7. பஞ்ஹாவாரவிப⁴ங்க³வண்ணனா

401-403. பஞ்ஹாவாரே ‘‘ஸியா குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³னா குஸலத்திகே உத்³த⁴ரிதப்³ப³புச்சா²னம் லப்³ப⁴மானவஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் த³ஸ்ஸேதும் குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோதிஆதி³ வுத்தம். குஸலோ ச நாமேஸ ஸயம் உப்பஜ்ஜந்தோ ட²பேத்வா பச்சா²ஜாதஞ்ச விபாகஞ்ச ஸேஸேஹி த்³வாவீஸதியா பச்சயேஹி உப்பஜ்ஜதி. குஸலஸ்ஸ பச்சயோ ஹோந்தோ ட²பேத்வா புரேஜாதபச்சா²ஜாதவிபாகவிப்பயுத்தே ஸேஸேஹி வீஸதியா பச்சயேஹி பச்சயோ ஹோதி. தஸ்மா யேஹி பச்சயேஹி குஸலோ குஸலஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, தே பச்சயே படிபாடியா த³ஸ்ஸேதும் ஹேதுபச்சயேனாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

தத்த² யா ஏஸா பச்சயவிப⁴ங்க³வாரே விய ‘‘ஹேதுஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மான’’ந்தி அகத்வா ‘‘ஹேதூ ஸம்பயுத்தகானம் க²ந்தா⁴ன’’ந்தி தே³ஸனா கதா, தஸ்ஸா ஏவ கரணே இத³ம் பயோஜனம் – தத்த² ஹி ஸுஞ்ஞட்ட²ம் தீ³பேதும் த⁴ம்மானந்தி வுத்தம். இத⁴ பச்சயதோ உப்பஜ்ஜமானா த⁴ம்மா ராஸிதோ உப்பஜ்ஜந்தி, ந ஏகேகதோதி ராஸட்ட²ம் தீ³பேதும் க²ந்தா⁴னந்தி வுத்தம். படிச்சவாராதீ³ஸு வா க²ந்த⁴வஸேன பச்சயுப்பன்னதே³ஸனா ஆருள்ஹாதி தேனேவானுக்கமேன இதா⁴பி ஆருள்ஹாதி. கஸ்மா பனேதேஸு ஏவம் ஆருள்ஹாதி? அஸங்கரதோ விபா⁴க³த³ஸ்ஸனத்த²ம். ‘‘ஏகம் த⁴ம்மம் படிச்ச ஸேஸா த⁴ம்மா’’தி ஹி ஆதி³னா நயேன வுச்சமானே அஸுகத⁴ம்மம் நாம நிஸ்ஸாய அஸுகத⁴ம்மாதி ந ஸக்கா அஸங்கரதோ பச்சயே பச்சயுப்பன்னே ச ஜானிதும், ஏவம் ஸந்தே உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸா நிப்³பி³ஸேஸா ஸியும். தஸ்மா அஸங்கரதோ விபா⁴க³த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏவம் ஆருள்ஹாதி வேதி³தப்³பா³. சித்தஸமுட்டா²னானந்தி இத³ம் யஸ்ஸ அப்³யாகதஸ்ஸ குஸலோ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, தமேவ த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். பச்சயவிப⁴ங்கே³ பன குஸலாதி³வஸேன விபா⁴க³ம் அகத்வா ஸாமஞ்ஞதோ ஸப்³பே³ஸம் ஹேதூனம் வஸேன உப்பன்னரூபத³ஸ்ஸனத்த²ம் சித்தஸமுட்டா²னானந்தி அவத்வா தம்ஸமுட்டா²னானந்தி வுத்தம். தஸ்மா தத்த² அப்³யாகதஹேதுஸமுட்டா²னரூபம், ஓக்கந்திக்க²ணே கடத்தாரூபம்பி ஸங்க³ஹம் க³தம். இமினா உபாயேன ஸேஸேஸுபி ஏவரூபேஸு விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

404. தா³னம் த³த்வாதி தே³ய்யத⁴ம்மம் சஜித்வா. யாய வா சேதனாய ஸோ தி³ய்யதி, ஸா சேதனா தா³னம். த³த்வாதி தம் சேதனம் பரியோதா³பேத்வா விஸுத்³த⁴ம் கத்வா. ஸீலம் ஸமாதி³யித்வாதி பஞ்சங்கா³தி³வஸேன நிச்சஸீலம் க³ண்ஹித்வா. இமினா ஸமாதா³னவிரதியேவ த³ஸ்ஸிதா. ஸம்பத்தவிரதிஸமுச்சே²த³விரதியோ பன லோகே ஸீலந்தி அபாகடத்தா ந வுத்தா. கிஞ்சாபி ந வுத்தா, ஆரம்மணபச்சயா பன ஹோந்தியேவ. தத்த² ஸமுச்சே²த³விரதி ஸேக்கா²னம்யேவ குஸலஸ்ஸ ஆரம்மணம் ஹோதி, ந இதரேஸம். உபோஸத²கம்மம் கத்வாதி ‘‘பாணம் ந ஹனே, ந சாதி³ன்னமாதி³யே’’தி (அ. நி. 3.71) ஏவம் வுத்தம் உபோஸத²தி³வஸேஸு அட்ட²ங்க³உபோஸத²கிரியம் கத்வா. தம் பச்சவேக்க²தீதி தம் குஸலம் ஸேக்கோ²பி புது²ஜ்ஜனோபி பச்சவேக்க²தி, அரஹாபி பச்சவேக்க²தேவ. அரஹதோபி ஹி புப்³பே³ கதம் குஸலம் குஸலமேவ, யேன பன சித்தேன பச்சவேக்க²தி, தம் கிரியசித்தம் நாம ஹோதி. தஸ்மா ‘‘ஏதம் குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி இமஸ்மிம் அதி⁴காரே ந லப்³ப⁴தி. புப்³பே³ ஸுசிண்ணானீதி ‘‘த³த்வா ஸமாதி³யித்வா கத்வா’’தி ஹி ஆஸன்னே கதானி வுத்தானி, இமானி ந ஆஸன்னே கதானீதி வேதி³தப்³பா³னி. தா³னாதீ³ஹி வா ஸேஸானி காமாவசரகுஸலானி த³ஸ்ஸேதும் இத³ம் வுத்தம். ஜா²னா வுட்ட²ஹித்வாதி ஜா²னா வுட்ட²ஹித்வா. அயமேவ வா பாளி. ஸேக்கா² கோ³த்ரபு⁴ந்தி ஸோதாபன்னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸோ ஹி கோ³த்ரபு⁴ம் பச்சவேக்க²தி. வோதா³னந்தி இத³ம் பன ஸகதா³கா³மிஅனாகா³மினோ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேஸஞ்ஹி தம் சித்தம் வோதா³னம் நாம ஹோதி. ஸேக்கா²தி ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மிஅனாகா³மினோ. மக்³கா³ வுட்ட²ஹித்வாதி மக்³க³ப²லப⁴வங்கா³திக்கமவஸேன அத்தனா படிலத்³தா⁴ மக்³கா³ வுட்ட²ஹித்வா, ஸுத்³த⁴மக்³க³தோயேவ பன வுட்டா²ய பச்சவேக்க²ணம் நாம நத்தி².

குஸலம் அனிச்சதோதி ஏத்த² விபஸ்ஸனூபக³ம் தேபூ⁴மககுஸலமேவ வேதி³தப்³ப³ம், விபஸ்ஸனாகுஸலம் பன காமாவசரமேவ. சேதோபரியஞாணேனாதி ரூபாவசரகுஸலம் த³ஸ்ஸேதி. ஆகாஸானஞ்சாயதனந்திஆதீ³ஹி அரூபாவசரகுஸலாரம்மணவஸேன உப்பஜ்ஜமானம் அரூபாவசரகுஸலமேவ. குஸலா க²ந்தா⁴ இத்³தி⁴வித⁴ஞாணஸ்ஸாதிஆதீ³ஹி புக்³க³லம் அனாமஸித்வா த⁴ம்மவஸேன த³ஸ்ஸேதி. தேனேவேத்த² ஹேட்டா² க³ஹிதம்பி சேதோபரியஞாணம் புன வுத்தம்.

405. அஸ்ஸாதே³தீதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தலோப⁴ஸம்பயுத்தசித்தேஹி அனுப⁴வதி சேவ ரஜ்ஜதி ச. அபி⁴னந்த³தீதி ஸப்பீதிகதண்ஹாவஸேன நந்த³தி ஹட்ட²பஹட்டோ² ஹோதி, தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னாய வா அபி⁴னந்த³தி. ராகோ³ உப்பஜ்ஜதீதி அஸ்ஸாதே³ந்தஸ்ஸ ராகோ³ உப்பஜ்ஜதி நாம. இத³ம் அட்ட²பி லோப⁴ஸஹக³தானி க³ஹேத்வா வுத்தம். தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதீதி அபி⁴னந்த³ந்தஸ்ஸ அத்தா அத்தனியந்திஆதி³வஸேன சதூஹிபி சித்தேஹி ஸம்பயுத்தா தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. அஸன்னிட்டா²னக³தஸ்ஸ பனேத்த² விசிகிச்சா² உப்பஜ்ஜதி. விக்கே²பக³தஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சம், அகதம் வத மே கல்யாணந்தி விப்படிஸாரினோ தோ³மனஸ்ஸம். தம் ஆரப்³பா⁴தி தானி ஸுசிண்ணானி ஆரம்மணம் கத்வாதி அத்தோ². ப³ஹுவசனஸ்ஸ ஹேஸ ஏகவசனாதே³ஸோ, ஜாதிவஸேன வா ஏகவசனமேவேதம்.

406. அரஹா மக்³கா³ வுட்ட²ஹித்வாதி மக்³க³வீதி²யம் ப²லானந்தரஸ்ஸ ப⁴வங்க³ஸ்ஸ அதிக்கமவஸேன வுட்ட²ஹித்வா. பச்சவேக்க²ணசித்தானி பனஸ்ஸ கிரியாப்³யாகதானி. ஏவம் கிரியாப்³யாகதஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயம் த³ஸ்ஸேத்வா புன விபாகாப்³யாகதஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதும் ஸேக்கா² வாதிஆதி³மாஹ. குஸலே நிருத்³தே⁴தி விபஸ்ஸனாஜவனவீதி²யா பச்சி²ன்னாய. விபாகோதி காமாவசரவிபாகோ. ததா³ரம்மணதாதி ததா³ரம்மணதாய, தம் குஸலஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸ ஆரம்மணபூ⁴தம் விபஸ்ஸிதகுஸலம் ஆரம்மணம் கத்வா உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². ந கேவலஞ்ச ததா³ரம்மணவஸேனேவ, படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிவஸேனாபி. விபாகோ ஹி கம்மம் ஆரம்மணம் கத்வா க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ குஸலாரம்மணோ ஹோதியேவ, ஸோ பன து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யத்தா இத⁴ ந த³ஸ்ஸிதோ.

குஸலம் அஸ்ஸாதே³தீதிஆதி³ அகுஸலஜவனாவஸானே குஸலாரம்மணவிபாகம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். விஞ்ஞாணஞ்சாயதனவிபாகஸ்ஸாதி இத³ம் து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யம்பி ஸமானம் மஹக்³க³தவிபாகஸ்ஸ ததா³ரம்மணபா⁴வேன அனுப்பத்திதோ லப்³ப⁴மானகவஸேன வுத்தம். கிரியஸ்ஸாதி அரஹத்தம் பத்வா அஸமாபன்னபுப்³பே³ ஆகாஸானஞ்சாயதனே படிலோமதோ வா ஏகந்தரிகவஸேன வா ஸமாபன்னகிரியாய. சேதோபரியஞாணஸ்ஸாதிஆதீ³னி பரதோ ஆவஜ்ஜனாய யோஜேதப்³பா³னி. யா ஏதேஸம் ஆவஜ்ஜனா, தஸ்ஸா குஸலா க²ந்தா⁴ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ².

407-409. ராக³ந்தி அத்தனோ வா பரஸ்ஸ வா ராக³ம். அத்தனோ ராக³வஸேன பனேத்த² வண்ணனா பாகடா ஹோதி. அஸ்ஸாதே³தீதிஆதீ³னி வுத்தத்தா²னேவ. விசிகிச்சா²தீ³ஸு பன தீஸு அஸ்ஸாதே³தப்³ப³தாய அபா⁴வேன ‘‘அஸ்ஸாதே³தீ’’தி ந வுத்தம். தி³ட்டி² பனேத்த² உப்பஜ்ஜதி, ஸா அஸ்ஸாதே³தீதி பத³ஸ்ஸ பரிஹீனத்தா ஆக³தபடிபாடியா பட²மம் ந வுத்தா. விசிகிச்சா²தீ³ஸுயேவ தம் தம் ஸபா⁴க³ம் பட²மம் வத்வா தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனந்தரா வுத்தா. இமேஸு ச பன ராகா³தீ³ஸு ‘‘கிம் மே பாபத⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி அக்க²ந்திவஸேன வா, ‘‘கதம் பாபம் கதம் லுத்³த⁴’’ந்தி விப்படிஸாராதி³வஸேன வா தோ³மனஸ்ஸுப்பத்தி வேதி³தப்³பா³.

410. சக்கு²ம் அனிச்சதோதி விபஸ்ஸனானுக்கமேன ஓளாரிகாயதனானி வத்து²ரூபஞ்சாதி ஏகாத³ஸ ரூபானி பாகடத்தா க³ஹிதானி. புன ரூபாயதனாதீ³னி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் ஆரம்மணத்தா க³ஹிதானி. யஸ்மா பனேஸா விஞ்ஞாணகாயவஸேன தே³ஸனா, ந தா⁴துவஸேன, தஸ்மா மனோதா⁴து ந க³ஹிதா. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² க³ஹிதாக³ஹிதம் வேதி³தப்³ப³ம்.

411. ப²லம் பச்சவேக்க²ந்தி நிப்³பா³னம் பச்சவேக்க²ந்தீதி பச்சவேக்க²ணகுஸலஸ்ஸ ஆரம்மணத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம்.

413-416. ஆரம்மணாதி⁴பதினித்³தே³ஸே ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனானம் வஸேன சதுபூ⁴மககுஸலம் த³ஸ்ஸிதம், ததா² ஸஹஜாதாதி⁴பதினித்³தே³ஸே. அரஹதோ உத்தமத⁴ம்மம் அதி⁴க³தத்தா லோகியகுஸலேஸு க³ருகாரோ நத்தீ²தி அக்³க³மக்³கோ³வ த³ஸ்ஸிதோ.

417. அனந்தரபச்சயே புரிமா புரிமாதி ஏகபூ⁴மகாபி நானாபூ⁴மகாபி குஸலா ஏகதோ கத்வா வுத்தா. அனுலோமம் கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ, அனுலோமம் வோதா³னஸ்ஸாதி நானாரம்மணவஸேன. கோ³த்ரபு⁴ மக்³க³ஸ்ஸ, வோதா³னம் மக்³க³ஸ்ஸாதி நானாபூ⁴மிவஸேன. குஸலம் வுட்டா²னஸ்ஸாதி ஏத்த² பன குஸலந்தி தேபூ⁴மககுஸலம். வுட்டா²னந்தி தேபூ⁴மகவிபாகம். தேஹி குஸலஜவனவீதி²தோ வுட்ட²ஹந்தி, தஸ்மா வுட்டா²னந்தி வுச்சதி. தம் து³வித⁴ம் ஹோதி – ததா³ரம்மணம் ப⁴வங்க³ஞ்ச. தத்த² காமாவசரகுஸலஸ்ஸ உப⁴யம்பி வுட்டா²னம் ஹோதி, மஹக்³க³தஸ்ஸ ப⁴வங்க³மேவ. மக்³கோ³ ப²லஸ்ஸாதி இத³ம் யஸ்மா லோகுத்தரவிபாகம் ஜவனவீதி²பரியாபன்னத்தா வுட்டா²னம் நாம ந ஹோதி, தஸ்மா விஸும் வுத்தம். அனுலோமம் ஸேக்கா²யாதி அஸேக்கா²ய குஸலம் அனந்தரம் ந ஹோதி, தஸ்மா விபா⁴க³ம் கரோதி. ப²லஸமாபத்தியாதி ஸோதாபத்திப²லஸகதா³கா³மிப²லஅனாகா³மிப²லஸமாபத்தியாபி. ப²லஸமாபத்தியாதி அனாகா³மிப²லஸமாபத்தியா. அகுஸலே து³வித⁴ம்பி வுட்டா²னம் லப்³ப⁴தி. விபாகாப்³யாகதா கிரியாப்³யாகதாதி ஏத்த² விபாகாப்³யாகதா விபாகாப்³யாகதானம்யேவ, கிரியாப்³யாகதா கிரியாப்³யாகதானம்யேவ வேதி³தப்³பா³. ப⁴வங்க³ம் ஆவஜ்ஜனாயாதிஆதி³ வோமிஸ்ஸகவஸேன வுத்தம். தத்த² கிரியாதி காமாவசரகிரியா. ஸா து³வித⁴ஸ்ஸாபி வுட்டா²னஸ்ஸ அனந்தரபச்சயோ ஹோதி, மஹக்³க³தா ப⁴வங்க³ஸ்ஸேவ. இதி யே ஹேட்டா² பச்சயவிப⁴ங்க³னித்³தே³ஸே ‘‘புரிமா புரிமா குஸலா த⁴ம்மா பச்சி²மானம் பச்சி²மானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி ஆரபி⁴த்வா குஸலம் குஸலஸ்ஸ, குஸலம் அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலம் அகுஸலஸ்ஸ, அகுஸலம் அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதம் அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதம் குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதம் அகுஸலஸ்ஸாதி ஸத்த வாரா த³ஸ்ஸிதா; தேஸம் வஸேன இத⁴ ஸங்கே²பதோ அனந்தரபச்சயோ விப⁴த்தோ.

வித்தா²ரதோ பனேத்த² –

த³ஸதா⁴ ஸத்தரஸதா⁴, ஸமஸட்டி²விதே⁴ன ச;

ப³ஹுதா⁴பி ச நித்³தே³ஸம், ஸாது⁴கம் உபலக்க²யே.

அயஞ்ஹி அனந்தரபச்சயோ ந கேவலம் ஸத்ததா⁴வ நித்³தே³ஸம் லப⁴தி, குஸலம் பன குஸலஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ; அகுஸலம் அகுஸலஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ; விபாகம் விபாகஸ்ஸ கிரியஸ்ஸ; கிரியம் குஸலஸ்ஸ அகுஸலஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ கிரியஸ்ஸாதி ஏவம் த³ஸதா⁴பி நித்³தே³ஸம் லப⁴தி. ந கேவலம் த³ஸதா⁴யேவ, குஸலம் பன குஸலஸ்ஸ குஸலவிபாகஸ்ஸ அகுஸலவிபாகஸ்ஸ; அகுஸலம் அகுஸலஸ்ஸ அகுஸலவிபாகஸ்ஸ குஸலவிபாகஸ்ஸ; குஸலவிபாகம் குஸலவிபாகஸ்ஸ அகுஸலவிபாகஸ்ஸ கிரியஸ்ஸ; அகுஸலவிபாகம் அகுஸலவிபாகஸ்ஸ குஸலவிபாகஸ்ஸ கிரியஸ்ஸ; கிரியம் கிரியஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ அகுஸலஸ்ஸ குஸலவிபாகஸ்ஸ அகுஸலவிபாகஸ்ஸாதி ஏவம் ஸத்தரஸதா⁴ நித்³தே³ஸம் லப⁴தி.

ந கேவலஞ்ச ஸத்தரஸதா⁴வ ஸமஸட்டி²விதே⁴னாபி நித்³தே³ஸம் லப⁴தேவ. கத²ம்? காமாவசரகுஸலஞ்ஹி பூ⁴மிபே⁴தே³ன சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ அனந்தரபச்சயோ ஹோதி, ரூபாவசராரூபாவசரம் ஸகஸகபூ⁴மிகஸ்ஸேவாதி குஸலம் குஸலஸ்ஸ ச²ப்³பி³தே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. காமாவசரகுஸலம் பன காமாவசரகுஸலவிபாகஸ்ஸ அகுஸலவிபாகஸ்ஸ ரூபாவசரவிபாகஸ்ஸ அரூபாவசரவிபாகஸ்ஸ லோகுத்தரவிபாகஸ்ஸ; ரூபாவசரகுஸலம் ரூபாவசரவிபாகஸ்ஸ காமாவசரகுஸலவிபாகஸ்ஸ; அரூபாவசரகுஸலம் காமாவசரகுஸலவிபாகஸ்ஸ ரூபாவசரஅரூபாவசரலோகுத்தரவிபாகஸ்ஸ; லோகுத்தரகுஸலம் லோகுத்தரவிபாகஸ்ஸாதி குஸலம் விபாகஸ்ஸ த்³வாத³ஸவிதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. அகுஸலம் அகுஸலஸ்ஸ அகுஸலவிபாகஸ்ஸ தேபூ⁴மககுஸலவிபாகஸ்ஸாதி பஞ்சவிதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ.

காமாவசரகுஸலவிபாகம் காமாவசரகுஸலவிபாகஸ்ஸ அகுஸலவிபாகஸ்ஸ ரூபாவசரவிபாகஸ்ஸ அரூபாவசரவிபாகஸ்ஸாதி காமாவசரகுஸலவிபாகம் விபாகஸ்ஸ சதுப்³பி³தே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. ரூபாவசரவிபாகம் தேபூ⁴மககுஸலவிபாகஸ்ஸாதி திவிதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. அரூபாவசரவிபாகம் அரூபாவசரவிபாகஸ்ஸ காமாவசரகுஸலவிபாகஸ்ஸாதி து³விதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. லோகுத்தரவிபாகம் சதுபூ⁴மககுஸலவிபாகஸ்ஸாதி சதுப்³பி³தே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. ஏவம் குஸலவிபாகம் விபாகஸ்ஸ தேரஸதா⁴பி அனந்தரபச்சயோ. அகுஸலவிபாகம் அகுஸலவிபாகஸ்ஸ காமாவசரகுஸலவிபாகஸ்ஸாதி து³விதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. ஏவம் ஸப்³ப³தா²பி விபாகம் விபாகஸ்ஸ பஞ்சத³ஸவிதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. காமாவசரகுஸலவிபாகம் பன காமாவசரகிரியஸ்ஸ, ததா² அகுஸலவிபாகம், ததா² ரூபாவசரவிபாகம், ததா² அரூபாவசரவிபாகஞ்சாதி விபாகம் கிரியஸ்ஸ ச சதுப்³பி³தே⁴ன அனந்தரபச்சயோ.

காமாவசரகிரியம் தேபூ⁴மககிரியஸ்ஸ, ரூபாவசராரூபாவசரகிரியம் ரூபாவசராரூபாவசரானஞ்ஞேவாதி கிரியம் கிரியஸ்ஸ பஞ்சவிதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. காமாவசரகிரியம் அகுஸலவிபாகஸ்ஸ சேவ சதுபூ⁴மககுஸலவிபாகஸ்ஸ ச, ரூபாவசரகிரியம் காமாவசரகுஸலவிபாகரூபாவசரவிபாகானம் அரூபாவசரகிரியம் சதுபூ⁴மககுஸலவிபாகஸ்ஸாபீதி கிரியம் விபாகஸ்ஸ ஏகாத³ஸவிதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ. காமாவசரகிரியம் பன காமாவசரகுஸலஸ்ஸ அகுஸலஸ்ஸாதி குஸலாகுஸலானம் து³விதே⁴ன அனந்தரபச்சயோ ஹோதி. ஏவம் ஸமஸட்டி²விதே⁴னாபி நித்³தே³ஸம் லப⁴தி.

ந கேவலஞ்ச ஸமஸட்டி²விதே⁴னேவ, ப³ஹுவிதே⁴னாபி லப⁴தேவ. கத²ம்? காமாவசரபட²மமஹாகுஸலசித்தம் தாவ அத்தனோ, சதுன்னஞ்ச ரூபாவசரகுஸலானம் பாத³கயோகே³ன ஸோளஸன்னம் ஸோமனஸ்ஸலோகுத்தரானந்தி ஏகவீஸதியா ச குஸலானம், ஜவனபரியோஸானே ததா³ரம்மணப⁴வங்க³வஸேன உப்பஜ்ஜமானானம் ஏகாத³ஸன்னம் காமாவசரவிபாகானம், ப⁴வங்க³வஸேனேவ பவத்தானம் ரூபாவசராரூபாவசரவிபாகானம், ப²லஸமாபத்திவஸேன பவத்தானம் த்³வாத³ஸன்னம் லோகுத்தரவிபாகானந்தி ஏவம் ஏகவீஸதியா குஸலானம்; த்³வத்திம்ஸாய விபாகானந்தி தேபஞ்ஞாஸாய சித்தானம் அனந்தரபச்சயோ ஹோதி. ததா² து³தியகுஸலசித்தம். ததியசதுத்தா²னி பன ட²பேத்வா உபரிபூ⁴மககுஸலானி ச லோகுத்தரவிபாகானி ச ஸேஸஏகவீஸதிசித்தானம். பஞ்சமச²ட்டா²னி அத்தனோ ச, நவன்னஞ்ச உபரிபூ⁴மகஉபேக்கா²குஸலானம், தேவீஸதியா ச விபாகானந்தி தேத்திம்ஸாய. ஸத்தமஅட்ட²மானி ஏகவீஸதியாவ.

பஞ்ச ரூபாவசரகுஸலானி அத்தனோ அத்தனோ பச்சி²மானம் ரூபாவசரகுஸலானம், சதுன்னம்பி ஞாணஸம்பயுத்தமஹாவிபாகானம், பஞ்சன்னம் ரூபாவசரவிபாகானஞ்சாதி த³ஸன்னம். ஏதேனேவ ச நயேன அரூபாவசரகுஸலேஸு பட²மம் அத்தனோ விபாகேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகாத³ஸன்னம், து³தியம் த்³வாத³ஸன்னம், ததியம் தேரஸன்னம், சதுத்த²ம் சுத்³த³ஸன்னம் ப²லஸமாபத்தியா சாதி பன்னரஸன்னம் லோகுத்தரகுஸலம் அத்தனோ அத்தனோ விபாகஸ்ஸேவ. அட்ட²ஸு லோப⁴ஸஹக³தேஸு ஏகேகம் அகுஸலம் ஏகாத³ஸன்னம் காமாவசரவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் நவன்னம், மஹக்³க³தவிபாகானம் அத்தனோ அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி ஏகவீஸதியா. த்³வே தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தானி உபேக்கா²ஸஹக³தானம் ச²ன்னம் காமாவசரவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி ஸத்தன்னம். விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சஸஹக³தத்³வயம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாஹேதுகவிபாகேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகாத³ஸன்னம் காமாவசரவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் நவன்னம் ரூபாவசராரூபாவசரவிபாகானம் அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி ஏகவீஸதியா.

குஸலவிபாகபஞ்சவிஞ்ஞாணா குஸலவிபாகமனோதா⁴துயா, மனோதா⁴து த்³வின்னம் விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம். தாஸு த்³வீஸு ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா த³ஸன்னம் விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் ப⁴வங்க³பூ⁴தானம் ததா³ரம்மணகாலே அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ வோட்ட²ப்³ப³னகிரியஸ்ஸ சாதி த்³வாத³ஸன்னம். உபேக்கா²ஸஹக³தாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து பன ஆவஜ்ஜனமனோதா⁴துயா த்³விட்டா²னிகாய ஆவஜ்ஜனமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா த³ஸன்னஞ்ச விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனந்தி த்³வாத³ஸன்னமேவ. திஹேதுகமஹாவிபாகா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாஹேதுகவஜ்ஜானம் த³ஸன்னம்பி காமாவசரவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் ரூபாவசராரூபாவசரவிபாகானம் ஆவஜ்ஜனத்³வயஸ்ஸ சாதி ஏகவீஸதியா, து³ஹேதுகவிபாகா ட²பேத்வா மஹக்³க³தவிபாகே ஸேஸானம் த்³வாத³ஸன்னம். பஞ்ச ரூபாவசரவிபாகா தேபூ⁴மககுஸலவிபாகஸஹேதுகபடிஸந்தி⁴சித்தானம் ஸத்தரஸன்னம் ஆவஜ்ஜனத்³வயஸ்ஸ சாதி ஏகூனவீஸதியா. அரூபாவசரவிபாகேஸு பட²மம் காமாவசரகுஸலவிபாகதிஹேதுகபடிஸந்தி⁴சித்தானம், சதுன்னம் அரூபாவசரவிபாகசித்தானம் சதுன்னம் மனோத்³வாராவஜ்ஜனஸ்ஸ சாதி நவன்னம். து³தியம் ஹேட்டி²மவிபாகம் வஜ்ஜேத்வா அட்ட²ன்னம், ததியம் த்³வே ஹேட்டி²மானி வஜ்ஜேத்வா ஸத்தன்னம், சதுத்த²ம் தீணி ஹேட்டி²மானி வஜ்ஜேத்வா ச²ன்னம் சத்தாரி லோகுத்தரவிபாகானி திஹேதுகவிபாகானம் தேரஸன்னம் அத்தனோ அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி சுத்³த³ஸன்னம்.

அகுஸலவிபாகபஞ்சவிஞ்ஞாணா அகுஸலவிபாகமனோதா⁴துயா, மனோதா⁴து அகுஸலவிபாகாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா. ஸா ததா³ரம்மணகாலே அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சுதிகாலே படிஸந்தி⁴வஸேன ப⁴வங்க³வஸேன ச பவத்தானம் இதரேஸம்பி நவன்னம் காமாவசரவிபாகானம் உபேக்கா²ஸஹக³தானம் த்³வின்னம் பரித்தகிரியானஞ்சாதி த்³வாத³ஸன்னம். கிரியமனோதா⁴து த³ஸன்னம் விஞ்ஞாணானம் ஹஸிதுப்பாத³கிரியா பஞ்சவோகாரே ப⁴வங்க³வஸேன பவத்தானம் நவன்னம் திஹேதுகவிபாகானம், ததா³ரம்மணவஸேன பவத்தானம் பஞ்சன்னம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தவிபாகானம் அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன தேரஸன்னம். வோட்ட²ப்³ப³னகிரியா ட²பேத்வா கிரியமனோதா⁴தும் த³ஸன்னம் காமாவசரகிரியானம், காமாவசரகுஸலாகுஸலானம் பஞ்சவோகாரே ப⁴வங்க³வஸேன பவத்தானம் பன்னரஸன்னம் விபாகசித்தானஞ்சாதி பஞ்சசத்தாலீஸாய.

காமாவசரதிஹேதுகஸோமனஸ்ஸஸஹக³தகிரியத்³வயம் ப⁴வங்க³வஸேன பவத்தானம் தேரஸன்னம் திஹேதுகவிபாகானம் ததா³ரம்மணவஸேன பஞ்சன்னம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தவிபாகானம் பரிகம்மவஸேன பவத்தமானானம் சதுன்னம் ரூபாவசரகிரியானம் அரஹத்தப²லஸமாபத்தியா அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன த்³வாவீஸதியா து³ஹேதுகஸோமனஸ்ஸஸஹக³தகிரியத்³வயம் யதா²வுத்தானம் தேரஸன்னம் ப⁴வங்க³சித்தானம் பஞ்சன்னம் ததா³ரம்மணானம் அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன ஸத்தரஸன்னம். காமாவசரதிஹேதுகஉபேக்கா²ஸஹக³தகிரியத்³வயம் தேஸம்யேவ தேரஸன்னம் ப⁴வங்கா³னம், ததா³ரம்மணவஸேன பவத்தானம் ச²ன்னம் உபேக்கா²ஸஹக³தவிபாகானம், பரிகம்மவஸேன பவத்தானம் ஏகிஸ்ஸா ரூபாவசரகிரியாய சதுன்னம் அரூபாவசரகிரியானம் அரஹத்தப²லஸமாபத்தியா அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன சதுவீஸதியா. து³ஹேதுகஉபேக்கா²ஸஹக³தகிரியத்³வயம் தேஸம்யேவ தேரஸன்னம் ப⁴வங்கா³னம் ச²ன்னம் ததா³ரம்மணானம் அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன அட்டா²ரஸன்னம். ரூபாவசரகிரியேஸு ஏகேகம் நவன்னம் பஞ்சவோகாரே திஹேதுகப⁴வங்கா³னம் அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி த³ஸன்னம். அரூபாவசரகிரியேஸு பட²மம் பஞ்சவோகாரே நவன்னம் ப⁴வங்கா³னம், சதுவோகாரே ஏகஸ்ஸ அத்தனோ பச்சி²மஸ்ஸ சாதி ஏகாத³ஸன்னம். து³தியம் சதுவோகாரே த்³வே ப⁴வங்கா³னி லப⁴தி. ததியம் தீணி, சதுத்த²ம் சத்தாரி ப²லஸமாபத்திஞ்சாதி தேஸு ஏகேகம் யதா²படிபாடியா ஏகாத³ஸன்னம் த்³வாத³ஸன்னம் தேரஸன்னம் பஞ்சத³ஸன்னஞ்ச அனந்தரபச்சயோ ஹோதி. ஏவம் ப³ஹுவிதே⁴னாபி நித்³தே³ஸம் லப⁴தி. தேன வுத்தம் –

‘‘த³ஸதா⁴ ஸத்தரஸதா⁴, ஸமஸட்டி²விதே⁴ன ச;

ப³ஹுதா⁴பி ச நித்³தே³ஸம், ஸாது⁴கம் உபலக்க²யே’’தி.

ஸமனந்தரபச்சயாத³யோ உத்தானத்தா²யேவ.

423. உபனிஸ்ஸயே ஸத்³த⁴ம் உபனிஸ்ஸாயாதி கம்மகம்மப²லஇத⁴லோகபரலோகாதீ³ஸு ஸத்³த⁴ம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா. யதா² ஹி புரிஸோ ஹேட்டா²பத²வியம் உத³கம் அத்தீ²தி ஸத்³த³ஹித்வா பத²விம் க²னதி, ஏவம் ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ தா³னாதீ³னம் ப²லஞ்ச ஆனிஸம்ஸஞ்ச ஸத்³த³ஹித்வா தா³னாதீ³னி பவத்தேதி. தஸ்மா ‘‘ஸத்³த⁴ம் உபனிஸ்ஸாயா’’தி வுத்தம்.

ஸீலம் உபனிஸ்ஸாயாதிஆதீ³ஸுபி இமே ஸீலாத³யோ த⁴ம்மே உபனிஸ்ஸயம் கத்வாதி அத்தோ². ஸீலவா ஹி ஸீலானுபா⁴வேஸு ஸீலானிஸம்ஸேஸு ச குஸலோ ஸீலம் உபனிஸ்ஸாய ஸீலவந்தானம் தா³னம் தே³தி, உபரூபரி ஸீலம் ஸமாதி³யதி ஸுபரிஸுத்³த⁴ம் அக²ண்ட³ம், சாதுத்³த³ஸீஆதீ³ஸு பக்க²தி³வஸேஸு உபோஸத²கம்மம் கரோதி, ஸீலஸம்பத³ம் நிஸ்ஸாய ஜா²னாதீ³னி உப்பாதே³தி. ப³ஹுஸ்ஸுதோபி தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியாயத்தா ஸப்³ப³ஸம்பத்தியோ தா³னாதீ³னஞ்ச ஸங்கிலேஸவோதா³னாதி³பே⁴த³ம் ஸுதமயாய பஞ்ஞாய படிவிஜ்ஜி²த்வா டி²தோ ஸுதம் உபனிஸ்ஸாய தா³னாதீ³னி பவத்தேதி. சாக³வாபி சாகா³தி⁴முத்தோ அத்தனோ சாக³ஸம்பத³ம் உபனிஸ்ஸாய தா³னம் தே³தி, ஸீலவந்தோ ஹுத்வா தி³ன்னம் மஹப்ப²லந்தி ஸீலம் ஸமாதி³யதி, உபோஸத²கம்மம் கரோதி, தாய படிபத்தியா பரிஸுத்³த⁴சித்தோ ஜா²னாதீ³னி உப்பாதே³தி. பஞ்ஞவாபி இத⁴லோகபரலோகஹிதஞ்சேவ லோகஸமதிக்கமனுபாயஞ்ச உபபரிக்க²ந்தோ ‘‘ஸக்கா இமாய படிபத்தியா இத⁴லோகஹிதம்பி பரலோகஹிதம்பி லோகஸமதிக்கமனூபாயஞ்ச ஸம்பாதே³து’’ந்தி பஞ்ஞம் உபனிஸ்ஸாய தா³னாதீ³னி பவத்தேதி. யஸ்மா பன ந கேவலம் ஸத்³தா⁴த³யோ தா³னாதீ³னம்யேவ உபனிஸ்ஸயா, அத்தனோ அபரபா⁴கே³ உப்பஜ்ஜமானானம் ஸத்³தா⁴தீ³னம்பி உபனிஸ்ஸயா ஏவ, தஸ்மா ஸத்³தா⁴ ஸீலம் ஸுதம் சாகோ³ பஞ்ஞா ஸத்³தா⁴ய ஸீலஸ்ஸ ஸுதஸ்ஸ சாக³ஸ்ஸ பஞ்ஞாயாதி வுத்தம்.

பரிகம்மந்தி அனந்தரம் அக்³க³ஹேத்வா புப்³ப³பா⁴கே³ பரிகம்மம் க³ஹேதப்³ப³ம். யதா²கம்மூபக³ஞாணஸ்ஸ அனாக³தம்ஸஞாணஸ்ஸாதி இமேஸம் த்³வின்னம் தி³ப்³ப³சக்கு²பரிகம்மமேவ, பரிகம்மம் விஸும் நத்தி². தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸேவ பரிப⁴ண்ட³ஞாணானி ஏதானி, தஸ்மிம் இஜ்ஜ²மானே இஜ்ஜ²ந்தி ஏவம் ஸந்தேபி தத³தி⁴முத்ததாய ஸஹிதம் தி³ப்³ப³சக்கு²பரிகம்மம் தேஸம் பரிகம்மந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ந ஹி ஏதானி ஸப்³பே³ஸம் தி³ப்³ப³சக்கு²கானம் ஸமக³திகானி ஹோந்தி. தஸ்மா ப⁴விதப்³ப³மேத்த² பரிகம்மவிஸேஸேனாதி. தி³ப்³ப³சக்கு² தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயாதி தூ³ரே ரூபானி தி³ஸ்வா தேஸம் ஸத்³த³ம் ஸோதுகாமஸ்ஸ தி³ப்³ப³சக்கு² ஸோததா⁴துவிஸுத்³தி⁴யா உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. தேஸம் பன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா தத்த² க³ந்துகாமதாதி³வஸேன தி³ப்³ப³ஸோததா⁴து இத்³தி⁴வித⁴ஞாணஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² தஸ்ஸ தஸ்ஸ உபகாரகபா⁴வவஸேன உபனிஸ்ஸயபச்சயதா வேதி³தப்³பா³.

மக்³க³ம் உபனிஸ்ஸாய அனுப்பன்னம் ஸமாபத்திந்தி தேன தேன மக்³கே³ன ஸிதி²லீகதபாரிபந்த²கத்தா பஹீனபாரிபந்த²கத்தா ச தம் தம் ஸமாபத்திம் உப்பாதே³ந்தீதி தேஸம் மக்³கோ³ ஸமாபத்தியா உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. விபஸ்ஸந்தீதி உபரூபரிமக்³க³த்தா²ய விபஸ்ஸந்தி. அத்த²படிஸம்பி⁴தா³யாதிஆதி³ படிஸம்பி⁴தா³னம் மக்³க³படிலாபே⁴னேவ இஜ்ஜ²னதோ வுத்தம். ஏவம்இத்³தா⁴னஞ்ச பனேதாஸம் பச்சா² தேஸு தேஸு ஆரம்மணேஸு பவத்தியா மக்³கோ³வ உபனிஸ்ஸயோ நாம ஹோதி.

ஸத்³த⁴ம் உபனிஸ்ஸாய மானம் ஜப்பேதீதி அஹமஸ்மி ஸத்³தோ⁴ பஸன்னோதி மானம் பவத்தேதி. தி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதீதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் வசனே ஸத்³தா⁴வஸேனேவ க³ந்த்வா பஞ்ஞாய அத்த²ம் அனுபபரிக்க²ந்தோ ‘‘அத்தி² புக்³க³லோ’’திஆதி³வஸேன தி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி. ஸீலம் ஸுதம் சாக³ம் பஞ்ஞந்தி அஹமஸ்மி ஸீலவா ஸுதவா சாகீ³ பஞ்ஞாஸம்பன்னோதி மானம் ஜப்பேதி. ஸீலஸுதசாக³பஞ்ஞாஸு பன மானமஞ்ஞனம் விய தி³ட்டி²மஞ்ஞனம் உப்பாதே³ந்தோ தி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி. ராக³ஸ்ஸாதிஆதீ³ஸு ஸத்³தா⁴தி³ஸம்பத³ம் உபனிஸ்ஸாய அத்துக்கம்ஸனகாலே தேஸு ஏகேகோ த⁴ம்மோ ராக³ஸ்ஸ, பரவம்ப⁴னகாலே தோ³ஸஸ்ஸ, உப⁴யேன ஸம்பயுத்தஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ, வுத்தப்பகாரானம் மானதி³ட்டீ²னம், ஸத்³தா⁴தி³ஸம்பத³ம் உபனிஸ்ஸாய ப⁴வபோ⁴க³ஸம்பத்திபத்த²னாய உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. ஏவமேத்த² லோகியகுஸலஞ்ஞேவ த³ஸ்ஸிதம். லோகுத்தரம் பன ஸந்தம் பணீதம் உத்தமம் அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனம். தஸ்மா சந்தோ³ விய அந்த⁴காரதமானம் ந அகுஸலஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ ஹோதீதி ந க³ஹிதம்.

ஆதாபேதீதிஆதி³ காயிகது³க்க²வஸேன அப்³யாகதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ஸத்³தோ⁴ ஹி ஸத்³த⁴ம் நிஸ்ஸாய அதிஸீதம் அதிஉண்ஹந்தி அனோஸக்கித்வா நானப்பகாரானி நவகம்மவேய்யாவச்சாதீ³னி கரோந்தோ அத்தானம் ஆதாபேதி பரிதாபேதி, போ⁴க³ம் உப்பாதே³த்வா புஞ்ஞானி கரிஸ்ஸாமீதி பரியேட்டி²மூலகம் து³க்க²ம் பச்சனுபோ⁴தி. ஸீலவாபி ஸீலானுரக்க²ணத்த²ம் அப்³போ⁴காஸிகத்தாதி³வஸேன அத்தானம் ஆதாபேதி பரிதாபேதி, பிண்ட³சாரிகத்தாதி³வஸேன பரியேட்டி²மூலகம் து³க்க²ம் பச்சனுபோ⁴தி. ஸுதவாபி பா³ஹுஸ்ஸச்சானுரூபம் படிபத்திம் படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி வுத்தனயேனேவ படிபஜ்ஜந்தோ அத்தானம் ஆதாபேதி பரிதாபேதி, பரியேட்டி²மூலகம் து³க்க²ம் பச்சனுபோ⁴தி. சாக³வாபி சாகா³தி⁴முத்ததாய அத்தனோ யாபனமத்தேபி பச்சயே அனவஸேஸேத்வா பரிச்சஜந்தோ, அங்கா³தி³பரிச்சாக³ம் வா பன கரோந்தோ அத்தானம் ஆதாபேதி பரிதாபேதி, பரிச்சஜிதப்³ப³ஸ்ஸ வத்து²னோ உப்பாத³னத்த²ம் பரியேட்டி²மூலகம் து³க்க²ம் பச்சனுபோ⁴தி. பஞ்ஞவாபி உபரூபரி பஞ்ஞம் வட்³டே⁴ஸ்ஸாமீதி ஸப்பஞ்ஞதம் நிஸ்ஸாய ஸீதுண்ஹாதீ³னி அக³ணேத்வா ஸஜ்ஜா²யமனஸிகாரேஸு யோக³ம் கரோந்தோ அத்தானம் ஆதாபேதி பரிதாபேதி, மிச்சா²ஜீவே ஆதீ³னவம் ஸம்மாஜீவே ச ஆனிஸம்ஸம் தி³ஸ்வா மிச்சா²ஜீவம் பஹாய பரிஸுத்³தே⁴ன ஆஜீவேன ஜீவிதவுத்திம் பரியேஸந்தோ பரியேட்டி²மூலகம் து³க்க²ம் பச்சனுபோ⁴தி.

காயிகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸாதி ஸத்³தா⁴தி³ஸம்பத்திம் உபனிஸ்ஸாய உப்பன்னானி ஸுகோ²பகரணானி பரிபு⁴ஞ்ஜனகாலே ஸத்³தா⁴தி³ஸமுட்டா²னபணீதரூபபு²டகாயஸ்ஸ ச தேஸம் வஸேன அவிப்படிஸாரமூலகபாமோஜ்ஜபீதிஸமுட்டா²னரூபபு²டகாயஸ்ஸ ச ஸுகு²ப்பத்திகாலே தேஸம் கடத்தா உப்பன்னவிபாகஸுக²காலே ச காயிகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ, வுத்தனயேனேவ து³க்கு²ப்பத்திகாலே ஸத்³தா⁴தி³கு³ணஸம்பத்திம் அஸஹமானேஹி பயுத்தவத⁴ப³ந்த⁴னாதி³காலே ச காயிகஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ, ஸத்³தா⁴த³யோ உபனிஸ்ஸாய பவத்திதப²லஸமாபத்திகாலே பன ப²லஸமாபத்தியா ஏதேஸு ஏகேகோ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³. குஸலம் கம்மந்தி குஸலசேதனா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயோ, ஸா பன ப³லவசேதனாவ லப்³ப⁴தி, ந து³ப்³ப³லா. தத்ரித³ம் வத்து² – ஏகா கிர இத்தீ² உப்³ப³ந்தி⁴துகாமா ருக்கே² ரஜ்ஜும் லக்³கே³த்வா ஸம்விதா⁴தப்³ப³ம் ஸம்வித³ஹதி. அதே²கோ சோரோ ரத்திபா⁴கே³ தம் கே³ஹம் உபஸங்கமித்வா ‘‘இமாய ரஜ்ஜுயா கிஞ்சிதே³வ ப³ந்தி⁴த்வா ஹரிஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்தே²ன சி²ந்தி³தும் உபக³தோ. அத² ஸா ரஜ்ஜு ஆஸீவிஸோ ஹுத்வா ஸுஸூதி அகாஸி. சோரோ பீ⁴தோ அபஸக்கி. இத்தீ² அத்தனோ நிவேஸனா நிக்க²மித்வா ரஜ்ஜுபாஸே கீ³வம் படிமுஞ்சித்வா உப்³ப³ந்தா⁴ காலமகாஸி. ஏவம் ப³லவசேதனா அந்தராயே நிவாரேத்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. ந பனேதம் ஏகந்ததோ க³ஹேதப்³ப³ம். கதோகாஸஞ்ஹி கம்மம் ஏவ விபாகஸ்ஸ அந்தராயம் படிபா³ஹித்வா விபச்சதி, விபாகஜனகம் பன கம்மம் விபாகஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ந ஹோதீதி ந வத்தப்³ப³ம். கம்மந்தி ஏத்த² சதுபூ⁴மகம்பி வேதி³தப்³ப³ம். யம் பன பரதோ ‘‘மக்³கோ³ ப²லஸமாபத்தியா’’தி வுத்தம், தம் அசேதனாவஸேன. தேனேதம் தீ³பேதி – யோ கோசி விபாகஜனகோ த⁴ம்மோ, ஸோ அத்தனோ விபாகஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதீதி.

ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய பாணம் ஹனதீதி யஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிம் ஸாரத்தோ ஹோதி, தஸ்மிம் வா விருத்³த⁴ம், தஸ்ஸ வா அத்தா²ய பாணம் ஹனதி. அதி³ன்னாதா³னாதீ³ஸுபி ஏதேனேவுபாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸந்தி⁴ம் சி²ந்த³தீதி அதி³ன்னாதா³னவஸேன வுத்தம். தத்த² ஸந்தி⁴ந்தி கே³ஹஸந்தி⁴ம். நில்லோபம் ஹரதீதி நிலீயித்வா ஹரதி. ஏகாகா³ரிகம் கரோதீதி ப³ஹூஹி ஸத்³தி⁴ம் ஏகமேவ கே³ஹம் பரிவாரேத்வா விலும்பதி. பரிபந்தே² திட்ட²தீதி பந்த²தூ³ஹனகம்மம் கரோதி. தோ³ஸம் உபனிஸ்ஸாயாதிஆதீ³ஸு ‘‘அனத்த²ம் மே அசரீ’’திஆதி³வஸேன உப்பன்னம் தோ³ஸம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா. மோஹம் உபனிஸ்ஸாயாதி பாணாதிபாதாதீ³ஸு ஆதீ³னவபடிச்சா²த³கம் மோஹம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா. மானம் உபனிஸ்ஸாயாதி அஹம் கிம் ஹனிதும் ந ஸக்கோமி, ஆதா³தும் ந ஸக்கோமீதி மானம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா. கேனசி வா பன அவஞ்ஞாதோ ஹோதி பரிபூ⁴தோ ஹீளிதோ, தம் ஓமானம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வாதிபி அத்தோ². தி³ட்டி²ம் உபனிஸ்ஸாயாதி யஞ்ஞாதீ³ஸு ப்³ராஹ்மணாத³யோ விய பாத³ஸிகமிலக்கு²ஆத³யோ விய ச தி³ட்டி²ம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா. பத்த²னம் உபனிஸ்ஸாயாதி ‘‘ஸசே மே இத³ம் நாம இஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, ஏவரூபம் தே ப³லிகம்மம் கரிஸ்ஸாமீதி ஏவம் தே³வதாயாசனஸங்க²தம் வா, அஸுகம் நாம மே கா⁴தேத்வா தே³ஹி, அஸுகஸ்ஸ ஸந்தகம் ஆஹர, ஏஹி வா மே ஏதானி கம்மானி கரோந்தஸ்ஸ ஸஹாயோ ஹோஹீ’’தி ஏவமாதி³ம் வா பத்த²னம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா. ராகோ³ தோ³ஸோ மோஹோ மானோ தி³ட்டி² பத்த²னா ராக³ஸ்ஸாதி. ஏத்த² ராகோ³ ராக³ஸ்ஸாபி உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி தோ³ஸாதீ³னம்பி. தோ³ஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

பாணாதிபாதோ பாணாதிபாதஸ்ஸாதி பாணாதிபாதீ அஸம்வரே டி²தத்தா அஞ்ஞம்பி பாணம் ஹனதி. யோ வா ஏதேன ஹதோ, தஸ்ஸ ஞாதிமித்தேஹி உபத்³து³தோ தேஸு அஞ்ஞம்பி ஹனதி. ஏவம் பாணாதிபாதோ பாணாதிபாதஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ. ப⁴ண்ட³ஸாமிகம் பன கோ³பகம் வா கா⁴தேத்வா பரப⁴ண்ட³ஹரணே, ஸாமிகம் கா⁴தேத்வா தஸ்ஸ தா³ராதிக்கமே, நாஹம் ஹனாமீதி முஸாப⁴ணனே, கதஸ்ஸ படிச்சா²த³னத்தா²ய அகதஸ்ஸ வா கரணத்தா²ய பேஸுஞ்ஞம் உபஸம்ஹாரே, தேனேவ நயேன ப²ருஸவாசானிச்சா²ரணே, ஸம்ப²ப்பலாபப⁴ணனே, பரம் ஹனித்வா அபி⁴ஜ்ஜா²யிதப்³ப³பரவித்தூபகரணாபி⁴ஜ்ஜா²யனே, யோ தேன கா⁴திதோ ஹோதி; தஸ்ஸ மித்தாமச்சா உச்சி²ஜ்ஜந்தூதிஆதி³சிந்தனே ‘‘ஏவம் மே பாணாதிபாதோ நிஜ்ஜிண்ணோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி து³க்கரகாரிகாதி³வஸேன தி³ட்டி²க்³க³ஹணகாலே பாணாதிபாதோ அதி³ன்னாதா³னாதீ³னம்பி உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. இமினா உபாயேன அதி³ன்னாதா³னாதி³மூலகேஸுபி சக்கேஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

மாதுகா⁴திகம்மம் மாதுகா⁴திகம்மஸ்ஸாதி அஞ்ஞம் மாதரம் ஹனந்தம் தி³ஸ்வா ‘‘வட்டதி ஏவம் காது’’ந்தி அத்தனோ மாதரம் ஹனந்தஸ்ஸ வா, ஏகஸ்மிம் ப⁴வே ஹந்த்வா அபரஸ்மிம்பி ஹனனவஸேன வா, ஏகஸ்மிம்யேவ ப⁴வே ‘‘க³ச்ச², மே மாதரம் ஹனாஹீ’’தி புனப்புனம் ஆணாபனவஸேன வா, த்³வீஹி பஹாரேஹி நியதமரணாய து³தியபஹாரதா³னவஸேன வா மாதுகா⁴திகம்மம் மாதுகா⁴திகம்மஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. ஸேஸானிபி யதா²யோக³ம் இமினாவ நயேன வேதி³தப்³பா³னி. யஸ்மா பன ப³லவாகுஸலம் து³ப்³ப³லாகுஸலஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ ந ஹோதி, தஸ்மா கம்மபதா²னந்தரியகம்மவஸேனேவ தே³ஸனா கதாதி வத³ந்தி. தம் ந ஏகந்ததோ க³ஹேதப்³ப³ம். பாணாதிபாதாதீ³னி ஹி கத்வா ‘‘கஸ்மா ஏவமகாஸீ’’தி சோதி³யமானோ கோபமத்தகம்பி கரோதி. விப்படிஸாரீபி ஹோதி. அப்பமத்தகேபி ச கிலேஸே உப்பன்னே தம் வட்³டே⁴த்வா வீதிக்கமம் கரோதி. தஸ்மா ப³லவம் து³ப்³ப³லஸ்ஸ து³ப்³ப³லஞ்ச ப³லவஸ்ஸாபி உபனிஸ்ஸயோ ஹோதியேவ. யம் பன பச்சயவிப⁴ங்க³ஸ்ஸ உத்³தே³ஸவண்ணனாயம் வுத்தம் ‘‘ப³லவகாரணட்டே²ன உபனிஸ்ஸயோ ஹோதீ’’தி, தம் காரணபா⁴வஸ்ஸேவ ப³லவதாய வுத்தம், ந உபனிஸ்ஸயபச்சயத⁴ம்மானம். கம்மகிலேஸா ஹி ப³லவந்தோபி து³ப்³ப³லாபி ப³லவகாரணம் ஹோந்தியேவ.

ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய தா³னம் தே³தீதிஆதீ³ஸு அஹோ வதாஹம் சாதுமஹாராஜிகானம் தே³வானம் ஸஹப்³யதம் உபபஜ்ஜேய்யந்தி உபபத்திப⁴வே வா போ⁴கே³ஸு வா ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய தா³னம் தே³தி. ஸீலஸமாதா³னஉபோஸத²கம்மேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஜா²னம் பன ராக³விக்க²ம்ப⁴னத்தா²ய, விபஸ்ஸனம் ராக³ஸ்ஸ பஹானத்தா²ய, மக்³க³ம் ஸமுச்சே²த³னத்தா²ய உப்பாதே³ந்தோ ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய உப்பாதே³தி நாம. வீதராக³பா⁴வத்தா²ய பன அபி⁴ஞ்ஞம் ஸமாபத்திஞ்ச உப்பாதே³ந்தோ ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய உப்பாதே³தி நாம. ஏத்தாவதா ஹி வீதராகோ³ நாம ஹோதி.

ஸத்³தா⁴யாதி தா³னாதி³வஸேன பவத்தஸத்³தா⁴ய ஸீலாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. யதே²வ ஹி தா³னாதி³வஸேன ஸத்³தா⁴த³யோ உப்பாதே³ந்தோ ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய உப்பாதே³தி நாம, ஏவம் ராகா³த³யோபி ஸத்³தா⁴தீ³னம் உபனிஸ்ஸயபச்சயா நாம ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. தஸ்ஸ படிகா⁴தத்தா²யாதி தஸ்ஸ படிபா³ஹனத்தா²ய, விபாகோகாஸஸ்ஸ அனுப்பதா³னத்தா²யாதி அத்தோ². ஸப்படிகா⁴தேஸு தாவ ஏவம் ஹோது, யானி பன அப்படிகா⁴தானி ஆனந்தரியகம்மானி, தேஸு ‘‘தஸ்ஸ படிகா⁴தத்தா²யா’’தி கஸ்மா வுத்தந்தி? தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன. தப்படிகா⁴தத்தா²ய பவத்தேமீதி ஹிஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயோ, தம் க³ஹேத்வா ஏவம் வுத்தம்.

ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய அத்தானம் ஆதாபேதீதி யத்த² ரத்தோ, தஸ்ஸ து³க்கரேன பத்திம் ஸம்பஸ்ஸந்தோ ஏவம் கரோதீதி ஸப்³ப³ம் புரிமனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். காயிகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸாதி ராகா³தி³ஸமதிக்கமவஸேன குஸலம் கத்வா படிலத்³த⁴ஸுக²ஸ்ஸ வா ராகா³தி³வஸேன அனாதீ³னவத³ஸ்ஸாவினோ காமே பரிபு⁴ஞ்ஜனவஸேன உப்பன்னஸுக²ஸ்ஸ வா. து³க்க²ஸ்ஸாதி ஆதாபனாதி³வஸேன உப்பன்னஸுக²ஸ்ஸ வா ராகா³தி³ஹேது பவத்தவத⁴ப³ந்த⁴னாதி³வஸேன உப்பன்னது³க்க²ஸ்ஸ வா. ப²லஸமாபத்தியாதி ராகா³த³யோ ஸமுச்சி²ந்தி³த்வா வா உப்பாதி³தாய தேஹி வா அட்டீயமானேன ஸமாபன்னாய.

காயிகம் ஸுக²ந்திஆதீ³ஸு ஸுகே² உப்பன்னே தம் அஸ்ஸாதே³த்வா புனப்புனம் ததா²ரூபேஹேவ பச்சயேஹி தம் உப்பாதே³ந்தஸ்ஸ புரிமம் பச்சி²மஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ ஹோதி. ஸீதாதீ³ஸு பன அக்³கி³ஸந்தாபனாதீ³னி அதிஸேவந்தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³ ஸுக²ம் அபரபா⁴கே³ து³க்க²ஸ்ஸ, ‘‘ஸுகோ² வதி மிஸ்ஸா பரிப்³பா³ஜிகாய தருணாய லோமஸாய பா³ஹாய ஸம்ப²ஸ்ஸோ’’தி காமேஸு பாதப்³யதம் ஆபஜ்ஜந்தஸ்ஸ இத⁴ காயிகம் ஸுக²ம் நேரயிகஸ்ஸ காயிகது³க்க²ஸ்ஸ, அரோக³பா⁴வேன பன ஸுகி²னோ ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ காயிகம் ஸுக²ம் ப²லஸமாபத்தியா உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி. து³க்க²படிகா⁴தாய பன ஸுக²ம் ஸேவந்தஸ்ஸ து³க்க²படிகா⁴தாய ச ப⁴க³வதோ விய ஆபா³த⁴ம் விக்க²ம்பே⁴த்வா ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ காயிகது³க்க²ம் காயிகஸுக²ஸ்ஸ சேவ ப²லஸமாபத்தியா ச, உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி. உதுஸப்பாயோ ஸுக²ஸ்ஸ சேவ ப²லஸமாபத்தியா ச, அஸப்பாயோ து³க்க²ஸ்ஸ. உதுஅஸப்பாயம் வா அபி⁴ப⁴வித்வா ஸமாபத்திஸமுட்டி²தரூபவஸேன உப்பன்னம் ஸுக²ம் அனுப⁴விதுகாமஸ்ஸ அஸப்பாயோபி உது ப²லஸமாபத்தியா பச்சயோவ. போ⁴ஜனஸேனாஸனேஸுபி ஏஸேவ நயோ. புன காயிகம் ஸுக²ந்திஆதீ³னி கேவலம் ஏகதோ த³ஸ்ஸிதானி. ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ பனேஸம் பச்சயபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ப²லஸமாபத்தி காயிகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸாதி ஸமாபத்திஸமுட்டா²னரூபவஸேன உப்பன்னஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ. தம் ஹேஸ ஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய அனுப⁴வதி.

காயிகம் ஸுக²ம் உபனிஸ்ஸாய தா³னந்திஆதீ³ஸு ‘‘அஹோ வத மே இத³ம் ஸுக²ம் ந பரிஹாயேய்யா’’தி பத்தஸ்ஸ வா அபரிஹாயனவஸேன; ‘‘அஹோ வதாஹம் ஆயதிம் ஏவரூபம் ஸுக²ம் பாபுணேய்ய’’ந்தி அப்பத்தஸ்ஸ வா பத்திவஸேன; து³க்கே²பி ‘‘அஹோ வத மே து³க்க²ம் பரிஹாயேய்யா’’தி பத்தஸ்ஸ பரிஹாயனவஸேன வா; ‘‘ஆயதிம் ஏவரூபம் நுப்பஜ்ஜேய்யா’’தி அனுப்பாத³பத்த²னாவஸேன வா ஸுக²து³க்கா²னம் உபனிஸ்ஸயதா வேதி³தப்³பா³. உதுபோ⁴ஜனஸேனாஸனானி வுத்தனயானேவ. புன காயிகம் ஸுக²ந்திஆதீ³ஸு யஸ்மா ‘‘ஸாது⁴ கோ², மாரிஸ, மோக்³க³ல்லான, பு³த்³த⁴ஸரணக³மனம் ஹோதீ’’தி ஸுக²ப்பத்தானம்பி, ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ வத, ஸோ ப⁴க³வா, யோ ஏவரூபஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’தி (உதா³. 18) து³க்க²ப்பத்தானம்பி ஸத்³தா⁴ உப்பஜ்ஜதி. ஸுக²து³க்கே²ஹி ச ஸம்யோக³வியோக³த்தா²ய ஸீலாதி³பரிபூரணம் கரேய்ய, தஸ்மா ஸுக²து³க்கா²னி ஸத்³தா⁴தீ³னம் உபனிஸ்ஸயபா⁴வேன த³ஸ்ஸிதானி. உதுஆதீ³னிபி யதா²யோக³ம் யோஜேதப்³பா³னி. காயிகம் ஸுக²ம் உபனிஸ்ஸாய பாணம் ஹனதீதிஆதீ³ஸுபி வுத்தனயானுஸாரேனேவ ஸுகா²தீ³னம் உபனிஸ்ஸயதா வேதி³தப்³பா³.

இமஸ்மிம் பன உபனிஸ்ஸயபா⁴ஜனீயே குஸலோ குஸலஸ்ஸ திவிதே⁴னாபி உபனிஸ்ஸயோ, அகுஸலஸ்ஸ து³விதே⁴ன, அப்³யாகதஸ்ஸ திவிதே⁴ன. அகுஸலோ அகுஸலஸ்ஸ திவிதே⁴ன, குஸலஸ்ஸ ஏகவிதே⁴ன, அப்³யாகதஸ்ஸ து³விதே⁴ன. அப்³யாகதோபி அப்³யாகதஸ்ஸ திவிதே⁴ன, ததா² குஸலஸ்ஸ, ததா² அகுஸலஸ்ஸாதி. ஏவம் குஸலோ அட்ட²விதே⁴ன, அகுஸலோ ச²ப்³பி³தே⁴ன, அப்³யாகதோ நவவிதே⁴னாதி தேவீஸதிவிதே⁴ன உபனிஸ்ஸயோ பா⁴ஜிதோதி வேதி³தப்³போ³.

424. புரேஜாதே சக்கா²தீ³னி ஓளாரிகவஸேன வுத்தானி. ஆபோதா⁴துஆதீ³னிபி பன புரேஜாதாரம்மணானி ஹோந்தியேவ. வத்து² புரேஜாதம் சக்கா²யதனந்திஆதி³ யம் வத்து² ஹுத்வா புரேஜாதம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். வத்து² விபாகாப்³யாகதானந்தி பவத்தியம் புரேஜாதபச்சயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

425. பச்சா²ஜாதே இமஸ்ஸ காயஸ்ஸாதி சாதுமஹாபூ⁴திககாயஸ்ஸ. பச்சா²ஜாதபச்சயேன பச்சயோதி உபத்த²ம்ப⁴னவஸேன பச்சா²ஜாதோ ஹுத்வா பச்சயோ. உபத்த²ம்ப⁴கட்டே²ன பச்சயத்தாயேவ ஹேஸ பச்சா²ஜாதபச்சயோதி இமஸ்மிம் பஞ்ஹாவாரே அனுலோமதோ ஆக³தோ.

426. ஆஸேவனபச்சயே அனுலோமம் கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸாதிஆதீ³னம் விஸும் க³ஹணே ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ காரணம் வேதி³தப்³ப³ம்.

427. கம்மபச்சயே குஸலா சேதனா ஸம்பயுத்தகானந்தி ஏத்த² ஸஹஜாதனானாக்க²ணிகவிபா⁴க³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஸஹஜாதாதி ந வுத்தா. அப்³யாகதவிஸ்ஸஜ்ஜனே பன ஸோ விபா⁴கோ³ அத்தி², தஸ்மா தத்த² வுத்தா. படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணம் கடத்தாரூபானம் வஸேன கதம். சேதனா வத்து²ஸ்ஸாதி கிஞ்சாபி படிஸந்தி⁴க்க²ணே வத்து²பதிட்டி²தா அரூபத⁴ம்மா வத்து²பச்சயா வத்தந்தி, சேதனா பன வத்து²ஸ்ஸாபி பச்சயோதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம்.

428. விபாகபச்சயே படிஸந்தி⁴வாரே இமினாவ நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

429-438. ஆஹாரபச்சயே இமஸ்ஸ காயஸ்ஸாதி இமஸ்மிம் சதுஸந்ததிவஸேன பவத்தே சாதுமஹாபூ⁴திககாயே ஆஹாரஸமுட்டா²னஸ்ஸ ஜனகவஸேன, ஸேஸஸ்ஸ உபத்த²ம்ப⁴கவஸேன ஆஹாரபச்சயேன பச்சயோ. இந்த்³ரியபச்சயாதீ³ஸுபி படிஸந்தி⁴வாரோ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

பஞ்ஹாவாரவிப⁴ங்க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

பஞ்ஹாவாரஸ்ஸ க⁴டனே அனுலோமக³ணனா

439. இதா³னேத்த² யதா²லத்³தா⁴னி விஸ்ஸஜ்ஜனானி க³ணனாவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ஹேதுயா ஸத்தாதிஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸத்தாதி குஸலேன குஸலம், அப்³யாகதம், குஸலாப்³யாகதந்தி தீணி. ததா² அகுஸலேன; அப்³யாகதேன அப்³யாகதமேவாதி ஏவம் ஸத்த. ஆரம்மணே நவாதி ஏகமூலகஏகாவஸானானி நவ. அதி⁴பதியா த³ஸாதி குஸலம் குஸலஸ்ஸ ஸஹஜாததோ சேவ ஆரம்மணதோ ச; அகுஸலஸ்ஸ ஆரம்மணதோவ அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாததோ சேவ ஆரம்மணதோ ச; குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாததோவாதி குஸலமூலகானி சத்தாரி. அகுஸலம் அகுஸலஸ்ஸ ஸஹஜாததோ சேவ ஆரம்மணதோ ச; அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாததோவ ததா² அகுஸலாப்³யாகதஸ்ஸாதி அகுஸலமூலகானி தீணி. அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாததோ சேவ ஆரம்மணதோ ச; குஸலஸ்ஸ ஆரம்மணதோவ ததா² அகுஸலஸ்ஸாதி அப்³யாகதமூலகானி தீணீதி ஏவம் த³ஸ. ஏத்த² பன ஆரம்மணாதி⁴பதிபி ஸத்ததா⁴, ஸஹஜாதாதி⁴பதிபி ஸத்ததா⁴வ லப்³ப⁴தி.

அனந்தரே ஸத்தாதி குஸலமூலகானி த்³வே, ததா² அகுஸலமூலகானி, அப்³யாகதமூலகானி தீணீதி ஏவம் ஸத்த. ஸமனந்தரேபி ஏதானேவ. ஸஹஜாதே நவாதி குஸலமூலகானி தீணி, அகுஸலமூலகானி தீணி, அப்³யாகதமூலகம் ஏகம், ததா² குஸலாப்³யாகதமூலகம், அகுஸலாப்³யாகதமூலகஞ்சாதி ஏவம் நவ. அஞ்ஞமஞ்ஞே தீணீதி குஸலேன குஸலம், அகுஸலேன அகுஸலம், அப்³யாகதேன அப்³யாகதந்தி ஏவம் தீணி. நிஸ்ஸயே தேரஸாதி ஸஹஜாததோவ குஸலமூலகானி தீணி, ததா² அகுஸலமூலகானி, ததா² அப்³யாகதமூலகானி. ஏத்த² பன புரேஜாதம்பி லப்³ப⁴தி. அப்³யாகதஞ்ஹி அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதம்பி ஹோதி புரேஜாதம்பி; குஸலஸ்ஸ புரேஜாதமேவ ததா² அகுஸலஸ்ஸ. புன குஸலாப்³யாகதோ ஸஹஜாதபுரேஜாததோ குஸலஸ்ஸ, ஸஹஜாததோவ அப்³யாகதஸ்ஸ, ததா² அகுஸலாப்³யாகதோதி ஏவம் தேரஸ. உபனிஸ்ஸயே நவாதி ஏகமூலகேகாவஸானா நவ. தேஸம் விப⁴ங்கே³ தேவீஸதி பே⁴தா³ த³ஸ்ஸிதா. தேஸு ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயே ஸத்த, அனந்தரூபனிஸ்ஸயே ஸத்த, பகதூபனிஸ்ஸயே நவ ஹோந்தி. புரேஜாதே தீணீதி அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலஸ்ஸ, அகுஸலஸ்ஸாதி ஏவம் தீணி.

பச்சா²ஜாதே தீணீதி குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸாதி ஏவம் தீணி. ஆஸேவனே தீணி அஞ்ஞமஞ்ஞஸதி³ஸானி. கம்மே ஸத்த ஹேதுஸதி³ஸானி. தத்த² த்³வீஸு விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு நானாக்க²ணிககம்மம்பி ஆக³தம், பஞ்சஸு ஸஹஜாதமேவ. விபாகே ஏகம் அப்³யாகதேன அப்³யாகதம். ஆஹாரஇந்த்³ரியஜா²னமக்³கே³ஸு ஸத்த ஹேதுஸதி³ஸானேவ. இந்த்³ரியம் பனேத்த² ஸஹஜாதபுரேஜாதவஸேன ஆக³தம். ஸம்பயுத்தே தீணி அஞ்ஞமஞ்ஞஸதி³ஸானி. விப்பயுத்தே பஞ்சாதி ஸஹஜாதபச்சா²ஜாததோ குஸலேன அப்³யாகதம், அகுஸலேன அப்³யாகதம், ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாததோ அப்³யாகதேன அப்³யாகதம், வத்து²புரேஜாததோ அப்³யாகதேன குஸலம், ததா² அகுஸலந்தி ஏகம் குஸலமூலம், ஏகம் அகுஸலமூலம், தீணி அப்³யாகதமூலானீதி ஏவம் பஞ்ச.

அத்தி²யா தேரஸாதி ஸஹஜாததோ குஸலேன குஸலம், ஸஹஜாதபச்சா²ஜாததோ குஸலேன அப்³யாகதம், ஸஹஜாததோவ குஸலேன குஸலாப்³யாகதந்தி குஸலமூலானி தீணி, ததா² அகுஸலமூலானி, ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியதோ பன அப்³யாகதேன அப்³யாகதம், வத்தா²ரம்மணபுரேஜாததோ அப்³யாகதேன குஸலம், ததா² அகுஸலம், ஸஹஜாதபுரேஜாததோ குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச அகுஸலஸ்ஸ; ஸ்வேவ அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதபச்சா²ஜாதஆஹாரிந்த்³ரியதோ ஸஹஜாதபுரேஜாததோ ச குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச குஸலஸ்ஸ; ஸ்வேவ அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதபச்சா²ஜாதஆஹாரிந்த்³ரியதோதி ஏவம் தேரஸ. நத்தி²விக³தேஸு ஸத்த அனந்தரஸதி³ஸானி. அவிக³தே தேரஸ அத்தி²ஸதி³ஸானீதி. ஏவமேத்த² ஸத்த க³ணனபரிச்சே²தா³ ஏகம் தீணி பஞ்ச ஸத்த நவ த³ஸ தேரஸாதி. தேஸு விபாகவஸேன ஏகமேவ ஏககம், அஞ்ஞமஞ்ஞபுரேஜாதபச்சா²ஜாதாஸேவனஸம்பயுத்தவஸேன பஞ்ச திகா, விப்பயுத்தவஸேன ஏகமேவ பஞ்சகம், ஹேதுஅனந்தரஸமனந்தரகம்மஆஹாரிந்த்³ரியஜா²னமக்³க³னத்தி²விக³தவஸேன த³ஸ ஸத்தகா, ஆரம்மணஸஹஜாதஉபனிஸ்ஸயவஸேன தயோ நவகா, அதி⁴பதிவஸேன ஏகம் த³ஸகம், நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தவஸேன தயோ தேரஸகாதி ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் பச்சயே நித்³தி³ட்ட²வாரே க³ணனவஸேன ஸாது⁴கம் ஸல்லக்கே²த்வா தேஸம் வஸேன து³கதிகாதீ³ஸு பச்சயஸம்ஸந்த³னே க³ணனா வேதி³தப்³பா³.

440. யே பன பச்சயா யேஸம் பச்சயானம் விஸபா⁴கா³ வா விருத்³தா⁴ வா ஹோந்தி, தே தேஹி ஸத்³தி⁴ம் ந யோஜேதப்³பா³. ஸேய்யதி²த³ம் – ஹேதுபச்சயஸ்ஸ தாவ ஆரம்மணானந்தரஸமனந்தரூபனிஸ்ஸயபுரேஜாதபச்சா²ஜாதகம்மாஸேவனாஹாரஜா²னனத்தி²விக³தா அதி⁴பதிபச்சயே ச ட²பேத்வா வீமம்ஸம் ஸேஸாதி⁴பதினோ விஸபா⁴கா³, ஸஹஜாதாத³யோ ஸபா⁴கா³. கஸ்மா? ததா² பா⁴வாபா⁴வதோ. ஹேதுபச்சயோ ஹி யேஸம் ஹேதுபச்சயோ ஹோதி, தேஸம் ஸஹஜாதாதி³பச்சயோபி ஹோதி, ஆரம்மணாதி³பச்சயோ பன ந ஹோதீதி ஆரம்மணாத³யோ தஸ்ஸ விஸபா⁴கா³ நாம. தஸ்மா ஸோ தேஹி, தே வா தேன ஸத்³தி⁴ம், ந யோஜேதப்³பா³. புரேஜாதபச்சா²ஜாதஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தஅத்தி²னத்தி²விக³தாவிக³தா ச அஞ்ஞமஞ்ஞவிருத்³தா⁴, தேபி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ந யோஜேதப்³பா³. தத்த² அயோஜனீயே வஜ்ஜேத்வா யோஜனீயேஹி யோகே³ யே வாரா லப்³ப⁴ந்தி, தே ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸேதும் ஹேதுபச்சயா அதி⁴பதியா சத்தாரீதிஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² கிஞ்சாபி ஹேதுபச்சயஸ்ஸ அதி⁴பதினா ஸம்ஸந்த³னே ஊனதரக³ணனவஸேன ஸத்தஹி வாரேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், யஸ்மா பன அதி⁴பதீஸு வீமம்ஸாவ ஹேதுபச்சயோ, ந இதரே, தஸ்மா விஸபா⁴கே³ வஜ்ஜேத்வா ஸபா⁴க³வஸேன ‘‘சத்தாரீ’’தி வுத்தம். தானி ஏவம் வேதி³தப்³பா³னி – குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ அதி⁴பதிபச்சயேன பச்சயோ; குஸலா வீமம்ஸா ஸம்பயுத்தகானம் க²ந்தா⁴னம், குஸலோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ அதி⁴பதிபச்சயேன பச்சயோ; குஸலா வீமம்ஸா சித்தஸமுட்டா²னானம் ரூபானம், குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ ச அப்³யாகதஸ்ஸ ச த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ அதி⁴பதிபச்சயேன பச்சயோ; குஸலா வீமம்ஸா ஸம்பயுத்தகானம் க²ந்தா⁴னம் சித்தஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானம், அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ அதி⁴பதிபச்சயேன பச்சயோ; விபாகாப்³யாகதா கிரியாப்³யாகதா வீமம்ஸா ஸம்பயுத்தகானம் க²ந்தா⁴னம் சித்தஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானந்தி. ஏத்த² ச விபாகாப்³யாகதா லோகுத்தரதோவ க³ஹேதப்³பா³. ஆரம்மணபச்சயஅனந்தரபச்சயாத³யோ பன விஸபா⁴க³த்தா ந யோஜிதா. இமினா உபாயேன ஸப்³ப³த்த² லப்³ப⁴மானஞ்ச அலப்³ப⁴மானஞ்ச ஞத்வா லப்³ப⁴மானவஸேன வாரா உத்³த⁴ரிதப்³பா³.

ஸஹஜாதே ஸத்தாதி ஹேதுயா லத்³தா⁴னேவ. அஞ்ஞமஞ்ஞே தீணீதி ஸுத்³தி⁴கஅஞ்ஞமஞ்ஞே லத்³தா⁴னேவ. நிஸ்ஸயே ஸத்தாதி ஹேதுயா லத்³தா⁴னேவ. விபாகே ஏகந்தி ஸுத்³தி⁴கவிபாகே லத்³த⁴மேவ. இந்த்³ரியமக்³கே³ஸு சத்தாரீதி ஹேட்டா² வுத்தனயானேவ. ஸம்பயுத்தே தீணீதி ஸுத்³தி⁴கஸம்பயுத்தே லத்³தா⁴னேவ. விப்பயுத்தே தீணீதி குஸலாதி³சித்தஸமுட்டா²னம் ரூபம் பச்சயுப்பன்னம் கத்வா வேதி³தப்³பா³னி. அத்தி²அவிக³தேஸு ஸத்தாதி ஹேதுயா லத்³தா⁴னேவ.

441-443. ஏவம் யேஹி அதி⁴பதிபச்சயாதீ³ஹி ஏகாத³ஸஹி பச்சயேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஹேதுபச்சயோ யோஜனம் லப⁴தி, தேஸம் வஸேன து³மூலகனயே க³ணனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி திமூலகாதீ³ஸு தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் லக்க²ணம் ட²பேந்தோ ஹேதுஸஹஜாதனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தந்தி ஸத்தாதிஆதி³மாஹ. போத்த²கேஸு பன நிஸ்ஸஉபனிஸ்ஸஅதி⁴பாதி ஏவம் பரிஹீனக்க²ரானி பச்சயனாமானி லிக²ந்தி, தம் ஸஞ்ஞாகரணமத்தவஸேன லிகி²தம். தஸ்மா தாதி³ஸேஸு டா²னேஸு பரிபுண்ணா பாளி காதப்³பா³. யம் பனித³ம் லக்க²ணம் ட²பிதம், தேன இத³ம் தீ³பேதி – அயம் ஹேதுபச்சயோ ஸஹஜாதாதீ³ஹி சதூஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³னே அத்தனோ விப⁴ங்கே³ லத்³தா⁴னி ஸத்தேவ விஸ்ஸஜ்ஜனானி லப⁴தி. ஸசே பனேத்த² அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ பவிஸதி, அஞ்ஞமஞ்ஞே லத்³தா⁴னி தீணி லப⁴தி. ஸசே ஸம்பயுத்தபச்சயோ பவிஸதி, தானேவ தீணி லப⁴தி. ஸசே விப்பயுத்தபச்சயோ பவிஸதி, ஹேதுவிப்பயுத்தது³கே லத்³தா⁴னி தீணி லப⁴தி. ஸசே விபாகபச்சயோ பவிஸதி, ஸப்³பே³ஹி விபாகஸபா⁴கே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³னே ஏவமேவ விஸ்ஸஜ்ஜனம் லப⁴தி. ஸசே பனேத்த² இந்த்³ரியமக்³க³பச்சயா பவிஸந்தி, தேஹி ஸத்³தி⁴ம் து³மூலகே லத்³தா⁴னி சத்தாரியேவ லப⁴தி. ஸசே தேஹி ஸத்³தி⁴ம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ பவிஸதி, ஹேதாதி⁴பதிது³கே த³ஸ்ஸிதேஸு சதூஸு விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ ச அப்³யாகதஸ்ஸ சா’’தி த்³வே அபனேத்வா ஸேஸானி த்³வே லப⁴தி. ஸசேபி தத்த² ஸம்பயுத்தபச்சயோ பவிஸதி, தானேவ த்³வே லப⁴தி. ஸசே பன விப்பயுத்தபச்சயோ பவிஸதி, இதரானி த்³வே லப⁴தி. ஸசே பன தேஸு விபாகபச்சயோ பவிஸதி, ஸப்³ப³த்த² ஏகமேவ லப⁴தி. அதி⁴பதினா பன ஸத்³தி⁴ம் ஹேதாதி⁴பதிது³கதோ ஊனதரக³ணனேஸு அப்பவிஸந்தேஸு சத்தாரியேவ லப⁴தி. ஊனதரக³ணனேஸு பவிஸந்தேஸு தேஸம் வஸேன த்³வே ஏகந்தி லப⁴தி. ஏவம் தேஸம் தேஸம் பச்சயானம் ஸமாயோகே³ லப்³ப⁴மானம் க³ணனம் விதி³த்வா திமூலகாதீ³ஸு க³ணனா உத்³த⁴ரிதப்³பா³தி.

ஏதேஸு பன க⁴டனேஸு ஸப்³ப³பட²மானி சத்தாரி க⁴டனானி ஸாமஞ்ஞதோ நவன்னம்பி ஹேதூனம் வஸேன வுத்தானி அவிபாகானி. அப்³யாகதேன அப்³யாகதவிஸ்ஸஜ்ஜனே பனேத்த² விபாகஹேதுபி லப்³ப⁴தி.

ததோ பரானி பஞ்ச க⁴டனானி விபாகஹேதுவஸேன வுத்தானி. தத்த² ஸப்³பே³பி ஸஹஜாதவிபாகா சேவ விபாகஸஹஜாதரூபா ச. தேஸு பட²மே க⁴டனே விபாகா சேவ தம்ஸமுட்டா²னரூபா ச லப்³ப⁴ந்தி, து³தியே விபாகா சேவ படிஸந்தி⁴யஞ்ச வத்து²ரூபம். ததியே அரூபத⁴ம்மாவ. சதுத்தே² விபாகசித்தஸமுட்டா²னரூபமேவ லப்³ப⁴தி. பஞ்சமே வத்து²ரூபமேவ.

ததோ பரானி பஞ்சத³ஸ க⁴டனானி இந்த்³ரியமக்³க³யுத்தானி அமோஹஹேதுவஸேன வுத்தானி. தத்த² பட²மானி நவ நிராதி⁴பதீனி, பச்சி²மானி ச² ஸாதி⁴பதீனி. நிராதி⁴பதிகேஸுபி பட²மானி சத்தாரி ஸாமஞ்ஞதோ ஸப்³ப³த்த² அமோஹவஸேன வுத்தானி, பச்சி²மானி பஞ்ச விபாகாமோஹவஸேன. தத்த² நிராதி⁴பதிகேஸு பட²மே சத்தாரீதி ஹேட்டா² ஹேதாதி⁴பதிது³கே த³ஸ்ஸிதானேவ. து³தியே சித்தஸமுட்டா²னரூபம் பரிஹாயதி. ததியே வத்து²ரூபம் பரிஹாயதி. சதுத்தே² குஸலோ த⁴ம்மோ சித்தஸமுட்டா²னானம், அப்³யாகதோ தம்ஸமுட்டா²னானந்தி ரூபமேவ லப்³ப⁴தி. ததோ பரானி விபாகயுத்தானி பஞ்ச ஹேட்டா² வுத்தனயானேவ. ஸாதி⁴பதிகேஸு பட²மானி தீணி க⁴டனானி ஸாமஞ்ஞதோ விபாகாவிபாகஹேதுவஸேன வுத்தானி. தேஸு பட²மே சத்தாரி வுத்தனயானேவ. து³தியே ரூபம் பரிஹாயதி, ததியே அரூபம் பரிஹாயதி. ததோ பரானி தீணி விபாகஹேதுவஸேன வுத்தானி. தேஸு பட²மே ரூபாரூபம் லப்³ப⁴தி, து³தியே அரூபமேவ, ததியே ரூபமேவ. ஏவம்பி தேஸம் தேஸம் பச்சயானம் ஸமாயோகே³ லப்³ப⁴மானம் க³ணனம் விதி³த்வா திமூலகாதீ³ஸு க³ணனா உத்³த⁴ரிதப்³பா³தி.

ஹேதுமூலகம் நிட்டி²தம்.

444. ஆரம்மணமூலகேபி அதி⁴பதிபச்சயாத³யோ ஸத்த ஆரம்மணேன ஸபா⁴கா³, ஸேஸா ஸோளஸ விஸபா⁴கா³தி தே அயோஜேத்வா ஸத்தேவ யோஜிதா. தேஸு அதி⁴பதியா ஸத்தாதி குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ, அகுஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸாதி ஏவம் குஸலமூலானி தீணி, அகுஸலமூலம் ஏகம், அப்³யாகதமூலானி தீணீதி ஸத்த. நிஸ்ஸயே தீணீதி வத்து²வஸேன அப்³யாகதமூலானேவ. உபனிஸ்ஸயே ஸத்த ஹேட்டி²மானி ஏவ. புரேஜாதே தீணீதி வத்தா²ரம்மணவஸேன அப்³யாகதமூலானி. விப்பயுத்தே தீணீதி வத்து²வஸேனேவ. அத்தி²அவிக³தேஸு தீணீதி வத்தா²ரம்மணவஸேன. யதா² பன ஹேதுமூலகே லக்க²ணத³ஸ்ஸனத்த²ம் க⁴டனானி ட²பிதானி, ததா² ஆரம்மணமூலகாதீ³ஸுபி.

445. தத்த² யானி தாவ இமஸ்மிம் ஆரம்மணமூலகே பஞ்ச க⁴டனானி ட²பிதானி. தத்த² பட²மம் ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன ஸாதி⁴பதிகம். தத்த² ஸத்தாதி ஆரம்மணாதி⁴பதிது³கே லத்³த⁴விஸ்ஸஜ்ஜனானேவ. து³தியம் நிராதி⁴பதிகம். தத்த² தீணீதி வத்தா²ரம்மணவஸேன ஆரம்மணவஸேனேவ வா அப்³யாகதமூலானி. ததியம் நிஸ்ஸயேன வுத்தம். தத்த² தீணீதி வத்து²வஸேன அப்³யாகதமூலானி. சதுத்த²பஞ்சமானி ஸாதி⁴பதிகானி. தேஸு சதுத்தே² ஏகந்தி வத்தா²ரம்மணவஸேன ஆரம்மணவஸேனேவ வா அப்³யாகதமூலம் அகுஸலம். பஞ்சமே ஏகந்தி நிஸ்ஸயதோ அப்³யாகதமூலகம் அகுஸலம். ஏவமிதா⁴பி லப்³ப⁴மானவஸேன திகாதீ³ஸு க³ணனா வேதி³தப்³பா³. ததா² அதி⁴பதிமூலகாதீ³ஸு. ஆரம்மணஇந்த்³ரியவிபாகவஸேன வித்தா²ரயோஜனம் பன அவத்வா தத்த² தத்த² வத்தப்³ப³யுத்தகமேவ வதா³மாதி.

446. அதி⁴பதிமூலகே ஸஹஜாதே ஸத்தாதி ஸஹஜாதாதி⁴பதிவஸேன குஸலமூலானி தீணி, அகுஸலமூலானி தீணி, அப்³யாகதமூலம் ஏகம். ஸஹஜாதேன பன ஸத்³தி⁴ம் ஆரம்மணாதி⁴பதி, ஆரம்மணாதி⁴பதினா ச ஸத்³தி⁴ம் ஸஹஜாதம் ந லப்³ப⁴தி. அஞ்ஞமஞ்ஞே தீணீதி ஸஹஜாதாதி⁴பதிவஸேனேவ. நிஸ்ஸயே அட்டா²தி குஸலமூலானி தீணி, அகுஸலமூலானி தீணி, அப்³யாகதமூலானி த்³வே. அப்³யாகதோ ஹி அதி⁴பதி அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாததோ சேவ ஆரம்மணதோ ச நிஸ்ஸயோ ஹோதி, அகுஸலஸ்ஸ ஆரம்மணதோவ. குஸலஸ்ஸ பன உப⁴யதா²பி ந ஹோதீதி அப்³யாகதமூலானி த்³வேயேவாதி ஏவம் அட்ட². உபனிஸ்ஸயே ஸத்த ஆரம்மணஸதி³ஸானேவ. புரேஜாதே ஏகந்தி அப்³யாகதாதி⁴பதி ஆரம்மணவஸேன அகுஸலஸ்ஸ. விபாகே ஏகம் அப்³யாகதேன அப்³யாகதம் லோகுத்தரம். ஆஹாராதீ³ஸு ஸத்த ஹேட்டா² ஏகமூலகே லத்³தா⁴னேவ. விப்பயுத்தே சத்தாரீதி குஸலேன அப்³யாகதம், ததா² அகுஸலேன, அப்³யாகதேன அப்³யாகதஞ்ச குஸலஞ்ச. அத்தி²அவிக³தேஸு அட்ட² நிஸ்ஸயஸதி³ஸானேவ.

447-452. க⁴டனானி பனேத்த² படிபாடியா ஆரம்மணாதீ³ஹி அயோஜேத்வா பட²மம் அத்தி²அவிக³தேஹி யோஜிதானி. கிம் காரணாதி? உப⁴யாதி⁴பதிமிஸ்ஸகத்தா. தத்த² பட²மே க⁴டனே ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன வத்தா²ரம்மணம் லப்³ப⁴தி, து³தியே நிஸ்ஸயவஸேன க³ரும் கத்வா அஸ்ஸாதே³ந்தஸ்ஸ வத்து²மேவ, ததியே ஸஹஜாதாதி⁴பதிவஸேன குஸலாத³யோ ரூபானம், ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன வத்து² அகுஸலஸ்ஸ. ததோ பரானி தீணி க⁴டனானி ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன வுத்தானி. தத்த² பட²மே ஸத்தாதி ஹேட்டா² வுத்தானேவ. து³தியே ஏகந்தி புரேஜாதானி வத்தா²ரம்மணானி அகுஸலஸ்ஸ. ததியே வத்து²மேவ அகுஸலஸ்ஸ. ததோ பரானி தீணி க⁴டனானி விபாகாவிபாகஸாதா⁴ரணானி ஸஹஜாதாதி⁴பதிவஸேன வுத்தானி. தத்த² பட²மே ரூபாரூபம் லப்³ப⁴தி, து³தியே அரூபமேவ, ததியே ரூபமேவ. ததோ பரானி தீணி விபாகாதி⁴பதிவஸேன வுத்தானி. தேஸுபி பட²மே ரூபாரூபம் லப்³ப⁴தி, து³தியே அரூபம், ததியே ரூபமேவ. ததோ பரானி ச² க⁴டனானி ஆஹாரிந்த்³ரியயுத்தானி சித்தாதி⁴பதிவஸேன வுத்தானி. தத்த² தீணி அவிபாகானி, தீணி ஸவிபாகானி. தேஸு க³ணனா பாகடாயேவ. ததோ பரானி ச² க⁴டனானி ததே²வ விரியாதி⁴பதிவஸேன வுத்தானி. நனு ச அதி⁴பதிபடிபாடியா பட²மம் விரியாதி⁴பதிவஸேன வத்தப்³பா³னி ஸியும், கஸ்மா ததா² ந வுத்தானீதி? பரதோ ஹேதுவஸேன வுத்தக⁴டனேஹி ஸதி³ஸத்தா. பரதோ ஹி ஹேதுவஸேன க⁴டனானி அமோஹஸ்ஸ வீமம்ஸாதி⁴பதித்தா வீமம்ஸாய ச ஸம்மாதி³ட்டி²பா⁴வதோ மக்³க³ஸம்பயுத்தானி. விரியம்பி ச ஸம்மாவாயாமமிச்சா²வாயாமபா⁴வேன மக்³கோ³தி தேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டனானி பரதோ ஹேதுவஸேன வுத்தக⁴டனேஹி ஸதி³ஸானீதி பரிவத்தேத்வா வுத்தானி. தேஸுபி க³ணனா பாகடாயேவ.

453-456. அனந்தரஸமனந்தரமூலகேஸு ஸத்தாதி குஸலோ குஸலஸ்ஸ அப்³யாகதஸ்ஸ ச, ததா² அகுஸலோ, அப்³யாகதோ திண்ணன்னம்பீதி ஏவம் ஸத்த. கம்மே ஏகந்தி குஸலா மக்³க³சேதனா அத்தனோ விபாகாப்³யாகதஸ்ஸ. க⁴டனானி பனேதேஸு தீணி தீணியேவ. தானி ப³ஹுதரபடிபாடியா வுத்தானி.

457-460. ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயமூலகேஸு யே யே து³கமூலகே பச்சயா வுத்தா தே தேயேவ ஆதி³தோ டி²தேன ஸபா⁴கா³. தஸ்மா து³கமூலகே க³ணனம் ஞத்வா யே உபரி பச்சயா க⁴டிதா, தேஸு ஊனதரக³ணனஸ்ஸ வஸேன ஸப்³ப³க⁴டனேஸு க³ணனா வேதி³தப்³பா³. தத்த² ஸஹஜாதமூலகே த³ஸ க⁴டனானி. தேஸு பஞ்ச அவிபாகானி, பஞ்ச ஸவிபாகானி. தத்த² அவிபாகேஸு தாவ பட²மே குஸலோ குஸலஸ்ஸ அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸாதி சத்தாரி, ததா² அகுஸலோ, அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸேவாதி ஏவம் நவ. தத்த² குஸலாகுஸலாதி³கேஸு அட்ட²ஸு விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு அரூபஞ்சேவ சித்தஸமுட்டா²னரூபஞ்ச லப்³ப⁴தி. அப்³யாகதே வத்து²ரூபம்பி. து³தியே க⁴டனே அப்³யாகதவிஸ்ஸஜ்ஜனே ரூபேஸு வத்து²மேவ லப்³ப⁴தி, ததியே தீஸுபி அரூபமேவ, சதுத்தே² சித்தஸமுட்டா²னரூபமேவ, பஞ்சமே படிஸந்தி⁴யம் வத்து²னா ஸத்³தி⁴ம் அரூபத⁴ம்மா. ஸவிபாகேஸு பட²மே விபாகா சேவ விபாகசித்தஸமுட்டா²னரூபஞ்ச, து³தியே விபாகா சேவ வத்து²ரூபஞ்ச, ததியே விபாகமேவ, சதுத்தே² விபாகசித்தஸமுட்டா²னமேவ, பஞ்சமே வத்து²ரூபமேவ லப்³ப⁴தி.

அஞ்ஞமஞ்ஞமூலகே ச² க⁴டனானி. தேஸு பட²மானி தீணி அவிபாகானி, பச்சி²மானி தீணி ஸவிபாகானி. தேஸு க³ணனா பாகடாயேவ.

461. நிஸ்ஸயமூலகே நிஸ்ஸயபச்சயா ஆரம்மணே தீணீதி வத்து²ம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தகுஸலாதி³வஸேன வேதி³தப்³பா³னி. உபனிஸ்ஸயே ஏகந்தி வத்து²ம் ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயம் கத்வா உப்பன்னாகுஸலம். ஸேஸம் து³மூலகே ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

462-464. இமஸ்மிம் பன நிஸ்ஸயபச்சயே வீஸதி க⁴டனானி. தேஸு புரிமானி ச² க⁴டனானி புரேஜாதஸஹஜாதவஸேன வுத்தானி, ததோ சத்தாரி புரேஜாதவஸேனேவ, ததோ த³ஸ ஸஹஜாதவஸேனேவ. தத்த² பட²மே க⁴டனே தேரஸாதி நிஸ்ஸயபச்சயவிப⁴ங்கே³ வுத்தானேவ. து³தியே அட்டா²தி ஸஹஜாதாதி⁴பதிவஸேன ஸத்த, வத்து²ம் க³ரும் கத்வா அகுஸலஞ்சாதி அட்ட². ததியே ஸத்த இந்த்³ரியபச்சயே லத்³தா⁴னேவ. சதுத்தே² பஞ்ச விப்பயுத்தே லத்³தா⁴னி. பஞ்சமே சத்தாரீதி குஸலாதீ³னி சித்தஸமுட்டா²னானம், வத்து² ச அகுஸலஸ்ஸ. ச²ட்டே² தீணீதி குஸலாதீ³னி சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ. புரேஜாதவஸேன சதூஸு பட²மே தீணீதி வத்து² குஸலாதீ³னம், சக்கா²தீ³னி ச அப்³யாகதஸ்ஸ. து³தியே வத்து²மேவ குஸலாதீ³னம். ததியே ஏகந்தி வத்து² அகுஸலஸ்ஸ. சதுத்தே² சக்கா²தீ³னி விஞ்ஞாணபஞ்சகஸ்ஸ. ஸஹஜாதவஸேன த³ஸ ஸவிபாகாவிபாகவஸேன த்³விதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா ஸஹஜாதமூலகே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³னி.

465. உபனிஸ்ஸயமூலகே ஆரம்மணே ஸத்தாதி ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயே லத்³தா⁴னேவ. அதி⁴பதியா ஸத்தாதி தானேவ. அனந்தரஸமனந்தரேஸு அனந்தரூபனிஸ்ஸயே லத்³தா⁴னேவ. நிஸ்ஸயே ஏகந்தி வத்து² அகுஸலஸ்ஸ. புரேஜாதே ஏகந்தி தஸ்ஸேவ வத்து²ம் வா ஆரம்மணம் வா. ஆஸேவனே தீணி அனந்தரூபனிஸ்ஸயவஸேன. கம்மே த்³வே பகதூபனிஸ்ஸயவஸேன. லோகுத்தரகுஸலசேதனா பன அனந்தரூபனிஸ்ஸயோபி ஹோதி. விப்பயுத்தே ஏகம் ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன, ததா² அத்தி²அவிக³தேஸு. நத்தி²விக³தேஸு ஸத்த அனந்தரஸமானேவ.

466. உபனிஸ்ஸயமூலகானி பன ஸத்த க⁴டனானி ஹோந்தி. தத்த² புரிமானி தீணி ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன வுத்தானி. தத்த² பட²மே ஸத்தாதி குஸலோ குஸலாதீ³னம், ததா² அப்³யாகதோ, அகுஸலோ அகுஸலஸ்ஸேவாதி ஏவம் ஸத்த. து³தியே ஏகந்தி சக்கா²தி³அப்³யாகதம் அகுஸலஸ்ஸ. ததியே வத்து² அகுஸலஸ்ஸ. ததோ பரானி த்³வே அனந்தரூபனிஸ்ஸயவஸேன வுத்தானி. தேஸு க³ணனா பாகடாயேவ. ததோ த்³வே அனந்தரபகதூபனிஸ்ஸயவஸேன வுத்தானி. தத்த² பட²மே லோகியகுஸலாகுஸலசேதனாபச்சயபா⁴வதோ க³ஹேதப்³பா³, து³தியே லோகுத்தரகுஸலாவ.

467-468. புரேஜாதமூலகே ஆரம்மணே தீணீதி அப்³யாகதோ குஸலாதீ³னம். அதி⁴பதியா ஏகந்தி அப்³யாகதோ அகுஸலஸ்ஸ. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² பன ஸத்த க⁴டனானி. தேஸு பட²மம் வத்தா²ரம்மணவஸேன வுத்தம், து³தியம் வத்து²வஸேனேவ, ததியம் ஆரம்மணவஸேன, சதுத்த²ம் வத்து²ஸ்ஸ ஆரம்மணகாலவஸேன, பஞ்சமம் ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன, ச²ட்ட²ம் வத்து²னோ ஆரம்மணாதி⁴பதிகாலவஸேன, ஸத்தமம் சக்கா²தி³வஸேன.

469-472. பச்சா²ஜாதமூலகே வீஸதி பச்சயா ந யுஜ்ஜந்தி, தயோவ யோஜனம் லப⁴ந்தி. ஏகமேவேத்த² க⁴டனம், தம் காயஸ்ஸ குஸலாதீ³னம் வஸேன வேதி³தப்³ப³ம். ஆஸேவனமூலகேபி ஏகமேவ க⁴டனம்.

473-477. கம்மமூலகே அனந்தரே ஏகந்தி மக்³க³சேதனாவஸேன வுத்தம். அஞ்ஞமஞ்ஞே தீணீதி ஏத்த² படிஸந்தி⁴யம் வத்து²பி க³ஹேதப்³ப³ம். உபனிஸ்ஸயே த்³வேதி அனந்தரபகதூபனிஸ்ஸயவஸேன ஹேட்டா² வுத்தானேவ. ஏவம் ஸேஸானிபி ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³னி. ஏத்த² பன ஏகாத³ஸ க⁴டனானி. தத்த² பட²மானி த்³வே பகதூபனிஸ்ஸயானந்தரூபனிஸ்ஸயவிபா⁴க³தோ நானாக்க²ணிககம்மவஸேன வுத்தானி. ததோ பரானி சத்தாரி விபாகாவிபாகதோ ஏகக்க²ணிககம்மவஸேன வுத்தானி. தத்த² பட²மே அரூபேன ஸத்³தி⁴ம் சித்தஸமுட்டா²னரூபம் லப்³ப⁴தி, து³தியே அரூபேன ஸத்³தி⁴ம் வத்து², ததியே அரூபமேவ, சதுத்தே² சித்தஸமுட்டா²னரூபமேவ. படிஸந்தி⁴யம் பன கடத்தாரூபம்பி லப்³ப⁴தி. ததோ பரானி பஞ்ச ஸவிபாகானி, தானி ஹேட்டா² வுத்தனயானேவ. விபாகமூலகே பஞ்ச க⁴டானானி உத்தானத்தா²னேவ.

478-483. ஆஹாரமூலகே ஸத்தாதிஆதீ³னி வுத்தனயானேவ. க⁴டனானி பனேத்த² சதுத்திம்ஸ. தேஸு பட²மானி பஞ்ச விபாகாவிபாகஸாமஞ்ஞதோ வுத்தானி. தத்த² பட²மே சத்தாரோபி ஆஹாரா லப்³ப⁴ந்தி; து³தியே தயோ அரூபாஹாராவ. ததியே வத்து²பி பச்சயுப்பன்னம் ஹோதி, சதுத்தே² தம் பரிஹாயதி. பஞ்சமே ரூபமேவ பச்சயுப்பன்னம். ததோ பரானி பஞ்ச ஸவிபாகக⁴டனானி, தானி ஹேட்டா² வுத்தனயானேவ. ததோ பரானி நவ க⁴டனானி சேதனாஹாரவஸேன வுத்தானி. ததோ பரானி நவ நிராதி⁴பதிவிஞ்ஞாணாஹாரவஸேன. ததோ பரானி ஸாதி⁴பதிவிஞ்ஞாணாஹாரவஸேன ச² க⁴டனானி வுத்தானி. தத்த² தீணி விபாகாவிபாகஸாமஞ்ஞவஸேன வுத்தானி. தீணி விபாகவஸேனேவ. தத்த² லோகியானம் விபாகானம் அபா⁴வதோ வத்து² பரிஹாயதி.

484-495. இந்த்³ரியமூலகே புரேஜாதே ஏகந்தி சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னம் வஸேன அப்³யாகதேன அப்³யாகதம். ஸேஸம் து³மூலகம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். க⁴டனானி பனேத்த² ச² ஸத்ததி. தத்த² பட²மே ஸப்³பா³னிபி இந்த்³ரியானி பச்சயட்டே²ன லப்³ப⁴ந்தி. து³தியே ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் ஹாயதி. ந ஹி தம் நிஸ்ஸயோ ஹோதி. ததியே அரூபிந்த்³ரியானி ரூபானம். சதுத்தே² சக்கா²தீ³னி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம். ததோ பரானி நவ க⁴டனானி ஸஹஜாதஅரூபிந்த்³ரியவஸேன வுத்தானி, ததோ நவ மக்³க³பூ⁴தானம் இந்த்³ரியானம் வஸேன, ததோ நவ ஜா²னங்க³பூ⁴தானம், ததோ நவ ஜா²னமக்³க³பூ⁴தானம், ததோ நவ மனிந்த்³ரியவஸேனேவ, ததோ ஸாதி⁴பதீனி ச², ததோ வீரியவஸேன மக்³க³ஸம்பயுத்தானி ச², ததோ அமோஹஹேதுவஸேன நிராதி⁴பதீனி நவ, ஸாதி⁴பதீனி ச². தேஸு ஸப்³பே³ஸு விபாகபச்சயேன அயுத்தானி ச யுத்தானி ச ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³னி.

496-500. ஜா²னமூலகேபி து³மூலகம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். க⁴டனானி பனேத்த² ச²த்திம்ஸ. தேஸு பட²மானி நவ இந்த்³ரியமக்³க³பா⁴வம் அனாமஸித்வா ஸாதா⁴ரணஜா²னங்க³வஸேனேவ வுத்தானி. ததோ பரானி நவ இந்த்³ரியபூ⁴தஜா²னங்க³வஸேன, ததோ நவ மக்³க³பூ⁴தஜா²னங்க³வஸேன, ததோ நவ இந்த்³ரியமக்³க³பூ⁴தஜா²னங்க³வஸேன. சதூஸுபி சேதேஸு நவகேஸு ஆதி³தோ சத்தாரி சத்தாரி விபாகாவிபாகஸாதா⁴ரணானி. அவஸானே பஞ்ச பஞ்ச விபாகானேவ, தானி ஹேட்டா² வுத்தனயானேவ.

501-508. மக்³க³மூலகேபி து³மூலகம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். க⁴டனானி பனேத்த² ஸத்தபஞ்ஞாஸ. தேஸு பட²மானி நவ இந்த்³ரியஜா²னபா⁴வம் அனாமஸித்வா ஸுத்³தி⁴கமக்³க³வஸேனேவ வுத்தானி. ததோ நவ இந்த்³ரியபூ⁴தமக்³க³வஸேன, ததோ நவ ஜா²னபூ⁴தமக்³க³வஸேன, ததோ நவ இந்த்³ரியஜா²னபூ⁴தமக்³க³வஸேன, ததோ ச² அதி⁴பதிபூ⁴தமக்³க³வஸேன, ததோ நவ நிராதி⁴பதிமக்³க³ஹேதுவஸேன, ததோ ச² ஸாதி⁴பதிமக்³க³ஹேதுவஸேன, தத்த² நவகேஸு பஞ்ச பஞ்ச ச²க்கேஸு தீணி தீணி விபாகானி. ஸேஸானி ஸாதா⁴ரணானி, தானி ஹேட்டா² வுத்தனயானேவ.

509-510. ஸம்பயுத்தமூலகே து³மூலகம் உத்தானத்த²மேவ. ஏத்த² பன த்³வேயேவ க⁴டனானி. தத்த² ஏகம் ஸாதா⁴ரணவஸேன, ஏகம் விபாகவஸேன வுத்தம்.

511-514. விப்பயுத்தமூலகேபி து³மூலகம் உத்தானத்த²மேவ. க⁴டனானி பனேத்த² தேரஸ. தத்த² பட²மே பஞ்சாதி குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ, ததா² அகுஸலோ, அப்³யாகதோ திண்ணன்னம்பி. ஏத்த² ச இமே விப்பயுத்தாத³யோ ஸஹஜாதாபி ஹோந்தி, பச்சா²ஜாதபுரேஜாதாபி. து³தியே புரேஜாதஸஹஜாதாவ ததியே தேயேவ அதி⁴பதிவஸேன. தத்த² குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ ததா² அகுஸலோ, அப்³யாகதோ பன அப்³யாகதஸ்ஸ ச ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன அகுஸலஸ்ஸ சாதி ஏவம் சத்தாரி. சதுத்தே² தீணீதி குஸலாதீ³னி அப்³யாகதஸ்ஸ. இந்த்³ரியானி பனேத்த² ரூபானிபி அரூபானிபி. பஞ்சமே பச்சயா அரூபாவ ச²ட்டே² வத்து²வஸேன ரூபாவ ஸத்தமே குஸலாப்³யாகதானம் விபஸ்ஸனாவஸேன, அகுஸலஸ்ஸ அஸ்ஸாத³னவஸேன வத்து²மேவ. அட்ட²மே ததே³வாகுஸலஸ்ஸ, நவமே சக்கா²தீ³னி அப்³யாகதஸ்ஸ, த³ஸமே குஸலாத³யோ சித்தஸமுட்டா²னானம், ஏகாத³ஸமே படிஸந்தி⁴யம் வத்து² க²ந்தா⁴னம், த்³வாத³ஸமே படிஸந்தி⁴யம் க²ந்தா⁴ கடத்தாரூபானம், தேரஸமே படிஸந்தி⁴யம் க²ந்தா⁴ வத்து²ஸ்ஸ.

515-518. அத்தி²பச்சயமூலகே உபனிஸ்ஸயே ஏகந்தி ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன அப்³யாகதம் அகுஸலஸ்ஸ. ஸேஸம் து³மூலகே உத்தானமேவ. க⁴டனானி பனேத்த² ஏகூனதிம்ஸ. தேஸு பட²மே அரூபவத்தா²ரம்மணமஹாபூ⁴தஇந்த்³ரியாஹாரானம் வஸேன ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதபச்சயா லப்³ப⁴ந்தி. து³தியே பச்சா²ஜாதகப³ளீகாராஹாரா ந லப்³ப⁴ந்தி. பட²மது³தியக⁴டனானேவ அதி⁴பதினா ஸத்³தி⁴ம் உபரி ததியசதுத்தா²னி கதானி. புன பட²மமேவ சதூஹி ஆஹாரேஹி ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமம், ரூபிந்த்³ரியேஹி ஸத்³தி⁴ம் ச²ட்ட²ம், ரூபாரூபிந்த்³ரியேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸத்தமம் கதம். து³தியமேவ வா பன இந்த்³ரியேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸத்தமம் கதம். பட²மது³தியானேவ விப்பயுத்தபச்சயேன ஸத்³தி⁴ம் அட்ட²மனவமானி. தேஸு நவமம் அதி⁴பதினா ஸத்³தி⁴ம் த³ஸமம் கதம். ததோ ஏகாத³ஸமே பச்சயவஸேன வத்து² ஹாயதி. த்³வாத³ஸமே அரூபத⁴ம்மாயேவ பச்சயா, தேரஸமே வத்தா²ரம்மணா, சுத்³த³ஸமே வத்து²மேவ, பன்னரஸமே ஆரம்மணமேவ, ஸோளஸமே வத்து²மேவ ஆரம்மணம், ஸத்தரஸமே பன ததே³வ ஆரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வேன, அட்டா²ரஸமேபி ததே³வ ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன, ஏகூனவீஸதிமே சக்கா²த³யோவ பச்சயா. இமானி ஏகூனவீஸதி பகிண்ணகக⁴டனானி நாம ஸஹஜாதம் அக்³க³ஹேத்வா வுத்தானி. ததோ பரானி த³ஸ ஸஹஜாதவஸேன வுத்தானி.

519. நத்தி²விக³தமூலகேஸு அனந்தரஸமனந்தரமூலகேஸு விய உபனிஸ்ஸயாஸேவனகம்மவஸேன தீணியேவ க⁴டனானி, அவிக³தமூலகம் அத்தி²மூலகஸதி³ஸமேவாதி.

யானி பனேதானி இமஸ்மிம் பஞ்ஹாவாரே க⁴டனானி வுத்தானி, தானி ஸப்³பா³னிபி து³விதா⁴னியேவ – பகிண்ணகதோ ஸஹஜாததோ ச. தத்த² ஸப்³பே³ஸம்பி ஆரம்மணமூலகாதீ³னம் ஆதி³தோ ஸஹஜாதம் அக்³க³ஹேத்வா வுத்தானி பகிண்ணகானி நாம. தானி ஆரம்மணமூலகே பஞ்சபி, அதி⁴பதிமூலகே ச², அனந்தரமூலகே தீணிபி, ததா² ஸமனந்தரமூலகே, நிஸ்ஸயமூலகே த³ஸ, உபனிஸ்ஸயமூலகே ஸத்த, புரேஜாதமூலகே ஸத்த, பச்சா²ஜாதமூலகே ஏகமேவ, ததா² ஆஸேவனமூலகே, கம்மமூலகே த்³வே, ஆஹாரமூலகே ஏகம், இந்த்³ரியமூலகே சத்தாரி, விப்பயுத்தமூலகே நவ, அத்தி²மூலகே ஏகூனவீஸதி, நத்தி²மூலகே தீணிபி, ததா²விக³தமூலகே. அவிக³தமூலகே ஏகூனவீஸதீதி ஸப்³பா³னிபி ஸதஞ்சேவ தீணி ச ஹோந்தி. ஸஹஜாதனிஸ்ஸயபா⁴வேன பனேதானி பகிண்ணகானீதி வுத்தானி.

யானி பன ஸஹஜாதம் லப்³ப⁴ந்தி, தானி ஸஹஜாதக⁴டனானி நாமாதி வுச்சந்தி. தானி ஆரம்மணமூலகே அனந்தரஸமனந்தரபுரேஜாதபச்சா²ஜாதஆஸேவனனத்தி²விக³தமூலகேஸு ந லப்³ப⁴ந்தி. ந ஹி தே பச்சயா ஸஹஜாதானம் பச்சயா ஹோந்தி. யதா² ச ஸஹஜாதானம் ந ஹோந்தி, ததா² ஹேதுஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞவிபாகஜா²னமக்³க³ஸம்பயுத்தபச்சயா. அஸஹஜாதானந்தி ஹேதுமூலகே ஸப்³பா³னி சதுவீஸதிபி க⁴டனானி ஸஹஜாதக⁴டனானேவ. ததா² அதி⁴பதிமூலகே சதுவீஸதி, ஸஹஜாதமூலகே த³ஸபி, அஞ்ஞமஞ்ஞமூலகே ச²பி, நிஸ்ஸயமூலகே த³ஸ, கம்மமூலகே நவ, விபாகமூலகே பஞ்சபி, ஆஹாரமூலகே தேத்திம்ஸ, இந்த்³ரியமூலகே த்³வாஸத்ததி ஜா²னமூலகே ச²த்திம்ஸாபி, மக்³க³மூலகே ஸத்தபஞ்ஞாஸம்பி, ஸம்பயுத்தமூலகே த்³வேபி, விப்பயுத்தமூலகே சத்தாரி, அத்தி²மூலகே த³ஸ, அவிக³தமூலகே த³ஸாதி ஸப்³பா³னிபி தீணி ஸதானி த்³வாத³ஸ ச ஹோந்தி. இதி புரிமானி ஸதம் தீணி ச இமானி ச த்³வாத³ஸுத்தரானி தீணி ஸதானீதி ஸப்³பா³னிபி பஞ்சத³ஸாதி⁴கானி சத்தாரி க⁴டனஸதானி பஞ்ஹாவாரே ஆக³தானி. தேஸு யே யே பச்சயத⁴ம்மா நாமவஸேன ந பாகடா ஹுத்வா பஞ்ஞாயந்தி, தேபி ஹேதுமூலகாதீ³னம் நயானம் ஆதி³தோ விபாகாவிபாகஸாமஞ்ஞதோ வுத்தேஸு க⁴டனேஸு த³ஸ்ஸேதப்³பா³. த்³வாத³ஸேவ ஹி ஹேதூ ச² ஆரம்மணா சத்தாரோ அதி⁴பதயோ சத்தாரோ ஆஹாரா வீஸதி இந்த்³ரியானி ஸத்த ஜா²னங்கா³னி த்³வாத³ஸ மக்³க³ங்கா³னீதி ஏதே பச்சயத⁴ம்மா நாம. தேஸு யே யே த⁴ம்மா ஏகந்தேன குஸலா, ஏகந்தேனேவ அகுஸலா, ஏகந்தேன குஸலவிபாகா, ஏகந்தேனேவாகுஸலவிபாகா, ஏகந்தேனேவ விபாகா, ஏகந்தேனேவ அவிபாகா தே தே ஸாது⁴கம் ஸல்லக்கே²த்வா யே தத்த² விபாகா, தே விபாகக⁴டனேஸு, யே அவிபாகா, தே அவிபாகக⁴டனேஸு யதா²யோக³ம் யோஜேதப்³பா³தி.

பஞ்ஹாவாரஸ்ஸ க⁴டனே அனுலோமக³ணனா.

பச்சனீயுத்³தா⁴ரவண்ணனா

527. இதா³னி பச்சனீயம் ஹோதி. தத்த² யதா² படிச்ச வாராதீ³ஸு ‘‘அகுஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச அகுஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி நஹேதுபச்சயா’’திஆதி³னா நயேன லப்³ப⁴மானா பஞ்ஹா லப்³ப⁴மானானம் பச்சயானம் வஸேன ஸரூபதோவ வித்தா²ரிதா. ஏவம் அவித்தா²ரேத்வா ஏகேன லக்க²ணேன ஸங்கே²பதோ பச்சனீயம் த³ஸ்ஸேதும் த⁴ம்மஸங்கா³ஹகேஹி குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோதிஆதி³னா நயேன அனுலோமதோ குஸலாதீ³னம் பச்சயா உத்³த⁴டா. தே ச கோ² பச்சயா ஸமூஹவஸேன, நோ ஏகேகபச்சயவஸேனேவ; தஸ்மா யே யத்த² ஸமூஹதோ த³ஸ்ஸிதா, தே விப⁴ஜித்வா வேதி³தப்³பா³. ஸப்³பே³பி ஹி இமே சதுவீஸதி பச்சயா அட்ட²ஸு பச்சயேஸு ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. கதரேஸு அட்ட²ஸு? ஆரம்மணே, ஸஹஜாதே, உபனிஸ்ஸயே, புரேஜாதே, பச்சா²ஜாதே, கம்மே, ஆஹாரே, இந்த்³ரியேதி. கத²ம்? ட²பேத்வா ஹி இமே அட்ட² பச்சயே ஸேஸேஸு ஸோளஸஸு ஹேதுபச்சயோ அஞ்ஞமஞ்ஞவிபாகஜா²னமக்³க³ஸம்பயுத்தபச்சயோதி இமே ச² பச்சயா ஏகந்தேன ஸஹஜாதா ஹுத்வா ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ பச்சயபா⁴வதோ ஸஹஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. அனந்தரபச்சயோ ஸமனந்தரஆஸேவனனத்தி²விக³தபச்சயோதி இமே பன பஞ்ச உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³தா⁴ அத்தனோ அனந்தரம் உப்பஜ்ஜமானானஞ்ஞேவ பச்சயபா⁴வதோ அனந்தரூபனிஸ்ஸயலக்க²ணேன உபனிஸ்ஸயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. நிஸ்ஸயபச்சயோ ஸஹஜாதபுரேஜாதபே⁴த³தோ து³விதோ⁴. தத்த² ஸஹஜாதனிஸ்ஸயோ ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ நிஸ்ஸயபச்சயபா⁴வதோ ஸஹஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, புரேஜாதனிஸ்ஸயோ புரேஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி.

அதி⁴பதிபச்சயோபி ஸஹஜாதாதி⁴பதிஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன து³விதோ⁴. தத்த² ஸஹஜாதாதி⁴பதி ஸஹஜாதானம்யேவ அதி⁴பதிபச்சயபா⁴வதோ ஸஹஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. ஆரம்மணாதி⁴பதி ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயோ ஹோதியேவாதி ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயலக்க²ணேன உபனிஸ்ஸயபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. விப்பயுத்தபச்சயோ ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதபே⁴த³தோ திவிதோ⁴. தத்த² ஸஹஜாதவிப்பயுத்தோ ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ விப்பயுத்தபச்சயபா⁴வதோ ஸஹஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. புரேஜாதவிப்பயுத்தோ புரே உப்பஜ்ஜித்வா பச்சா² உப்பஜ்ஜமானானம் பச்சயபா⁴வதோ புரேஜாதே ஸங்க³ஹிதோ. பச்சா²ஜாதவிப்பயுத்தோ பச்சா² உப்பஜ்ஜித்வா புரே உப்பன்னானம் உபத்த²ம்ப⁴னவஸேன பச்சயபா⁴வதோ பச்சா²ஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. அத்தி²பச்சயஅவிக³தபச்சயா ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதஆஹாரிந்த்³ரியானஞ்சேவ அத்தி²அவிக³தேஸு ச ஏகேகஸ்ஸ வஸேன ச²ஹி பே⁴தே³ஹி டி²தா. தத்த² ஸஹஜாதஅத்தி²அவிக³தா ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ அத்தி²அவிக³தபச்சயபா⁴வதோ. ஸஹஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. புரேஜாதா புரே உப்பஜ்ஜித்வா பச்சா² உப்பஜ்ஜமானானம் பச்சயபா⁴வதோ புரேஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. பச்சா²ஜாதா பச்சா² உப்பஜ்ஜித்வா புரே உப்பன்னானம் உபத்த²ம்ப⁴னவஸேன பச்சயபா⁴வதோ பச்சா²ஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. ஆஹாரபூ⁴தா கப³ளீகாராஹாரபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. இந்த்³ரியபூ⁴தா ரூபஜீவிதிந்த்³ரியபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி ஏவம் இமே ஸோளஸ பச்சயா இமேஸு அட்ட²ஸு பச்சயேஸு ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி வேதி³தப்³பா³.

இமேஸம்பி பன அட்ட²ன்னம் பச்சயானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸங்க³ஹோ அத்தி²யேவ. ஆதி³தோ நித்³தி³ட்டோ² ஹி ஆரம்மணபச்சயோ அதி⁴பதிஅனதி⁴பதிபே⁴தே³ன து³விதோ⁴. தத்த² அதி⁴பதிபூ⁴தோ ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயலக்க²ணேன உபனிஸ்ஸயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. அனதி⁴பதிபூ⁴தோ ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்மணபச்சயோவ. கம்மபச்சயோபி ஸஹஜாதனானாக்க²ணிகவஸேன து³விதோ⁴. தத்த² ஸஹஜாதகம்மம் அத்தனா ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ கம்மபச்சயபா⁴வதோ ஸஹஜாதேயேவ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. நானாக்க²ணிககம்மம் ப³லவது³ப்³ப³லவஸேன து³வித⁴ம். தத்த² ப³லவகம்மம் விபாகத⁴ம்மானம் உபனிஸ்ஸயோவ ஹுத்வா பச்சயோ ஹோதீதி உபனிஸ்ஸயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. ப³லவம்பி பன ரூபானம் து³ப்³ப³லஞ்ச அரூபானம் நானாக்க²ணிககம்மபச்சயேனேவ பச்சயோ. ஆஹாரபச்சயோபி ரூபாரூபதோ து³விதோ⁴. தத்த² அரூபாஹாரோ அத்தனா ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ பச்சயோ ஹோதீதி ஸஹஜாதபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. ரூபாஹாரோ ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதானம் பச்சயோ ந ஹோதி. அத்தனோ பன உப்பாத³க்க²ணம் அதிக்கமித்வா டி²திப்பத்தோ ஆஹாரபச்சயதம் ஸாதே⁴தீதி ஆஹாரபச்சயோவ ஹோதி. இந்த்³ரியபச்சயோபி ரூபாரூபதோ து³விதோ⁴. தத்த² அரூபிந்த்³ரியபச்சயோ அத்தனா ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ இந்த்³ரியபச்சயதம் ஸாதே⁴தீதி ஸஹஜாதேயேவ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. ரூபிந்த்³ரியபச்சயோ பன அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴த³தோ து³விதோ⁴. தத்த² அஜ்ஜ²த்தம் இந்த்³ரியபச்சயோ புரே உப்பஜ்ஜித்வா பச்சா² உப்பஜ்ஜமானானம் ஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் இந்த்³ரியபச்சயோ ஹோதீதி புரேஜாதேயேவ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. பா³ஹிரோ இந்த்³ரியபச்சயோ நாம ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம், தம் ஸஹஜாதானம் பச்சயோ ஹோந்தம்பி அனுபாலனமத்தவஸேனேவ ஹோதி, ந ஜனகவஸேனாதி இந்த்³ரியபச்சயோவ ஹோதி. ஏவம் இமே அட்ட² பச்சயா அஞ்ஞமஞ்ஞம்பி ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி வேதி³தப்³பா³. அயம் தாவ அட்ட²ஸு பச்சயேஸு அவஸேஸானம் ஸோளஸன்னஞ்சேவ தேஸம்யேவ ச அட்ட²ன்னம் அஞ்ஞமஞ்ஞவஸேன ஸங்க³ஹனயோ.

இதா³னி இமேஸம் அட்ட²ன்னம் பச்சயானம் ஏகேகஸ்மிம் சதுவீஸதியாபி பச்சயேஸு யே யே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி, தே தே வேதி³தப்³பா³. தத்த² அட்ட²ன்னம் தாவ ஸப்³ப³பட²மே ஆரம்மணபச்சயே ஆரம்மணபச்சயோவ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, ந ஸேஸா தேவீஸதி. து³தியே ஸஹஜாதபச்சயே ஹேதுபச்சயோ ஸஹஜாதாதி⁴பதிபச்சயோ ஸஹஜாதபச்சயோ அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ஸஹஜாதனிஸ்ஸயபச்சயோ ஸஹஜாதகம்மபச்சயோ விபாகபச்சயோ ஸஹஜாதஆஹாரபச்சயோ ஸஹஜாதஇந்த்³ரியபச்சயோ ஜா²னபச்சயோ மக்³க³பச்சயோ ஸம்பயுத்தபச்சயோ ஸஹஜாதவிப்பயுத்தபச்சயோ ஸஹஜாதத்தி²பச்சயோ ஸஹஜாதாவிக³தபச்சயோதி இமே பன்னரஸ பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. ததியே உபனிஸ்ஸயபச்சயே அதி⁴பதிபூ⁴தோ ஆரம்மணபச்சயோ ஆரம்மணபூ⁴தோ அதி⁴பதிபச்சயோ அனந்தரஸமனந்தரஉபனிஸ்ஸயஆஸேவனபச்சயா நானாக்க²ணிகோ ப³லவகம்மபச்சயோ நத்தி²பச்சயோ விக³தபச்சயோதி இமே நவ பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. சதுத்தே² புரேஜாதபச்சயே புரேஜாதனிஸ்ஸயபச்சயோ புரேஜாதபச்சயோ புரேஜாதிந்த்³ரியபச்சயோ புரேஜாதவிப்பயுத்தபச்சயோ புரேஜாதத்தி²பச்சயோ புரேஜாதாவிக³தபச்சயோதி இமே ச² பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. பஞ்சமே பச்சா²ஜாதபச்சயே பச்சா²ஜாதபச்சயோ பச்சா²ஜாதவிப்பயுத்தபச்சயோ பச்சா²ஜாதத்தி²பச்சயோ பச்சா²ஜாதாவிக³தபச்சயோதி இமே சத்தாரோ பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. ச²ட்டே² கம்மபச்சயே நானாக்க²ணிககம்மபச்சயோவ ஸங்க³ஹிதோ. ஸத்தமே ஆஹாரபச்சயே கப³ளீகாராஹாரவஸேனேவ ஆஹாரபச்சயோ ஆஹாரத்தி²பச்சயோ ஆஹாராவிக³தபச்சயோதி இமே தயோ பச்சயா ஸங்க³ஹிதா. அட்ட²மே இந்த்³ரியபச்சயே ரூபஜீவிதிந்த்³ரியபச்சயோ இந்த்³ரியத்தி²பச்சயோ இந்த்³ரியாவிக³தபச்சயோதி இமே தயோ பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. ஏவம் இமேஸம் அட்ட²ன்னம் பச்சயானம் ஏகேகஸ்மிம் இமே சிமே ச பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³தாதி ஞத்வா யே யத்த² ஸங்க³ஹம் க³தா, தே தஸ்ஸ க³ணனேன க³ஹிதாவ ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³.

ஏவம் ஸப்³ப³பச்சயஸங்கா³ஹகானம் இமேஸம் அட்ட²ன்னம் பச்சயானம் வஸேன ஏகூனபஞ்ஞாஸாய பஞ்ஹேஸு இமஸ்மிம் பச்சனீயே ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ’’திஆத³யோ இமே பன்னரஸ பஞ்ஹா உத்³த⁴ரித்வா விஸ்ஸஜ்ஜிதா. தத்த² குஸலோ குஸலஸ்ஸ, குஸலோ அகுஸலஸ்ஸ, குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலோ குஸலாப்³யாகதஸ்ஸாதி குஸலாதி³கா சத்தாரோ பஞ்ஹா; ததா² அகுஸலாதி³கா; அப்³யாகதோ பன அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதோ அகுஸலஸ்ஸாதி அப்³யாகதாதி³கா தயோ; குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச குஸலஸ்ஸ; ததா² அப்³யாகதஸ்ஸ; அகுஸலோ ச அப்³யாகதோ ச அகுஸலஸ்ஸ; ததா² அப்³யாகதஸ்ஸாதி து³மூலகேகாவஸானா சத்தாரோ ஹோந்தி. தேஸு பட²மே பஞ்ஹே யேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், தே ஸப்³பே³ ஸங்க³ஹேத்வா தயோ பச்சயா வுத்தா. து³தியே த்³வே, ததியே பஞ்ச, சதுத்தே² ஏகோவ பஞ்சமே தயோ, ச²ட்டே² த்³வே, ஸத்தமே பஞ்ச, அட்ட²மே ஏகோவ நவமே ஸத்த, த³ஸமே தயோ, ஏகாத³ஸமே தயோ, த்³வாத³ஸமே த்³வே, தேரஸமே சத்தாரோ, சுத்³த³ஸமே த்³வே, பன்னரஸமேபி சத்தாரோவ. தே ‘‘ஸஹஜாதபச்சயேனா’’தி அவத்வா ‘‘ஸஹஜாதம் பச்சா²ஜாத’’ந்தி வுத்தா. தத்த² காரணம் பரதோ வக்கா²ம.

ஸமாஸதோ பனேத்த² ஏகோ த்³வே தயோ சத்தாரோ பஞ்ச ஸத்தாதி ச²ளேவ பச்சயபரிச்சே²தா³ ஹோந்தி. அயம் பஞ்ஹாவாரஸ்ஸ பச்சனீயே உக்கட்ட²வஸேன பஞ்ஹாபரிச்சே²தோ³ சேவ தே தே பச்சயே ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதபச்சயபரிச்சே²தோ³ ச. ‘‘ந ஹேதுபச்சயோ’’திஆதீ³ஸு ஹி சதுவீஸதியாபி பச்சயபச்சனீயேஸு ஏகபச்சனீயேபி இதோ உத்³த⁴ம் பஞ்ஹா வா பச்சயா வா ந லப்³ப⁴ந்தி, ஹேட்டா² லப்³ப⁴ந்தி. தஸ்மா யேஸு பஞ்ஹேஸு ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ ச அப்³யாகதஸ்ஸ ச த⁴ம்மஸ்ஸ ஸஹஜாதபச்சயேன பச்சயோ’’தி ஏவம் ஏகோவ பச்சயோ ஆக³தோ, தஸ்மிம் பச்சயே படிக்கி²த்தே தே பஞ்ஹா பரிஹாயந்தி. யஸ்மிம் பன பஞ்ஹே ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’தி ஏவம் த்³வே பச்சயா ஆக³தா. தத்த² நாரம்மணபச்சயாதி ஏவம் ஏகஸ்மிம் பச்சயே படிக்கி²த்தேபி இதரஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ வஸேன ஸோ பஞ்ஹோ லப்³ப⁴தேவ. தேஸு பன த்³வீஸுபி பச்சயேஸு படிக்கி²த்தேஸு ஸோ வாரோ பச்சி²ஜ்ஜதி. ஏவமேவ யேஸு பஞ்ஹேஸு தயோ சத்தாரோ பஞ்ச ஸத்த வா லப்³ப⁴ந்தி, தேஸு ட²பேத்வா படிக்கி²த்தே பச்சயே அவஸேஸானம் வஸேன தே பஞ்ஹா லப்³ப⁴ந்தியேவ. ஸப்³பே³ஸு பன பச்சயேஸு படிக்கி²த்தேஸு ஸப்³பே³பி தே வாரா பச்சி²ஜ்ஜந்தீதி இத³மேவ சேத்த² லக்க²ணம். இமினா லக்க²ணேன ஆதி³தோ பட்டா²ய தேஸு தேஸு பஞ்ஹேஸு ஸங்கி²பித்வா வுத்தபச்சயானம் பபே⁴தோ³ ச தஸ்மிம் தஸ்மிம் பச்சனீயே தேஸம் தேஸம் பஞ்ஹானம் பரிஹானி ச வேதி³தப்³பா³.

தத்ராயம் வித்தா²ரகதா² – பட²மபஞ்ஹே தாவ தீஹி பச்சயேஹி ஏகூனவீஸதி பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. கத²ம்? குஸலோ ஹி குஸலஸ்ஸ புரேஜாதபச்சா²ஜாதவிபாகவிப்பயுத்தேஹேவ பச்சயோ ந ஹோதி, ஸேஸேஹி வீஸதியா ஹோதி, தேஸு ஆரம்மணபச்சயோ ஏகோவ ஸஹஜாதே பன ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகவஸேன பன்னரஸ பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி வுத்தா. தேஸு ஹேதுபச்சயே படிக்கி²த்தே சுத்³த³ஸ ஹோந்தி. குஸலோ பன குஸலஸ்ஸ நேவ விபாகபச்சயோ ந, விப்பயுத்தபச்சயோதி தே த்³வே அபனேத்வா ஸேஸே த்³வாத³ஸ ஸந்தா⁴ய ஸஹஜாதபச்சயேன பச்சயோதி வுத்தம். உபனிஸ்ஸயபச்சயேபி ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகவஸேன நவ பச்சயா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி வுத்தா. தேஸு அதி⁴பதிபூ⁴தோ ஆரம்மணபச்சயோ ஆரம்மணபூ⁴தோ ச அதி⁴பதிபச்சயோ ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன உபனிஸ்ஸயமேவ அனுபவிட்டோ². குஸலோ பன குஸலஸ்ஸ நானாக்க²ணிககம்மபச்சயோ ந ஹோதீதி தம் அபனேத்வா ஸேஸே ச² ஸந்தா⁴ய உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோதி வுத்தம். ஏவம் பட²மபஞ்ஹே தீஹி பச்சயேஹி ஏகூனவீஸதிபச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. தேஸு இமஸ்மிம் ஹேதுபச்சனீயே ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ நஹேதுபச்சயேன பச்சயோதி தா³னம் த³த்வா ஸீலம் ஸமாதி³யித்வா உபோஸத²கம்மம் கத்வா தம் பச்சவேக்க²தி, புப்³பே³ ஸுசிண்ணானி பச்சவேக்க²தீ’’தி ஏவமாதி³னா ஆரம்மணபச்சயாதீ³ஸு வுத்தனயேனேவ உத்³த⁴ரித்வா பாளி த³ஸ்ஸேதப்³பா³.

ஆரம்மணபச்சயே பன படிக்கி²த்தே தஸ்ஸ வித்தா²ரம் அபனேத்வா ஹேதுபச்சயவித்தா²ரம் பக்கி²பித்வா ஸாயேவ பாளி த³ஸ்ஸேதப்³பா³, ஸேஸபச்சயபடிக்கே²பேஸுபி ஏஸேவ நயோ. தஸ்மிம் பன பச்சயே படிக்கி²த்தே யே வாரா பரிஹாயந்தி, தே பரதோ வக்கா²ம.

து³தியபஞ்ஹே பன த்³வீஹி பச்சயேஹி தயோ பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. கத²ம்? குஸலோ ஹி அகுஸலஸ்ஸ அனந்தராதி³வஸேன பச்சயோ ந ஹோதி. தஸ்மா தே அபனேத்வா ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன ஸங்க³ஹிதம் ஆரம்மணாதி⁴பதிஞ்சேவ பகதூபனிஸ்ஸயஞ்ச ஸந்தா⁴ய உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோதி வுத்தம். தஸ்மா ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்மணபச்சயோ ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன அதி⁴பதிபச்சயோ உபனிஸ்ஸயபச்சயோதி து³தியபஞ்ஹே த்³வீஹி பச்சயேஹி இமே தயோ பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³.

ததியபஞ்ஹே பன பஞ்சஹி பச்சயேஹி அட்டா²ரஸ பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. கத²ம்? குஸலோ ஹி அப்³யாகதஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞபுரேஜாதாஸேவனவிபாகஸம்பயுத்தேஹியேவ பச்சயோ ந ஹோதி, ஸேஸேஹி ஏகூனவீஸதியா ஹோதி. தேஸு ஆரம்மணபச்சயோ ஏகோ. யஸ்மா பன குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞவிபாகஸம்பயுத்தவஸேன பச்சயோ ந ஹோதி, ஹேதுபச்சயோ படிக்கி²த்தோ, கம்மபச்சயோ விஸும் க³ஹிதோ, தஸ்மா இமே பஞ்ச அபனேத்வா ஸஹஜாதேன த³ஸ பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. உபனிஸ்ஸயேன ஹேட்டா² வுத்தேஸு ச²ஸு ட²பேத்வா ஆஸேவனம் ஸேஸா பஞ்ச. பச்சா²ஜாதோ ஏகோவ ததா² ஸஹஜாதனானாக்க²ணிகவஸேன து³விதோ⁴பி கம்மபச்சயோதி ஏவம் ததியபஞ்ஹே பஞ்சஹி பச்சயேஹி இமே அட்டா²ரஸ பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³.

சதுத்த²பஞ்ஹே பன ஏகேன பச்சயேன த³ஸ. கத²ம்? குஸலோ ஹி குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதே வுத்தேஸு பன்னரஸஸு அஞ்ஞமஞ்ஞவிபாகஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தேஹி பச்சயோ ந ஹோதி, ஹேதுபச்சயோ படிக்கி²த்தோ. இதி இமே பஞ்ச அபனேத்வா ஸேஸா த³ஸ பச்சயா ஏத்த² ஏகேன பச்சயேன த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³.

528. யதா² ச இமேஸு குஸலாதி³கேஸு சதூஸு, ததா² அகுஸலாதி³கேஸுபி சதூஸு பஞ்ஹேஸு தேஹி தேஹி பச்சயேஹி தே தேயேவ பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³.

529. ததோ பரானம் அப்³யாகதாதீ³னம் திண்ணம் பஞ்ஹானம் பட²மபஞ்ஹே ஸத்தஹி பச்சயேஹி தேவீஸதி பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. கத²ம்? அப்³யாகதோ ஹி அப்³யாகதஸ்ஸ சதுவீஸதியாபி பச்சயேஹி பச்சயோ ஹோதி. ஹேதுபச்சயே பன படிக்கி²த்தே தேவீஸதி ஹோந்தி. தேஸு ஆரம்மணபச்சயோ ஏகோவ. யஸ்மா பனேத்த² அஸஹஜாதானம்பி ஸங்க³ஹணத்த²ம் ஆஹாரிந்த்³ரியபச்சயா விஸும் க³ஹிதா. தஸ்மா இமே தயோ அபனேத்வா ஸஹஜாதேன த்³வாத³ஸ பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. உபனிஸ்ஸயேன ஹேட்டா² வுத்தா ச², புரேஜாதோ ஏகோவ ததா² பச்சா²ஜாதஆஹாரிந்த்³ரியபச்சயாதி ஏவமேத்த² ஸத்தஹி பச்சயேஹி இமே தேவீஸதி பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. து³தியே தீஹி பச்சயேஹி த்³வாத³ஸ த³ஸ்ஸிதா. கத²ம்? ஆரம்மணபச்சயோ ஏகோ, உபனிஸ்ஸயேன பன ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன ஆரம்மணாதி⁴பதிஅனந்தரஸமனந்தரனத்தி²விக³தஉபனிஸ்ஸயபச்சயோதி ச² த³ஸ்ஸிதா. புரேஜாதேன புரேஜாதனிஸ்ஸயவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தா பஞ்சாதி ஏவமேத்த² தீஹி பச்சயேஹி இமே த்³வாத³ஸ பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. ததியேபி ஏஸேவ நயோ.

530. ததோ பரானம் து³கமூலகானம் சதுன்னம் பஞ்ஹானம் பட²மபஞ்ஹே ‘‘ஸஹஜாதபச்சயேன புரேஜாதபச்சயேனா’’தி அவத்வா ‘‘ஸஹஜாதம் புரேஜாத’’ந்தி வுத்தேஹி த்³வீஹி நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தவஸேன தயோ பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. குஸலா ஹி க²ந்தா⁴ வத்து²னா ஸத்³தி⁴ம் ஏகதோ குஸலஸ்ஸ பச்சயபா⁴வம் ஸாத⁴யமானா கிஞ்சாபி ஸஹஜாதா, ஸஹஜாதபச்சயா பன ந ஹோந்தி வத்து²மிஸ்ஸகத்தா. தஸ்மா தேஸம் ஸஹஜாதானம் நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தானம் வஸேன ஸஹஜாதந்தி வுத்தம். வத்து²ம்ஹிபி ஏஸேவ நயோ. தம்பி ஹி கிஞ்சாபி புரேஜாதம், க²ந்த⁴மிஸ்ஸகத்தா பன புரேஜாதபச்சயோ ந ஹோதி. கேவலம் புரேஜாதானம் நிஸ்ஸயாதீ³னம் வஸேன புரேஜாதந்தி வுத்தம்.

து³தியபஞ்ஹே ‘‘ஸஹஜாதம் பச்சா²ஜாதம் ஆஹாரம் இந்த்³ரிய’’ந்தி வுத்தேஹி சதூஹிபி ஸஹஜாதனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தவஸேன சத்தாரோ பச்சயா த³ஸ்ஸிதா. இமஸ்மிஞ்ஹி வாரே ஸஹஜாதபச்சயோ லப்³ப⁴தி, பச்சா²ஜாதபச்சயாத³யோ ந லப்³ப⁴ந்தி. பச்சா²ஜாதானம் பன ஆஹாரிந்த்³ரியஸங்கா²தானஞ்ச அத்தி²அவிக³தானம் வஸேனேதம் வுத்தம். குஸலா ஹி க²ந்தா⁴ அப்³யாகதா ச மஹாபூ⁴தா உபாதா³ரூபானம் ஸஹஜாதபச்சயேன நிஸ்ஸயபச்சயேன அத்தி²அவிக³தபச்சயேஹீதி சதுதா⁴ பச்சயா ஹோந்தி. பச்சா²ஜாதா பன குஸலா தேஹியேவ பூ⁴தேஹி ஸத்³தி⁴ம் தேஸஞ்ஞேவ உபாதா³ரூபானம் அத்தி²அவிக³தவஸேன பச்சயோ. கப³ளீகாராஹாரோபி பச்சா²ஜாதேஹி குஸலேஹி ஸத்³தி⁴ம் புரேஜாதஸ்ஸ காயஸ்ஸ அத்தி²அவிக³தவஸேனேவ பச்சயோ. ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம்பி பச்சா²ஜாதேஹி குஸலேஹி ஸத்³தி⁴ம் கடத்தாரூபானம் அத்தி²அவிக³தபச்சயேனேவ பச்சயோ. இதி இமம் சதுதா⁴ பச்சயபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸஹஜாதம் பச்சா²ஜாதம், ஆஹாரம் இந்த்³ரிய’’ந்தி இத³ம் வுத்தம். பச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியபச்சயா பனேத்த² ந லப்³ப⁴ந்தியேவ. பரதோ அகுஸலமிஸ்ஸகபஞ்ஹாத்³வயேபி ஏஸேவ நயோதி. ஏவமேத்த² தேஸு தேஸு பஞ்ஹேஸு ஸங்கி²பித்வா வுத்தபச்சயானம் பபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. தஸ்மிம் தஸ்மிம் பன பச்சயே தேஸம் தேஸம் பஞ்ஹானம் பரிஹானாபரிஹானிம் பரதோ ஆவிகரிஸ்ஸாமாதி.

பச்சனீயுத்³தா⁴ரஸ்ஸ அத்த²வண்ணனா.

பச்சனீயக³ணனவண்ணனா

532. இதா³னி ஏதே ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸா’’திஆத³யோ அனுலோமவஸேன பன்னரஸ வாரா த³ஸ்ஸிதா. யஸ்மா பச்சனீயேபி ஏதேயேவ, ந இதோ உத்³த⁴ம்; ஹேட்டா² பன ஹோந்தி, தஸ்மா யஸ்ஸ யஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ பச்சனீயே யே யே வாரா லப்³ப⁴ந்தி, தே தே ஆதி³தோ பட்டா²ய க³ணனவஸேன த³ஸ்ஸேதும் நஹேதுயா பன்னரஸாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

தத்த² நஹேதுயா ஸப்³பே³ஸம்பி யதா²த³ஸ்ஸிதானம் பச்சயானம் வஸேன பன்னரஸ லப்³ப⁴ந்தி. நாரம்மணே ஸஹஜாதே ஹேதுபச்சயோ பவிஸதி. தஸ்மிம் தஸ்மிம் வாரே ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்மணபச்சயோ பரிஹாயதி, ஸேஸபச்சயவஸேன தே வாரா விஸ்ஸஜ்ஜனம் லப⁴ந்தி. யதா² ச நாரம்மணே, ஏவம் ஸேஸேஸுபி. ஸஹஜாதே ஹேதுபச்சயோ பவிஸதி. தஸ்மிம் தஸ்மிஞ்ச வாரே நஉபனிஸ்ஸயே நஅனந்தரேதி ஏவம் பச்சனீயதோ டி²தா பச்சயா பரிஹாயந்தி, அவஸேஸபச்சயவஸேன தே தே வாரா விஸ்ஸஜ்ஜனம் லப⁴ந்தி. நஸஹஜாதே பன ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ ச அப்³யாகதஸ்ஸ ச, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ ச அப்³யாகதஸ்ஸ ச, குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச த⁴ம்மா குஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ ச அப்³யாகதோ ச த⁴ம்மா அகுஸலஸ்ஸாதி இமே சத்தாரோ வாரா பரிஹாயந்தி. ஏதேஸஞ்ஹி சதுன்னம் புரிமேஸு த்³வீஸு ஸஹஜாதபச்சயேன பச்சயோதி ஏகாத³ஸன்னம் பச்சயானம் வஸேன ஏகோவ பச்சயஸங்க³ஹோ வுத்தோ. தே தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே அஞ்ஞேனாகாரேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி. பச்சி²மேஸு த்³வீஸு நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தபச்சயே ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸஹஜாதம் புரேஜாத’’ந்தி வுத்தம். தே ஸஹஜாதே படிக்கி²த்தே அவஸேஸானம் ஹேதுஆதீ³னஞ்ச புரேஜாதானஞ்சேவ நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தானம் வஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி, தஸ்மா இமே சத்தாரோபி வாரா பரிஹாயந்தி. அவஸேஸானம் வஸேன ‘‘ஏகாத³ஸா’’தி வுத்தம்.

தத்த² ஸியா – யதா² ஹேதும்ஹி படிக்கி²த்தே ஸேஸானம் அதி⁴பதிஆதீ³னம் வஸேன தே வாரா லத்³தா⁴, ஏவம் ஸஹஜாதே படிக்கி²த்தே அவஸேஸானம் ஹேதுஆதீ³னம் வஸேன கஸ்மா ந லப்³ப⁴ந்தீதி? நிப்பதே³ஸத்தா. ஹேதுஆத³யோ ஹி ஸஹஜாதானம் ஏகதே³ஸமத்ததோ ஸப்பதே³ஸா, தஸ்மா தேஸு படிக்கி²த்தேஸு அஞ்ஞேஸம் வஸேன தே வாரா லப்³ப⁴ந்தி. ஸஹஜாதோ பன நிப்பதே³ஸோ ஸப்³பே³பி ஹேதுஆத³யோ க³ண்ஹாதி, தஸ்மா தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே ஸப்³பே³பி தே படிக்கி²த்தா ஹோந்தி. ந ஹி அஸஹஜாதா ஹேதுபச்சயாத³யோ நாம அத்தி². இதி ஸஹஜாதஸ்ஸ நிப்பதே³ஸத்தா தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே ஸப்³பே³பி தே உபோ⁴பி வாரா ந லப்³ப⁴ந்தி. ‘‘ஸஹஜாதம் புரேஜாத’’ந்தி விஸ்ஸஜ்ஜிதவாரேஸு பன கிஞ்சாபி ஸஹஜாதபச்சயோயேவ நத்தி², யஸ்மா பனேத்த² ஸஹஜாதாவ அரூபக்க²ந்தா⁴ நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தவஸேன பச்சயா, ஸஹஜாதே ச படிக்கி²த்தே ஏகந்தேன ஸஹஜாதனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தா படிக்கி²த்தா ஹோந்தி, தஸ்மா தஸ்ஸ படிக்கி²த்தத்தா தேபி வாரா ந லப்³ப⁴ந்தீதி ஏவம் ஸப்³ப³தா²பேத்த² இமே சத்தாரோ வாரா பரிஹாயந்தி. அவஸேஸானஞ்ஞேவ வஸேன ஏகாத³ஸாதி வுத்தம்.

நஅஞ்ஞமஞ்ஞனனிஸ்ஸயனஸம்பயுத்தேபி தேயேவ வாரா பரிஹாயந்தி. கஸ்மா? ஸஹஜாதக³திகத்தா. யதே²வ ஹி அரூபத⁴ம்மபூ⁴தோ ஸஹஜாதபச்சயோ நிப்பதே³ஸேன சத்தாரோ அரூபக்க²ந்தே⁴ க³ண்ஹாதி, ததா² அஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஸம்பயுத்தாபீதி ஸஹஜாதக³திகத்தா ஏதேஸுபி படிக்கி²த்தேஸு தே வாரா ந லப்³ப⁴ந்தீதி வேதி³தப்³பா³. தேன வுத்தம் நஅஞ்ஞமஞ்ஞே ஏகாத³ஸ, நனிஸ்ஸயே ஏகாத³ஸ, நஸம்பயுத்தே ஏகாத³ஸாதி.

தத்த² ஸியா – கிஞ்சாபி இமே அவிஸேஸேன குஸலாதி³பே⁴தா³னம் சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம் ஸங்கா³ஹகத்தா ஸஹஜாதக³திகா, குஸலோ பன குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ ட²பேத்வா ஸஹஜாதபச்சயம் அஞ்ஞதா² பச்சயோவ ந ஹோதி, தஸ்மா தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே ஸோ வாரோ பரிஹாயது. குஸலோ பன குஸலாப்³யாகதானம் நேவ அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ஹோதி, தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே ஸோ வாரோ கஸ்மா பரிஹாயதீதி? அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயத⁴ம்மவஸேன பவத்திஸப்³பா⁴வதோ. யதே²வ ஹி குஸலாப்³யாகதா குஸலஸ்ஸ ஸஹஜாதபச்சயோவ ந ஹோந்தி. ஸஹஜாதத⁴ம்மவஸேன பன நிஸ்ஸயபச்சயாதீ³ஹி பவத்திஸப்³பா⁴வதோ தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே ஸோ வாரோ பரிஹாயதி, ஏவமிதா⁴பி அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயத⁴ம்மவஸேன ஸஹஜாதாதீ³ஹி பவத்திஸப்³பா⁴வதோ தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே ஸோ வாரோ பரிஹாயதி. நஅஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயேன பச்சயோதி பத³ஸ்ஸ ஹி அயமத்தோ² – யே த⁴ம்மா அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயஸங்க³ஹம் க³தா, ந தேஹி பச்சயோ. குஸலோ ச குஸலாப்³யாகதானம் ஸஹஜாதாதி³வஸேன பச்சயோ ஹோந்தோ அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயத⁴ம்மேஹேவ பச்சயோ ஹோதி, தஸ்மா தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே ஸோ வாரோ பரிஹாயதி. யதா² ச ஸோ வாரோ, ததா² ஸேஸாபி தயோதி சத்தாரோபி தே வாரா பரிஹாயந்தி.

நனிஸ்ஸயே ஏகாத³ஸாதி ஏத்தா²பி யஸ்மா தேஸம் வாரானம் ஏகேந்தேன ஸஹஜாதபச்சயத⁴ம்மாவ நிஸ்ஸயபூ⁴தா, தஸ்மா நிஸ்ஸயே படிக்கி²த்தே பரிஹாயந்தி. நபுரேஜாதே தேரஸாதி ஸஹஜாதம் புரேஜாதந்தி வுத்தவிஸ்ஸஜ்ஜனே த்³விமூலகே த்³வே அபனேத்வா தேரஸ. யதா² ஹி தே ஸஹஜாதே படிக்கி²த்தே புரேஜாதானஞ்ஞேவ நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தானம் வஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி, ததா² புரேஜாதேபி படிக்கி²த்தே ஸஹஜாதானஞ்ஞேவ நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தானம் வஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி, தஸ்மா தே அபனேத்வா தேரஸாதி வேதி³தப்³பா³.

நபச்சா²ஜாதே பன்னரஸாதி ஏத்த² ‘‘பச்சா²ஜாதபச்சயேன பச்சயோ’’தி வா ‘‘ஸஹஜாதம் பச்சா²ஜாதம் ஆஹாரம் இந்த்³ரிய’’ந்தி வா ஆக³தட்டா²னேஸு ட²பேத்வா பச்சா²ஜாதம் அவஸேஸவஸேனபி தே பஞ்ஹா லப்³ப⁴ந்தி, தஸ்மா பன்னரஸேவ வுத்தா. நகம்மேதிஆதீ³ஸு யஸ்மா கம்மவிபாகாஹாரிந்த்³ரியஜா²னமக்³கா³பி குஸலாதி³பே⁴தா³னம் சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம் ஏகதே³ஸோவ தஸ்மா ட²பேத்வா தே த⁴ம்மே அவஸேஸத⁴ம்மவஸேன ஸஹஜாதத⁴ம்மா பச்சயா ஹோந்தீதி ஏகம்பி பஞ்ஹாவிஸ்ஸஜ்ஜனம் ந பரிஹீனம். நஸம்பயுத்தே ஏகாத³ஸாதி யஸ்மா தேஸு சதூஸு வாரேஸு ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ஸஹஜாதாதி³பச்சயேன பச்சயா ஹோந்தி, தஸ்மா ஸம்பயுத்தபச்சயபடிக்கே²பேன தேயேவ வாரா பரிஹாயந்தீதி வேதி³தப்³பா³. நவிப்பயுத்தே நவாதி து³மூலகஏகாவஸானா சத்தாரோ ஏகமூலகது³காவஸானா த்³வே சாதி இமே ச² வாரா ஏகந்தேன விப்பயுத்தபச்சயத⁴ம்மேஹி யுத்தா. தேஹி ஸஹஜாதாதி³வஸேன பச்சயா ஹோந்தி, தஸ்மா விப்பயுத்தே படிக்கி²த்தே ஸப்³பே³பி தே பரிஹாயந்தீதி நவேவ லப்³ப⁴ந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘நவிப்பயுத்தே நவா’’தி. நோஅத்தி²னோஅவிக³தேஸுபி தேயேவ வேதி³தப்³பா³. ஏகந்தேன ஹி தே வாரா அத்தி²அவிக³தபச்சயத⁴ம்மயுத்தா, தஸ்மா தே தேஸம் படிக்கே²பே பரிஹாயந்தி. யேபி லப்³ப⁴ந்தி, தேஸு ஆரம்மணவஸேன அனந்தராதி³வஸேன வா விஸ்ஸஜ்ஜனானி காதப்³பா³னி. ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதஆஹாரிந்த்³ரியபே⁴த³தோ பஞ்சன்னம் அத்தி²அவிக³தானம் விப்பயுத்தத⁴ம்மானம் வா வஸேன ந காதப்³பா³னீதி.

533. ஏவம் பச்சனீயே லத்³த⁴வாரே க³ணனதோ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி து³மூலகாதி³வஸேன பச்சயக³ணனம் த³ஸ்ஸேதும் நஹேதுபச்சயா நாரம்மணே பன்னரஸாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² நஹேதுமூலகது³கேஸு அதிரேகக³ணனோ ஊனதரக³ணனேன ஸத்³தி⁴ம் யோஜிதோ ஊனதரக³ணனோவ ஹோதி.

திமூலகே நஉபனிஸ்ஸயே தேரஸாதி குஸலோ அகுஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ குஸலஸ்ஸாதி த்³வே வாரா பரிஹாயந்தி. கஸ்மா? நாரம்மணேன ஸத்³தி⁴ம் நஉபனிஸ்ஸயஸ்ஸ க⁴டிதத்தா. ஆரம்மணவஸேன ஹி உபனிஸ்ஸயவஸேன ச இமேஸம் பவத்தி. தஞ்ச உப⁴யம் படிக்கி²த்தம். ஆரம்மணாதி⁴பதி ச ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயக்³க³ஹணேன க³ஹிதோ ஹோதியேவ.

ச²மூலகேபி நஉபனிஸ்ஸயே தேரஸாதி தேயேவ தேரஸ. ஸத்தமூலகே பன நஉபனிஸ்ஸயே ஸத்தாதி நஸஹஜாதேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டிதத்தா தத்த² பரிஹீனேஹி சதூஹி ஸத்³தி⁴ம் ‘‘குஸலோ குஸலஸ்ஸ, குஸலோ அகுஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ அகுஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ குஸலஸ்ஸா’’தி இமே அனந்தரூபனிஸ்ஸயபகதூபனிஸ்ஸயவஸேன பவத்தமானா சத்தாரோதி அட்ட² பரிஹாயந்தி, தஸ்மா அவஸேஸானம் வஸேன ஸத்தாதி வுத்தம். நபுரேஜாதே ஏகாத³ஸாதி நஸஹஜாதேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டிதத்தா ஏகாத³ஸ. நபச்சா²ஜாதே நவாதி தேஸு ஏகாத³ஸஸு ஸஹஜாதம் பச்சா²ஜாதம் ஆஹாரம் இந்த்³ரியந்தி லத்³த⁴விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு து³மூலகே அப்³யாகதந்தே த்³வே வாரே அபனேத்வா. தே ஹி ஸஹஜாதே படிக்கி²த்தேபி பச்சா²ஜாதவஸேன அபரிஹீனா. ஸஹஜாதேன பன ஸத்³தி⁴ம் பச்சா²ஜாதே படிக்கி²த்தே பரிஹாயந்தீதி ஸேஸானம் வஸேன நவாதி வுத்தம். அட்ட²மூலகே நனிஸ்ஸயே ஏகாத³ஸாதி ஸப்³ப³ம் ஹேட்டா² வுத்தஸதி³ஸமேவ. நவமூலகே நஉபனிஸ்ஸயே பஞ்சாதி குஸலாத³யோ அப்³யாகதந்தா தயோ து³மூலகா அப்³யாகதந்தா த்³வே சாதி பஞ்ச. தேஸு நானாக்க²ணிககம்மகப³ளீகாராஹாரரூபஜீவிதிந்த்³ரியபச்சா²ஜாதத⁴ம்மவஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

த³ஸமூலகே நபுரேஜாதே பஞ்சாதிஆதீ³ஸுபி தேயேவ. நபச்சா²ஜாதே தீணீதி பச்சா²ஜாதவஸேன லப்³ப⁴மானே து³மூலகே அப்³யாகதந்தே த்³வே அபனேத்வா அவஸேஸா. நவிப்பயுத்தேபி தேயேவ தயோ. நோஅத்தி²யா த்³வேதி நானாக்க²ணிககம்மவஸேன குஸலஞ்ச அகுஸலஞ்ச கடத்தாரூபஸ்ஸ. விபாகம் பனேத்த² நஉபனிஸ்ஸயேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டிதத்தா ந லப்³ப⁴தி. ஏகாத³ஸமூலகே ஹேட்டா² வுத்தஸதி³ஸாவ க³ணனா. த்³வாத³ஸமூலகே நகம்மே ஏகந்தி அப்³யாகதேன அப்³யாகதம். தத்த² ச ஆஹாரிந்த்³ரியவஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் வேதி³தப்³ப³ம். தேரஸமூலகாதீ³ஸுபி ஸப்³ப³த்த² ஏகந்தி ஆக³தட்டா²னே இத³மேவ க³ஹேதப்³ப³ம். நாஹாரே பன இந்த்³ரியவஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் வேதி³தப்³ப³ம். நஇந்த்³ரியே ஆஹாரவஸேன. சுத்³த³ஸமூலகாதீ³ஸு நகம்மேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டிதத்தா நோஅத்தி²னோஅவிக³தா ந லப்³ப⁴ந்தீதி ந வுத்தா. நாஹாரபச்சயா நஜா²னபச்சயாதி நஇந்த்³ரியம் அபனேத்வா வுத்தம். தஸ்மா தத்த² இந்த்³ரியவஸேன ஏகம் வேதி³தப்³ப³ம். நவிபாகபச்சயா நஇந்த்³ரியபச்சயாதி நாஹாரம் அபனேத்வா வுத்தம், தஸ்மா தத்த² ஆஹாரவஸேன ஏகம் வேதி³தப்³ப³ம். இமேஸு பன த்³வீஸு பச்சனீயதோ டி²தேஸு க³ணனா நாம நத்தி², தஸ்மா ஏகதோ ந த³ஸ்ஸிதாதி.

நஹேதுமூலகம்.

534. நாரம்மணமூலகாதீ³ஸுபி பன்னரஸதேரஸஏகாத³ஸனவாதி ஸப்³ப³து³கேஸு சத்தாரோவ மூலக³ணனபரிச்சே²தா³. திகாதீ³ஸு பன ப³ஹுபச்சயஸமாயோகே³ இதரானிபி ஸத்த பஞ்ச தீணி த்³வே ஏகந்தி பரிச்சி²ன்னக³ணனானி விஸ்ஸஜ்ஜனானி லப்³ப⁴ந்தியேவ. தேஸு யேஸம் பச்சயானம் ஸமாயோகே³ யம் யம் லப்³ப⁴தி, தம் தம் ஹேட்டா² வுத்தனயேன ஸாது⁴கம் ஸல்லக்கே²த்வா உத்³த⁴ரிதப்³ப³ம். ஸப்³பே³ஸு சேதேஸு நாரம்மணமூலகாதீ³ஸு நாரம்மணாதீ³னி பதா³னி அதிக்கந்தேன ஹேதுபதே³ன ஸத்³தி⁴ம் பட²மம் ப³ந்தி⁴த்வாவ சக்கானி கதானி. யஸ்மா பன தானி நஹேதுமூலகே வுத்தஸதி³ஸானேவ ஹோந்தி, தஸ்மா வித்தா²ரேன அத³ஸ்ஸேத்வா ஸங்கே²பம் கத்வா த³ஸ்ஸிதானி. தத்த² யதா² நஹேதுமூலகே நாரம்மணனஉபனிஸ்ஸயா விஸும் விஸும் பன்னரஸ வாரே லப⁴ந்தாபி ஸமாயோகே³ தேரஸ லபி⁴ம்ஸு, ஏவம் ஸப்³ப³த்த² தேரஸேவ லப⁴ந்தி. யதா² ச நாரம்மணனஸஹஜாதேஹி ஸத்³தி⁴ம் நஉபனிஸ்ஸயே ஸத்த வாரா ஹோந்தி, ஏவம் நஉபனிஸ்ஸயனாரம்மணேஹி ஸத்³தி⁴ம் நஸஹஜாதேபி ஸத்த.

538. நனிஸ்ஸயபச்சயா நஉபனிஸ்ஸயபச்சயா நபச்சா²ஜாதே தீணீதி குஸலாதீ³னி அப்³யாகதந்தானி. தேஸு கடத்தாரூபஞ்ச ஆஹாரஸமுட்டா²னஞ்ச பச்சயுப்பன்னம்.

543-544. நாஹாரனஇந்த்³ரியமூலகேஸு சதுக்கேஸு நகம்மேன ஸத்³தி⁴ம் அக⁴டிதத்தா நஹேதுமூலகே விய ஏகேந்தேன லப்³ப⁴ந்தி. நஇந்த்³ரியமூலகே நஉபனிஸ்ஸயே ச நபுரேஜாதே ச ட²பேத்வா நாஹாரே தீணீதி காதப்³ப³ந்தி நஇந்த்³ரியபச்சயதோ பட்டா²ய இமே த்³வே பச்சயே க⁴டேத்வா நஇந்த்³ரியபச்சயா…பே… நஉபனிஸ்ஸயபச்சயா நாஹாரே தீணீ. நஇந்த்³ரியபச்சயா…பே… நபுரேஜாதபச்சயா நாஹாரே தீணீதி ஏவம் இமேஹி பச்சயேஹி ஸத்³தி⁴ம் நாஹாரபச்சயே ச க³ணனா காதப்³பா³தி அத்தோ². தத்த² தீணீதி குஸலாதீ³னேவ அப்³யாகதஸ்ஸ. தத்த² குஸலாகுஸலா கடத்தாரூபானம் புரேஜாதஸ்ஸ ச காயஸ்ஸ பச்சா²ஜாதபச்சயேன, அப்³யாகதா பன சித்தசேதஸிகா பச்சா²ஜாதபச்சயேனேவாதி இமேஸம் வஸேன தீணி விஸ்ஸஜ்ஜனானி காதப்³பா³னி. பரதோ பன நபச்சா²ஜாதேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டிதத்தா நாஹாரே த்³வேதி வுத்தம். தத்த² கடத்தாரூபவஸேன குஸலம் அப்³யாகதஸ்ஸ, ததா² அகுஸலந்தி ஏத்தகமேவ லப்³ப⁴தி. ஆஹாரஸ்ஸ பன படிக்கி²த்தத்தா கப³ளீகாராஹாரோ அத்தி²அவிக³தவஸேனாபி பச்சயபா⁴வம் ந லப⁴தி.

545. நவிப்பயுத்தமூலகஸ்ஸ சதுமூலகே நஉபனிஸ்ஸயே பஞ்சாதி குஸலோ ஸஹஜாதகுஸலஸ்ஸ, குஸலோ கடத்தாரூபஸங்கா²தஸ்ஸ அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ ஸஹஜாதஅகுஸலஸ்ஸ, ததா² கடத்தாரூபஸங்கா²தஸ்ஸ அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ ஸஹஜாதஅப்³யாகதஸ்ஸாதி ஏவம் பஞ்ச. நவிப்பயுத்தபச்சயா…பே… நஉபனிஸ்ஸயே தீணீதி ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ குஸலாத³யோ தயோ அப்³யாகதஸ்ஸ.

546. நோஅத்தி²பச்சயா நஹேதுயா நவாதி நஹேதுபச்சயா நோஅத்தி²யா வுத்தா நவேவ. ஸப்³பே³பி ஹி தே ஏகமூலகேகாவஸானா அனந்தரபகதூபனிஸ்ஸயவஸேன லப்³ப⁴ந்தி. நாரம்மணே நவாதிபி தேயேவ நாரம்மணே ட²த்வா நஉபனிஸ்ஸயே த்³வே காதப்³பா³. யாவ நிஸ்ஸயம்பீதி நோஅத்தி²மூலகே நயே ‘‘நோஅத்தி²பச்சயா நஹேதுபச்சயா நாரம்மணபச்சயா’’தி ஏவம் சக்கப³ந்த⁴க³மனேன நாரம்மணபச்சயே ட²த்வா இமேஹி வா தீஹி, இதோ பரேஸு நாதி⁴பதிஆதீ³ஸு அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன வா ஸத்³தி⁴ம் யாவ நிஸ்ஸயபச்சயம் பாபுணாதி, தாவ க³ந்த்வா நஉபனிஸ்ஸயே த்³வே விஸ்ஸஜ்ஜனானி காதப்³பா³னீதி அத்தோ².

ஏவம் லக்க²ணம் ட²பேத்வா புன நாரம்மணதோ பட்டா²ய யாவ நிஸ்ஸயா ஸத்த பச்சயே க³ஹேத்வா நஉபனிஸ்ஸயே த்³வேதி ஆஹ. தத்த² நோஅத்தி²பச்சயா நஹேதுபச்சயா நாரம்மணபச்சயா நஉபனிஸ்ஸயே த்³வே, நோஅத்தி²பச்சயா நஹேதுனாரம்மணனாதி⁴பதிபச்சயா நஉபனிஸ்ஸயே த்³வேதி ஏவம் நாரம்மணதோ புரிமபச்சி²மேஹி நிஸ்ஸயபரியோஸானேஹி ஸப்³ப³பதே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் யோஜனா காதப்³பா³. த்³வேதி பனேத்த² குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸாதி நானாக்க²ணிககம்மவஸேன கடத்தாரூபஸ்ஸ பச்சயவஸேன வேதி³தப்³பா³னி. நஉபனிஸ்ஸயபதே³ன ஸத்³தி⁴ம் நபுரேஜாதாதீ³ஸு ஸப்³ப³த்த² த்³வே. கம்மபச்சயோ பனேத்த² ந க³ஹிதோ. தஸ்மிஞ்ஹி க³ஹிதே தேபி த்³வே வாரா சி²ஜ்ஜந்தி, விஸ்ஸஜ்ஜனமேவ ந லப்³ப⁴தி. ஏவம் யேன யேன ஸத்³தி⁴ம் யஸ்ஸ யஸ்ஸ ஸம்ஸந்த³னே. யம் லப்³ப⁴தி, யஞ்ச பரிஹாயதி, தம் ஸப்³ப³ம் ஸாது⁴கம் ஸல்லக்கே²த்வா ஸப்³ப³பச்சனீயேஸு க³ணனா உத்³த⁴ரிதப்³பா³தி.

பச்சனீயக³ணனவண்ணனா.

அனுலோமபச்சனீயவண்ணனா

550. அனுலோமபச்சனீயே ‘‘ஹேதுயா ஸத்த, ஆரம்மணே நவா’’தி ஏவம் அனுலோமே ‘‘நஹேதுயா பன்னரஸ, நாரம்மணே பன்னரஸா’’தி ஏவம் பச்சனீயே ச லத்³த⁴க³ணனேஸு பச்சயேஸு யோ பச்சயோ அனுலோமதோ டி²தோ, தஸ்ஸ அனுலோமே லத்³த⁴வாரேஹி ஸத்³தி⁴ம் யே பச்சனீயதோ டி²தஸ்ஸ பச்சனீயே லத்³த⁴வாரேஸு ஸதி³ஸவாரா, தேஸம் வஸேன க³ணனா வேதி³தப்³பா³. அனுலோமஸ்மிஞ்ஹி ஹேதுபச்சயே ‘‘ஹேதுயா ஸத்தா’’தி ஸத்த வாரா லத்³தா⁴, பச்சனீயே நாரம்மணபச்சயே ‘‘நாரம்மணே பன்னரஸா’’தி பன்னரஸ லத்³தா⁴. தேஸு யே ஹேதுயா ஸத்த வுத்தா, தேஹி ஸத்³தி⁴ம் நாரம்மணே வுத்தேஸு பன்னரஸஸு ‘‘குஸலோ குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ அகுஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸா’’தி இமே ஸத்த ஸதி³ஸா. தே ஸந்தா⁴ய ஹேதுபச்சயா நஆரம்மணே ஸத்தாதி வுத்தம். நஅதி⁴பதியா ஸத்தாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

நஸஹஜாதஸ்ஸ பன ஹேதுபச்சயஸ்ஸ அபா⁴வா நஸஹஜாதே ஏகோபி ந லப்³ப⁴தி, தஸ்மா தேன ஸத்³தி⁴ம் யோஜனா ந கதா. நஅஞ்ஞமஞ்ஞே குஸலாத³யோ தயோ ரூபாப்³யாகதஸ்ஸ லப்³ப⁴ந்தி, தே ஸந்தா⁴ய தீணீதி வுத்தம். ததா² நஸம்பயுத்தே. நவிப்பயுத்தே பன குஸலம் குஸலஸ்ஸ, அகுஸலம் அகுஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதம் அப்³யாகதஸ்ஸாதி அரூபத⁴ம்மவஸேன தீணி வேதி³தப்³பா³னி. நனிஸ்ஸயனோஅத்தி²னோஅவிக³தா நஸஹஜாதோ விய ந லப்³ப⁴ந்தியேவாதி தேஹிபி ஸத்³தி⁴ம் யோஜனா ந கதா. ஏவமேத்த² ஸத்த தீணீதி த்³வேயேவ க³ணனபரிச்சே²தா³, தேஸம் வஸேன ஊனதரக³ணனேன ஸத்³தி⁴ம் அதிரேகக³ணனஸ்ஸபி க³ணனம் பரிஹாபேத்வா பச்சயக⁴டனேஸு க³ணனா வேதி³தப்³பா³.

551. தத்த² ஹேதுஸஹஜாதனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தந்தி நாரம்மணே ஸத்தாதி குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ, ஸஹஜாதனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தபச்சயேன பச்சயோ, நாரம்மணபச்சயேன பச்சயோ. குஸலா ஹேதூ ஸம்பயுத்தகானம் க²ந்தா⁴னம் ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ, ஸஹஜாதனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தபச்சயேன பச்சயோ, நாரம்மணபச்சயேன பச்சயோதி இமினா நயேன ஸத்த வாரா உத்³த⁴ரிதப்³பா³. நாதி⁴பதியா ஸத்தாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. து³தியே க⁴டனே அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ பவிட்ட²த்தா ட²பேத்வா நஸம்பயுத்தம் ஸேஸேஸு தீணீதி வுத்தம். நஸம்பயுத்தே பன அஞ்ஞமஞ்ஞவிப்பயுத்தம் படிஸந்தி⁴னாமரூபம் ஸந்தா⁴ய ஏகந்தி வுத்தம். அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ சேத்த² அனுலோமக⁴டனே பவிட்ட²த்தா பச்சனீயதோ ந லப்³ப⁴தி, தஸ்மா ‘‘நஅஞ்ஞமஞ்ஞே’’தி ந வுத்தம். யதா² சேத்த², ஏவம் ஸேஸக⁴டனேஸுபி பவிட்ட²பச்சயா பச்சனீயதோ ந லப்³ப⁴ந்தீதி ந வுத்தா. ததியக⁴டனே ஸம்பயுத்தஸ்ஸ பவிட்ட²த்தா ஸப்³ப³த்த² தீணியேவ. சதுத்த²க⁴டனே விப்பயுத்தஸ்ஸ பவிட்ட²த்தா தீணி குஸலாதீ³னி சித்தஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸ. பஞ்சமே விபாகஸ்ஸ பவிட்ட²த்தா ஸப்³ப³த்த² ஏகம் அப்³யாகதேன அப்³யாகதம். இதோ பரேஸுபி விபாகஸம்பயுத்தேஸு ஏஸேவ நயோ.

552. ஹேதுஸஹஜாதனிஸ்ஸயஇந்த்³ரியமக்³க³அத்தி²அவிக³தந்தி நாரம்மணே சத்தாரீதி குஸலோ குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ; அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸாதி இமேஸம் வஸேன வேதி³தப்³பா³னி. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. நஅஞ்ஞமஞ்ஞே த்³வேதி குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ, ததா² அப்³யாகதோ. பரதோபி த்³வீஸு ஏஸேவ நயோ. இமினா உபாயேன ஸப்³ப³க⁴டனேஸு லப்³ப⁴மானவஸேன க³ணனா வேதி³தப்³பா³. ஸப்³பா³னிபி சேதானி இமஸ்மிம் அனுலோமபச்சனீயே ஸஹஜாதவஸேன சேவ பகிண்ணகவஸேன ச பன்னரஸாதி⁴கானி சத்தாரி க⁴டனஸதானி வுத்தானி. தேஸு தஸ்மிம் தஸ்மிம் க⁴டனே யே அனுலோமதோ டி²தா பச்சயா, தேஸம் ஏகோபி பச்சனீயதோ ந லப்³ப⁴தி. ஹேதுமூலகே சேத்த² பட²மே க⁴டனே அனுலோமதோ பஞ்சன்னம் பச்சயானம் டி²தத்தா பச்சனீயதோ ஏகூனவீஸதி பச்சயா ஆக³தா. ஏவம் ஸேஸேஸுபி அனுலோமதோ டி²தாவஸேஸா பச்சனீயதோ ஆக³தா. அனுலோமதோ சேத்த² ப³ஹூஸுபி டி²தேஸு பச்சனீயதோ ஏகேகோவ ஆக³தோதி வேதி³தப்³போ³. யதா² ச ஹேதுமூலகே, ஏவம் ஆரம்மணாதி³மூலகேஸுபி ஸப்³ப³மேதம் விதா⁴னம் யதா²னுரூபதோ வேதி³தப்³ப³ந்தி.

அனுலோமபச்சனீயவண்ணனா.

பச்சனீயானுலோமவண்ணனா

631. பச்சனீயானுலோமேபி ‘‘ஹேதுயா ஸத்த, ஆரம்மணே நவா’’தி ஏவம் அனுலோமே ‘‘நஹேதுயா பன்னரஸ, நாரம்மணே பன்னரஸா’’தி ஏவம் பச்சனீயே ச லத்³த⁴க³ணனேஸு பச்சயேஸு யோ பச்சனீயதோ டி²தோ, தஸ்ஸ பச்சனீயதோ லத்³த⁴வாரேஸு யே அனுலோமதோ டி²தஸ்ஸ அனுலோமதோ லத்³த⁴வாரேஹி ஸதி³ஸா வாரா, தேஸம் வஸேன க³ணனா வேதி³தப்³பா³. பச்சனீயஸ்மிஞ்ஹி நஹேதுபச்சயே ‘‘நஹேதுயா பன்னரஸா’’தி பன்னரஸ வாரா லத்³தா⁴, அனுலோமே ஆரம்மணபச்சயே ‘‘ஆரம்மணே நவா’’தி நவ வாரா லத்³தா⁴. தத்த² யே நஹேதுயா பன்னரஸ வுத்தா, தேஸு யே வாரா ஆரம்மணே வுத்தேஹி நவஹி ஸதி³ஸா, தேஸம் வஸேன க³ணனா வேதி³தப்³பா³. தத்த² யே ஆரம்மணே நவ வுத்தா, தே நஹேதுயா வுத்தேஸு பன்னரஸஸு குஸலோ ‘‘குஸலாகுஸலாப்³யாகதானம், அகுஸலோ அகுஸலகுஸலாப்³யாகதானம், அப்³யாகதோ அப்³யாகதகுஸலாகுஸலான’’ந்தி இமேஹி நவஹி ஸதி³ஸா, தே ஸந்தா⁴ய நஹேதுயா ஆரம்மணே நவாதி வுத்தம். அதி⁴பதியா த³ஸாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஆரம்மணாதீ³னஞ்ஹி அனுலோமக³ணனாய யே வாரா வுத்தா நஹேதுபச்சயேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³னேபி தே ஸப்³பே³ லப்³ப⁴ந்தீதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ நஹேதுபச்சயேன பச்சயோ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ, தா³னம் த³த்வா ஸீலம் ஸமாதி³யித்வா உபோஸத²கம்மம் கத்வா தம் பச்சவேக்க²தி, புப்³பே³ ஸுசிண்ணானி பச்சவேக்க²தீ’’தி இமினா உபாயேன தேஸம் பாளி உத்³த⁴ரிதப்³பா³.

நஹேதுபச்சயா அதி⁴பதியா த³ஸாதி ஏத்த² ட²பேத்வா வீமம்ஸாதி⁴பதிம் ஸேஸாதி⁴பதிவஸேன அனுலோமவிப⁴ங்கே³ ஆக³தவாரா உத்³த⁴ரிதப்³பா³. ஏவமேத்த² நவ த³ஸஸத்ததீணிதேரஸஏகந்தி ச² க³ணனபரிச்சே²தா³, தேஸம் வஸேன ஊனதரக³ணனேன ஸத்³தி⁴ம் அதிரேகக³ணனஸ்ஸாபி க³ணனம் பரிஹாபேத்வா நஹேதுமூலகாதீ³னம் நயானம் திமூலகாதீ³ஸு ஸப்³ப³ஸம்ஸந்த³னேஸு க³ணனா வேதி³தப்³பா³. இத³ம் தாவ ஸாதா⁴ரணலக்க²ணம். ந பனேதம் ஸப்³ப³ஸம்ஸந்த³னேஸு க³ச்ச²தி, யேஹி பன பச்சயேஹி ஸத்³தி⁴ம் யேஸம் பச்சயானம் ஸம்ஸந்த³னே யே வாரா விருஜ்ஜ²ந்தி, தே அபனேத்வா அவஸேஸானம் வஸேனபேத்த² க³ணனா வேதி³தப்³பா³.

நஹேதுபச்சயா நஆரம்மணபச்சயா அதி⁴பதியா ஸத்தாதி ஏத்த² ஹி குஸலோ அகுஸலஸ்ஸ; அப்³யாகதோ குஸலஸ்ஸ, அகுஸலஸ்ஸாதி இமே ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன லப்³ப⁴மானா தயோ வாரா விருஜ்ஜ²ந்தி. கஸ்மா? நஆரம்மணபச்சயாதி வுத்தத்தா. தஸ்மா தே அபனேத்வா ஸஹஜாதாதி⁴பதினயேனேவேத்த² ‘‘குஸலோ குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ; அகுஸலோ அகுஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலாப்³யாகதஸ்ஸ; அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸா’’தி ஸத்த வாரா வேதி³தப்³பா³. தேபி நஹேதுபச்சயாதி வசனதோ ட²பேத்வா வீமம்ஸாதி⁴பதிம் ஸேஸாதி⁴பதீனம் வஸேன. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஊனதரக³ணனபச்சயவஸேன அவிருஜ்ஜ²மானக³ணனவஸேன ச க³ணனா வேதி³தப்³பா³.

யேஸு ச பச்சயேஸு பச்சனீயதோ டி²தேஸு யே அனுலோமதோ ந திட்ட²ந்தி, தேபி வேதி³தப்³பா³. ஸேய்யதி²த³ம் – அனந்தரே பச்சனீயதோ டி²தே ஸமனந்தராஸேவனனத்தி²விக³தா அனுலோமதோ ந திட்ட²ந்தி, ஸஹஜாதே பச்சனீயதோ டி²தே ஹேதுஅஞ்ஞமஞ்ஞவிபாகஜா²னமக்³க³ஸம்பயுத்தா அனுலோமதோ ந திட்ட²ந்தி, நிஸ்ஸயே பச்சனீயதோ டி²தே வத்து²புரேஜாதோ அனுலோமதோ ந திட்ட²தி. ஆஹாரே வா இந்த்³ரியே வா பச்சனீயதோ டி²தே ஹேதுஅஞ்ஞமஞ்ஞவிபாகஜா²னமக்³க³ஸம்பயுத்தா அனுலோமதோ ந திட்ட²ந்தி. ஆரம்மணே பன பச்சனீயதோ டி²தே அதி⁴பதிஉபனிஸ்ஸயா அனுலோமதோ ந திட்ட²ந்தி, ஆரம்மணாதி⁴பதிஆரம்மணூபனிஸ்ஸயா பன ந லப்³ப⁴ந்தி. இமினா உபாயேன ஸப்³ப³த்த² யம் லப்³ப⁴தி, யஞ்ச ந லப்³ப⁴தி, தம் ஜானித்வா லப்³ப⁴மானவஸேன வாரா உத்³த⁴ரிதப்³பா³.

தத்த² ஸப்³பே³ஸுபி திமூலகாதீ³ஸு அனந்தரே ஸத்தாதிஆத³யோ து³மூலகே லத்³த⁴வாராயேவ ஸத்தமூலகாதீ³ஸு பன நஸஹஜாதபச்சயா நிஸ்ஸயே தீணீதி புரேஜாதவஸேன வத்து²னிஸ்ஸயே தீணி. கம்மே த்³வே நானாக்க²ணிகவஸேனேவ. ஆஹாரே ஏகம் கப³ளீகாராஹாரவஸேன. இந்த்³ரியே ஏகம் ரூபிந்த்³ரியவஸேன. கமேன க³ந்த்வா விப்பயுத்தே தீணீதி குஸலாதீ³னம் அப்³யாகதந்தானி பச்சா²ஜாதவஸேன. அத்தி²அவிக³தேஸு பஞ்சாதி தானி சேவ தீணி, குஸலாப்³யாகதா அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலாப்³யாகதா அப்³யாகதஸ்ஸாதி இமானி ச த்³வே பச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியவஸேனாதி. பச்சா²ஜாதபச்சயஸ்ஸ பச்சனீகபா⁴வதோ பட்டா²ய பன அத்தி²அவிக³தேஸு ஏகந்தி அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸ ஆஹாரிந்த்³ரியவஸேன. நாஹாரே க³ஹிதே நஇந்த்³ரியபச்சயாதி ந க³ஹேதப்³ப³ம். ததா² நஇந்த்³ரியே க³ஹிதே நாஹாரபச்சயாதி. கஸ்மா? த்³வீஸு ஏகதோ க³ஹிதேஸு க³ணேதப்³ப³வாரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ஜா²னமக்³கா³தீ³ஸுபி பச்சனீகதோ டி²தேஸு ஆஹாரதோ வா இந்த்³ரியதோ வா ஏகம் அனுலோமம் அகத்வாவ அவஸானே இந்த்³ரியே ஏகம், அத்தி²யா ஏகம், அவிக³தே ஏகம், ஆஹாரே ஏகம், அத்தி²யா ஏகம், அவிக³தே ஏகந்தி வுத்தம். ஸேஸமேத்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

நஹேதுமூலகம்.

636. நாரம்மணமூலகாதீ³ஸு நஅஞ்ஞமஞ்ஞமூலகே நஅஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஹேதுயா தீணீதி குஸலாதீ³னி சித்தஸமுட்டா²னானம். அதி⁴பதியா அட்டா²தி அதி⁴பதியா வுத்தேஸு த³ஸஸு ‘‘குஸலோ குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ அகுஸலாப்³யாகதஸ்ஸா’’தி த்³வே அபனேத்வா ஸேஸானி அட்ட². ஸஹஜாதே பஞ்சாதி ஹேதுயா வுத்தேஹி தீஹி ஸத்³தி⁴ம் ‘‘குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ ச அப்³யாகதோ ச அப்³யாகதஸ்ஸா’’தி இமே த்³வே. நிஸ்ஸயே ஸத்தாதி தேஹி பஞ்சஹி ஸத்³தி⁴ம் ‘‘அப்³யாகதோ குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதோ அகுஸலஸ்ஸா’’தி இமே த்³வே வத்து²வஸேன. கம்மே தீணீதி ஹேதுயா வுத்தானேவ. ஸேஸதிகேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அதி⁴பதியா தீணீதி ஹேட்டா² வுத்தானேவ.

644. நாஹாரமூலகே அஞ்ஞமஞ்ஞே தீணீதி ட²பேத்வா ஆஹாரே ஸேஸசேதஸிகவஸேன வேதி³தப்³பா³னி. யதா² ச ஹேட்டா², ததா² இதா⁴பி நாஹாரனஇந்த்³ரியேஸு ஏகேகமேவ க³ஹிதம், ந த்³வே ஏகதோ.

648. நஸம்பயுத்தபச்சயா ஹேதுயா தீணீதி ஹேட்டா² நஅஞ்ஞமஞ்ஞே வுத்தானேவ. அதி⁴பதியா அட்டா²தி வுத்தானேவ. நவிப்பயுத்தமூலகே கம்மே பஞ்சாதி குஸலாதி³சேதனா ஸஹஜாதகுஸலாதீ³னம், நானாக்க²ணிகா குஸலாகுஸலசேதனா கம்மஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸாதி ஏவம் பஞ்ச. ஆஹாரிந்த்³ரியேஸு தீணி ஸஹஜாதஸதி³ஸானி. ஜா²னமக்³கா³தீ³ஸு தீணி ஹேதுஸதி³ஸானி.

650. நோஅத்தி²மூலகே யஸ்மா ஹேது நோஅத்தி² நாம ந ஹோதி, நியமதோ அத்தி²யேவ, தஸ்மா தம் அக்³க³ஹேத்வா நாரம்மணே நவாதி வுத்தம். யதா² ச ஹேது, ததா² அஞ்ஞேபி அத்தி²பச்சயலக்க²ணயுத்தா ஏத்த² அனுலோமதோ ந திட்ட²ந்தி. கம்மே த்³வேதி இத³ம் பன நானாக்க²ணிககம்மவஸேன வுத்தம். பச்சனீயதோ ஸப்³பே³ லப்³ப⁴ந்தி. யம் பன அனுலோமதோ லப்³ப⁴மானம்பி அக்³க³ஹேத்வா ததோ புரேதரா பச்சயா பச்சனீயதோ க³ய்ஹந்தி, ஸோ பச்சா² யோஜனம் லப⁴தி. தேனேவேத்த² ‘‘நோஅத்தி²பச்சயா நஹேதுபச்சயா…பே… நோஅவிக³தபச்சயா கம்மே த்³வே’’தி வுத்தம். கஸ்மா பனேஸ ஸகட்டா²னேயேவ ந க³ஹிதோதி? யஸ்மா அவஸேஸேஸுபி பச்சனீயதோ டி²தேஸு ஏகோவ அனுலோமதோ லப்³ப⁴தி. இத³ஞ்ஹி இமஸ்மிம் பச்சயானுலோமே லக்க²ணம் – யோ ஸப்³பே³ஸு பச்சனீயதோ டி²தேஸு ஏகோவ அனுலோமதோ லப்³ப⁴தி, ஸோ பச்சா² வுச்சதீதி. நோஅத்தி²பச்சயா நோஹேதுபச்சயா…பே… நோஅவிக³தபச்சயா உபனிஸ்ஸயே நவாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. இத³ம் பன பகதூபனிஸ்ஸயவஸேன வுத்தம். இமினா உபாயேன ஸப்³ப³த்த² லப்³ப⁴மானம் அலப்³ப⁴மானம் புரேவுத்தம் பச்சா²வுத்தஞ்ச வேதி³தப்³ப³ந்தி.

பஞ்ஹாவாரஸ்ஸ பச்சனீயானுலோமவண்ணனா.

நிட்டி²தா ச குஸலத்திகபட்டா²னஸ்ஸ வண்ணனாதி.