4. அஞ்ஞமஞ்ஞசதுக்கம்

246. அஞ்ஞமஞ்ஞசதுக்கேபி அவிஜ்ஜாபச்சயாதி ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன ஸங்கா²ரஸ்ஸ அவிஜ்ஜாபச்சயதம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயாபி அவிஜ்ஜா’’தி அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயதா த³ஸ்ஸிதா. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. யஸ்மா பன ப⁴வோ நிப்பதே³ஸோ, உபாதா³னம் ஸப்பதே³ஸம், ஸப்பதே³ஸத⁴ம்மோ ச நிப்பதே³ஸத⁴ம்மஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ந நிப்பதே³ஸத⁴ம்மோ ஸப்பதே³ஸத⁴ம்மஸ்ஸ, தஸ்மா ஏத்த² ‘‘ப⁴வபச்சயாபி உபாதா³ன’’ந்தி ந வுத்தம்; ஹேட்டா² வா தே³ஸனாய பச்சி²ன்னத்தா ஏவம் ந வுத்தம். யஸ்மா ச நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம் அத்தி², ஸளாயதனபச்சயா ஏகசித்தக்க²ணே நாமரூபம் நத்தி², யஸ்ஸ ஸளாயதனம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ப⁴வேய்ய, தஸ்மா சதுத்த²வாரே ‘‘ச²ட்டா²யதனபச்சயாபி நாமரூப’’ந்தி யம் லப்³ப⁴தி ததே³வ க³ஹிதந்தி ஏஸ அஞ்ஞமஞ்ஞசதுக்கே விஸேஸோ.

அவிஜ்ஜாமூலகனயமாதிகா.

ஸங்கா²ராதி³மூலகனயமாதிகா

247. இதா³னி ஸங்கா²ரபச்சயா அவிஜ்ஜாதி ஸங்கா²ரமூலகனயோ ஆரத்³தோ⁴. தத்தா²பி யதா² அவிஜ்ஜாமூலகே ஏவம் சத்தாரி சதுக்கானி ஸோளஸ ச வாரா வேதி³தப்³பா³. பட²மசதுக்கே பன பட²மவாரமேவ த³ஸ்ஸேத்வா தே³ஸனா ஸம்கி²த்தா. யதா² சேத்த² ஏவம் விஞ்ஞாணமூலகாதீ³ஸுபி. தத்த² ஸப்³பே³ஸ்வேவ தேஸு ஸங்கா²ரமூலகாதீ³ஸு அட்ட²ஸு நயேஸு ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா அவிஜ்ஜா’’திஆதி³னா நயேன ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன அவிஜ்ஜாய ஸங்கா²ராதி³பச்சயதம் த³ஸ்ஸேத்வா புன ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா நயேன ஏகசித்தக்க²ணேபி பச்சயாகாரசக்கஸ்ஸ பவத்தி த³ஸ்ஸிதா.

கஸ்மா பன ப⁴வமூலகா ஜாதிஜராமரணமூலகா வா நயா ந வுத்தா? கிம் ப⁴வபச்சயா அவிஜ்ஜா ந ஹோதீதி? நோ ந ஹோதி. ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா அவிஜ்ஜா’’தி ஏவமாதீ³ஸு பன வுச்சமானேஸு ந கோசி ப⁴வபரியாபன்னோ த⁴ம்மோ அவிஜ்ஜாய பச்சயோ ந வுத்தோ. தஸ்மா அபுப்³ப³ஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ அவிஜ்ஜாபச்சயஸ்ஸ வத்தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ப⁴வமூலகோ நயோ ந வுத்தோ. ப⁴வக்³க³ஹணேன ச அவிஜ்ஜாபி ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. தஸ்மா ‘‘ப⁴வபச்சயா அவிஜ்ஜா’’தி வுச்சமானே ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா அவிஜ்ஜா’’திபி வுத்தம் ஸியா. ந ச ஏகசித்தக்க²ணே அவிஜ்ஜா அவிஜ்ஜாய பச்சயோ நாம ஹோதி. தத்த² பச்சி²ன்னத்தாவ ஜாதிஜராமரணமூலகாபி நயா ந க³ஹிதா. அபிச ப⁴வே ஜாதிஜராமரணானிபி அந்தோக³தா⁴னி. ந சேதானி ஏகசித்தக்க²ணே அவிஜ்ஜாய பச்சயா ஹோந்தீதி ப⁴வமூலகா ஜாதிஜராமரணமூலகா வா நயா ந வுத்தாதி.

மாதிகாவண்ணனா.

அகுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா

248-249. இதா³னி யதா² ஹேட்டா² சித்துப்பாத³கண்டே³ குஸலத்திகம் ஆதி³ம் கத்வா நிக்கி²த்தமாதிகாய படிபாடியா பட²மம் குஸலம் பா⁴ஜிதம், ததா² இத⁴ மாதிகாய அனிக்கி²த்தத்தா பட²மம் குஸலம் அனாமஸித்வா ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோ’’தி அகுஸலத⁴ம்மவஸேன மாதிகாய நிக்கி²த்தத்தா நிக்கே²பபடிபாடியாவ அவிஜ்ஜாதீ³னி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னி பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா அகுஸலாதிஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² ஹேட்டா² சித்துப்பாத³கண்டே³ (த⁴. ஸ. அட்ட². 365) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன ஏகசித்தக்க²ணே தண்ஹாய ச காமுபாதா³னஸ்ஸ ச ஸம்ப⁴வோ நத்தி², தஸ்மா யம் ஏத்த² தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம் லப்³ப⁴தி, ததே³வ த³ஸ்ஸேதும் தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தந்திஆதி³ வுத்தம்.

ப⁴வனித்³தே³ஸே ச யஸ்மா உபாதா³னம் ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, தஸ்மா ‘‘ட²பேத்வா உபாதா³னம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ஹி வுச்சமானே உபாதா³னஸ்ஸ உபாதா³னபச்சயத்தம் ஆபஜ்ஜேய்ய. ந ச ததே³வ தஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. ஜாதிஆதி³னித்³தே³ஸேஸு யஸ்மா ஏதே அரூபத⁴ம்மானம் ஜாதிஆத³யோ, தஸ்மா ‘‘க²ண்டி³ச்சம், பாலிச்சம், வலித்தசதா, சுதி, சவனதா’’தி ந வுத்தம்.

250. ஏவம் பட²மவாரம் நிட்ட²பேத்வா புன து³தியவாரே யஸ்மிம் ஸமயே பட²மவாரேன பச்சயாகாரோ த³ஸ்ஸிதோ, தஸ்மிம்யேவ ஸமயே அபரேனபி நயேன பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் விஸும் ஸமயவவத்தா²னவாரம் அவத்வா தஸ்மிம் ஸமயே அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோதிஆதி³னாவ நயேன தே³ஸனா கதா. தத்த² ட²பேத்வா ப²ஸ்ஸந்தி இத³ம் யஸ்மா ப²ஸ்ஸோபி நாமபரியாபன்னோ, தஸ்மா ப²ஸ்ஸஸ்ஸ நாமதோ நீஹரணத்த²ம் வுத்தம்.

252. ததியவாரே யஸ்ஸ சித்தஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸ விஞ்ஞாணம் பச்சயோ, தஸ்மிம் பவத்தமானே யஸ்மா தேனுபத்த²த்³தா⁴னம் சக்கா²யதனாதீ³னம் உபசிதத்தம் பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா சக்கா²யதனஸ்ஸ உபசயோதிஆதி³ வுத்தம். யஸ்மா ச கம்மஜரூபஸ்ஸபி தஸ்மிம் ஸமயே வத்தமானஸ்ஸ விஞ்ஞாணம் பச்சா²ஜாதபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, தஸ்மாபி ஏவம் வுத்தம். தத்த² கிஞ்சாபி கம்மஜம் சித்தஸமுட்டா²னந்தி த்³வேவ ஸந்ததியோ க³ஹிதா, இதராபி பன த்³வே ஸந்ததியோ க³ஹேதப்³பா³. தாஸம்பி ஹி விஞ்ஞாணம் பச்சயோ ஹோதியேவ.

254. சதுத்த²வாரே பன யஸ்மா ஏகசித்தக்க²ணேபி மஹாபூ⁴தரூபபச்சயா சக்கா²யதனாதீ³னி, ஹத³யரூபபச்சயா ச²ட்டா²யதனம், நாமபச்சயா ச பச்சா²ஜாதஸஹஜாதாதி³வஸேன யதா²னுரூபம் ஸப்³பா³னிபி பவத்தந்தி, தஸ்மா தத்த² கதமம் நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம்? சக்கா²யதனந்திஆதி³ வுத்தம்.

256. து³தியசதுக்கே ஸப்³ப³ம் உத்தானமேவ.

264. ததியசதுக்கே யஸ்ஸ ஸம்பயுத்தபச்சயபா⁴வோ ந ஹோதி, யஸ்ஸ ச ஹோதி, தம் விஸும் விஸும் த³ஸ்ஸேதும் இத³ம் வுச்சதி விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம் விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் நாமந்திஆதி³ வுத்தம்.

272. சதுத்த²சதுக்கே ப²ஸ்ஸபச்சயா நாமனித்³தே³ஸே கிஞ்சாபி ‘‘ட²பேத்வா ப²ஸ்ஸம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ – இத³ம் வுச்சதி ப²ஸ்ஸபச்சயா நாம’’ந்தி ந வுத்தம், ததா²பி அனந்தராதீதபத³னித்³தே³ஸே ‘‘ட²பேத்வா ப²ஸ்ஸம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’தி வுத்தத்தா அவுத்தம்பி தம் வுத்தமேவ ஹோதி. யதே³வ ஹி நாமம் ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ, ப²ஸ்ஸோபி தஸ்ஸேவ பச்சயோதி.

யதா² சாயம் சதுசதுக்கோ ஸோளஸவாரப்பபே⁴தோ³ அவிஜ்ஜாமூலகோ பட²மனயோ ஏதஸ்மிம் பட²மாகுஸலசித்தே பகாஸிதோ, ஏவம் ஸங்கா²ரமூலகாத³யோ அட்ட² நயாபி வேதி³தப்³பா³. பாளி பன ஸம்கி²த்தா. ஏவமேவ தஸ்மிம் பட²மாகுஸலசித்தேயேவ நவ நயா, ச²த்திம்ஸ சதுக்கானி, சதுசத்தாலீஸாதி⁴கஞ்ச வாரஸதம் ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

280. இதா³னி இமினாவ நயேன ஸேஸாகுஸலசித்தேஸுபி பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா அகுஸலாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யஸ்மா தி³ட்டி²விப்பயுத்தேஸு தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம் நத்தி², தஸ்மா உபாதா³னட்டா²னே உபாதா³னம் விய த³ள்ஹனிபாதினா அதி⁴மோக்கே²ன பத³ம் பூரிதம். தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தேஸு ச யஸ்மா வேத³னாபச்சயா தண்ஹாபி நத்தி², தஸ்மா தண்ஹாட்டா²னே தண்ஹா விய ப³லவகிலேஸேன படிகே⁴ன பத³ம் பூரிதம். உபாதா³னட்டா²னே அதி⁴மோக்கே²னேவ. விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தே பன யஸ்மா ஸன்னிட்டா²னாபா⁴வதோ அதி⁴மோக்கோ²பி நத்தி², தஸ்மா தண்ஹாட்டா²னே ப³லவகிலேஸபூ⁴தாய விசிகிச்சா²ய பத³ம் பூரிதம். உபாதா³னட்டா²னம் பரிஹீனமேவ. உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தே பன யஸ்மா அதி⁴மோக்கோ² அத்தி², தஸ்மா தண்ஹாட்டா²னே ப³லவகிலேஸேன உத்³த⁴ச்சேன பத³ம் பூரிதம். உபாதா³னட்டா²னே அதி⁴மோக்கே²னேவ. ஸப்³ப³த்தே²வ ச விஸேஸமத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா பாளி ஸம்கி²த்தா. யோ சாயம் விஸேஸோ த³ஸ்ஸிதோ, தத்த² கேவலம் அதி⁴மோக்க²னித்³தே³ஸோவ அபுப்³போ³. ஸேஸம் ஹேட்டா² ஆக³தமேவ.

அதி⁴மோக்க²னித்³தே³ஸே பன அதி⁴முச்சனவஸேன அதி⁴மோக்கோ². அதி⁴முச்சதி வா தேன ஆரம்மணே சித்தம் நிப்³பி³சிகிச்ச²தாய ஸன்னிட்டா²னம் க³ச்ச²தீதி அதி⁴மோக்கோ². அதி⁴முச்சனாகாரோ அதி⁴முச்சனா. தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ, தஸ்மிம் வா ஆரம்மணே அதி⁴முத்தத்தாதி தத³தி⁴முத்ததா. ஸப்³ப³சித்தேஸு ச பட²மசித்தே வுத்தனயேனேவ நயசதுக்கவாரப்பபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. கேவலஞ்ஹி விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தே உபாதா³னமூலகஸ்ஸ நயஸ்ஸ அபா⁴வா அட்ட² நயா, த்³வத்திம்ஸ சதுக்கானி, அட்ட²வீஸாதி⁴கஞ்ச வாரஸதம் ஹோதீதி.

அகுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா.

குஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா

292. இதா³னி இமினாவ நயேன குஸலசித்தாதீ³ஸுபி பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா குஸலாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். யதா² பன அகுஸலே பட²மம் மாதிகம் நிக்கி²பித்வா பச்சா² நித்³தே³ஸோ கதோ, ந ததா² இத⁴. கஸ்மா? அப்பனாவாரே நானத்தஸம்ப⁴வதோ. லோகியகுஸலாதீ³ஸு ஹி தேஸம் த⁴ம்மானம் து³க்க²ஸச்சபரியாபன்னத்தா ‘‘ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸா’’தி அப்பனா ஹோதி, லோகுத்தரகுஸலாதீ³ஸு ‘‘ஏவமேதேஸம் த⁴ம்மான’’ந்தி. தஸ்மா ஏத்த² ஸாதா⁴ரணதோ மாதிகம் ட²பேதும் ந ஸக்காதி பாடியேக்கம் தேஸம் தேஸம் குஸலாதீ³னம் மாதிகம் உத்³தி³ஸித்வாவ நித்³தே³ஸோ கதோதி.

தத்த² யஸ்மா ஏகசித்தக்க²ணே குஸலஸங்கா²ரேன ஸத்³தி⁴ம் அவிஜ்ஜா நத்தி², தஸ்மா தம் அவத்வா, அவிஜ்ஜா விய அகுஸலானம், குஸலானம் மூலதோ குஸலமூலம், தண்ஹுபாதா³னானஞ்ச அபா⁴வதோ தண்ஹாட்டா²னே தண்ஹா விய ஆரம்மணே அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ பஸாதோ³, உபாதா³னட்டா²னே உபாதா³னம் விய த³ள்ஹனிபாதீ நாம அதி⁴மோக்கோ² வுத்தோ. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ந்தி.

குஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா.

அப்³யாகதனித்³தே³ஸவண்ணனா

306. அப்³யாகதம் ஹேட்டா² சித்துப்பாத³கண்டே³ ஆக³தபடிபாடியாவ விப⁴த்தம். ஸப்³ப³வாரேஸு ச அவிஜ்ஜாமூலகா நயா பரிஹீனா. கஸ்மா? அவிஜ்ஜாட்டா²னே ட²பேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. குஸலசித்தேஸு ஹி அவிஜ்ஜாட்டா²னே ட²பேதப்³ப³ம் குஸலமூலம் அத்தி², சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு நத்தி². ஸஹேதுகேஸு பன கிஞ்சாபி அத்தி², ஏவம் ஸந்தேபி இத⁴ பச்சி²ன்னத்தா தத்த² ந க³ஹிதம். பஞ்சவிஞ்ஞாணஸோதே ஸோதபதிதாவ ஹுத்வா தே³ஸனா கதாதி வேதி³தப்³பா³.

விஸேஸதோ பனேத்த² சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு தண்ஹாட்டா²னம் உபாதா³னட்டா²னஞ்ச பரிஹீனம். கஸ்மா? தண்ஹாட்டா²னாரஹஸ்ஸ ப³லவத⁴ம்மஸ்ஸ அபா⁴வா அதி⁴மோக்க²ரஹிதத்தா ச. ஸேஸாஹேதுகேஸு தண்ஹாட்டா²னமேவ பரிஹீனம். ஸஹேதுகேஸு பஸாத³ஸப்³பா⁴வதோ தண்ஹாட்டா²னே பஸாதே³ன பத³ம் பூரிதம். ஏவமேத்த² குஸலாகுஸலவிபாகேஸு சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணனாமச²ட்டா²யதனப²ஸ்ஸவேத³னாமூலகா ச² ச², ஸேஸாஹேதுகேஸு அதி⁴மோக்க²மூலகேன ஸத்³தி⁴ம் ஸத்த ஸத்த, ஸஹேதுகேஸு பஸாத³மூலகேன ஸத்³தி⁴ம் அட்ட² அட்ட² நயா வேதி³தப்³பா³.

தத்த² சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸுபி சதுன்னம்பி சதுக்கானம் ஆதி³வாரோவ வுத்தோ. து³தியவாரோ பச்சயவிஸேஸட்டே²ன லப்³ப⁴மானோபி ந வுத்தோ. ததியசதுத்த²வாரா அஸம்ப⁴வதோயேவ. ரூபமிஸ்ஸகா ஹி தே, ந ச சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி ரூபம் ஸமுட்டா²பேந்தி. யதா² ச பட²மசதுக்கே த்³வே வாரா லப்³ப⁴ந்தி, ஏவம் ஸேஸசதுக்கேஸுபி. தஸ்மா பட²மசதுக்கே து³தியவாரோ, ஸேஸசதுக்கேஸு ச த்³வே த்³வே வாரா அவுத்தாபி வுத்தாவ ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. ஸேஸாஹேதுகாப்³யாகதே ஸப்³ப³சதுக்கேஸு ஸப்³பே³பி வாரா லப்³ப⁴ந்தி. இத⁴ பச்சி²ன்னத்தா பன பரதோ ந க³ஹிதா. ஸோதபதிதாவ ஹுத்வா தே³ஸனா கதாதி. ஸேஸஸஹேதுகவிபாகேஸுபி ஏஸேவ நயோ அஞ்ஞத்ர அரூபாவசரவிபாகா. அரூபாவசரவிபாகஸ்மிஞ்ஹி வாரத்³வயமேவ லப்³ப⁴தீதி.

அப்³யாகதனித்³தே³ஸவண்ணனா.

அவிஜ்ஜாமூலககுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா

334. இதா³னி அபரேன பரியாயேன ஏகசித்தக்க²ணே பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் புன கதமே த⁴ம்மா குஸலாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² அவிஜ்ஜாபச்சயாதி உபனிஸ்ஸயபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேனேவ நித்³தே³ஸவாரே ‘‘தத்த² கதமா அவிஜ்ஜா’’தி அவிப⁴ஜித்வா ‘‘தத்த² கதமோ அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோ’’தி விப⁴த்தம். குஸலசேதனாஸங்கா²தோ ஹி ஸங்கா²ரோயேவ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தேன ஸஹஜாதோ ஹோதி, ந அவிஜ்ஜா.

தத்த² லோகியகுஸலஸ்ஸ ஹேட்டா² ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே வுத்தனயேனேவ அவிஜ்ஜா பச்சயோ ஹோதி. யஸ்மா பன அப்பஹீனாவிஜ்ஜோ அவிஜ்ஜாய பஹானத்த²ம் லோகுத்தரம் பா⁴வேதி, தஸ்மா தஸ்ஸாபி ஸமதிக்கமவஸேன பச்சயோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாவதோயேவ ஹி குஸலாயூஹனம் ஹோதி, ந இதரஸ்ஸ. தத்த² தேபூ⁴மககுஸலே ஸம்மோஹவஸேனபி ஸமதிக்கமபா⁴வனாவஸேனபி ஆயூஹனம் லப்³ப⁴தி; லோகுத்தரே ஸமுச்சே²த³பா⁴வனாவஸேனாதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

அயம் பன விஸேஸோ – யதா² ஹேட்டா² ஏகேககுஸலே சதுன்னம் சதுக்கானம் வஸேன நவ ஸோளஸகா லத்³தா⁴, ததா² இத⁴ ந லப்³ப⁴ந்தி. கஸ்மா? அவிஜ்ஜாய அவிக³தஸம்பயுத்தஅஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயாபா⁴வதோ. உபனிஸ்ஸயவஸேன பனேத்த² பட²மசதுக்கமேவ லப்³ப⁴தி. தம்பி பட²மவாரமேவ த³ஸ்ஸேத்வா ஸம்கி²த்தம். நீஹரித்வா பன த³ஸ்ஸேதப்³ப³ந்தி.

அவிஜ்ஜாமூலககுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா.

குஸலமூலகவிபாகனித்³தே³ஸவண்ணனா

343. இதா³னி அப்³யாகதேஸுபி அபரேனேவ நயேன பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா அப்³யாகதாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² குஸலமூலபச்சயாதி இத³ம்பி உபனிஸ்ஸயபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். குஸலவிபாகஸ்ஸ ஹி குஸலமூலம், அகுஸலவிபாகஸ்ஸ ச அகுஸலமூலம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி; நானாக்க²ணிககம்மபச்சயே பன வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². தஸ்மா ஏஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன சேவ நானாக்க²ணிககம்மபச்சயேன ச பச்சயோ ஹோதி. தேனேவ நித்³தே³ஸவாரே ‘‘தத்த² கதமம் குஸலமூல’’ந்தி அவிப⁴ஜித்வா ‘‘தத்த² கதமோ குஸலமூலபச்சயா ஸங்கா²ரோ’’தி விப⁴த்தம். அகுஸலவிபாகேபி ஏஸேவ நயோ.

அவிஜ்ஜாமூலககுஸலனித்³தே³ஸே விய ச இமஸ்மிம்பி விபாகனித்³தே³ஸே பட²மம் பச்சயசதுக்கமேவ லப்³ப⁴தி. தம்பி பட²மவாரம் த³ஸ்ஸேத்வா ஸம்கி²த்தம். தஸ்மா ஏகேகஸ்மிம் விபாகசித்தே ஏகமேகஸ்ஸேவ சதுக்கஸ்ஸ வஸேன குஸலமூலமூலகே அகுஸலமூலமூலகே ச நயே வாரப்பபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. கிரியாத⁴ம்மானம் பன யஸ்மா நேவ அவிஜ்ஜா ந குஸலாகுஸலமூலானி உபனிஸ்ஸயபச்சயதம் லப⁴ந்தி, தஸ்மா கிரியவஸேன பச்சயாகாரோ ந வுத்தோதி.

ஏவமேஸ –

அகுஸலகுஸலாப்³யாகத-த⁴ம்மேஸு அனேகபே⁴த³தோ வத்வா;

குஸலாகுஸலானம் பன, விபாகே ச உபனிஸ்ஸயவஸேன.

புன ஏகதா⁴வ வுத்தோ, வாதி³ப்பவரேன பச்சயாகாரோ;

த⁴ம்மப்பச்சயபே⁴தே³, ஞாணஸ்ஸ பபே⁴த³ஜனனத்த²ம்.

பரியத்திஸவனசிந்தன-படிபத்திக்கமவிவஜ்ஜிதானஞ்ச;

யஸ்மா ஞாணபபே⁴தோ³, ந கதா³சிபி ஹோதி ஏதஸ்மிம்.

பரியத்திஸவனசிந்தன-படிபத்திக்கமதோ ஸதா³ தீ⁴ரோ;

தத்த² கயிரா ந ஹஞ்ஞம், கரணீயதரம் ததோ அத்தீ²தி.

அயம் பன பச்சயாகாரோ ஸுத்தந்தஅபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவஸேன த்³வேபரிவட்டமேவ நீஹரித்வா பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி.

அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவண்ணனா.

ஸம்மோஹவினோத³னியா விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²ய

படிச்சஸமுப்பாத³விப⁴ங்க³வண்ணனா நிட்டி²தா.