஸுதம் த⁴ம்மத⁴ரம் ப⁴ஜேத², மித்தம் உளாரம் படிபா⁴னவந்தம்;

அஞ்ஞாய அத்தா²னி வினேய்ய கங்க²ம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘கி²ட்³ட³ம் ரதிம் காமஸுக²ஞ்ச லோகே, அனலங்கரித்வா அனபேக்க²மானோ;

விபூ⁴ஸட்டா²னா விரதோ ஸச்சவாதீ³, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘புத்தஞ்ச தா³ரம் பிதரஞ்ச மாதரம், த⁴னானி த⁴ஞ்ஞானி ச ப³ந்த⁴வானி;

ஹித்வான காமானி யதோ²தி⁴கானி, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஸங்கோ³ ஏஸோ பரித்தமேத்த² ஸோக்²யம், அப்பஸ்ஸாதோ³ து³க்க²மேவேத்த² பி⁴ய்யோ;

க³ளோ ஏஸோ இதி ஞத்வா மதிமா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஸந்தா³லயித்வான ஸம்யோஜனானி, ஜாலம்வ பே⁴த்வா ஸலிலம்பு³சாரீ,

அக்³கீ³வ த³ட்³ட⁴ம் அனிவத்தமானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஓக்கி²த்தசக்கூ² ந ச பாத³லோலோ, கு³த்திந்த்³ரியோ ரக்கி²தமானஸானோ;

அனவஸ்ஸுதோ அபரிட³ய்ஹமானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஓஹாரயித்வா கி³ஹிப்³யஞ்ஜனானி, ஸஞ்ச²ன்னபத்தோ யதா² பாரிச²த்தோ;

காஸாயவத்தோ² அபி⁴னிக்க²மித்வா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ரஸேஸு கே³த⁴ம் அகரம் அலோலோ, அனஞ்ஞபோஸீ ஸபதா³னசாரீ;

குலே குலே அப்படிப³த்³த⁴சித்தோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘பஹாய பஞ்சாவரணானி சேதஸோ, உபக்கிலேஸே ப்³யபனுஜ்ஜ ஸப்³பே³;

அனிஸ்ஸிதோ சே²ஜ்ஜ ஸினேஹதோ³ஸம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘விபிட்டி²கத்வான ஸுக²ஞ்ச து³க்க²ம், புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸம்;

லத்³தா⁴னுபேக்க²ம் ஸமத²ம் விஸுத்³த⁴ம், ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஆரத்³த⁴வீரியோ பரமத்த²பத்தியா, அலீனசித்தோ அகுஸீதவுத்தி;

த³ள்ஹனிக்கமோ தா²மப³லூபபன்னோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘படிஸல்லானம் ஜா²னமரிஞ்சமானோ, த⁴ம்மேஸு நிச்சம் அனுத⁴ம்மசாரீ;

ஆதீ³னவம் ஸம்மஸிதா ப⁴வேஸு, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘தண்ஹக்க²யம் பத்த²யமப்பமத்தோ, அனேளமூகோ³ ஸுதவா ஸதீமா;

ஸங்கா²தத⁴ம்மோ நியதோ பதா⁴னவா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஸீஹோவ ஸத்³தே³ஸு அஸந்தஸந்தோ, வாதோவ ஜாலம்ஹி அஸஜ்ஜமானோ;

பது³மம்வ தோயேன அலிம்பமானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ஸீஹோ யதா² தா³ட²ப³லீ பஸய்ஹ, ராஜா மிகா³னம் அபி⁴பு⁴ய்ய சாரீ;

ஸேவேத² பந்தானி ஸேனாஸனானி, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘மேத்தம் உபேக்க²ம் கருணம் விமுத்திம், ஆஸேவமானோ முதி³தஞ்ச காலே;

ஸப்³பே³ன லோகேன அவிருஜ்ஜ²மானோ, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ராக³ஞ்ச தோ³ஸஞ்ச பஹாய மோஹம், ஸந்தா³லயித்வான ஸம்யோஜனானி;

அஸந்தஸம் ஜீவிதஸங்க²யம்ஹி, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ.

‘‘ப⁴ஜந்தி ஸேவந்தி ச காரணத்தா², நிக்காரணா து³ல்லபா⁴ அஜ்ஜ மித்தா;

அத்தத்த²பஞ்ஞா அஸுசீமனுஸ்ஸா, ஏகோ சரே க²க்³க³விஸாணகப்போ’’தி.

தத்த² ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸூதி க²க்³க³விஸாணபச்சேகபு³த்³தா⁴பதா³னஸுத்தம். கா உப்பத்தி? ஸப்³ப³ஸுத்தானம் சதுப்³பி³தா⁴ உப்பத்தி – அத்தஜ்ஜா²ஸயதோ, பரஜ்ஜா²ஸயதோ, அட்டு²ப்பத்திதோ, புச்சா²வஸிதோதி. தத்த² க²க்³க³விஸாணஸுத்தஸ்ஸ அவிஸேஸேன புச்சா²வஸிதோ உப்பத்தி. விஸேஸேன பன யஸ்மா ஏத்த² காசி கா³தா² தேன தேன பச்சேகபு³த்³தே⁴ன புட்டே²ன வுத்தா, காசி அபுட்டே²ன அத்தனா அதி⁴க³தமக்³க³னயானுரூபம் உதா³னம்யேவ உதா³னேந்தேன, தஸ்மா காயசி கா³தா²ய புச்சா²வஸிதோ, காயசி அத்தஜ்ஜா²ஸயதோ உப்பத்தி. தத்த² யா அயம் அவிஸேஸேன புச்சா²வஸிதோ உப்பத்தி, ஸா ஆதி³தோ பபு⁴தி ஏவம் வேதி³தப்³பா³ –

ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘பு³த்³தா⁴னம் பத்த²னா ச அபி⁴னீஹாரோ ச தி³ஸ்ஸதி, ததா² ஸாவகானம், பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ந தி³ஸ்ஸதி, யம்னூனாஹம் ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்சே²ய்ய’’ந்தி? ஸோ படிஸல்லானா வுட்டி²தோ ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா யதா²க்கமேன ஏதமத்த²ம் புச்சி². அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா புப்³ப³யோகா³வசரஸுத்தம் அபா⁴ஸி –

‘‘பஞ்சிமே, ஆனந்த³, ஆனிஸம்ஸா புப்³ப³யோகா³வசரே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்சேவ அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்சேவ அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, அத² மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி. அத² தே³வபுத்தோ ஸமானோ அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி. அத² பு³த்³தா⁴னம் ஸம்முகீ²பா⁴வே கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞோ ஹோதி. அத² பச்சி²மே காலே பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹோதீ’’தி.

ஏவம் வத்வா புன ஆஹ –

‘‘பச்சேகஸம்பு³த்³தா⁴ நாம, ஆனந்த³, அபி⁴னீஹாரஸம்பன்னா புப்³ப³யோகா³வசரா ஹோந்தி, தஸ்மா பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³த⁴ஸாவகானம் ஸப்³பே³ஸம் பத்த²னா ச அபி⁴னீஹாரோ ச இச்சி²தப்³போ³’’தி.

ஸோ ஆஹ – ‘‘பு³த்³தா⁴னம், ப⁴ந்தே, பத்த²னா கீவ சிரம் வட்டதீ’’தி. பு³த்³தா⁴னம், ஆனந்த³, ஹேட்டி²மபரிச்சே²தே³ன சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச, மஜ்ஜி²மபரிச்சே²தே³ன அட்ட² அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச, உபரிமபரிச்சே²தே³ன ஸோளஸ அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச. ஏதே ச பே⁴தா³ பஞ்ஞாதி⁴கஸத்³தா⁴தி⁴கவீரியாதி⁴கானம் வஸேன ஞாதப்³பா³. பஞ்ஞாதி⁴கானஞ்ஹி ஸத்³தா⁴ மந்தா³ ஹோதி, பஞ்ஞா திக்கா². ஸத்³தா⁴தி⁴கானம் பஞ்ஞா மஜ்ஜி²மா ஹோதி, ஸத்³தா⁴ திக்கா². வீரியாதி⁴கானம் ஸத்³தா⁴ பஞ்ஞா மந்தா³ ஹோதி, வீரியம் திக்க²ந்தி. அப்பத்வா பன சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச தி³வஸே தி³வஸே வேஸ்ஸந்தரதா³னஸதி³ஸம் தா³னம் தே³ந்தோபி தத³னுரூபே ஸீலாதி³பாரமித⁴ம்மே ஆசினந்தோபி அந்தரா பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. கஸ்மா? ஞாணம் க³ப்³ப⁴ம் ந க³ண்ஹாதி, வேபுல்லம் நாபஜ்ஜதி, பரிபாகம் ந க³ச்ச²தீதி. யதா² நாம திமாஸசதுமாஸபஞ்சமாஸச்சயேன நிப்ப²ஜ்ஜனகம் ஸஸ்ஸம் தம் தம் காலம் அப்பத்வா தி³வஸே தி³வஸே ஸதக்க²த்தும் ஸஹஸ்ஸக்க²த்தும் கேளாயந்தோபி உத³கேன ஸிஞ்சந்தோபி அந்தரா பக்கே²ன வா மாஸேன வா நிப்பா²தே³ஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. கஸ்மா? ஸஸ்ஸம் க³ப்³ப⁴ம் ந க³ண்ஹாதி, வேபுல்லம் நாபஜ்ஜதி, பரிபாகம் ந க³ச்ச²தீதி. ஏவமேவம் அப்பத்வா சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச அந்தரா பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. தஸ்மா யதா²வுத்தமேவ காலம் பாரமிபூரணம் காதப்³ப³ம் ஞாணபரிபாகத்தா²ய. ஏத்தகேனாபி ச காலேன பு³த்³த⁴த்தம் பத்த²யதோ அபி⁴னீஹாரகரணே அட்ட² ஸம்பத்தியோ இச்சி²தப்³பா³. அயஞ்ஹி –

‘‘மனுஸ்ஸத்தம் லிங்க³ஸம்பத்தி, ஹேது ஸத்தா²ரத³ஸ்ஸனம்;

பப்³ப³ஜ்ஜா கு³ணஸம்பத்தி, அதி⁴காரோ ச ச²ந்த³தா;

அட்ட²த⁴ம்மஸமோதா⁴னா, அபி⁴னீஹாரோ ஸமிஜ்ஜ²தி’’. (பு³. வம். 2.59);

அபி⁴னீஹாரோதி மூலபணிதா⁴னஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தத்த² மனுஸ்ஸத்தந்தி மனுஸ்ஸஜாதி. அஞ்ஞத்ர ஹி மனுஸ்ஸஜாதியா அவஸேஸஜாதீஸு தே³வஜாதியம்பி டி²தஸ்ஸ பணிதி⁴ ந இஜ்ஜ²தி, தத்த² டி²தேன பன பு³த்³த⁴த்தம் பத்த²யந்தேன தா³னாதீ³னி புஞ்ஞகம்மானி கத்வா மனுஸ்ஸத்தம்யேவ பத்தே²தப்³ப³ம், தத்த² ட²த்வா பணிதி⁴ காதப்³போ³. ஏவஞ்ஹி ஸமிஜ்ஜ²தி. லிங்க³ஸம்பத்தீதி புரிஸபா⁴வோ. மாதுகா³மனபும்ஸகஉப⁴தோப்³யஞ்ஜனகானஞ்ஹி மனுஸ்ஸஜாதியம் டி²தானம்பி பணிதி⁴ ந இஜ்ஜ²தி. தத்த² டி²தேன பன பு³த்³த⁴த்தம் பத்தே²ந்தேன தா³னாதீ³னி புஞ்ஞகம்மானி கத்வா புரிஸபா⁴வோயேவ பத்தே²தப்³போ³, தத்த² ட²த்வா பணிதி⁴ காதப்³போ³. ஏவஞ்ஹி ஸமிஜ்ஜ²தி. ஹேதூதி அரஹத்தஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயஸம்பத்தி. யோ ஹி தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே வாயமந்தோ அரஹத்தம் பாபுணிதும் ஸமத்தோ², தஸ்ஸ பணிதி⁴ ஸமிஜ்ஜ²தி, நோ இதரஸ்ஸ யதா² ஸுமேத⁴பண்டி³தஸ்ஸ. ஸோ ஹி தீ³பங்கரபாத³மூலே பப்³ப³ஜித்வா தேனத்தபா⁴வேன அரஹத்தம் பாபுணிதும் ஸமத்தோ² அஹோஸி. ஸத்தா²ரத³ஸ்ஸனந்தி பு³த்³தா⁴னம் ஸம்முகா²த³ஸ்ஸனம். ஏவஞ்ஹி இஜ்ஜ²தி, நோ அஞ்ஞதா² யதா² ஸுமேத⁴பண்டி³தஸ்ஸ. ஸோ ஹி தீ³பங்கரம் ஸம்முகா² தி³ஸ்வா பணிதி⁴ம் அகாஸி. பப்³ப³ஜ்ஜாதி அனகா³ரியபா⁴வோ. ஸோ ச கோ² ஸாஸனே வா கம்மவாதி³கிரியவாதி³தாபஸபரிப்³பா³ஜகனிகாயே வா வட்டதி யதா² ஸுமேத⁴பண்டி³தஸ்ஸ. ஸோ ஹி ஸுமேதோ⁴ நாம தாபஸோ ஹுத்வா பணிதி⁴ம் அகாஸி. கு³ணஸம்பத்தீதி ஜா²னாதி³கு³ணபடிலாபோ⁴. பப்³ப³ஜிதஸ்ஸபி ஹி கு³ணஸம்பன்னஸ்ஸேவ இஜ்ஜ²தி, நோ இதரஸ்ஸ யதா² ஸுமேத⁴பண்டி³தஸ்ஸ. ஸோ ஹி பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞோ ச அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴ ச ஹுத்வா பணிதே⁴ஸி. அதி⁴காரோதி அதி⁴ககாரோ, பரிச்சாகோ³தி அத்தோ². ஜீவிதாதி³பரிச்சாக³ஞ்ஹி கத்வா பணித³ஹதோயேவ இஜ்ஜ²தி, நோ இதரஸ்ஸ யதா² ஸுமேத⁴பண்டி³தஸ்ஸ. ஸோ ஹி –

‘‘அக்கமித்வான மம் பு³த்³தோ⁴, ஸஹ ஸிஸ்ஸேஹி க³ச்ச²து;

மா நம் கலலே அக்கமித்த², ஹிதாய மே ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. (பு³. வம். 2.53);

ஏவம் அத்தபரிச்சாக³ம் கத்வா பணிதே⁴ஸி. ச²ந்த³தாதி கத்துகம்யதா. ஸா யஸ்ஸ ப³லவதீ ஹோதி, தஸ்ஸ இஜ்ஜ²தி பணிதி⁴. ஸா ச ஸசே கோசி வதே³ய்ய ‘‘கோ சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச நிரயே பச்சித்வா பு³த்³த⁴த்தம் இச்ச²தீ’’தி. தம் ஸுத்வா யோ ‘‘அஹ’’ந்தி வத்தும் உஸ்ஸஹதி, தஸ்ஸ ப³லவதீதி வேதி³தப்³பா³. ததா² யதி³ கோசி வதே³ய்ய ‘‘கோ ஸகலசக்கவாளம் வீதச்சிகானம் அங்கா³ரானம் பூரம் அக்கமித்வா பு³த்³த⁴த்தம் இச்ச²தி, கோ ஸகலசக்கவாளம் ஸத்திஸூலேஹி ஆகிண்ணம் அக்கமந்தோ அதிக்கமித்வா பு³த்³த⁴த்தம் இச்ச²தி, கோ ஸகலசக்கவாளம் ஸமதித்திகம் உத³கபுண்ணம் உத்தரித்வா பு³த்³த⁴த்தம் இச்ச²தி, கோ ஸகலசக்கவாளம் நிரந்தரம் வேளுகு³ம்ப³ஸஞ்ச²ன்னம் மத்³த³ந்தோ அதிக்கமித்வா பு³த்³த⁴த்தம் இச்ச²தீ’’தி, தம் ஸுத்வா யோ ‘‘அஹ’’ந்தி வத்தும் உஸ்ஸஹதி, தஸ்ஸ ப³லவதீதி வேதி³தப்³பா³. ஏவரூபேன ச கத்துகம்யதாச²ந்தே³ன ஸமன்னாக³தோ ஸுமேத⁴பண்டி³தோ பணிதே⁴ஸீதி.

ஏவம் ஸமித்³தா⁴பி⁴னீஹாரோ ச போ³தி⁴ஸத்தோ இமானி அட்டா²ரஸ அப⁴ப்³ப³ட்டா²னானி ந உபேதி. ஸோ ஹி ததோ பபு⁴தி ந ஜச்சந்தோ⁴ ஹோதி ந ஜச்சபதி⁴ரோ, ந உம்மத்தகோ, ந ஏளமுகோ³, ந பீட²ஸப்பி, ந மிலக்கே²ஸு உப்பஜ்ஜதி, ந தா³ஸியா குச்சி²ம்ஹி நிப்³ப³த்ததி, ந நியதமிச்சா²தி³ட்டி²கோ ஹோதி, நாஸ்ஸ லிங்க³ம் பரிவத்ததி, ந பஞ்சானந்தரியகம்மானி கரோதி, ந குட்டீ² ஹோதி, ந திரச்சா²னயோனியம் வட்டகதோ பச்சி²மத்தபா⁴வோ ஹத்தி²தோ அதி⁴கத்தபா⁴வோ ஹோதி, ந கு²ப்பிபாஸிகனிஜ்ஜா²மதண்ஹிகபேதேஸு உப்பஜ்ஜதி, ந காலகஞ்சிகாஸுரேஸு, ந அவீசினிரயே, ந லோகந்தரிகேஸு உப்பஜ்ஜதி. காமாவசரேஸு பன ந மாரோ ஹோதி, ரூபாவசரேஸு ந அஸஞ்ஞீப⁴வே, ந ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு உப்பஜ்ஜதி, ந அரூபப⁴வேஸு, ந அஞ்ஞம் சக்கவாளம் ஸங்கமதி.

யா சிமா உஸ்ஸாஹோ ச உம்மங்கோ³ ச அவத்தா²னஞ்ச ஹிதசரியா சாதி சதஸ்ஸோ பு³த்³த⁴பூ⁴மியோ, தாஹி ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. தத்த² –

‘‘உஸ்ஸாஹோ வீரியம் வுத்தம், உம்மங்கோ³ பஞ்ஞா பவுச்சதி;

அவத்தா²னம் அதி⁴ட்டா²னம், ஹிதசரியா மேத்தாபா⁴வனா’’தி. –

வேதி³தப்³பா³. யே ச இமே நேக்க²ம்மஜ்ஜா²ஸயோ, பவிவேகஜ்ஜா²ஸயோ, அலோப⁴ஜ்ஜா²ஸயோ, அதோ³ஸஜ்ஜா²ஸயோ, அமோஹஜ்ஜா²ஸயோ, நிஸ்ஸரணஜ்ஜா²ஸயோதி ச² அஜ்ஜா²ஸயா போ³தி⁴பரிபாகாய ஸம்வத்தந்தி, யேஹி ஸமன்னாக³தத்தா நேக்க²ம்மஜ்ஜா²ஸயா ச போ³தி⁴ஸத்தா காமேஸு தோ³ஸத³ஸ்ஸாவினோ, பவிவேகஜ்ஜா²ஸயா ச போ³தி⁴ஸத்தா ஸங்க³ணிகாய தோ³ஸத³ஸ்ஸாவினோ, அலோப⁴ஜ்ஜா²ஸயா ச போ³தி⁴ஸத்தா லோபே⁴ தோ³ஸத³ஸ்ஸாவினோ, அதோ³ஸஜ்ஜா²ஸயா ச போ³தி⁴ஸத்தா தோ³ஸே தோ³ஸத³ஸ்ஸாவினோ, அமோஹஜ்ஜா²ஸயா ச போ³தி⁴ஸத்தா மோஹே தோ³ஸத³ஸ்ஸாவினோ, நிஸ்ஸரணஜ்ஜா²ஸயா ச போ³தி⁴ஸத்தா ஸப்³ப³ப⁴வேஸு தோ³ஸத³ஸ்ஸாவினோதி வுச்சந்தி, தேஹி ச ஸமன்னாக³தோ ஹோதி.

பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் பன கீவ சிரம் பத்த²னா வட்டதீதி? பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் த்³வே அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச, ததோ ஓரம் ந ஸக்கா, புப்³பே³ வுத்தனயேனேவேத்த² காரணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்தகேனாபி ச காலேன பச்சேகபு³த்³த⁴த்தம் பத்த²யதோ அபி⁴னீஹாரகரணே பஞ்ச ஸம்பத்தியோ இச்சி²தப்³பா³. தேஸஞ்ஹி –

‘‘மனுஸ்ஸத்தம் லிங்க³ஸம்பத்தி, விக³தாஸவத³ஸ்ஸனம்;

அதி⁴காரோ ச ச²ந்த³தா, ஏதே அபி⁴னீஹாரகாரணா’’.

தத்த² விக³தாஸவத³ஸ்ஸனந்தி பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³த⁴ஸாவகானம் யஸ்ஸ கஸ்ஸசி த³ஸ்ஸனந்தி அத்தோ². ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

அத² ‘‘ஸாவகானம் பத்த²னா கித்தகம் வட்டதீ’’தி? த்³வின்னம் அக்³க³ஸாவகானம் ஏகம் அஸங்க்²யேய்யம் கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச, அஸீதிமஹாஸாவகானம் கப்பஸதஸஹஸ்ஸமேவ. ததா² பு³த்³த⁴ஸ்ஸ மாதாபிதூனம் உபட்டா²கஸ்ஸ புத்தஸ்ஸ சாதி, ததோ ஓரம் ந ஸக்கா, தத்த² காரணம் வுத்தனயமேவ. இமேஸம் பன ஸப்³பே³ஸம்பி அதி⁴காரோ ச ச²ந்த³தாதி த்³வங்க³ஸமன்னாக³தோயேவ அபி⁴னீஹாரோ ஹோதி.

ஏவம் இமாய பத்த²னாய இமினா ச அபி⁴னீஹாரேன யதா²வுத்தப்பபே⁴த³ம் காலம் பாரமியோ பூரேத்வா பு³த்³தா⁴ லோகே உப்பஜ்ஜந்தா க²த்தியகுலே வா ப்³ராஹ்மணகுலே வா உப்பஜ்ஜந்தி, பச்சேகபு³த்³தா⁴ க²த்தியப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகுலானம் அஞ்ஞதரஸ்மிம், அக்³க³ஸாவகா பன பு³த்³தா⁴ விய க²த்தியப்³ராஹ்மணகுலேஸ்வேவ. ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴ ஸம்வட்டமானே கப்பே ந உப்பஜ்ஜந்தி, விவட்டமானே கப்பே உப்பஜ்ஜந்தி, ததா² பச்சேகபு³த்³தா⁴. தே பன பு³த்³தா⁴னம் உப்பஜ்ஜனகாலே ந உப்பஜ்ஜந்தி. பு³த்³தா⁴ ஸயஞ்ச பு³ஜ்ஜ²ந்தி, பரே ச போ³தே⁴ந்தி. பச்சேகபு³த்³தா⁴ ஸயமேவ பு³ஜ்ஜ²ந்தி, ந பரே போ³தே⁴ந்தி. அத்த²ரஸமேவ படிவிஜ்ஜ²ந்தி, ந த⁴ம்மரஸம். ந ஹி தே லோகுத்தரத⁴ம்மம் பஞ்ஞத்திம் ஆரோபேத்வா தே³ஸேதும் ஸக்கோந்தி, மூகே³ன தி³ட்ட²ஸுபினோ விய வனசரகேன நக³ரே ஸாயிதப்³யஞ்ஜனரஸோ விய ச நேஸம் த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ ஹோதி. ஸப்³ப³ம் இத்³தி⁴ஸமாபத்திபடிஸம்பி⁴தா³பபே⁴த³ம் பாபுணந்தி. கு³ணவிஸிட்ட²தாய பு³த்³தா⁴னம் ஹேட்டா² ஸாவகானம் உபரி ஹோந்தி, ந அஞ்ஞே பப்³பா³ஜேத்வா ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் ஸிக்கா²பேந்தி, ‘‘சித்தஸல்லேகோ² காதப்³போ³, வோஸானம் நாபஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி இமினா உத்³தே³ஸேன உபோஸத²ம் கரோந்தி, அஜ்ஜ உபோஸதோ²தி வசனமத்தேன வா, உபோஸத²ம் கரோந்தா ச க³ந்த⁴மாத³னே மஞ்ஜூஸகருக்க²மூலே ரதனமாளே ஸன்னிபதித்வா கரோந்தீதி. ஏவம் ப⁴க³வா ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ஸப்³பா³காரபரிபூரம் பத்த²னஞ்ச அபி⁴னீஹாரஞ்ச கதே²த்வா இதா³னி இமாய பத்த²னாய இமினா ச அபி⁴னீஹாரேன ஸமுதா³க³தே தே தே பச்சேகபு³த்³தே⁴ கதே²தும் ‘‘ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³’’ந்திஆதி³னா நயேன இமம் க²க்³க³விஸாணஸுத்தம் அபா⁴ஸி. அயம் தாவ அவிஸேஸேன புச்சா²வஸிதோ க²க்³க³விஸாணஸுத்தஸ்ஸ உப்பத்தி.

இதா³னி விஸேஸேன வத்தப்³பா³. தத்த² இமிஸ்ஸா தாவ கா³தா²ய ஏவம் உப்பத்தி வேதி³தப்³பா³ – அயம் கிர பச்சேகபு³த்³தோ⁴ பச்சேகபோ³தி⁴ஸத்தபூ⁴மிம் ஓகா³ஹந்தோ த்³வே அஸங்க்²யேய்யானி கப்பஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச பாரமியோ பூரேத்வா கஸ்ஸபஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா ஆரஞ்ஞிகோ ஹுத்வா க³தபச்சாக³தவத்தம் பூரேந்தோ ஸமணத⁴ம்மம் அகாஸி. ஏதம் கிர வத்தம் அபரிபூரேத்வா பச்சேகபோ³தி⁴ம் பாபுணந்தோ நாம நத்தி². கிம் பனேதம் க³தபச்சாக³தவத்தம் நாம? ஹரணபச்சாஹரணந்தி. தம் யதா² விபூ⁴தம் ஹோதி, ததா² கதே²ஸ்ஸாம.

இத⁴ ஏகச்சோ பி⁴க்கு² ஹரதி ந பச்சாஹரதி, ஏகச்சோ பச்சாஹரதி ந ஹரதி, ஏகச்சோ நேவ ஹரதி ந பச்சாஹரதி, ஏகச்சோ ஹரதி ச பச்சாஹரதி ச. தத்த² யோ பி⁴க்கு² பகே³வ வுட்டா²ய சேதியங்க³ணபோ³தி⁴யங்க³ணவத்தம் கத்வா போ³தி⁴ருக்கே² உத³கம் ஆஸிஞ்சித்வா பானீயக⁴டம் பூரேத்வா பானீயமாளே ட²பேத்வா ஆசரியவத்தம் உபஜ்ஜா²யவத்தம் கத்வா த்³வேஅஸீதி க²ந்த⁴கவத்தானி ச சுத்³த³ஸ மஹாவத்தானி ஸமாதா³ய வத்ததி. ஸோ ஸரீரபரிகம்மம் கத்வா ஸேனாஸனம் பவிஸித்வா யாவ பி⁴க்கா²சாரவேலா, தாவ விவித்தாஸனே வீதினாமேத்வா வேலம் ஞத்வா நிவாஸேத்வா காயப³ந்த⁴னம் ப³ந்தி⁴த்வா உத்தராஸங்க³ம் கத்வா ஸங்கா⁴டிம் க²ந்தே⁴ கரித்வா பத்தம் அம்ஸே ஆலக்³கே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோந்தோ சேதியங்க³ணம் க³ந்த்வா சேதியஞ்ச போ³தி⁴ஞ்ச வந்தி³த்வா கா³மஸமீபே சீவரம் பாருபித்வா பத்தம் ஆதா³ய கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸதி. ஏவம் பவிட்டோ² ச லாபீ⁴ பி⁴க்கு² புஞ்ஞவா உபாஸகேஹி ஸக்கதோ க³ருகதோ உபட்டா²ககுலே வா படிக்கமனஸாலாயம் வா படிக்கமித்வா உபாஸகேஹி தம் தம் பஞ்ஹம் புச்சி²யமானோ தேஸம் பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனேன த⁴ம்மதே³ஸனாவிக்கே²பேன ச தம் மனஸிகாரம் ச²ட்³டே³த்வா நிக்க²மதி. விஹாரம் ஆக³தோபி பி⁴க்கூ²ஹி பஞ்ஹம் புட்டோ² கதே²தி, த⁴ம்மம் ப⁴ணதி, தம் தம் ப்³யாபாரஞ்ச ஆபஜ்ஜதி. பச்சா²ப⁴த்தம்பி புரிமயாமம்பி மஜ்ஜி²மயாமம்பி ஏவம் பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் பபஞ்சேத்வா காயது³ட்டு²ல்லாபி⁴பூ⁴தோ பச்சி²மயாமேபி ஸயதி, நேவ கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அயம் வுச்சதி ‘‘ஹரதி ந பச்சாஹரதீ’’தி.

யோ பன ப்³யாதி⁴ப³ஹுலோ ஹோதி, பு⁴த்தாஹாரோ பச்சூஸஸமயே ந ஸம்மா பரிணமதி. பகே³வ வுட்டா²ய யதா²வுத்தம் வத்தம் காதும் ந ஸக்கோதி கம்மட்டா²னம் வா மனஸி காதும், அஞ்ஞத³த்து² யாகு³ம் வா க²ஜ்ஜகம் வா பே⁴ஸஜ்ஜம் வா ப⁴த்தம் வா பத்த²யமானோ காலஸ்ஸேவ பத்தசீவரமாதா³ய கா³மம் பவிஸதி. தத்த² யாகு³ம் வா க²ஜ்ஜகம் வா பே⁴ஸஜ்ஜம் வா ப⁴த்தம் வா லத்³தா⁴ பத்தம் நீஹரித்வா ப⁴த்தகிச்சம் நிட்டா²பேத்வா பஞ்ஞத்தாஸனே நிஸின்னோ கம்மட்டா²னம் மனஸி கரித்வா விஸேஸம் பத்வா வா அபத்வா வா விஹாரம் ஆக³ந்த்வா தேனேவ மனஸிகாரேன விஹரதி. அயம் வுச்சதி ‘‘பச்சாஹரதி ந ஹரதீ’’தி. ஏதி³ஸா ஹி பி⁴க்கூ² யாகு³ம் பிவித்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா பு³த்³த⁴ஸாஸனே அரஹத்தம் பத்தா க³ணனபத²ம் வீதிவத்தா, ஸீஹளதீ³பேயேவ தேஸு தேஸு கா³மேஸு ஆஸனஸாலாயம் தம் ஆஸனம் நத்தி², யத்த² பி⁴க்கூ² நிஸின்னா யாகு³ம் பிவித்வா அரஹத்தம் அப்பத்தா.

யோ பன பமாத³விஹாரீ ஹோதி நிக்கி²த்தது⁴ரோ, ஸப்³ப³வத்தானி பி⁴ந்தி³த்வா பஞ்சவித⁴சேதோகி²லவினிப³ந்த⁴னப³த்³த⁴சித்தோ விஹரந்தோ கம்மட்டா²னமனஸிகாரமனனுயுத்தோ கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸித்வா கி³ஹீஹி ஸத்³தி⁴ம் கதா²பபஞ்சேன பபஞ்சிதோ துச்ச²கோவ நிக்க²மதி. அயம் வுச்சதி ‘‘நேவ ஹரதி ந பச்சாஹரதீ’’தி.

யோ பன பகே³வ வுட்டா²ய புரிமனயேனேவ ஸப்³ப³வத்தானி பரிபூரேத்வா யாவ பி⁴க்கா²சாரவேலா, தாவ பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. கம்மட்டா²னம் நாம து³வித⁴ம் – ஸப்³ப³த்த²கஞ்ச பாரிஹாரியஞ்ச. தத்த² ஸப்³ப³த்த²கம் நாம மேத்தா ச மரணானுஸ்ஸதி ச. தஞ்ஹி ஸப்³ப³த்த² அத்த²யிதப்³ப³ம் இச்சி²தப்³ப³ந்தி ‘‘ஸப்³ப³த்த²க’’ந்தி வுச்சதி. மேத்தா நாம ஆவாஸாதீ³ஸு ஸப்³ப³த்த² இச்சி²தப்³பா³. ஆவாஸேஸு ஹி மேத்தாவிஹாரீ பி⁴க்கு² ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் பியோ ஹோதி மனாபோ, தேன பா²ஸு அஸங்க⁴ட்டோ² விஹரதி. தே³வதாஸு மேத்தாவிஹாரீ தே³வதாஹி ரக்கி²தகோ³பிதோ ஸுக²ம் விஹரதி. ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³ஸு மேத்தாவிஹாரீ தேஹி மமாயிதோ ஸுக²ம் விஹரதி. கா³மனிக³மாதீ³ஸு மேத்தாவிஹாரீ ஸப்³ப³த்த² பி⁴க்கா²சரியாதீ³ஸு மனுஸ்ஸேஹி ஸக்கதோ க³ருகதோ ஸுக²ம் விஹரதி. மரணானுஸ்ஸதிபா⁴வனாய ஜீவிதனிகந்திம் பஹாய அப்பமத்தோ விஹரதி.

யம் பன ஸதா³ பரிஹரிதப்³ப³ம் சரியானுகூலேன க³ஹிதம். தம் த³ஸாஸுப⁴கஸிணானுஸ்ஸதீஸு அஞ்ஞதரம், சதுதா⁴துவவத்தா²னமேவ வா, தம் ஸதா³ பரிஹரிதப்³ப³தோ ரக்கி²தப்³ப³தோ பா⁴வேதப்³ப³தோ ச ‘‘பாரிஹாரிய’’ந்தி வுச்சதி, மூலகம்மட்டா²னந்திபி ததே³வ. அத்த²காமா ஹி குலபுத்தா ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா த³ஸபி வீஸம்பி திம்ஸம்பி சத்தாலீஸம்பி பஞ்ஞாஸம்பி ஸதம்பி ஏகதோ வஸந்தா கதிகவத்தம் கத்வா விஹரந்தி – ‘‘ஆவுஸோ, தும்ஹே ந இணட்டா ந ப⁴யட்டா ந ஜீவிகாபகதா பப்³ப³ஜிதா, து³க்கா² முச்சிதுகாமா பனேத்த² பப்³ப³ஜிதா. தஸ்மா க³மனே உப்பன்னகிலேஸே க³மனேயேவ நிக்³க³ண்ஹத², டா²னே, நிஸஜ்ஜாய, ஸயனே உப்பன்னகிலேஸே ஸயனேயேவ நிக்³க³ண்ஹதா²’’தி.

தே ஏவம் கதிகவத்தம் கத்வா பி⁴க்கா²சாரம் க³ச்ச²ந்தா அட்³ட⁴உஸப⁴உஸப⁴அட்³ட⁴கா³வுதகா³வுதந்தரேஸு பாஸாணா ஹோந்தி, தாய ஸஞ்ஞாய கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தாவ க³ச்ச²ந்தி. ஸசே கஸ்ஸசி க³மனே கிலேஸோ உப்பஜ்ஜதி, ஸோ தத்தே²வ நம் நிக்³க³ண்ஹாதி. ததா² அஸக்கோந்தோ திட்ட²தி, அத²ஸ்ஸ பச்ச²தோ ஆக³ச்ச²ந்தோபி திட்ட²தி. ஸோ ‘‘அயம் பி⁴க்கு² துய்ஹம் உப்பன்னம் விதக்கம் ஜானாதி, அனனுச்ச²விகம் தே ஏத’’ந்தி அத்தானம் படிசோதே³த்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா தத்தே²வ அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமதி. ததா² அஸக்கோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ பச்ச²தோ ஆக³ச்ச²ந்தோபி நிஸீத³தீதி. ஸோயேவ நயோ அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமிதும் அஸக்கோந்தோபி தம் கிலேஸம் விக்க²ம்பே⁴த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோவ க³ச்ச²தி, ந கம்மட்டா²னவிப்பயுத்தேன சித்தேன பாத³ம் உத்³த⁴ரதி. உத்³த⁴ரதி சே, படினிவத்தித்வா புரிமபதே³ஸேயேவ திட்ட²தி. ஆலிந்த³கவாஸீ மஹாபு²ஸ்ஸதே³வத்தே²ரோ விய.

ஸோ கிர ஏகூனவீஸதிவஸ்ஸானி க³தபச்சாக³தவத்தம் பூரேந்தோ ஏவம் விஹாஸி. மனுஸ்ஸாபி ஸுத³ம் அந்தராமக்³கே³ கஸந்தா ச வபந்தா ச மத்³த³ந்தா ச கம்மானி கரோந்தா ச தே²ரம் ததா² க³ச்ச²ந்தம் தி³ஸ்வா ‘‘அயம் தே²ரோ புனப்புனம் நிவத்தித்வா க³ச்ச²தி, கிம் நு கோ² மக்³க³மூள்ஹோ, உதா³ஹு கிஞ்சி பமுட்டோ²’’தி ஸமுல்லபந்தி. ஸோ தம் அனாதி³யித்வா கம்மட்டா²னயுத்தேன சித்தேனேவ ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தோ வீஸதிவஸ்ஸப்³ப⁴ந்தரே அரஹத்தம் பாபுணி. அரஹத்தபத்ததி³வஸேயேவஸ்ஸ சங்கமனகோடியம் அதி⁴வத்தா² தே³வதா அங்கு³லீஹி தீ³பம் உஜ்ஜாலேத்வா அட்டா²ஸி, சத்தாரோபி மஹாராஜானோ ஸக்கோ ச தே³வானமிந்தோ³ ப்³ரஹ்மா ச ஸஹம்பதி உபட்டா²னம் ஆக³மிம்ஸு. தஞ்ச ஓபா⁴ஸம் தி³ஸ்வா வனவாஸீ மஹாதிஸ்ஸத்தே²ரோ தம் து³தியதி³வஸே புச்சி² – ‘‘ரத்திபா⁴கே³ ஆயஸ்மதோ ஸந்திகே ஓபா⁴ஸோ அஹோஸி, கிம் ஸோ’’தி? தே²ரோ விக்கே²பம் கரோந்தோ ‘‘ஓபா⁴ஸோ நாம தீ³போபா⁴ஸோபி ஹோதி மணிஓபா⁴ஸோபீ’’தி ஏவமாதி³மாஹ. ஸோ ‘‘படிச்சா²தே³த² தும்ஹே’’தி நிப³த்³தோ⁴ ‘‘ஆமா’’தி படிஜானித்வா ஆரோசேஸி.

காளவல்லிமண்ட³பவாஸீ மஹானாக³த்தே²ரோ விய ச. ஸோபி கிர க³தபச்சாக³தவத்தம் பூரேந்தோ ‘‘பட²மம் தாவ ப⁴க³வதோ மஹாபதா⁴னம் பூஜேஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்த வஸ்ஸானி டா²னசங்கமமேவ அதி⁴ட்டா²ஸி, புன ஸோளஸ வஸ்ஸானி க³தபச்சாக³தவத்தம் பூரேத்வா அரஹத்தம் பாபுணி. ஏவம் கம்மட்டா²னமனுயுத்தசித்தேனேவ பாத³ம் உத்³த⁴ரந்தோ விப்பயுத்தேன சித்தேன உத்³த⁴டே படினிவத்தந்தோ கா³மஸமீபம் க³ந்த்வா ‘‘கா³வீ நு கோ² பப்³ப³ஜிதோ நு கோ²’’தி ஆஸங்கனீயப்பதே³ஸே ட²த்வா ஸங்கா⁴டிம் பாருபித்வா பத்தம் க³ஹேத்வா கா³மத்³வாரம் பத்வா கச்ச²கந்தரதோ உத³கம் க³ஹேத்வா க³ண்டூ³ஸம் கத்வா கா³மம் பவிஸதி ‘‘பி⁴க்க²ம் வா தா³தும் வந்தி³தும் வா உபக³தே மனுஸ்ஸே ‘தீ³கா⁴யுகா ஹோதா²’தி வசனமத்தேனாபி மா மே கம்மட்டா²னவிக்கே²போ அஹோஸீ’’தி. ஸசே பன நம் ‘‘அஜ்ஜ, ப⁴ந்தே, கிம் ஸத்தமீ, உதா³ஹு அட்ட²மீ’’தி தி³வஸம் புச்ச²ந்தி, உத³கம் கி³லித்வா ஆரோசேதி. ஸசே தி³வஸபுச்ச²கா ந ஹோந்தி, நிக்க²மனவேலாயம் கா³மத்³வாரே நிட்டு²பி⁴த்வாவ யாதி.

ஸீஹளதீ³பே கலம்ப³தித்த²விஹாரே வஸ்ஸூபக³தா பஞ்ஞாஸ பி⁴க்கூ² விய ச. தே கிர வஸ்ஸூபனாயிகஉபோஸத²தி³வஸே கதிகவத்தம் அகம்ஸு – ‘‘அரஹத்தம் அப்பத்வா ந அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆலபிஸ்ஸாமா’’தி. கா³மஞ்ச பிண்டா³ய பவிஸந்தா கா³மத்³வாரே உத³கக³ண்டூ³ஸம் கத்வா பவிஸிம்ஸு, தி³வஸே புச்சி²தே உத³கம் கி³லித்வா ஆரோசேஸும், அபுச்சி²தே கா³மத்³வாரே நிட்டு²பி⁴த்வா விஹாரம் ஆக³மம்ஸு. தத்த² மனுஸ்ஸா நிட்டு²ப⁴னட்டா²னம் தி³ஸ்வா ஜானிம்ஸு – ‘‘அஜ்ஜ ஏகோ ஆக³தோ, அஜ்ஜ த்³வே’’தி. ஏவஞ்ச சிந்தேஸும் – ‘‘கிம் நு கோ² ஏதே அம்ஹேஹேவ ஸத்³தி⁴ம் ந ஸல்லபந்தி, உதா³ஹு அஞ்ஞமஞ்ஞம்பி, யதி³ அஞ்ஞமஞ்ஞம்பி ந ஸல்லபந்தி, அத்³தா⁴ விவாத³ஜாதா ப⁴விஸ்ஸந்தி, ஹந்த³ நேஸம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் க²மாபேஸ்ஸாமா’’தி. ஸப்³பே³ விஹாரம் அக³மம்ஸு. தத்த² பஞ்ஞாஸாய பி⁴க்கூ²ஸு வஸ்ஸம் உபக³தேஸு த்³வே பி⁴க்கூ² ஏகோகாஸே நாத்³த³ஸம்ஸு. ததோ தேஸு யோ சக்கு²மா புரிஸோ, ஸோ ஏவமாஹ – ‘‘ந, போ⁴, கலஹகாரகானம் வஸனோகாஸோ ஈதி³ஸோ ஹோதி, ஸுஸம்மட்ட²ம் சேதியங்க³ணம் போ³தி⁴யங்க³ணம், ஸுனிக்கி²த்தா ஸம்மஜ்ஜனியோ, ஸூபட்ட²பிதம் பானீயபரிபோ⁴ஜனீய’’ந்தி, தே ததோ நிவத்தா. தேபி பி⁴க்கூ² அந்தோவஸ்ஸேயேவ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பத்வா மஹாபவாரணாய விஸுத்³தி⁴பவாரணம் பவாரேஸும்.

ஏவம் காளவல்லிமண்ட³பவாஸீ மஹானாக³த்தே²ரோ விய கலம்ப³தித்த²விஹாரே வஸ்ஸூபக³தா பி⁴க்கூ² விய ச கம்மட்டா²னயுத்தேனேவ சித்தேன பாத³ம் உத்³த⁴ரந்தோ கா³மஸமீபம் க³ந்த்வா உத³கக³ண்டூ³ஸம் கத்வா வீதி²யோ ஸல்லக்கே²த்வா யத்த² ஸுராஸோண்ட³து⁴த்தாத³யோ கலஹகாரகா சண்ட³ஹத்தி²அஸ்ஸாத³யோ வா நத்தி², தம் வீதி²ம் படிபஜ்ஜதி. தத்த² ச பிண்டா³ய சரந்தோ ந துரிததுரிதோ ஜவேன க³ச்ச²தி, ஜவனபிண்ட³பாதிகது⁴தங்க³ம் நாம நத்தி², விஸமபூ⁴மிபா⁴க³ப்பத்தம் பன உத³கப⁴ரிதஸகடமிவ நிச்சலோ ஹுத்வா க³ச்ச²தி. அனுக⁴ரம் பவிட்டோ² ச தா³துகாமம் வா அதா³துகாமம் வா ஸல்லக்கே²தும் தத³னுரூபம் காலம் ஆக³மேந்தோ பி⁴க்க²ம் க³ஹேத்வா பதிரூபே ஓகாஸே நிஸீதி³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞம் உபட்ட²பேத்வா அக்க²ப்³ப⁴ஞ்ஜனவணாலேபனபுத்தமம்ஸூபமாவஸேன பச்சவேக்க²ந்தோ அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தம் ஆஹாரம் ஆஹாரேதி நேவ த³வாய ந மதா³ய…பே… பு⁴த்தாவீ ச உத³ககிச்சம் கத்வா முஹுத்தம் ப⁴த்தகிலமத²ம் வினோதே³த்வா யதா² புரேப⁴த்தம், ஏவம் பச்சா²ப⁴த்தம், புரிமயாமம் பச்சி²மயாமஞ்ச கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அயம் வுச்சதி ‘‘ஹரதி ச பச்சாஹரதி சா’’தி. ஏவமேதம் ஹரணபச்சாஹரணம் க³தபச்சாக³தவத்தந்தி வுச்சதி.

ஏதம் பூரேந்தோ யதி³ உபனிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ஹோதி, பட²மவயே ஏவ அரஹத்தம் பாபுணாதி. நோ சே பட²மவயே பாபுணாதி, அத² மஜ்ஜி²மவயே பாபுணாதி. நோ சே மஜ்ஜி²மவயே பாபுணாதி, அத² மரணஸமயே பாபுணாதி. நோ சே மரணஸமயே பாபுணாதி, அத² தே³வபுத்தோ ஹுத்வா பாபுணாதி. நோ சே தே³வபுத்தோ ஹுத்வா பாபுணாதி, அத² பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா பரினிப்³பா³தி. நோ சே பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா பரினிப்³பா³தி, அத² பு³த்³தா⁴னம் ஸம்முகீ²பா⁴வே கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞோ ஹோதி ஸேய்யதா²பி தே²ரோ பா³ஹியோ, மஹாபஞ்ஞோ வா ஹோதி ஸேய்யதா²பி தே²ரோ ஸாரிபுத்தோதி.

அயம் பன பச்சேகபோ³தி⁴ஸத்தோ கஸ்ஸபஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா ஆரஞ்ஞிகோ ஹுத்வா வீஸதி வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி ஏதம் க³தபச்சாக³தவத்தம் பூரேத்வா காலம் கத்வா காமாவசரதே³வலோகே உப்பஜ்ஜி. ததோ சவித்வா பா³ராணஸிரஞ்ஞோ அக்³க³மஹேஸியா குச்சி²ம்ஹி படிஸந்தி⁴ம் அக்³க³ஹேஸி. குஸலா இத்தி²யோ தத³ஹேவ க³ப்³ப⁴ஸண்டா²னம் ஜானந்தி. ஸா ச தாஸம் அஞ்ஞதரா, தஸ்மா ஏஸாபி தம் க³ப்³ப⁴பதிட்டா²னம் ரஞ்ஞோ நிவேதே³ஸி. த⁴ம்மதா ஏஸா, யம் புஞ்ஞவந்தே ஸத்தே க³ப்³பே⁴ உப்பன்னே மாதுகா³மோ க³ப்³ப⁴பரிஹாரம் லப⁴தி. தஸ்மா ராஜா தஸ்ஸா க³ப்³ப⁴பரிஹாரம் அதா³ஸி. ஸா ததோ பபு⁴தி நாச்சுண்ஹம் கிஞ்சி அஜ்ஜோ²ஹரிதும் லப⁴தி, நாதிஸீதம் நாச்சம்பி³லம் நாதிலோணம் நாதிகடுகம் நாதிதித்தகம். அச்சுண்ஹே ஹி மாதரா அஜ்ஜோ²ஹடே க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ லோஹகும்பி⁴வாஸோ விய ஹோதி, அதிஸீதே லோகந்தரிகவாஸோ விய, அச்சம்பி³லலோணகடுகதித்தகேஸு பு⁴த்தேஸு ஸத்தே²ன பா²லேத்வா அம்பி³லாதீ³ஹி ஸித்தானி விய தா³ரகஸ்ஸ அங்கா³னி திப்³ப³வேத³னானி ஹோந்தி. அதிசங்கமனட்டா²னனிஸஜ்ஜஸயனதோபி நம் நிவாரேந்தி ‘‘குச்சி²க³தஸ்ஸ ஸஞ்சலனது³க்க²ம் மா அஹோஸீ’’தி. முது³கத்த²ரணத்த²தாய பூ⁴மியா சங்கமனாதீ³னி மத்தாய காதும் லப⁴தி, வண்ணக³ந்தா⁴தி³ஸம்பன்னம் ஸாது³ம் ஸப்பாயம் அன்னபானம் பு⁴ஞ்ஜிதும் லப⁴தி. பரிக்³க³ஹேத்வாவ நம் சங்கமாபேந்தி நிஸீதா³பேந்தி வுட்டா²பேந்தி.

ஸா ஏவம் பரிஹரியமானா க³ப்³ப⁴பரிபாககாலே ஸூதிக⁴ரம் பவிஸித்வா பச்சூஸஸமயே புத்தம் விஜாயி பக்கதேலமத்³தி³தமனோஸிலாபிண்டி³ஸதி³ஸம் த⁴ஞ்ஞபுஞ்ஞலக்க²ணூபேதம். ததோ நம் பஞ்சமதி³வஸே அலங்கதபடியத்தம் ரஞ்ஞோ த³ஸ்ஸேஸும், ராஜா துட்டோ² ச²ஸட்டி²யா தா⁴தீஹி உபட்டா²பேஸி. ஸோ ஸப்³ப³ஸம்பத்தீஹி வட்³ட⁴மானோ நசிரஸ்ஸேவ விஞ்ஞுதம் பாபுணி. ஸோளஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகம் நம் ராஜா ரஜ்ஜேன அபி⁴ஸிஞ்சி, விவித⁴னாடகாஹி ச உபட்டா²பேஸி. அபி⁴ஸித்தோ ராஜபுத்தோ ரஜ்ஜம் காரேஸி நாமேன ப்³ரஹ்மத³த்தோ, ஸகலஜம்பு³தீ³பே வீஸதியா நக³ரஸஹஸ்ஸேஸு. ஜம்பு³தீ³பே கிர புப்³பே³ சதுராஸீதி நக³ரஸதஸஹஸ்ஸானி அஹேஸும், தானி பரிஹாயந்தானி ஸட்டி² அஹேஸும், ததோ பரிஹாயந்தானி சத்தாலீஸம், ஸப்³ப³பரிஹாயனகாலே பன வீஸதிஸஹஸ்ஸானி ஹோந்தி. அயஞ்ச ப்³ரஹ்மத³த்தோ ஸப்³ப³பரிஹாயனகாலே உப்பஜ்ஜி, தேனஸ்ஸ வீஸதி நக³ரஸஹஸ்ஸானி அஹேஸும் வீஸதி பாஸாத³ஸஹஸ்ஸானி, வீஸதி ஹத்தி²ஸஹஸ்ஸானி, வீஸதி அஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி, வீஸதி ரத²ஸஹஸ்ஸானி, வீஸதி பத்திஸஹஸ்ஸானி, வீஸதி இத்தி²ஸஹஸ்ஸானி ஓரோதா⁴ ச நாடகித்தி²யோ ச, வீஸதி அமச்சஸஹஸ்ஸானி.

ஸோ மஹாரஜ்ஜம் காரயமானோயேவ கஸிணபரிகம்மம் கத்வா பஞ்ச அபி⁴ஞ்ஞாயோ, அட்ட² ஸமாபத்தியோ ச நிப்³ப³த்தேஸி. யஸ்மா பன அபி⁴ஸித்தரஞ்ஞா நாம அவஸ்ஸம் அட்டகரணே நிஸீதி³தப்³ப³ம், தஸ்மா ஏகதி³வஸம் பகே³வ பாதராஸம் பு⁴ஞ்ஜித்வா வினிச்ச²யட்டா²னே நிஸீதி³. தத்த² உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³த³ம் அகம்ஸு, ஸோ ‘‘அயம் ஸத்³தோ³ ஸமாபத்தியா உபக்கிலேஸோ’’தி பாஸாத³தலம் அபி⁴ருஹித்வா ‘‘ஸமாபத்திம் அப்பேமீ’’தி நிஸின்னோ நாஸக்கி² அப்பேதும் ரஜ்ஜவிக்கே²பேன ஸமாபத்தி பரிஹீனா. ததோ சிந்தேஸி – ‘‘கிம் ரஜ்ஜம் வரம், உதா³ஹு ஸமணத⁴ம்மோ’’தி? ததோ ‘‘ரஜ்ஜஸுக²ம் பரித்தம் அனேகாதீ³னவம், ஸமணத⁴ம்மஸுக²ம் பன விபுலம் அனேகானிஸம்ஸம் உத்தமபுரிஸேஹி ஸேவிதஞ்சா’’தி ஞத்வா அஞ்ஞதரம் அமச்சம் ஆணாபேஸி ‘‘இமம் ரஜ்ஜம் த⁴ம்மேன ஸமேன அனுஸாஸ, மா கோ² அத⁴ம்மகாரம் காரேஸீ’’தி ஸப்³ப³ம் தஸ்ஸ நிய்யாதேத்வா பாஸாத³ம் அபி⁴ருஹித்வா ஸமாபத்திஸுகே²ன வீதினாமேஸி, ந கோசி உபஸங்கமிதும் லப⁴தி அஞ்ஞத்ர முக²தோ⁴வனத³ந்தகட்ட²தா³யகப⁴த்தனீஹாரகாதீ³ஹி.