2. அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவண்ணனா

243. ஏவம் மஹாபத²விம் பத்த²ரந்தோ விய ஆகாஸம் வித்தா²ரயந்தோ விய ச ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு அப்படிஹதஞாணோ ஸத்தா² ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே நிக்³க³ண்டி²ம் நிஜ்ஜடம் பச்சயாகாரம் நானாசித்தவஸேன த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி யஸ்மா ந கேவலம் அயம் பச்சயாகாரோ நானாசித்தேஸுயேவ ஹோதி, ஏகசித்தேபி ஹோதியேவ, தஸ்மா அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவஸேன ஏகசித்தக்க²ணிகம் பச்சயாகாரம் நானப்பகாரதோ த³ஸ்ஸேதும் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோதிஆதி³னா நயேன மாதிகம் தாவ ட²பேஸி. ஏவம் ட²பிதாய பன மாதிகாய –

அவிஜ்ஜாதீ³ஹி மூலேஹி, நவ மூலபதா³ நவ;

நயா தத்த² சதுக்கானி, வாரபே⁴த³ஞ்ச தீ³பயே.

தத்ராயம் தீ³பனா – ஏத்த² ஹி அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணனாமச²ட்டா²யதனப²ஸ்ஸவேத³னாதண்ஹாஉபாதா³னப்பபே⁴தே³ஹி அவிஜ்ஜாதீ³ஹி நவஹி மூலபதே³ஹி அவிஜ்ஜாதி³கோ, ஸங்கா²ராதி³கோ, விஞ்ஞாணாதி³கோ, நாமாதி³கோ, ச²ட்டா²யதனாதி³கோ, ப²ஸ்ஸாதி³கோ, வேத³னாதி³கோ, தண்ஹாதி³கோ, உபாதா³னாதி³கோதி இமே நவ மூலபதா³ நவ நயா ஹோந்தி.

தேஸு யோ தாவ அயம் அவிஜ்ஜாதி³கோ நயோ, தத்த² பச்சயசதுக்கம், ஹேதுசதுக்கம், ஸம்பயுத்தசதுக்கம், அஞ்ஞமஞ்ஞசதுக்கந்தி சத்தாரி சதுக்கானி ஹோந்தி. யதா² சேத்த² ஏவம் ஸேஸேஸுபீதி ஏகேகஸ்மிம் நயே சதுன்னம் சதுன்னம் சதுக்கானம் வஸேன ச²த்திம்ஸ சதுக்கானி. தத்த² ஏகேகேன சதுக்கேன சதுன்னம் சதுன்னம் வாரானம் ஸங்க³ஹிதத்தா சதுன்னம்பி சதுக்கானம் வஸேன ஏகேகஸ்மிம் நயே ஸோளஸ ஸோளஸ வாராதி சதுசத்தாலீஸாதி⁴கம் வாரஸதம் ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

1. பச்சயசதுக்கம்

தத்த² யதே³தம் ஸப்³ப³பட²மே அவிஜ்ஜாமூலகே நயே பச்சயசதுக்கம், தஸ்மிம் பட²மோ நாமரூபட்டா²னே நாமஸ்ஸ, ஸளாயதனட்டா²னே ச²ட்டா²யதனஸ்ஸ ச வுத்தத்தா அபரிபுண்ணஅங்க³த்³வயயுத்தோ த்³வாத³ஸங்கி³கவாரோ நாம. து³தியோ நாமரூபட்டா²னே நாமஸ்ஸேவ, ஸளாயதனட்டா²னே ச ந கஸ்ஸசி வுத்தத்தா அபரிபுண்ணஏகங்க³யுத்தோ ஏகாத³ஸங்கி³கவாரோ நாம. ததியோ ஸளாயதனட்டா²னே ச²ட்டா²யதனஸ்ஸ வுத்தத்தா பரிபுண்ணஏகங்க³யுத்தோ த்³வாத³ஸங்கி³கவாரோ நாம. சதுத்தோ² பன பரிபுண்ணத்³வாத³ஸங்கி³கோயேவ.

தத்த² ஸியா – அயம்பி ச²ட்டா²யதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோதி வுத்தத்தா அபரிபுண்ணேகங்க³யுத்தோயேவாதி? ந, தஸ்ஸ அனங்க³த்தா. ப²ஸ்ஸோயேவ ஹேத்த² அங்க³ம், ந ச²ட்டா²யதனம். தஸ்மா தஸ்ஸ அனங்க³த்தா நாயம் அபரிபுண்ணேகங்க³யுத்தோதி. அட்ட²கதா²யம் பன வுத்தம் – ‘‘பட²மோ ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகட்டே²ன, து³தியோ பச்சயவிஸேஸட்டே²ன, ததியோ க³ப்³ப⁴ஸேய்யகஸத்தானம் வஸேன, சதுத்தோ² ஓபபாதிகஸத்தானம் வஸேன க³ஹிதோ. ததா² பட²மோ ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகட்டே²ன, து³தியோ பச்சயவிஸேஸட்டே²ன, ததியோ அபரிபுண்ணாயதனவஸேன, சதுத்தோ² பரிபுண்ணாயதனவஸேன க³ஹிதோ. ததா² பட²மோ ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகட்டே²ன, து³தியோ மஹானிதா³னஸுத்தந்தவஸேன (தீ³. நி. 2.95 ஆத³யோ), ததியோ ரூபப⁴வவஸேன, சதுத்தோ² காமப⁴வவஸேன க³ஹிதோ’’தி.

தத்த² பட²மோ இமேஸு து³தியாதீ³ஸு தீஸு வாரேஸு ந கத்த²சி ந பவிஸதீதி ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகோதி வுத்தோ. ஸேஸானம் விஸேஸோ பரதோ ஆவிப⁴விஸ்ஸதி. தஸ்ஸாவிபா⁴வத்த²ம் –

யம் யத்த² அஞ்ஞதா² வுத்தம், அவுத்தஞ்சாபி யம் யஹிம்;

யம் யதா² பச்சயோ யஸ்ஸ, தம் ஸப்³ப³முபலக்க²யே.

தத்ராயம் நயோ – அவிஸேஸேன தாவ சதூஸுபி ஏதேஸு ஸுத்தந்தபா⁴ஜனியே விய ஸங்கா²ராதி அவத்வா ஸங்கா²ரோதி வுத்தம், தம் கஸ்மாதி? ஏகசித்தக்க²ணிகத்தா. தத்ர ஹி நானாசித்தக்க²ணிகோ பச்சயாகாரோ விப⁴த்தோ. இத⁴ ஏகசித்தக்க²ணிகோ ஆரத்³தோ⁴. ஏகசித்தக்க²ணே ச ப³ஹூ சேதனா ந ஸந்தீதி ஸங்கா²ராதி அவத்வா ஸங்கா²ரோதி வுத்தம்.

பட²மவாரே பனேத்த² ஏகசித்தக்க²ணபரியாபன்னத⁴ம்மஸங்க³ஹணதோ ஸப்³ப³ட்டா²னஸாதா⁴ரணதோ ச ரூபம் ச²ட்³டே³த்வா ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா நாம’’ந்த்வேவ வுத்தம். தஞ்ஹி ஏகசித்தக்க²ணபரியாபன்னம் ஸப்³ப³ட்டா²னஸாதா⁴ரணஞ்ச, ந கத்த²சி விஞ்ஞாணப்பவத்திட்டா²னே ந பவத்ததி. யஸ்மா ச ஏகசித்தக்க²ணபரியாபன்னோ ஏகோவேத்த² ப²ஸ்ஸோ, தஸ்மா தஸ்ஸானுரூபம் பச்சயபூ⁴தம் ஆயதனம் க³ண்ஹந்தோ ஸளாயதனட்டா²னே ‘‘நாமபச்சயா ச²ட்டா²யதன’’ந்தி ஏகம் மனாயதனம்யேவ ஆஹ. தஞ்ஹி ஏகஸ்ஸ அகுஸலப²ஸ்ஸஸ்ஸ அனுரூபம் பச்சயபூ⁴தம். காமஞ்சேதம் ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணந்தி ஏத்தா²பி வுத்தம், ஹேதுப²லவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் பன அங்க³புண்ணத்த²ஞ்ச புன இத⁴ க³ஹிதம். தத்ர ஹி ஏதஸ்ஸ விஸேஸேன ஸங்கா²ரோ ஹேது, அவிஸேஸேன நாமம் ப²லம். இத⁴ பனஸ்ஸ அவிஸேஸேன நாமம் ஹேது, விஸேஸேன ப²ஸ்ஸோ ப²லந்தி. ஸோகாத³யோ பன யஸ்மா ஸப்³பே³ ஏகசித்தக்க²ணே ந ஸம்ப⁴வந்தி, ஸப்³ப³ஸ்மிஞ்ச சித்தப்பவத்திட்டா²னே சேவ சித்தே ச ந பவத்தந்தி, தஸ்மா ந க³ஹிதா. ஜாதிஜராமரணானி பன அசித்தக்க²ணமத்தானிபி ஸமானானி சித்தக்க²ணே அந்தோக³த⁴த்தா அங்க³பரிபூரணத்த²ம் க³ஹிதானி. ஏவம் தாவேத்த² ‘யம் அஞ்ஞதா² வுத்தம். யஞ்ச அவுத்தம்’ தம் வேதி³தப்³ப³ம்.

யம் பனேத்த² இதோ பரேஸு வாரேஸு வுத்தம், தஸ்ஸத்தோ² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. யஸ்மிம் யஸ்மிம் பன வாரே யோ யோ விஸேஸோ ஆக³தோ, தம் தம் தத்த² தத்தே²வ பகாஸயிஸ்ஸாம.

‘யம் யதா² பச்சயோ யஸ்ஸா’தி ஏத்த² பன ஸங்கா²ரஸ்ஸ அவிஜ்ஜா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மஸாதா⁴ரணேஹி ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஸம்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தபச்சயேஹி ச²ஹி ஹேதுபச்சயேன சாதி ஸத்ததா⁴ பச்சயோ. தத்த² யஸ்மா பரதோ ஹேதுசதுக்காதீ³னி தீணி சதுக்கானி அவிக³தஸம்பயுத்தஅஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயவஸேன வுத்தானி, தஸ்மா இத⁴ தானி அபனேத்வா அவஸேஸானம் வஸேன அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரஸ்ஸ சதுதா⁴ பச்சயோதி வேதி³தப்³போ³.

ஸங்கா²ரோ விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணேஹி ச²ஹி, கம்மாஹாரபச்சயேஹி சாதி அட்ட²தா⁴ பச்சயோ. இத⁴ பன தேயேவ தயோ அபனேத்வா பஞ்சதா⁴. விஞ்ஞாணம் நாமஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணேஹி ச²ஹி, இந்த்³ரியாஹாராதி⁴பதீஹி சாதி நவதா⁴. இத⁴ பன தயோ அபனேத்வா ச²தா⁴. நாமம் ச²ட்டா²யதனஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணேஹி ச²ஹி. கிஞ்சி பனேத்த² அதி⁴பதிபச்சயேன, கிஞ்சி ஆஹாரபச்சயாதீ³ஹீதி அனேகதா⁴. இத⁴ பன தேயேவ தயோ அபனேத்வா திதா⁴ சதுதா⁴ பஞ்சதா⁴ வா. ச²ட்டா²யதனம் ப²ஸ்ஸஸ்ஸ யதா² விஞ்ஞாணம் நாமஸ்ஸ. ஏவம் ப²ஸ்ஸோ வேத³னாய ஸாதா⁴ரணேஹி ச²ஹி ஆஹாரபச்சயேன சாதி ஸத்ததா⁴. இத⁴ பன தேயேவ தயோ அபனேத்வா சதுதா⁴. வேத³னா தண்ஹாய ஸாதா⁴ரணேஹி ச²ஹி ஜா²னிந்த்³ரியபச்சயேஹி சாதி அட்ட²தா⁴. இத⁴ பன தேயேவ தயோ அபனேத்வா பஞ்சதா⁴. தண்ஹா உபாதா³னஸ்ஸ, யதா² அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரஸ்ஸ. ஏவம் உபாதா³னம் ப⁴வஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணேஹி ச²ஹி மக்³க³பச்சயேன சாதி ஸத்ததா⁴. இத⁴ பன தேயேவ தயோ அபனேத்வா சதுதா⁴. ப⁴வோ ஜாதியா, யஸ்மா ஜாதீதி இத⁴ ஸங்க²தலக்க²ணம் அதி⁴ப்பேதம், தஸ்மா பரியாயேன உபனிஸ்ஸயபச்சயேனேவ பச்சயோ. ததா² ஜாதி ஜராமரணஸ்ஸாதி.

யே பன ஏவம் வத³ந்தி – ‘‘இமஸ்மிம் சதுக்கே ஸப்³பே³ஸம்பி ஸங்கா²ராதீ³னம் அவிஜ்ஜாத³யோ ஸஹஜாதபச்சயேன பச்சயா ஹோந்தி. ஸஹஜாதபச்சயவஸேனேவ ஹி பட²மவாரோ ஆரத்³தோ⁴’’தி, தே ப⁴வாதீ³னம் ததா² அபா⁴வம் ஸேஸபச்சயானஞ்ச ஸம்ப⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா படிக்கி²பிதப்³பா³. ந ஹி ப⁴வோ ஜாதியா ஸஹஜாதபச்சயோ ஹோதி, ந ஜாதி ஜராமரணஸ்ஸ. யே சேதேஸம் ஸங்க²ராதீ³னம் அவஸேஸா பச்சயா வுத்தா, தேபி ஸம்ப⁴வந்தியேவ. தஸ்மா ந ஸக்கா ச²ட்³டே³துந்தி. ஏவம் தாவ பட²மவாரே யம் யத்த² அஞ்ஞதா² வுத்தம், அவுத்தஞ்சாபி யம் யஹிம், யஞ்ச யதா² யஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, தம் வேதி³தப்³ப³ம். து³தியவாராதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

அயம் பன விஸேஸோ – து³தியவாரே ‘‘நாமபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’தி வத்வா ஸளாயதனட்டா²னே ந கிஞ்சி வுத்தம், தம் கிமத்த²ந்தி? பச்சயவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்சேவ மஹானிதா³னதே³ஸனாஸங்க³ஹத்த²ஞ்ச. ப²ஸ்ஸஸ்ஸ ஹி ந கேவலஞ்ச ச²ட்டா²யதனமேவ பச்சயோ, வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ பன தயோ க²ந்தா⁴பி பச்சயாயேவ. மஹானிதா³னஸுத்தந்தே சஸ்ஸ ‘‘அத்தி² இத³ப்பச்சயா ப²ஸ்ஸோதி இதி புட்டே²ன ஸதா, ஆனந்த³, அத்தீ²திஸ்ஸ வசனீயம். கிம் பச்சயா ப²ஸ்ஸோதி? இதி சே வதே³ய்ய, நாமபச்சயா ப²ஸ்ஸோதி இச்சஸ்ஸ வசனீய’’ந்தி (தீ³. நி. 2.96). ஏவம் ஸளாயதனம் ச²ட்³டே³த்வா ஏகாத³ஸங்கி³கோ படிச்சஸமுப்பாதோ³ வுத்தோ. தஸ்மா இமஸ்ஸ பச்சயவிஸேஸஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் இமிஸ்ஸா ச மஹானிதா³னஸுத்தந்ததே³ஸனாய பரிக்³க³ஹத்த²ம் து³தியவாரே ‘‘நாமபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’தி வத்வா ஸளாயதனட்டா²னே ந கிஞ்சி வுத்தந்தி. ஏஸ தாவ து³தியவாரே விஸேஸோ.

ததியவாரே பன ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’ந்தி ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே ஆக³தமேவ சதுத்த²மங்க³ம் வுத்தம், தம் ஏகசித்தக்க²ணிகத்தா பச்சயாகாரஸ்ஸ இத⁴ அயுத்தந்தி சே? தம் நாயுத்தம். கஸ்மா? ஸகக்க²ணே பச்சயபா⁴வதோ. ஸசேபி ஹி தத்த² ரூபம் சித்தக்க²ணதோ உத்³த⁴ம் திட்ட²தி, ததா²பிஸ்ஸ தம் விஞ்ஞாணம் ஸகக்க²ணே பச்சயோ ஹோதி. கத²ம்? புரேஜாதஸ்ஸ தாவ சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ வா பச்சா²ஜாதபச்சயேன. வுத்தஞ்சேதம் ‘‘பச்சா²ஜாதா சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மா புரேஜாதஸ்ஸ இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ பச்சா²ஜாதபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.11). ஸஹஜாதஸ்ஸ பன சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ நிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ. யதா²ஹ ‘‘சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மா சித்தஸமுட்டா²னானம் ரூபானம் நிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.8).

யதி³ ஏவம், புரிமவாரேஸு கஸ்மா ஏவம் ந வுத்தந்தி? ரூபப்பவத்திதே³ஸம் ஸந்தா⁴ய தே³ஸிதத்தா. அயஞ்ஹி பச்சயாகாரோ ரூபப்பவத்திதே³ஸே காமப⁴வே க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானஞ்சேவ அபரிபுண்ணாயதனஓபபாதிகானஞ்ச ரூபாவசரதே³வானஞ்ச வஸேன தே³ஸிதோ. தேனேவேத்த² ‘‘நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’ந்தி அவத்வா ச²ட்டா²யதனந்தி வுத்தம். தத்த² நாமம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. ரூபம் பன ஹத³யரூபம் வேதி³தப்³ப³ம். தம் பனேதஸ்ஸ ச²ட்டா²யதனஸ்ஸ நிஸ்ஸயபச்சயேன சேவ புரேஜாதபச்சயேன சாதி த்³விதா⁴ பச்சயோ ஹோதீதி ஏஸ ததியவாரே விஸேஸோ.

சதுத்த²வாரோ பன யோனிவஸேன ஓபபாதிகானம், ஆயதனவஸேன பரிபுண்ணாயதனானம், ப⁴வவஸேன காமாவசரஸத்தானம் வஸேன வுத்தோ. தேனேவேத்த² ‘‘நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’ந்தி வுத்தம். தத்த² நாமம் ச²ட்டா²யதனஸ்ஸ ஸஹஜாதாதீ³ஹி, சக்கா²யதனாதீ³னம் பச்சா²ஜாதபச்சயேன. ரூபே ஹத³யரூபம் ச²ட்டா²யதனஸ்ஸ நிஸ்ஸயபச்சயபுரேஜாதபச்சயேஹி, சத்தாரி மஹாபூ⁴தானி சக்கா²யதனாதீ³னம் ஸஹஜாதனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தேஹி. யஸ்மா பனேஸ ஏகசித்தக்க²ணிகோ பச்சயாகாரோ, தஸ்மா ஏத்த² ஸளாயதனபச்சயாதி அவத்வா ‘‘ச²ட்டா²யதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’தி வுத்தோதி அயம் சதுத்த²வாரே விஸேஸோ.

ஏவமேதேஸம் நானாகரணம் ஞத்வா புன ஸப்³பே³ஸ்வேவ தேஸு விஸேஸேன பட²மகா த்³வே வாரா அரூபப⁴வே பச்சயாகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. அரூபப⁴வஸ்மிஞ்ஹி ரூபேன அஸம்மிஸ்ஸானி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னி பவத்தந்தி. ததியோ ரூபப⁴வே பச்சயாகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தோ. ரூபப⁴வஸ்மிஞ்ஹி ஸதிபி ரூபஸம்மிஸ்ஸத்தே ஸளாயதனம் ந பவத்ததி. சதுத்தோ² காமப⁴வே பச்சயாகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தோ. காமப⁴வஸ்மிஞ்ஹி ஸகலம் ஸளாயதனம் பவத்ததி. ததியோ வா ரூபப⁴வே சேவ காமப⁴வே ச அபரிபுண்ணாயதனானம் அகுஸலப்பவத்திக்க²ணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தோ. சதுத்தோ² வா காமப⁴வே பரிபுண்ணாயதனானம். பட²மோ வா ஸப்³ப³த்த²கா³மிதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தோ. ஸோ ஹி ந கத்த²சி சித்தப்பவத்திதே³ஸே ந பவத்ததி. து³தியோ பச்சயவிஸேஸம் ஸந்தா⁴ய வுத்தோ. ஏகாத³ஸங்கி³கத்தஞ்ஹேத்த² ப²ஸ்ஸஸ்ஸ ச நாமபச்சயத்தம் பச்சயவிஸேஸோ. ததியோ புரிமயோனித்³வயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தோ. புரிமாஸு ஹி த்³வீஸு யோனீஸு ஸோ ஸம்ப⁴வதி, தத்த² ஸதா³ ஸளாயதனஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ. சதுத்தோ² பச்சி²மயோனித்³வயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தோ. பச்சி²மாஸு ஹி ஸோ த்³வீஸு யோனீஸு ஸம்ப⁴வதி, தத்த² ஸதா³ ஸளாயதனஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோதி.

ஏத்தாவதா ச யம் வுத்தம் சதூஸுபி வாரேஸு –

யம் யத்த² அஞ்ஞதா² வுத்தம், அவுத்தஞ்சாபி யம் யஹிம்;

யம் யதா² பச்சயோ யஸ்ஸ, தம் ஸப்³ப³முபலக்க²யேதி.

கா³தா²ய அத்த²தீ³பனா கதா ஹோதி.

ஏதேனேவானுஸாரேன, ஸப்³ப³மேதம் நயம் இதோ;

விஸேஸோ யோ ச தம் ஜஞ்ஞா, சதுக்கேஸு பரேஸுபி.

2. ஹேதுசதுக்கம்

244. தத்த² யோ தாவ இத⁴ வுத்தோ நயோ, ஸோ ஸப்³ப³த்த² பாகடோயேவ. விஸேஸோ பன ஏவம் வேதி³தப்³போ³ – ஹேதுசதுக்கே தாவ அவிஜ்ஜா ஹேது அஸ்ஸாதி அவிஜ்ஜாஹேதுகோ. அவிஜ்ஜா அஸ்ஸ ஸஹவத்தனதோ யாவப⁴ங்கா³ பவத்திகா க³மிகாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா’’தி ச ஏத்தாவதா ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன ஸாதா⁴ரணதோ ஸங்கா²ரஸ்ஸ அவிஜ்ஜா பச்சயோதி த³ஸ்ஸேத்வா, புன ‘‘அவிஜ்ஜாஹேதுகோ’’தி ஏதேனேவ விஸேஸதோ அவிக³தபச்சயதா த³ஸ்ஸிதா. ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம் ஸங்கா²ரஹேதுகந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

கஸ்மா பன ப⁴வாதீ³ஸு ஹேதுகக்³க³ஹணம் ந கதந்தி? அவிக³தபச்சயனியமாபா⁴வதோ அபா⁴வதோ ச அவிக³தபச்சயஸ்ஸ. ‘‘தத்த² கதமோ உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ? ட²பேத்வா உபாதா³னம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ – அயம் வுச்சதி உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’தி வசனதோ உபாதா³னபச்சயா சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம் இத⁴ ப⁴வோதி நாமம். ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ ச ‘‘ஜாதி த்³வீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹிதா’’திஆதி³வசனதோ (தா⁴து. 71) ஜாதிஜராமரணானி அந்தோக³தா⁴னி.

தத்த² யாவ உபாதா³னம் தாவ ஜாதிஜராமரணானம் அனுபலப்³ப⁴னதோ உபாதா³னம் ப⁴வஸ்ஸ ந நியமதோ அவிக³தபச்சயோ ஹோதி. ‘‘யா தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் ஜாதீ’’தி ஆதி³வசனதோ ஸங்க²தலக்க²ணேஸு ஜாதியா ஜராமரணஸங்கா²தஸ்ஸ ப⁴வஸ்ஸ ஜாதிக்க²ணமத்தேயேவ அபா⁴வதோ அவிக³தபச்சயபா⁴வோ ந ஸம்ப⁴வதி. ததா² ஜாதியா ஜராமரணக்க²ணே அபா⁴வதோ. உபனிஸ்ஸயபச்சயேனேவ பன ப⁴வோ ஜாதியா. ஜாதி ஜராமரணஸ்ஸ பச்சயோதி ஸப்³ப³தா²பி அவிக³தபச்சயனியமாபா⁴வதோ அபா⁴வதோ ச அவிக³தபச்சயஸ்ஸ ப⁴வாதீ³ஸு ஹேதுகக்³க³ஹணம் ந கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

கேசி பனாஹு – ‘‘ப⁴வோ து³விதே⁴னா’’தி வசனதோ உபபத்திமிஸ்ஸகோ ப⁴வோ, ந ச உபபத்திப⁴வஸ்ஸ உபாதா³னம் அவிக³தபச்சயோ ஹோதீதி ‘‘உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ உபாதா³னஹேதுகோ’’தி அவத்வா ‘‘உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’தி வுத்தோ. இத⁴ பச்சி²ன்னத்தா பரதோபி ந வுத்தந்தி. தம் இத⁴ உபபத்திமிஸ்ஸகஸ்ஸ ப⁴வஸ்ஸ அனதி⁴ப்பேதத்தா அயுத்தம். அரூபக்க²ந்தா⁴ ஹி இத⁴ ப⁴வோதி ஆக³தா.

ப⁴வபச்சயா ஜாதீதி ஏத்த² ச ட²பேத்வா ஜாதிஜராமரணானி அவஸேஸோ ப⁴வோ ஜாதியா பச்சயோதி வேதி³தப்³போ³. கஸ்மா? ஜாதிஆதீ³னம் ஜாதியா அப்பச்சயத்தா. யதி³ ஏவம், ட²பேத்வா ஜாதிஜராமரணானி ப⁴வோ ஜாதியா பச்சயோதி வத்தப்³போ³தி? ஆம வத்தப்³போ³, வத்தப்³ப³பதே³ஸாபா⁴வதோ பன ந வுத்தோ. த³ஸமங்க³னித்³தே³ஸே ஹி உபாதா³னபச்சயஸம்பூ⁴தோ ப⁴வோ வத்தப்³போ³. ஏகாத³ஸமங்க³னித்³தே³ஸே ஜாதி வத்தப்³பா³. யோ பன ப⁴வோ ஜாதியா பச்சயோ, தஸ்ஸ வத்தப்³ப³பதே³ஸோ நத்தீ²தி வத்தப்³ப³பதே³ஸாபா⁴வதோ ந வுத்தோ. அவுத்தோபி பன யுத்திதோ க³ஹேதப்³போ³தி. விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபந்திஆதீ³ஸு ச விஞ்ஞாணாதீ³னம் அவிக³தபச்சயபா⁴வஸம்ப⁴வதோ விஞ்ஞாணஹேதுகாதி³வசனம் கதந்தி ஏஸ ஹேதுசதுக்கே விஸேஸோ.

3. ஸம்பயுத்தசதுக்கம்

245. ஸம்பயுத்தசதுக்கேபி அவிஜ்ஜாபச்சயாதி ஏத்தாவதா ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன ஸங்கா²ரஸ்ஸ அவிஜ்ஜாபச்சயதம் த³ஸ்ஸேத்வா புன ‘‘அவிஜ்ஜாஸம்பயுத்தோ’’தி ஸம்பயுத்தபச்சயதா த³ஸ்ஸிதா. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. யஸ்மா பன அரூபீனம் த⁴ம்மானம் ரூபத⁴ம்மேஹி ஸம்பயோகோ³ நத்தி², தஸ்மா விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபந்திஆதீ³ஸு ததியசதுத்த²வாரபதே³ஸு ‘‘விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் நாம’’ந்திஆதி³னா நயேன யம் லப்³ப⁴தி, ததே³வ க³ஹிதந்தி ஏஸ ஸம்பயுத்தசதுக்கே விஸேஸோ.

4. அஞ்ஞமஞ்ஞசதுக்கம்

246. அஞ்ஞமஞ்ஞசதுக்கேபி அவிஜ்ஜாபச்சயாதி ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன ஸங்கா²ரஸ்ஸ அவிஜ்ஜாபச்சயதம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயாபி அவிஜ்ஜா’’தி அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயதா த³ஸ்ஸிதா. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. யஸ்மா பன ப⁴வோ நிப்பதே³ஸோ, உபாதா³னம் ஸப்பதே³ஸம், ஸப்பதே³ஸத⁴ம்மோ ச நிப்பதே³ஸத⁴ம்மஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ந நிப்பதே³ஸத⁴ம்மோ ஸப்பதே³ஸத⁴ம்மஸ்ஸ, தஸ்மா ஏத்த² ‘‘ப⁴வபச்சயாபி உபாதா³ன’’ந்தி ந வுத்தம்; ஹேட்டா² வா தே³ஸனாய பச்சி²ன்னத்தா ஏவம் ந வுத்தம். யஸ்மா ச நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம் அத்தி², ஸளாயதனபச்சயா ஏகசித்தக்க²ணே நாமரூபம் நத்தி², யஸ்ஸ ஸளாயதனம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ப⁴வேய்ய, தஸ்மா சதுத்த²வாரே ‘‘ச²ட்டா²யதனபச்சயாபி நாமரூப’’ந்தி யம் லப்³ப⁴தி ததே³வ க³ஹிதந்தி ஏஸ அஞ்ஞமஞ்ஞசதுக்கே விஸேஸோ.

அவிஜ்ஜாமூலகனயமாதிகா.

ஸங்கா²ராதி³மூலகனயமாதிகா

247. இதா³னி ஸங்கா²ரபச்சயா அவிஜ்ஜாதி ஸங்கா²ரமூலகனயோ ஆரத்³தோ⁴. தத்தா²பி யதா² அவிஜ்ஜாமூலகே ஏவம் சத்தாரி சதுக்கானி ஸோளஸ ச வாரா வேதி³தப்³பா³. பட²மசதுக்கே பன பட²மவாரமேவ த³ஸ்ஸேத்வா தே³ஸனா ஸம்கி²த்தா. யதா² சேத்த² ஏவம் விஞ்ஞாணமூலகாதீ³ஸுபி. தத்த² ஸப்³பே³ஸ்வேவ தேஸு ஸங்கா²ரமூலகாதீ³ஸு அட்ட²ஸு நயேஸு ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா அவிஜ்ஜா’’திஆதி³னா நயேன ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன அவிஜ்ஜாய ஸங்கா²ராதி³பச்சயதம் த³ஸ்ஸேத்வா புன ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா நயேன ஏகசித்தக்க²ணேபி பச்சயாகாரசக்கஸ்ஸ பவத்தி த³ஸ்ஸிதா.

கஸ்மா பன ப⁴வமூலகா ஜாதிஜராமரணமூலகா வா நயா ந வுத்தா? கிம் ப⁴வபச்சயா அவிஜ்ஜா ந ஹோதீதி? நோ ந ஹோதி. ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா அவிஜ்ஜா’’தி ஏவமாதீ³ஸு பன வுச்சமானேஸு ந கோசி ப⁴வபரியாபன்னோ த⁴ம்மோ அவிஜ்ஜாய பச்சயோ ந வுத்தோ. தஸ்மா அபுப்³ப³ஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ அவிஜ்ஜாபச்சயஸ்ஸ வத்தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ப⁴வமூலகோ நயோ ந வுத்தோ. ப⁴வக்³க³ஹணேன ச அவிஜ்ஜாபி ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. தஸ்மா ‘‘ப⁴வபச்சயா அவிஜ்ஜா’’தி வுச்சமானே ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா அவிஜ்ஜா’’திபி வுத்தம் ஸியா. ந ச ஏகசித்தக்க²ணே அவிஜ்ஜா அவிஜ்ஜாய பச்சயோ நாம ஹோதி. தத்த² பச்சி²ன்னத்தாவ ஜாதிஜராமரணமூலகாபி நயா ந க³ஹிதா. அபிச ப⁴வே ஜாதிஜராமரணானிபி அந்தோக³தா⁴னி. ந சேதானி ஏகசித்தக்க²ணே அவிஜ்ஜாய பச்சயா ஹோந்தீதி ப⁴வமூலகா ஜாதிஜராமரணமூலகா வா நயா ந வுத்தாதி.

மாதிகாவண்ணனா.

அகுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா

248-249. இதா³னி யதா² ஹேட்டா² சித்துப்பாத³கண்டே³ குஸலத்திகம் ஆதி³ம் கத்வா நிக்கி²த்தமாதிகாய படிபாடியா பட²மம் குஸலம் பா⁴ஜிதம், ததா² இத⁴ மாதிகாய அனிக்கி²த்தத்தா பட²மம் குஸலம் அனாமஸித்வா ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோ’’தி அகுஸலத⁴ம்மவஸேன மாதிகாய நிக்கி²த்தத்தா நிக்கே²பபடிபாடியாவ அவிஜ்ஜாதீ³னி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னி பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா அகுஸலாதிஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² ஹேட்டா² சித்துப்பாத³கண்டே³ (த⁴. ஸ. அட்ட². 365) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன ஏகசித்தக்க²ணே தண்ஹாய ச காமுபாதா³னஸ்ஸ ச ஸம்ப⁴வோ நத்தி², தஸ்மா யம் ஏத்த² தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம் லப்³ப⁴தி, ததே³வ த³ஸ்ஸேதும் தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தந்திஆதி³ வுத்தம்.

ப⁴வனித்³தே³ஸே ச யஸ்மா உபாதா³னம் ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, தஸ்மா ‘‘ட²பேத்வா உபாதா³னம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ஹி வுச்சமானே உபாதா³னஸ்ஸ உபாதா³னபச்சயத்தம் ஆபஜ்ஜேய்ய. ந ச ததே³வ தஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. ஜாதிஆதி³னித்³தே³ஸேஸு யஸ்மா ஏதே அரூபத⁴ம்மானம் ஜாதிஆத³யோ, தஸ்மா ‘‘க²ண்டி³ச்சம், பாலிச்சம், வலித்தசதா, சுதி, சவனதா’’தி ந வுத்தம்.

250. ஏவம் பட²மவாரம் நிட்ட²பேத்வா புன து³தியவாரே யஸ்மிம் ஸமயே பட²மவாரேன பச்சயாகாரோ த³ஸ்ஸிதோ, தஸ்மிம்யேவ ஸமயே அபரேனபி நயேன பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் விஸும் ஸமயவவத்தா²னவாரம் அவத்வா தஸ்மிம் ஸமயே அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோதிஆதி³னாவ நயேன தே³ஸனா கதா. தத்த² ட²பேத்வா ப²ஸ்ஸந்தி இத³ம் யஸ்மா ப²ஸ்ஸோபி நாமபரியாபன்னோ, தஸ்மா ப²ஸ்ஸஸ்ஸ நாமதோ நீஹரணத்த²ம் வுத்தம்.

252. ததியவாரே யஸ்ஸ சித்தஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸ விஞ்ஞாணம் பச்சயோ, தஸ்மிம் பவத்தமானே யஸ்மா தேனுபத்த²த்³தா⁴னம் சக்கா²யதனாதீ³னம் உபசிதத்தம் பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா சக்கா²யதனஸ்ஸ உபசயோதிஆதி³ வுத்தம். யஸ்மா ச கம்மஜரூபஸ்ஸபி தஸ்மிம் ஸமயே வத்தமானஸ்ஸ விஞ்ஞாணம் பச்சா²ஜாதபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, தஸ்மாபி ஏவம் வுத்தம். தத்த² கிஞ்சாபி கம்மஜம் சித்தஸமுட்டா²னந்தி த்³வேவ ஸந்ததியோ க³ஹிதா, இதராபி பன த்³வே ஸந்ததியோ க³ஹேதப்³பா³. தாஸம்பி ஹி விஞ்ஞாணம் பச்சயோ ஹோதியேவ.

254. சதுத்த²வாரே பன யஸ்மா ஏகசித்தக்க²ணேபி மஹாபூ⁴தரூபபச்சயா சக்கா²யதனாதீ³னி, ஹத³யரூபபச்சயா ச²ட்டா²யதனம், நாமபச்சயா ச பச்சா²ஜாதஸஹஜாதாதி³வஸேன யதா²னுரூபம் ஸப்³பா³னிபி பவத்தந்தி, தஸ்மா தத்த² கதமம் நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம்? சக்கா²யதனந்திஆதி³ வுத்தம்.

256. து³தியசதுக்கே ஸப்³ப³ம் உத்தானமேவ.

264. ததியசதுக்கே யஸ்ஸ ஸம்பயுத்தபச்சயபா⁴வோ ந ஹோதி, யஸ்ஸ ச ஹோதி, தம் விஸும் விஸும் த³ஸ்ஸேதும் இத³ம் வுச்சதி விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம் விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் நாமந்திஆதி³ வுத்தம்.

272. சதுத்த²சதுக்கே ப²ஸ்ஸபச்சயா நாமனித்³தே³ஸே கிஞ்சாபி ‘‘ட²பேத்வா ப²ஸ்ஸம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ – இத³ம் வுச்சதி ப²ஸ்ஸபச்சயா நாம’’ந்தி ந வுத்தம், ததா²பி அனந்தராதீதபத³னித்³தே³ஸே ‘‘ட²பேத்வா ப²ஸ்ஸம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’தி வுத்தத்தா அவுத்தம்பி தம் வுத்தமேவ ஹோதி. யதே³வ ஹி நாமம் ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ, ப²ஸ்ஸோபி தஸ்ஸேவ பச்சயோதி.

யதா² சாயம் சதுசதுக்கோ ஸோளஸவாரப்பபே⁴தோ³ அவிஜ்ஜாமூலகோ பட²மனயோ ஏதஸ்மிம் பட²மாகுஸலசித்தே பகாஸிதோ, ஏவம் ஸங்கா²ரமூலகாத³யோ அட்ட² நயாபி வேதி³தப்³பா³. பாளி பன ஸம்கி²த்தா. ஏவமேவ தஸ்மிம் பட²மாகுஸலசித்தேயேவ நவ நயா, ச²த்திம்ஸ சதுக்கானி, சதுசத்தாலீஸாதி⁴கஞ்ச வாரஸதம் ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

280. இதா³னி இமினாவ நயேன ஸேஸாகுஸலசித்தேஸுபி பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா அகுஸலாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யஸ்மா தி³ட்டி²விப்பயுத்தேஸு தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம் நத்தி², தஸ்மா உபாதா³னட்டா²னே உபாதா³னம் விய த³ள்ஹனிபாதினா அதி⁴மோக்கே²ன பத³ம் பூரிதம். தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தேஸு ச யஸ்மா வேத³னாபச்சயா தண்ஹாபி நத்தி², தஸ்மா தண்ஹாட்டா²னே தண்ஹா விய ப³லவகிலேஸேன படிகே⁴ன பத³ம் பூரிதம். உபாதா³னட்டா²னே அதி⁴மோக்கே²னேவ. விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தே பன யஸ்மா ஸன்னிட்டா²னாபா⁴வதோ அதி⁴மோக்கோ²பி நத்தி², தஸ்மா தண்ஹாட்டா²னே ப³லவகிலேஸபூ⁴தாய விசிகிச்சா²ய பத³ம் பூரிதம். உபாதா³னட்டா²னம் பரிஹீனமேவ. உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தே பன யஸ்மா அதி⁴மோக்கோ² அத்தி², தஸ்மா தண்ஹாட்டா²னே ப³லவகிலேஸேன உத்³த⁴ச்சேன பத³ம் பூரிதம். உபாதா³னட்டா²னே அதி⁴மோக்கே²னேவ. ஸப்³ப³த்தே²வ ச விஸேஸமத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா பாளி ஸம்கி²த்தா. யோ சாயம் விஸேஸோ த³ஸ்ஸிதோ, தத்த² கேவலம் அதி⁴மோக்க²னித்³தே³ஸோவ அபுப்³போ³. ஸேஸம் ஹேட்டா² ஆக³தமேவ.

அதி⁴மோக்க²னித்³தே³ஸே பன அதி⁴முச்சனவஸேன அதி⁴மோக்கோ². அதி⁴முச்சதி வா தேன ஆரம்மணே சித்தம் நிப்³பி³சிகிச்ச²தாய ஸன்னிட்டா²னம் க³ச்ச²தீதி அதி⁴மோக்கோ². அதி⁴முச்சனாகாரோ அதி⁴முச்சனா. தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ, தஸ்மிம் வா ஆரம்மணே அதி⁴முத்தத்தாதி தத³தி⁴முத்ததா. ஸப்³ப³சித்தேஸு ச பட²மசித்தே வுத்தனயேனேவ நயசதுக்கவாரப்பபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. கேவலஞ்ஹி விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தே உபாதா³னமூலகஸ்ஸ நயஸ்ஸ அபா⁴வா அட்ட² நயா, த்³வத்திம்ஸ சதுக்கானி, அட்ட²வீஸாதி⁴கஞ்ச வாரஸதம் ஹோதீதி.

அகுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா.

குஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா

292. இதா³னி இமினாவ நயேன குஸலசித்தாதீ³ஸுபி பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா குஸலாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். யதா² பன அகுஸலே பட²மம் மாதிகம் நிக்கி²பித்வா பச்சா² நித்³தே³ஸோ கதோ, ந ததா² இத⁴. கஸ்மா? அப்பனாவாரே நானத்தஸம்ப⁴வதோ. லோகியகுஸலாதீ³ஸு ஹி தேஸம் த⁴ம்மானம் து³க்க²ஸச்சபரியாபன்னத்தா ‘‘ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸா’’தி அப்பனா ஹோதி, லோகுத்தரகுஸலாதீ³ஸு ‘‘ஏவமேதேஸம் த⁴ம்மான’’ந்தி. தஸ்மா ஏத்த² ஸாதா⁴ரணதோ மாதிகம் ட²பேதும் ந ஸக்காதி பாடியேக்கம் தேஸம் தேஸம் குஸலாதீ³னம் மாதிகம் உத்³தி³ஸித்வாவ நித்³தே³ஸோ கதோதி.

தத்த² யஸ்மா ஏகசித்தக்க²ணே குஸலஸங்கா²ரேன ஸத்³தி⁴ம் அவிஜ்ஜா நத்தி², தஸ்மா தம் அவத்வா, அவிஜ்ஜா விய அகுஸலானம், குஸலானம் மூலதோ குஸலமூலம், தண்ஹுபாதா³னானஞ்ச அபா⁴வதோ தண்ஹாட்டா²னே தண்ஹா விய ஆரம்மணே அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ பஸாதோ³, உபாதா³னட்டா²னே உபாதா³னம் விய த³ள்ஹனிபாதீ நாம அதி⁴மோக்கோ² வுத்தோ. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ந்தி.

குஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா.

அப்³யாகதனித்³தே³ஸவண்ணனா

306. அப்³யாகதம் ஹேட்டா² சித்துப்பாத³கண்டே³ ஆக³தபடிபாடியாவ விப⁴த்தம். ஸப்³ப³வாரேஸு ச அவிஜ்ஜாமூலகா நயா பரிஹீனா. கஸ்மா? அவிஜ்ஜாட்டா²னே ட²பேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. குஸலசித்தேஸு ஹி அவிஜ்ஜாட்டா²னே ட²பேதப்³ப³ம் குஸலமூலம் அத்தி², சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு நத்தி². ஸஹேதுகேஸு பன கிஞ்சாபி அத்தி², ஏவம் ஸந்தேபி இத⁴ பச்சி²ன்னத்தா தத்த² ந க³ஹிதம். பஞ்சவிஞ்ஞாணஸோதே ஸோதபதிதாவ ஹுத்வா தே³ஸனா கதாதி வேதி³தப்³பா³.

விஸேஸதோ பனேத்த² சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு தண்ஹாட்டா²னம் உபாதா³னட்டா²னஞ்ச பரிஹீனம். கஸ்மா? தண்ஹாட்டா²னாரஹஸ்ஸ ப³லவத⁴ம்மஸ்ஸ அபா⁴வா அதி⁴மோக்க²ரஹிதத்தா ச. ஸேஸாஹேதுகேஸு தண்ஹாட்டா²னமேவ பரிஹீனம். ஸஹேதுகேஸு பஸாத³ஸப்³பா⁴வதோ தண்ஹாட்டா²னே பஸாதே³ன பத³ம் பூரிதம். ஏவமேத்த² குஸலாகுஸலவிபாகேஸு சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணனாமச²ட்டா²யதனப²ஸ்ஸவேத³னாமூலகா ச² ச², ஸேஸாஹேதுகேஸு அதி⁴மோக்க²மூலகேன ஸத்³தி⁴ம் ஸத்த ஸத்த, ஸஹேதுகேஸு பஸாத³மூலகேன ஸத்³தி⁴ம் அட்ட² அட்ட² நயா வேதி³தப்³பா³.

தத்த² சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸுபி சதுன்னம்பி சதுக்கானம் ஆதி³வாரோவ வுத்தோ. து³தியவாரோ பச்சயவிஸேஸட்டே²ன லப்³ப⁴மானோபி ந வுத்தோ. ததியசதுத்த²வாரா அஸம்ப⁴வதோயேவ. ரூபமிஸ்ஸகா ஹி தே, ந ச சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி ரூபம் ஸமுட்டா²பேந்தி. யதா² ச பட²மசதுக்கே த்³வே வாரா லப்³ப⁴ந்தி, ஏவம் ஸேஸசதுக்கேஸுபி. தஸ்மா பட²மசதுக்கே து³தியவாரோ, ஸேஸசதுக்கேஸு ச த்³வே த்³வே வாரா அவுத்தாபி வுத்தாவ ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. ஸேஸாஹேதுகாப்³யாகதே ஸப்³ப³சதுக்கேஸு ஸப்³பே³பி வாரா லப்³ப⁴ந்தி. இத⁴ பச்சி²ன்னத்தா பன பரதோ ந க³ஹிதா. ஸோதபதிதாவ ஹுத்வா தே³ஸனா கதாதி. ஸேஸஸஹேதுகவிபாகேஸுபி ஏஸேவ நயோ அஞ்ஞத்ர அரூபாவசரவிபாகா. அரூபாவசரவிபாகஸ்மிஞ்ஹி வாரத்³வயமேவ லப்³ப⁴தீதி.

அப்³யாகதனித்³தே³ஸவண்ணனா.

அவிஜ்ஜாமூலககுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா

334. இதா³னி அபரேன பரியாயேன ஏகசித்தக்க²ணே பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் புன கதமே த⁴ம்மா குஸலாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² அவிஜ்ஜாபச்சயாதி உபனிஸ்ஸயபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேனேவ நித்³தே³ஸவாரே ‘‘தத்த² கதமா அவிஜ்ஜா’’தி அவிப⁴ஜித்வா ‘‘தத்த² கதமோ அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோ’’தி விப⁴த்தம். குஸலசேதனாஸங்கா²தோ ஹி ஸங்கா²ரோயேவ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தேன ஸஹஜாதோ ஹோதி, ந அவிஜ்ஜா.

தத்த² லோகியகுஸலஸ்ஸ ஹேட்டா² ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே வுத்தனயேனேவ அவிஜ்ஜா பச்சயோ ஹோதி. யஸ்மா பன அப்பஹீனாவிஜ்ஜோ அவிஜ்ஜாய பஹானத்த²ம் லோகுத்தரம் பா⁴வேதி, தஸ்மா தஸ்ஸாபி ஸமதிக்கமவஸேன பச்சயோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாவதோயேவ ஹி குஸலாயூஹனம் ஹோதி, ந இதரஸ்ஸ. தத்த² தேபூ⁴மககுஸலே ஸம்மோஹவஸேனபி ஸமதிக்கமபா⁴வனாவஸேனபி ஆயூஹனம் லப்³ப⁴தி; லோகுத்தரே ஸமுச்சே²த³பா⁴வனாவஸேனாதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

அயம் பன விஸேஸோ – யதா² ஹேட்டா² ஏகேககுஸலே சதுன்னம் சதுக்கானம் வஸேன நவ ஸோளஸகா லத்³தா⁴, ததா² இத⁴ ந லப்³ப⁴ந்தி. கஸ்மா? அவிஜ்ஜாய அவிக³தஸம்பயுத்தஅஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயாபா⁴வதோ. உபனிஸ்ஸயவஸேன பனேத்த² பட²மசதுக்கமேவ லப்³ப⁴தி. தம்பி பட²மவாரமேவ த³ஸ்ஸேத்வா ஸம்கி²த்தம். நீஹரித்வா பன த³ஸ்ஸேதப்³ப³ந்தி.

அவிஜ்ஜாமூலககுஸலனித்³தே³ஸவண்ணனா.

குஸலமூலகவிபாகனித்³தே³ஸவண்ணனா

343. இதா³னி அப்³யாகதேஸுபி அபரேனேவ நயேன பச்சயாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா அப்³யாகதாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² குஸலமூலபச்சயாதி இத³ம்பி உபனிஸ்ஸயபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். குஸலவிபாகஸ்ஸ ஹி குஸலமூலம், அகுஸலவிபாகஸ்ஸ ச அகுஸலமூலம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி; நானாக்க²ணிககம்மபச்சயே பன வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². தஸ்மா ஏஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன சேவ நானாக்க²ணிககம்மபச்சயேன ச பச்சயோ ஹோதி. தேனேவ நித்³தே³ஸவாரே ‘‘தத்த² கதமம் குஸலமூல’’ந்தி அவிப⁴ஜித்வா ‘‘தத்த² கதமோ குஸலமூலபச்சயா ஸங்கா²ரோ’’தி விப⁴த்தம். அகுஸலவிபாகேபி ஏஸேவ நயோ.

அவிஜ்ஜாமூலககுஸலனித்³தே³ஸே விய ச இமஸ்மிம்பி விபாகனித்³தே³ஸே பட²மம் பச்சயசதுக்கமேவ லப்³ப⁴தி. தம்பி பட²மவாரம் த³ஸ்ஸேத்வா ஸம்கி²த்தம். தஸ்மா ஏகேகஸ்மிம் விபாகசித்தே ஏகமேகஸ்ஸேவ சதுக்கஸ்ஸ வஸேன குஸலமூலமூலகே அகுஸலமூலமூலகே ச நயே வாரப்பபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. கிரியாத⁴ம்மானம் பன யஸ்மா நேவ அவிஜ்ஜா ந குஸலாகுஸலமூலானி உபனிஸ்ஸயபச்சயதம் லப⁴ந்தி, தஸ்மா கிரியவஸேன பச்சயாகாரோ ந வுத்தோதி.

ஏவமேஸ –

அகுஸலகுஸலாப்³யாகத-த⁴ம்மேஸு அனேகபே⁴த³தோ வத்வா;

குஸலாகுஸலானம் பன, விபாகே ச உபனிஸ்ஸயவஸேன.

புன ஏகதா⁴வ வுத்தோ, வாதி³ப்பவரேன பச்சயாகாரோ;

த⁴ம்மப்பச்சயபே⁴தே³, ஞாணஸ்ஸ பபே⁴த³ஜனனத்த²ம்.

பரியத்திஸவனசிந்தன-படிபத்திக்கமவிவஜ்ஜிதானஞ்ச;

யஸ்மா ஞாணபபே⁴தோ³, ந கதா³சிபி ஹோதி ஏதஸ்மிம்.

பரியத்திஸவனசிந்தன-படிபத்திக்கமதோ ஸதா³ தீ⁴ரோ;

தத்த² கயிரா ந ஹஞ்ஞம், கரணீயதரம் ததோ அத்தீ²தி.

அயம் பன பச்சயாகாரோ ஸுத்தந்தஅபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவஸேன த்³வேபரிவட்டமேவ நீஹரித்வா பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி.

அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவண்ணனா.

ஸம்மோஹவினோத³னியா விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²ய

படிச்சஸமுப்பாத³விப⁴ங்க³வண்ணனா நிட்டி²தா.