அபி⁴த⁴ம்மபிடகே
கதா²வத்து²-அட்ட²கதா²
நிஸின்னோ தே³வலோகஸ்மிம், தே³வஸங்க⁴புரக்க²தோ;
ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, ஸத்தா² அப்படிபுக்³க³லோ.
ஸப்³ப³பஞ்ஞத்திகுஸலோ, பஞ்ஞத்திபரிதீ³பனம்;
வத்வா புக்³க³லபஞ்ஞத்திம், லோகே உத்தமபுக்³க³லோ.
யம் புக்³க³லகதா²தீ³னம், கதா²னம் வத்து²பா⁴வதோ;
கதா²வத்து²ப்பகரணம், ஸங்கே²பேன அதே³ஸயீ.
மாதிகாட²பனேனேவ, ட²பிதஸ்ஸ ஸுராலயே;
தஸ்ஸ மோக்³க³லிபுத்தேன, விப⁴த்தஸ்ஸ மஹீதலே.
இதா³னி யஸ்மா ஸம்பத்தோ, அத்த²ஸம்வண்ணனாக்கமோ;
தஸ்மா நம் வண்ணயிஸ்ஸாமி, தம் ஸுணாத² ஸமாஹிதாதி.
நிதா³னகதா²
யமகபாடிஹீராவஸானஸ்மிஞ்ஹி ப⁴க³வா தித³ஸபுரே பாரிச்ச²த்தகமூலே பண்டு³கம்ப³லஸிலாயம் வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா மாதரம் காயஸக்கி²ம் கத்வா தே³வபரிஸாய அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் கதே²ந்தோ த⁴ம்மஸங்க³ணீவிப⁴ங்க³தா⁴துகதா²புக்³க³லபஞ்ஞத்திப்பகரணானி தே³ஸயித்வா கதா²வத்து²தே³ஸனாய வாரே ஸம்பத்தே ‘‘அனாக³தே மம ஸாவகோ மஹாபஞ்ஞோ மோக்³க³லிபுத்ததிஸ்ஸத்தே²ரோ நாம உப்பன்னம் ஸாஸனமலம் ஸோதே⁴த்வா ததியஸங்கீ³திம் கரோந்தோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ மஜ்ஜே² நிஸின்னோ ஸகவாதே³ பஞ்ச ஸுத்தஸதானி பரவாதே³ பஞ்சாதி ஸுத்தஸஹஸ்ஸம் ஸமோதா⁴னேத்வா இமம் பகரணம் பா⁴ஜேஸ்ஸதீ’’தி தஸ்ஸோகாஸம் கரோந்தோ யா சேஸா புக்³க³லவாதே³ தாவ சதூஸு பஞ்ஹேஸு த்³வின்னம் பஞ்சகானம் வஸேன அட்ட²முகா² வாத³யுத்தி, தம் ஆதி³ம் கத்வா ஸப்³ப³கதா²மக்³கே³ஸு அஸம்புண்ணபா⁴ணவாரமத்தாய தந்தியா மாதிகம் ட²பேஸி. அதா²வஸேஸம் அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் வித்தா²ரனயேனேவ கதே²த்வா வுத்த²வஸ்ஸோ ஸுவண்ணரஜதஸோபானமஜ்ஜே² மணிமயேன ஸோபானேன தே³வலோகதோ ஸங்கஸ்ஸனக³ரே ஓருய்ஹ ஸத்தஹிதம் ஸம்பாதே³ந்தோ யாவதாயுகம் ட²த்வா அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யி.
அத²ஸ்ஸ மஹாகஸ்ஸபப்பமுகோ² வஸீக³ணோ அஜாதஸத்துராஜானம் ஸஹாயம் க³ஹேத்வா த⁴ம்மவினயஸரீரம் ஸங்க³ஹம் ஆரோபேஸி. ததோ வஸ்ஸஸதஸ்ஸ அச்சயேன வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² த³ஸ வத்தூ²னி தீ³பயிம்ஸு. தானி ஸுத்வா காகண்ட³கஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ புத்தோ யஸத்தே²ரோ ஸுஸுனாக³புத்தம் காலாஸோகம் நாம ராஜானம் ஸஹாயம் க³ஹேத்வா த்³வாத³ஸன்னம் பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸானம் அந்தரே ஸத்ததே²ரஸதானி உச்சினித்வா தானி த³ஸவத்தூ²னி மத்³தி³த்வா த⁴ம்மவினயஸரீரம் ஸங்க³ஹம் ஆரோபேஸி.
தேஹி பன த⁴ம்மஸங்கா³ஹகத்தே²ரேஹி நிக்³க³ஹிதா த³ஸஸஹஸ்ஸா வஜ்ஜிபுத்தகா பி⁴க்கூ² பக்க²ம் பரியேஸமானா அத்தனோ அனுரூபம் து³ப்³ப³லபக்க²ம் லபி⁴த்வா விஸும் மஹாஸங்கி⁴காசரியகுலம் நாம அகம்ஸு. ததோ பி⁴ஜ்ஜித்வா அபரானி த்³வே ஆசரியகுலானி ஜாதானி – கோ³குலிகா ச ஏகப்³யோஹாரிகா ச. கோ³குலிகனிகாயதோ பி⁴ஜ்ஜித்வா அபரானி த்³வே ஆசரியகுலானி ஜாதானி – பண்ணத்திவாதா³ ச பா³ஹுலியா ச. ப³ஹுஸ்ஸுதிகாதிபி தேஸம்யேவ நாமம். தேஸம்யேவ அந்தரே சேதியவாதா³ நாம அபரே ஆசரியவாதா³ உப்பன்னா. ஏவம் மஹாஸங்கி⁴காசரியகுலதோ து³தியே வஸ்ஸஸதே பஞ்சாசரியகுலானி உப்பன்னானி. தானி மஹாஸங்கி⁴கேஹி ஸத்³தி⁴ம் ச² ஹோந்தி.
தஸ்மிம்யேவ து³தியே வஸ்ஸஸதே தே²ரவாத³தோ பி⁴ஜ்ஜித்வா த்³வே ஆசரியவாதா³ உப்பன்னா – மஹிஸாஸகா ச வஜ்ஜிபுத்தகா ச. தத்த² வஜ்ஜிபுத்தகவாத³தோ பி⁴ஜ்ஜித்வா அபரே சத்தாரோ ஆசரியவாதா³ உப்பன்னா – த⁴ம்முத்தரியா, ப⁴த்³ரயானிகா, ச²ன்னாகா³ரிகா, ஸமிதியாதி. புன தஸ்மிம்யேவ து³தியே வஸ்ஸஸதே மஹிஸாஸகவாத³தோ பி⁴ஜ்ஜித்வா ஸப்³ப³த்தி²வாதா³ த⁴ம்மகு³த்திகாதி த்³வே ஆசரியவாதா³ உப்பன்னா. புன ஸப்³ப³த்தி²வாத³குலதோ பி⁴ஜ்ஜித்வா கஸ்ஸபிகா நாம ஜாதா. கஸ்ஸபிகேஸு பி⁴ன்னேஸு அபரே ஸங்கந்திகா நாம ஜாதா. ஸங்கந்திகேஸு பி⁴ன்னேஸு ஸுத்தவாதா³ நாம ஜாதாதி தே²ரவாத³தோ பி⁴ஜ்ஜித்வா இமே ஏகாத³ஸ ஆசரியவாதா³ உப்பன்னா. தே தே²ரவாதே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் த்³வாத³ஸ ஹோந்தி. இதி இமே ச த்³வாத³ஸ, மஹாஸங்கி⁴கானஞ்ச ச² ஆசரியவாதா³தி ஸப்³பே³வ அட்டா²ரஸ ஆசரியவாதா³ து³தியே வஸ்ஸஸதே உப்பன்னா. அட்டா²ரஸ நிகாயாதிபி, அட்டா²ரஸாசரியகுலானீதிபி ஏதேஸம்யேவ நாமம். ஏதேஸு பன ஸத்தரஸ வாதா³ பி⁴ன்னகா, தே²ரவாதோ³ அஸம்பி⁴ன்னகோதி வேதி³தப்³போ³. வுத்தம்பி சேதம் தீ³பவம்ஸே –
‘‘நிக்கட்³டி⁴தா பாபபி⁴க்கூ², தே²ரேஹி வஜ்ஜிபுத்தகா;
அஞ்ஞம் பக்க²ம் லபி⁴த்வான, அத⁴ம்மவாதீ³ ப³ஹூ ஜனா.
‘‘த³ஸஸஹஸ்ஸா ஸமாக³ந்த்வா, அகம்ஸு த⁴ம்மஸங்க³ஹம்;
தஸ்மாயம் த⁴ம்மஸங்கீ³தி, மஹாஸங்கீ³தி வுச்சதி.
‘‘மஹாஸங்கீ³திகா பி⁴க்கூ², விலோமம் அகம்ஸு ஸாஸனே;
பி⁴ந்தி³த்வா மூலஸங்க³ஹம், அஞ்ஞம் அகம்ஸு ஸங்க³ஹம்.
‘‘அஞ்ஞத்ர ஸங்க³ஹிதா ஸுத்தம், அஞ்ஞத்ர அகரிம்ஸு தே;
அத்த²ம் த⁴ம்மஞ்ச பி⁴ந்தி³ம்ஸு, வினயே நிகாயேஸு ச பஞ்சஸு.
‘‘பரியாயதே³ஸிதஞ்சாபி, அதோ² நிப்பரியாயதே³ஸிதம்;
நீதத்த²ஞ்சேவ நேய்யத்த²ம், அஜானித்வான பி⁴க்க²வோ.
‘‘அஞ்ஞம் ஸந்தா⁴ய ப⁴ணிதம், அஞ்ஞம் அத்த²ம் ட²பயிம்ஸு தே;
ப்³யஞ்ஜனச்சா²யாய தே பி⁴க்கூ², ப³ஹும் அத்த²ம் வினாஸயும்.
‘‘ச²ட்³டே³த்வான ஏகதே³ஸம், ஸுத்தம் வினயக³ம்பீ⁴ரம்;
பதிரூபம் ஸுத்தம் வினயம், தஞ்ச அஞ்ஞம் கரிம்ஸு தே.
‘‘பரிவாரம் அத்து²த்³தா⁴ரம், அபி⁴த⁴ம்மம் ச²ப்பகரணம்;
படிஸம்பி⁴த³ஞ்ச நித்³தே³ஸம், ஏகதே³ஸஞ்ச ஜாதகம்.
‘‘ஏத்தகம் விஸ்ஸஜ்ஜித்வான, அஞ்ஞானி அகரிம்ஸு தே;
நாமம் லிங்க³ம் பரிக்கா²ரம், ஆகப்பகரணானி ச.
‘‘பகதிபா⁴வம் ஜஹித்வா, தஞ்ச அஞ்ஞம் அகம்ஸு தே;
புப்³ப³ங்க³மா பி⁴ன்னவாதா³, மஹாஸங்கீ³திகாரகா.
‘‘தேஸஞ்ச அனுகாரேன, பி⁴ன்னவாதா³ ப³ஹூ அஹு;
ததோ அபரகாலம்ஹி, தஸ்மிம் பே⁴தோ³ அஜாயத².
‘‘கோ³குலிகா ஏகப்³யோஹாரி, த்³விதா⁴ பி⁴ஜ்ஜித்த² பி⁴க்க²வோ;
கோ³குலிகானம் த்³வே பே⁴தா³, அபரகாலம்ஹி ஜாயத².
‘‘ப³ஹுஸ்ஸுதிகா ச பஞ்ஞத்தி, த்³விதா⁴ பி⁴ஜ்ஜித்த² பி⁴க்க²வோ;
சேதியா ச புனவாதீ³, மஹாஸங்கீ³திபே⁴த³கா.
‘‘பஞ்சவாதா³ இமே ஸப்³பே³, மஹாஸங்கீ³திமூலகா;
அத்த²ம் த⁴ம்மஞ்ச பி⁴ந்தி³ம்ஸு, ஏகதே³ஸஞ்ச ஸங்க³ஹம்.
‘‘க³ந்த²ஞ்ச ஏகதே³ஸஞ்ஹி, ச²ட்³டே³த்வா அஞ்ஞம் அகம்ஸு தே;
நாமம் லிங்க³ம் பரிக்கா²ரம், ஆகப்பகரணானி ச.
‘‘பகதிபா⁴வம் ஜஹித்வா, தஞ்ச அஞ்ஞம் அகம்ஸு தே;
விஸுத்³த⁴த்தே²ரவாத³ம்ஹி, புன பே⁴தோ³ அஜாயத².
‘‘மஹிஸாஸகா வஜ்ஜிபுத்தகா, த்³விதா⁴ பி⁴ஜ்ஜித்த² பி⁴க்க²வோ;
வஜ்ஜிபுத்தகவாத³ம்ஹி, சதுதா⁴ பே⁴தோ³ அஜாயத².
‘‘த⁴ம்முத்தரிகா ப⁴த்³த³யானிகா, ச²ன்னாகா³ரிகா ச ஸமிதி;
மஹிஸாஸகானம் த்³வே பே⁴தா³, அபரகாலம்ஹி அஜாயத².
‘‘ஸப்³ப³த்தி²வாதா³ த⁴ம்மகு³த்தா, த்³விதா⁴ பி⁴ஜ்ஜித்த² பி⁴க்க²வோ;
ஸப்³ப³த்தி²வாதா³னம் கஸ்ஸபிகா, ஸங்கந்திகஸ்ஸபிகேன ச.
‘‘ஸங்கந்திகானம் ஸுத்தவாதீ³, அனுபுப்³பே³ன பி⁴ஜ்ஜத²;
இமே ஏகாத³ஸ வாதா³, ஸம்பி⁴ன்னா தே²ரவாத³தோ.
‘‘அத்த²ம் த⁴ம்மஞ்ச பி⁴ந்தி³ம்ஸு, ஏகதே³ஸஞ்ச ஸங்க³ஹம்;
க³ந்த²ஞ்ச ஏகதே³ஸஞ்ஹி, ச²ட்³டே³த்வா அஞ்ஞம் அகம்ஸு தே.
‘‘நாமம் லிங்க³ம் பரிக்கா²ரம், ஆகப்பகரணானி ச;
பகதிபா⁴வம் ஜஹித்வா, தஞ்ச அஞ்ஞம் அகம்ஸு தே.
‘‘ஸத்தரஸ பி⁴ன்னவாதா³, ஏகவாதோ³ அபி⁴ன்னகோ;
ஸப்³பே³வட்டா²ரஸ ஹோந்தி, பி⁴ன்னவாதே³ன தே ஸஹ.
‘‘நிக்³ரோதோ⁴வ மஹாருக்கோ², தே²ர வாதா³னமுத்தமோ;
அனூனம் அனதி⁴கஞ்ச, கேவலம் ஜினஸாஸனம்.
‘‘ஸந்தகா விய ருக்க²ம்ஹி, நிப்³ப³த்தா வாத³ஸேஸகா;
பட²மே வஸ்ஸஸதே நத்தி², து³தியே வஸ்ஸஸதந்தரே;
பி⁴ன்னா ஸத்தரஸ வாதா³, உப்பன்னா ஜினஸாஸனே’’தி.
அபராபரம் பன ஹேமவதிகா, ராஜகி³ரிகா, ஸித்³த⁴த்தி²கா, புப்³ப³ஸேலியா, அபரஸேலியா, வாஜிரியாதி அஞ்ஞேபி ச² ஆசரியவாதா³ உப்பன்னா. தே இத⁴ அனதி⁴ப்பேதா. புரிமகானம் பன அட்டா²ரஸன்னம் ஆசரியவாதா³னம் வஸேன பவத்தமானே ஸாஸனே படிலத்³த⁴ஸத்³தோ⁴ அஸோகோ த⁴ம்மராஜா தி³வஸே தி³வஸே பு³த்³த⁴பூஜாய ஸதஸஹஸ்ஸம், த⁴ம்மபூஜாய ஸதஸஹஸ்ஸம், ஸங்க⁴பூஜாய ஸதஸஹஸ்ஸம், அத்தனோ ஆசரியஸ்ஸ நிக்³ரோத⁴த்தே²ரஸ்ஸ ஸதஸஹஸ்ஸம், சதூஸு த்³வாரேஸு பே⁴ஸஜ்ஜத்தா²ய ஸதஸஹஸ்ஸந்தி பஞ்சஸதஸஹஸ்ஸானி பரிச்சஜந்தோ ஸாஸனே உளாரம் லாப⁴ஸக்காரம் பவத்தேஸி.
தித்தி²யா ஹதலாப⁴ஸக்காரா அந்தமஸோ கா⁴ஸச்சா²த³னமத்தம்பி அலப⁴ந்தா லாப⁴ஸக்காரம் பத்த²யமானா பி⁴க்கூ²ஸு பப்³ப³ஜித்வா ஸகானி ஸகானி தி³ட்டி²க³தானி – ‘‘அயம் த⁴ம்மோ, அயம் வினயோ, இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’’ந்தி தீ³பேந்தி. பப்³ப³ஜ்ஜம் அலப⁴மானாபி ஸயமேவ கேஸே சி²ந்தி³த்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா விஹாரேஸு விசரந்தா உபோஸத²கம்மாதி³கரணகாலே ஸங்க⁴மஜ்ஜ²ம் பவிஸந்தி. தே பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன த⁴ம்மேன வினயேன ஸத்து²ஸாஸனேன நிக்³க³ய்ஹமானாபி த⁴ம்மவினயானுலோமாய படிபத்தியா அஸண்ட²ஹந்தா அனேகரூபம் ஸாஸனஸ்ஸ அப்³பு³த³ஞ்ச மலஞ்ச கண்டகஞ்ச ஸமுட்டா²பேந்தி. கேசி அக்³கி³ம் பரிசரந்தி, கேசி பஞ்சாதபே தபந்தி, கேசி ஆதி³ச்சம் அனுபரிவத்தந்தி, கேசி ‘‘த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச வோபி⁴ந்தி³ஸ்ஸாமா’’தி ததா² ததா² பக்³க³ண்ஹிம்ஸு. ததா³ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ ந தேஹி ஸத்³தி⁴ம் உபோஸத²ம் வா பவாரணம் வா அகாஸி. அஸோகாராமே ஸத்த வஸ்ஸானி உபோஸதோ² உபச்சி²ஜ்ஜி.
ராஜா ‘‘ஆணாய காரேஸ்ஸாமீ’’தி வாயமந்தோபி காரேதும் நாஸக்கி², அஞ்ஞத³த்து² து³க்³க³ஹிதகா³ஹினா பா³லேன அமச்சேன அனேகேஸு பி⁴க்கூ²ஸு ஜீவிதா வோரோபிதேஸு விப்படிஸாரீ அஹோஸி. ஸோ தஞ்ச விப்படிஸாரம் தஞ்ச ஸாஸனே உப்பன்னம் அப்³பு³த³ம் வூபஸமேதுகாமோ ‘‘கோ நு கோ² இமஸ்மிம் அத்தே² படிப³லோ’’தி ஸங்க⁴ம் புச்சி²த்வா ‘‘மோக்³க³லிபுத்ததிஸ்ஸத்தே²ரோ, மஹாராஜா’’தி ஸுத்வா ஸங்க⁴ஸ்ஸ வசனேன அஹோக³ங்கா³பப்³ப³ததோ தே²ரம் பக்கோஸாபேத்வா இத்³தி⁴பாடிஹாரியத³ஸ்ஸனேன தே²ரஸ்ஸ ஆனுபா⁴வே நிப்³பி³சிகிச்சோ² அத்தனோ குக்குச்சம் புச்சி²த்வா விப்படிஸாரம் வூபஸமேஸி. தே²ரோபி தம் ராஜுய்யானேயேவ வஸந்தோ ஸத்த தி³வஸானி ஸமயம் உக்³க³ண்ஹாபேஸி. ஸோ உக்³க³ஹிதஸமயோ ஸத்தமே தி³வஸே அஸோகாராமே பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதாபேத்வா ஸாணிபாகாரம் பரிக்கி²பாபேத்வா ஸாணிபாகாரந்தரே நிஸின்னோ ஏகலத்³தி⁴கே ஏகலத்³தி⁴கே பி⁴க்கூ² ஏகதோ ஏகதோ காரேத்வா ஏகமேகம் பி⁴க்கு²ஸமூஹம் பக்கோஸாபேத்வா புச்சி² – ‘‘ப⁴ந்தே, கிம்வாதீ³ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி? ததோ ஸஸ்ஸதவாதி³னோ – ‘‘ஸஸ்ஸதவாதீ³’’தி ஆஹம்ஸு. ஏகச்சஸஸ்ஸதிகா, அந்தானந்திகா, அமராவிக்கே²பிகா, அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னிகா, ஸஞ்ஞீவாதா³, அஸஞ்ஞீவாதா³, நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³, உச்சே²த³வாதா³, தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³ – ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதீ³’’தி ஆஹம்ஸு. ராஜா பட²மமேவ ஸமயஸ்ஸ உக்³க³ஹிதத்தா நயிமே பி⁴க்கூ² அஞ்ஞதித்தி²யா இமேதி ஞத்வா தேஸம் ஸேதகானி வத்தா²னி த³த்வா உப்பப்³பா³ஜேஸி. தே ஸப்³பே³பி ஸட்டி²ஸஹஸ்ஸா அஹேஸும்.
அத²ஞ்ஞே பி⁴க்கூ² பக்கோஸாபேத்வா புச்சி² – ‘‘கிம்வாதீ³, ப⁴ந்தே, ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி? ‘‘விப⁴ஜ்ஜவாதீ³, மஹாராஜா’’தி. ஏவம் வுத்தே ராஜா தே²ரம் புச்சி² – ‘‘விப⁴ஜ்ஜவாதீ³, ப⁴ந்தே, ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி? ‘‘ஆம, மஹாராஜா’’தி. ததோ ராஜா ‘ஸுத்³த⁴ம் தா³னி, ப⁴ந்தே, ஸாஸனம், கரோது பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ உபோஸத²’ந்தி ஆரக்க²ம் த³த்வா நக³ரம் பாவிஸி. ஸமக்³கோ³ ஸங்கோ⁴ ஸன்னிபதித்வா உபோஸத²ம் அகாஸி. தஸ்மிம் ஸன்னிபாதே ஸட்டி²பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸானி அஹேஸும். தஸ்மிம் ஸமாக³மே மோக்³க³லிபுத்ததிஸ்ஸத்தே²ரோ யானி ச ததா³ உப்பன்னானி வத்தூ²னி, யானி ச ஆயதிம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ஸம்பி தேஸம் படிபா³ஹனத்த²ம் ஸத்தா²ரா தி³ன்னனயவஸேனேவ ததா²க³தேன ட²பிதமாதிகம் விப⁴ஜந்தோ ஸகவாதே³ பஞ்ச ஸுத்தஸதானி பரவாதே³ பஞ்சாதி ஸுத்தஸஹஸ்ஸம் ஆஹரித்வா இமம் பரப்பவாத³மத²னம் ஆயதிலக்க²ணம் கதா²வத்து²ப்பகரணம் அபா⁴ஸி.
ததோ ஸட்டி²ஸதஸஹஸ்ஸஸங்க்²யேஸு பி⁴க்கூ² உச்சினித்வா திபிடகபரியத்தித⁴ரானம் பபி⁴ன்னபடிஸம்பி⁴தா³னம் பி⁴க்கூ²னம் ஸஹஸ்ஸமேகம் க³ஹேத்வா யதா² மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ச யஸத்தே²ரோ ச த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிம்ஸு; ஏவமேவ ஸங்கா³யந்தோ ஸாஸனமலம் விஸோதே⁴த்வா ததியஸங்கீ³திம் அகாஸி. தத்த² அபி⁴த⁴ம்மம் ஸங்கா³யந்தோ இமம் யதா²பா⁴ஸிதம் பகரணம் ஸங்க³ஹம் ஆரோபேஸி. தேன வுத்தம் –
‘‘யம் புக்³க³லகதா²தீ³னம், கதா²னம் வத்து²பா⁴வதோ;
கதா²வத்து²ப்பகரணம், ஸங்கே²பேன அதே³ஸயீ.
‘‘மாதிகாட²பனேனேவ, ட²பிதஸ்ஸ ஸுராலயே;
தஸ்ஸ மோக்³க³லிபுத்தேன, விப⁴த்தஸ்ஸ மஹீதலே.
‘‘இதா³னி யஸ்மா ஸம்பத்தோ, அத்த²ஸம்வண்ணனாக்கமோ;
தஸ்மா நம் வண்ணயிஸ்ஸாமி, தம் ஸுணாத² ஸமாஹிதா’’தி.
நிதா³னகதா² நிட்டி²தா.
மஹாவக்³கோ³
1. புக்³க³லகதா²
1. ஸுத்³த⁴ஸச்சிகட்டோ²
1. அனுலோமபச்சனீகவண்ணனா
1. தத்த² புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி அயம் புச்சா². ஆமந்தாதி அயம் படிஜானனா. கஸ்ஸ பனாயம் புச்சா², கஸ்ஸ படிஜானனாதி? அஸுகஸ்ஸாதி ந வத்தப்³பா³. ப⁴க³வதா ஹி இமஸ்மிம் பகரணே நானப்பகாரானம் லத்³தீ⁴னம் விஸோத⁴னத்த²ம் தந்திவஸேன மாதிகா ட²பிதா. ஸா தே²ரேன ஸத்தா²ரா தி³ன்னனயே ட²த்வா தந்திவஸேன விப⁴த்தா. ந ஹி தே²ரோ யத்தகா ஏத்த² வாத³மக்³கா³ த³ஸ்ஸிதா, தத்தகேஹி வாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் வாதே³ன விக்³கா³ஹிககத²ம் கதே²ஸி. ஏவம் ஸந்தேபி பன தாஸம் தாஸம் கதா²னம் அத்த²ஸ்ஸ ஸுகா²வதா⁴ரணத்த²ம் ஸகவாதீ³புச்சா², பரவாதீ³புச்சா², ஸகவாதீ³படிஞ்ஞா, பரவாதீ³படிஞ்ஞாதி ஏவம் விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வாவ அத்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாம.
புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி ஹி அயம் ஸகவாதீ³புச்சா². தாய ‘‘யே அத்தி² புக்³க³லோதி ஏவம்லத்³தி⁴கா புக்³க³லவாதி³னோ, தே ஏவம் புச்சி²தப்³பா³’’தி தீ³பேதி. கே பன புக்³க³லவாதி³னோதி? ஸாஸனே வஜ்ஜிபுத்தகா சேவ ஸமிதியா ச ப³ஹித்³தா⁴ ச ப³ஹூ அஞ்ஞதித்தி²யா. தத்த² புக்³க³லோதி அத்தா, ஸத்தோ ஜீவோ. உபலப்³ப⁴தீதி பஞ்ஞாய உபக³ந்த்வா லப்³ப⁴தி, ஞாயதீதி அத்தோ². ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி ஏத்த² ஸச்சிகட்டோ²தி மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தாகாரேன அக்³க³ஹேதப்³போ³ பூ⁴தட்டோ². பரமத்தோ²தி அனுஸ்ஸவாதி³வஸேன அக்³க³ஹேதப்³போ³ உத்தமத்தோ². உப⁴யேனாபி யோ பரதோ ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²ன, ரூபஞ்ச உபலப்³ப⁴தீ’’திஆதி³னா க²ந்தா⁴யதனதா⁴துஇந்த்³ரியவஸேன ஸத்தபஞ்ஞாஸவிதோ⁴ த⁴ம்மப்பபே⁴தோ³ த³ஸ்ஸிதோ. யதா² ஸோ பூ⁴தேன ஸபா⁴வட்டே²ன உபலப்³ப⁴தி, ஏவம் தவ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி புச்ச²தி. பரவாதீ³ ஆமந்தாதி படிஜானாதி. படிஜானனஞ்ஹி கத்த²சி ‘‘ஆம, ப⁴ந்தே’’தி ஆக³ச்ச²தி, கத்த²சி ‘‘ஆமோ’’தி படிஜானனம் ஆக³ச்ச²தி. இத⁴ பன ‘‘ஆமந்தா’’தி ஆக³தம். தத்ராயம் அதி⁴ப்பாயோ – ஸோ ஹி யம் தம் பரதோ வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘அத்தி² புக்³க³லோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ’’தி ஸுத்தம் ஆக³தம், தம் க³ஹேத்வா யஸ்மா பன ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ ந விஸம்வாத³னபுரேக்கா²ரோ வாசம் பா⁴ஸதி, நாபி அனுஸ்ஸவாதி³வஸேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ஸதே³வகம் பன லோகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³தி, தஸ்மா யோ தேன வுத்தோ ‘‘அத்தி² புக்³க³லோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ’’தி, ஸோ ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னேவ அத்தீ²தி லத்³தி⁴ம் க³ஹேத்வா ‘‘ஆமந்தா’’தி படிஜானாதி.
அத²ஸ்ஸ தாதி³ஸஸ்ஸ லேஸவசனஸ்ஸ ச²லவாத³ஸ்ஸ ஓகாஸம் அத³த³மானோ ஸகவாதீ³ யோ ஸச்சிகட்டோ²திஆதி³மாஹ. தத்ராயம் அதி⁴ப்பாயோ – ய்வாயம் பரதோ ‘‘ஸப்பச்சயோ அப்பச்சயோ, ஸங்க²தோ அஸங்க²தோ, ஸஸ்ஸதோ, அஸஸ்ஸதோ ஸனிமித்தோ அனிமித்தோ’’தி ஏவம் பரிதீ³பிதோ ரூபாதி³ஸத்தபஞ்ஞாஸவிதோ⁴ த⁴ம்மப்பபே⁴தோ³ ஆக³தோ; ந ஸம்முதிஸச்சவஸேன, நாபி அனுஸ்ஸவாதி³வஸேன க³ஹேதப்³போ³. அத்தனோ பன பூ⁴ததாய ஏவ ஸச்சிகட்டோ², அத்தபச்சக்க²தாய ச பரமத்தோ². தம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘யோ ஸச்சிகட்டோ² பரமத்தோ², ததோ ஸோ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.
ததோதி கரணவசனமேதம், தஸ்மா தேன ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²ன ஸோ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி அயமேத்த² அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ருப்பனாதி³பே⁴தே³ன வா ஸப்பச்சயாதி³பே⁴தே³ன வா ஆகாரேன யோ ஸச்சிகட்ட²பரமத்தோ² உபலப்³ப⁴தி, கிம் தே புக்³க³லோபி தேனாகாரேன உபலப்³ப⁴தீதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³தி அவஜானனா பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸோ ஹி ததா²ரூபம் புக்³க³லம் அனிச்ச²ந்தோ அவஜானாதி. தத்ராயம் பத³ச்சே²தோ³ – ‘ந ஹி ஏவம் வத்தப்³பே³’தி, ந ஹி ஏவந்திபி வட்டதி. த்³வின்னம்பி ஏவம் ந வத்தப்³போ³தி அத்தோ².
ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹந்தி ஸகவாதி³வசனம். யஸ்மா தே புரிமாய வத்தப்³ப³படிஞ்ஞாய பச்சி²மா நவத்தப்³ப³படிஞ்ஞா, பச்சி²மாய ச புரிமா ந ஸந்தி⁴யதி, தஸ்மாபி நிக்³க³ஹம் பத்தோ. தம் நிக்³க³ஹம் தோ³ஸம் அபராத⁴ம் ஸம்படிச்சா²ஹீதி அத்தோ². ஏவம் நிக்³க³ஹம் ஆஜானாபேத்வா இதா³னி தம் ட²பனாய சேவ அனுலோமபடிலோமதோ பாபனாரோபனானஞ்ச வஸேன பாகடம் கரோந்தோ ஹஞ்சி புக்³க³லோதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஹஞ்சி புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி யதி³ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி, ஸசே புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி அத்தோ². அயம் தாவ பரவாதீ³பக்க²ஸ்ஸ ட²பனதோ நிக்³க³ஹபாபனாரோபனானம் லக்க²ணபூ⁴தா அனுலோமட²பனா நாம. தேன வத ரேதிஆதி³ அனுலோமபக்கே² நிக்³க³ஹஸ்ஸ பாபிதத்தா அனுலோமபாபனா நாம. தத்த² தேனாதி காரணவசனம். வதாதி ஓகப்பனவசனம். ரேதி ஆமந்தனவசனம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – தேன, ரே வத்தப்³பே³ வத, ரே ஹம்போ⁴, ப⁴த்³ரமுக², தேன காரணேன வத்தப்³போ³யேவாதி. யம் தத்த² வதே³ஸீதிஆதி³ அனுலோமபக்கே² நிக்³க³ஹஸ்ஸ ஆரோபிதத்தா அனுலோமரோபனா நாம. யம் தஸ்ஸ பரியோஸானே மிச்சா²திபத³ம் தஸ்ஸ புரதோ இத³ம் தே’தி ஆஹரிதப்³ப³ம். இத³ம் தே மிச்சா²தி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². பரதோ ச பாளியம் ஏதம் ஆக³தமேவ.
நோ சே பன வத்தப்³பே³திஆதி³ ‘‘ந ஹேவம் வத்தப்³பே³’’தி படிக்கி²த்தபக்க²ஸ்ஸ ட²பிதத்தா படிலோமதோ நிக்³க³ஹபாபனாரோபனானம் லக்க²ணபூ⁴தா படிலோமட²பனா நாம. நோ ச வத ரேதிஆதி³ படிலோமபக்கே² நிக்³க³ஹஸ்ஸ பாபிதத்தா படிலோமபாபனா நாம. புன யம் தத்த² வதே³ஸீதிஆதி³ படிலோமபக்கே² நிக்³க³ஹஸ்ஸ ஆரோபிதத்தா படிலோமரோபனா நாம. இதா⁴பி பரியோஸானே மிச்சா²திபத³ஸ்ஸ புரதோ இத³ம் தேதி ஆஹரிதப்³ப³மேவ. பரதோபி ஏவரூபேஸு டா²னேஸு ஏஸேவ நயோ.
தத்ராயம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸங்கே²பத்தோ² – யதி³ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²ன, தேன வத போ⁴ ஸோ உபலப்³ப⁴தீதி வத்தப்³போ³. யம் பன தத்த² வதே³ஸி ‘‘வத்தப்³போ³ கோ² புரிமபஞ்ஹே ‘ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²ன உபலப்³ப⁴தீ’தி, நோ ச வத்தப்³போ³ து³தியபஞ்ஹே ‘ததோ ஸோ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீ’’’தி, இத³ம் தே மிச்சா²தி ஏவம் தாவ அனுலோமதோ ட²பனாபாபனாரோபனா ஹோந்தி. அத² ந வத்தப்³போ³ து³தியபஞ்ஹே ‘‘ததோ ஸோ உபலப்³ப⁴தீ’’தி, புரிமபஞ்ஹேபி ந வத்தப்³போ³வ. யம் பனேத்த² வதே³ஸி ‘‘வத்தப்³போ³ கோ² புரிமபஞ்ஹே ‘ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²ன உபலப்³ப⁴தீ’தி, நோ ச வத்தப்³போ³ து³தியபஞ்ஹே ‘ததோ ஸோ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீ’’’தி, இத³ம் தே மிச்சா²தி ஏவம் படிலோமதோ ட²பனாபாபனாரோபனா ஹோந்தி. ஏவமேதம் நிக்³க³ஹஸ்ஸ ச அனுலோமபடிலோமதோ சதுன்னம் பாபனாரோபனானஞ்ச வுத்தத்தா உபலப்³ப⁴தீதிஆதி³கம் அனுலோமபஞ்சகம் நாம. ஏத்த² ச கிஞ்சாபி அனுலோமதோ பாபனாரோபனாஹி ஏகோ, படிலோமதோ பாபனாரோபனாஹி ஏகோதி த்³வே நிக்³க³ஹா கதா. ‘ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹ’ந்தி ஏதஸ்ஸேவ பனேத்த² புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி பட²மம் வாத³ம் நிஸ்ஸாய பட²மஸ்ஸ நிக்³க³ஹஸ்ஸ த்³வீஹாகாரேஹி ஆரோபிதத்தா ஏகோவாயம் நிக்³க³ஹோதி பட²மோ நிக்³க³ஹோ.
2. இதா³னி பச்சனீகனயோ ஹோதி. தத்த² புச்சா² பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸோ ஹி ‘‘அத்தி² புக்³க³லோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ’’தி க³ஹிதத்தா ‘‘நுபலப்³ப⁴தீ’’தி அஸம்படிச்ச²ந்தோ ஏவம் புச்ச²தி. ஸகவாதீ³ யதா² ரூபாதி³த⁴ம்மா உபலப்³ப⁴ந்தி, ஏவம் அனுபலப்³ப⁴னீயதோ ஆமந்தாதி படிஜானாதி. புன இதரோ அத்தனா அதி⁴ப்பேதம் ஸச்சிகட்ட²ம்யேவ ஸந்தா⁴ய யோ ஸச்சிகட்டோ²திஆதி³மாஹ. ஸம்முதிஸச்சபரமத்த²ஸச்சானி வா ஏகதோ கத்வாபி ஏவமாஹ. ஸகவாதீ³ ‘புக்³க³லோ’தி உபாதா³பஞ்ஞத்திஸப்³பா⁴வதோபி த்³வின்னம் ஸச்சானம் ஏகதோ கத்வா புச்சி²தத்தாபி ந ஹேவந்தி படிக்கி²பதி.
இதா³னி கிஞ்சாபி தேன பட²மம் பரமத்த²ஸச்சவஸேன நுபலப்³ப⁴னீயதா ஸம்படிச்சி²தா, பச்சா² ஸம்முதிஸச்சவஸேன வோமிஸ்ஸகவஸேன வா படிக்கி²த்தா. பரவாதீ³ பன ‘நுபலப்³ப⁴தீ’தி வசனஸாமஞ்ஞமத்தம் ச²லவாத³ம் நிஸ்ஸாய யம் தயா பட²மம் படிஞ்ஞாதம், தம் பச்சா² படிக்கி²த்தந்தி ப⁴ண்ட³னஸ்ஸ படிப⁴ண்ட³னம் விய அத்தனோ கதஸ்ஸ நிக்³க³ஹகம்மஸ்ஸ படிகம்மம் கரோந்தோ ஆஜானாஹி படிகம்மந்தி ஆஹ. இதா³னி யதா²ஸ்ஸ அனுலோமபஞ்சகே ஸகவாதி³னா வாத³ட்ட²பனம் கத்வா அனுலோமபடிலோமதோ பாபனாரோபனாஹி நிக்³க³ஹோ பாகடோ கதோ, ஏவம் படிகம்மம் பாகடம் கரோந்தோ ஹஞ்சி புக்³க³லோதிஆதி³மாஹ. தம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ அத்த²தோ வேதி³தப்³ப³ம். யஸ்மா பனேத்த² ட²பனா நாம பரவாதீ³பக்க²ஸ்ஸ ட²பனதோ ‘‘அயம் தவ தோ³ஸோ’’தி த³ஸ்ஸேதும் ட²பனமத்தமேவ ஹோதி, ந நிக்³க³ஹஸ்ஸ வா படிகம்மஸ்ஸ வா பாகடபா⁴வகரணம், பாபனாரோபனாஹி பனஸ்ஸ பாகடகரணம் ஹோதி. தஸ்மா இத³ம் அனுலோமபடிலோமதோ பாபனாரோபனானம் வஸேன சதூஹாகாரேஹி. படிகம்மஸ்ஸ கதத்தா படிகம்மசதுக்கம் நாமாதி ஏகம் சதுக்கம் வேதி³தப்³ப³ம்.
3. ஏவம் படிகம்மம் கத்வா இதா³னி ய்வாஸ்ஸ அனுலோமபஞ்சகே ஸகவாதி³னா நிக்³க³ஹோ கதோ, தஸ்ஸ தமேவ ச²லவாத³ம் நிஸ்ஸாய து³க்கடபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ த்வஞ்சே பன மஞ்ஞஸீதிஆதி³மாஹ. தத்த² த்வம் சே பன மஞ்ஞஸீதி யதி³ த்வம் மஞ்ஞஸி. வத்தப்³பே³ கோ²தி இத³ம் பச்சனீகே ஆமந்தாதி படிஞ்ஞம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். நோ ச வத்தப்³பே³தி இத³ம் பன ந ஹேவாதி அவஜானனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேன தவ தத்தா²தி தேன காரணேன த்வம்யேவ தஸ்மிம் நுபலப்³ப⁴தீதி பக்கே² – ‘‘ஹேவம் படிஜானந்தந்தி ஆமந்தா’’தி ஏவம் படிஜானந்தோ. ஹேவம் நிக்³க³ஹேதப்³பே³தி புன ந ஹேவாதி அவஜானந்தோ ஏவம் நிக்³க³ஹேதப்³போ³. அத² தம் நிக்³க³ண்ஹாமாதி அதே²வம் நிக்³க³ஹாரஹம் தம் நிக்³க³ண்ஹாம. ஸுனிக்³க³ஹிதோ ச ஹோஸீதி ஸகேன மதேன நிக்³க³ஹிதத்தா ஸுனிக்³க³ஹிதோ ச ப⁴வஸி.
ஏவமஸ்ஸ நிக்³க³ஹேதப்³ப³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தம் நிக்³க³ண்ஹந்தோ ஹஞ்சீதிஆதி³மாஹ. தத்த² ட²பனாபாபனாரோபனா ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³. பரியோஸானே பன இத³ம் தே மிச்சா²தி இத³ம் தவ வசனம் மிச்சா² ஹோதீதி அத்தோ². இத³ம் ச²லவாதே³ன சதூஹி ஆகாரேஹி நிக்³க³ஹஸ்ஸ கதத்தா நிக்³க³ஹசதுக்கம் நாம.
4. ஏவம் நிக்³க³ஹம் கத்வாபி இதா³னி ‘‘யதி³ அயம் மயா தவ மதேன கதோ நிக்³க³ஹோ து³ன்னிக்³க³ஹோ, யோ மம தயா ஹேட்டா² அனுலோமபஞ்சகே கதோ நிக்³க³ஹோ, ஸோபி து³ன்னிக்³க³ஹோ’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஏஸே சே து³ன்னிக்³க³ஹிதேதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஏஸே சே து³ன்னிக்³க³ஹிதேதி ஏஸோ சே தவ வாதோ³ மயா து³ன்னிக்³க³ஹிதோ. அத² வா ஏஸோ சே தவ மயா கதோ நிக்³க³ஹோ து³ன்னிக்³க³ஹோ. ஹேவமேவம் தத்த² த³க்கா²தி தத்தா²பி தயா மம ஹேட்டா² கதே நிக்³க³ஹே ஏவமேவம் பஸ்ஸ. இதா³னி ய்வாஸ்ஸ ஹேட்டா² ஸகவாதி³னா நிக்³க³ஹோ கதோ, தம் ‘‘வத்தப்³பே³ கோ²’’திஆதி³வசனேன த³ஸ்ஸேத்வா புன தம் நிக்³க³ஹம் அனிக்³க³ஹபா⁴வம் உபனேந்தோ நோ ச மயம் தயாதிஆதி³மாஹ. தத்த² நோ ச மயம் தயா தத்த² ஹேதாய படிஞ்ஞாயாதிஆதீ³ஸு அயமத்தோ² – யஸ்மா ஸோ தயா மம கதோ நிக்³க³ஹோ து³ன்னிக்³க³ஹோ, தஸ்மா மயம் தயா தத்த² அனுலோமபஞ்சகே ஆமந்தாதி ஏதாய படிஞ்ஞாய ஏவம் படிஜானந்தா புன ந ஹேவாதி படிக்கே²பே கதேபி ‘‘ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹ’’ந்தி ஏவம் ந நிக்³க³ஹேதப்³போ³யேவ. ஏவம் அனிக்³க³ஹேதப்³ப³ம்பி மம் நிக்³க³ண்ஹாஸி, ஈதி³ஸேன பன நிக்³க³ஹேன து³ன்னிக்³க³ஹிதா மயம் ஹோம.
இதா³னி யம் நிக்³க³ஹம் ஸந்தா⁴ய ‘‘து³ன்னிக்³க³ஹிதா ச ஹோமா’’தி அவோச, தம் த³ஸ்ஸேதும் ஹஞ்சி புக்³க³லோ…பே… இத³ம் தே மிச்சா²திஆஹ. ஏவமித³ம் அனுலோமபடிலோமதோ சதூஹி பாபனாரோபனாஹி நிக்³க³ஹஸ்ஸ உபனீதத்தா உபனயனசதுக்கம் நாம ஹோதி.
5. இதா³னி ‘‘ந ஹேவம் நிக்³க³ஹேதப்³பே³’’திஆதி³கம் நிக்³க³மனசதுக்கம் நாம ஹோதி. தத்த² ந ஹேவம் நிக்³க³ஹேதப்³பே³தி யதா²ஹம் தயா நிக்³க³ஹிதோ, ந ஹி ஏவம் நிக்³க³ஹேதப்³போ³. ஏதஸ்ஸ ஹி நிக்³க³ஹஸ்ஸ து³ன்னிக்³க³ஹபா⁴வோ மயா ஸாதி⁴தோ. தேன ஹீதி தேன காரணேன, யஸ்மா ஏஸ நிக்³க³ஹோ து³ன்னிக்³க³ஹோ, தஸ்மா யம் மம் நிக்³க³ண்ஹாஸி ஹஞ்சி புக்³க³லோ…பே… இத³ம் தே மிச்சா²தி, இத³ம் நிக்³க³ண்ஹனம் தவ மிச்சா²தி அத்தோ². தேன ஹி யே கதே நிக்³க³ஹேதி யேன காரணேன இத³ம் மிச்சா², தேன காரணேன யோ தயா நிக்³க³ஹோ கதோ, ஸோ து³க்கடோ. யம் மயா படிகம்மம் கதம், ததே³வ ஸுகதம். யாபி சேஸா படிகம்மசதுக்காதி³வஸேன கதா²மக்³க³ஸம்படிபாத³னா கதா, ஸாபி ஸுகதா. ஏவமேதம் புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதிஆதி³கஸ்ஸ அனுலோமபஞ்சகஸ்ஸ நுபலப்³ப⁴தீதிஆதி³கானம் படிகம்மனிக்³க³ஹோபனயனனிக்³க³மனசதுக்கானம் வஸேன அனுலோமபச்சனீகபஞ்சகம் நாம நித்³தி³ட்ட²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்தாவதா ஸகவாதி³னோ புப்³ப³பக்கே² ஸதி பரவாதி³னோ வசனஸாமஞ்ஞமத்தேன ச²லவாதே³ன ஜயோ ஹோதி.
2. பச்சனீகானுலோமவண்ணனா
6. இதா³னி யதா² பரவாதி³னோ புப்³ப³பக்கே² ஸதி ஸகவாதி³னோ த⁴ம்மேனேவ ததே²ன ஸுஜயோ ஹோதி, ததா² வாது³ப்பத்திம் த³ஸ்ஸேதும் புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தீதி பச்சனீகானுலோமபஞ்சகம் ஆரத்³த⁴ம். தத்த² பச்சனீகே புச்சா² பரவாதி³ஸ்ஸ, ரூபாதி³பே⁴த³ம் ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய படிஞ்ஞா ஸகவாதி³ஸ்ஸ. ஸுத்³த⁴ஸம்முதிஸச்சம் வா பரமத்த²மிஸ்ஸகம் வா ஸம்முதிஸச்சம் ஸந்தா⁴ய யோ ஸச்சிகட்டோ²தி புன அனுயோகோ³ பரவாதி³ஸ்ஸ, ஸம்முதிவஸேன நுபலப்³ப⁴தீதி நவத்தப்³ப³த்தா மிஸ்ஸகவஸேன வா அனுயோக³ஸ்ஸ ஸம்கிண்ணத்தா ந ஹேவந்தி படிக்கே²போ ஸகவாதி³ஸ்ஸ. படிஞ்ஞாதம் படிக்கி²பதீதி வசனஸாமஞ்ஞமத்தேன ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹந்திஆதி³வசனம் பரவாதி³ஸ்ஸ. ஏவமயம் புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தீதி து³தியவாத³ம் நிஸ்ஸாய து³தியோ நிக்³க³ஹோ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³. ஏவம் தேன ச²லேன நிக்³க³ஹோ ஆரோபிதோ.
7-10. இதா³னி த⁴ம்மேன ஸமேன அத்தனோ வாதே³ ஜயம் த³ஸ்ஸேதும் அனுலோமனயே புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, அத்தனோ லத்³தி⁴ம் நிஸ்ஸாய படிஞ்ஞா பரவாதி³ஸ்ஸ. லத்³தி⁴யா ஓகாஸம் அத³த்வா பரமத்த²வஸேன புன அனுயோகோ³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, பரமத்த²வஸேன புக்³க³லஸ்ஸ அபா⁴வதோ படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ. ததோ பரம் த⁴ம்மேன ஸமேன அத்தனோ ஜயத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆஜானாஹி படிகம்மந்திஆதி³ ஸப்³ப³ம் ஸகவாதீ³வசனமேவ ஹோதி. தத்த² ஸப்³பே³ஸம் படிகம்மனிக்³க³ஹோபனயனனிக்³க³மனசதுக்கானம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஏவமித³ம் புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தீதிஆதி³கஸ்ஸ பச்சனீகபஞ்சகஸ்ஸ உபலப்³ப⁴தீதிஆதீ³னம் படிகம்மனிக்³க³ஹோபனயனனிக்³க³மனசதுக்கானஞ்ச வஸேன பச்சனீகானுலோமபஞ்சகம் நாம நித்³தி³ட்ட²ம் ஹோதி. ஏவமேதானி பட²மஸச்சிகட்டே² த்³வே பஞ்சகானி நித்³தி³ட்டா²னி. தத்த² புரிமபஞ்சகே பரவாதி³ஸ்ஸ ஸகவாதி³னா கதோ நிக்³க³ஹோ ஸுனிக்³க³ஹோ. ஸகவாதி³ஸ்ஸ பன பரவாதி³னா ச²லவாத³ம் நிஸ்ஸாய படிகம்மம் கத்வா அத்தனா ஸாதி⁴தோ ஜயோ து³ஜ்ஜயோ. து³தியபஞ்சகே ஸகவாதி³ஸ்ஸ பரவாதி³னா கதோ நிக்³க³ஹோ து³ன்னிக்³க³ஹோ. பரவாதி³ஸ்ஸ பன ஸகவாதி³னா த⁴ம்மவாத³ம் நிஸ்ஸாய படிகம்மம் கத்வா அத்தனா ஸாதி⁴தோ ஜயோ ஸுஜயோதி பட²மஸச்சிகட்டோ². தத்தே²தம் வுச்சதி –
‘‘நிக்³க³ஹோ பரவாதி³ஸ்ஸ, ஸுத்³தோ⁴ பட²மபஞ்சகே;
அஸுத்³தோ⁴ பன தஸ்ஸேவ, படிகம்மஜயோ தஹிம்.
‘‘நிக்³க³ஹோ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, அஸுத்³தோ⁴ து³தியபஞ்சகே;
விஸுத்³தோ⁴ பன தஸ்ஸேவ, படிகம்மஜயோ தஹிம்.
‘‘தஸ்மா த்³வீஸுபி டா²னேஸு, ஜயோவ ஸகவாதி³னோ;
த⁴ம்மேன ஹி ஜயோ நாம, அத⁴ம்மேன குதோ ஜயோ.
‘‘ஸச்சிகட்டே² யதா² சேத்த², பஞ்சகத்³வயமண்டி³தே;
த⁴ம்மாத⁴ம்மவஸேனேவ, வுத்தோ ஜயபராஜயோ.
‘‘இதோ பரேஸு ஸப்³பே³ஸு, ஸச்சிகட்டே²ஸு பண்டி³தோ;
ஏவமேவ விபா⁴வேய்ய, உபோ⁴ ஜயபராஜயே’’தி.
2. ஓகாஸஸச்சிகட்டோ²
1. அனுலோமபச்சனீகவண்ணனா
11. ஏவம் ஸுத்³தி⁴கஸச்சிகட்ட²ம் வித்தா²ரேத்வா இதா³னி தமேவ அபரேஹி ஓகாஸாதீ³ஹி நயேஹி வித்தா²ரேதும் புன புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா பரவாதி³ஸ்ஸ. புன ஸப்³ப³த்தா²தி ஸரீரம் ஸந்தா⁴ய அனுயோகோ³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, ரூபஸ்மிம் அத்தானம் ஸமனுபஸ்ஸனாதோ³ஸஞ்ச ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’ந்தி ஆபஜ்ஜனதோ³ஸஞ்ச தி³ஸ்வா படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² அனுலோமபச்சனீகபஞ்சகே ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். பாடோ² பன ஸங்கி²த்தோ. தத்த² யஸ்மா ஸரீரம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸப்³ப³த்த² ந உபலப்³ப⁴தீ’’தி வுத்தே ஸரீரதோ ப³ஹி உபலப்³ப⁴தீதி ஆபஜ்ஜதி. தஸ்மா பச்சனீகே படிக்கே²போ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, பட²மம் அனுஜானித்வா பச்சா² அவஜானாதீதி ச²லவாத³ஸ்ஸ வஸேன படிகம்மம் பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸம் பாகடமேவ.
3. காலஸச்சிகட்டோ²
1. அனுலோமபச்சனீகவண்ணனா
12. து³தியனயே ஸப்³ப³தா³தி புரிமபச்சி²மஜாதிகாலஞ்ச த⁴ரமானபரினிப்³பு³தகாலஞ்ச ஸந்தா⁴ய அனுயோகோ³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, ஸ்வேவ க²த்தியோ ஸோ ப்³ராஹ்மணோதிஆதீ³னம் ஆபத்திதோ³ஸஞ்ச த⁴ரமானபரினிப்³பு³தானம் விஸேஸாபா⁴வதோ³ஸஞ்ச தி³ஸ்வா படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸம் பட²மனயே வுத்தஸதி³ஸமேவ.
4. அவயவஸச்சிகட்டோ²
1. அனுலோமபச்சனீகவண்ணனா
13. ததியனயே ஸப்³பே³ஸூதி க²ந்தா⁴யதனாதீ³னி ஸந்தா⁴ய அனுயோகோ³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, ரூபஸ்மிம் அத்தா, சக்கு²ஸ்மிம் அத்தாதிஆதி³தோ³ஸப⁴யேன படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸம் தாதி³ஸமேவாதி.
ஓகாஸதி³ஸச்சிகட்டா²தி³
2. பச்சனீகானுலோமவண்ணனா
14. ஏவமேதானி தீணி அனுலோமபச்சனீகபஞ்சகே அனுலோமமத்தவஸேனேவ தாவ படிபாடியா பா⁴ஜேத்வா புன பச்சனீகானுலோமபஞ்சகே பச்சனீகமத்தவஸேனேவ பா⁴ஜேதும் புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தீதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² அனுலோமபஞ்சகஸ்ஸ பாளியம் ஸங்கி²பித்வா ஆக³தே பச்சனீகே வுத்தனயேனேவ பச்சனீகஸ்ஸ ச பாளியம் ஸங்கி²பித்வா ஆக³தே அனுலோமே வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஏத்தாவதா ஸுத்³தி⁴கஸ்ஸ சேவ இமேஸஞ்ச திண்ணந்தி சதுன்னம் ஸச்சிகட்டா²னம் ஏகேகஸ்மிம் ஸச்சிகட்டே² அனுலோமபச்சனீகஸ்ஸ பச்சனீகானுலோமஸ்ஸ சாதி த்³வின்னம் த்³வின்னம் பச்சனீகானம் வஸேன அயம் அட்ட²முகா² நாம வாத³யுத்தி நித்³தி³ட்டா² ஹோதீதி வேதி³தப்³பா³. யா ஏகேகஸ்மிம் முகே² ஏகேகஸ்ஸ நிக்³க³ஹஸ்ஸ வஸேன அட்ட²கனிக்³க³ஹோதி பாளியம் லிகி²யதி. தத்தே²தம் வுச்சதி –
‘‘ஏவம் சதுப்³பி³தே⁴ பஞ்ஹே, பஞ்சகத்³வயபே⁴த³தோ;
ஏஸா அட்ட²முகா² நாம, வாத³யுத்தி பகாஸிதா.
‘‘அட்டே²வ நிக்³க³ஹா தத்த², சத்தாரோ தேஸு த⁴ம்மிகா;
அத⁴ம்மிகா ச சத்தாரோ, ஸப்³ப³த்த² ஸகவாதி³னோ;
ஜயோ பராஜயோ சேவ, ஸப்³ப³த்த² பரவாதி³னோ’’தி.
ஸச்சிகட்ட²வண்ணனா நிட்டி²தா.
5. ஸுத்³தி⁴கஸம்ஸந்த³னவண்ணனா
17-27. இதா³னி ரூபாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸச்சிகட்ட²ஸம்ஸந்த³னம் ஹோதி. தத்த² ரூபஞ்சாதி யதா² ரூபம் பரமத்த²தோ உபலப்³ப⁴தி, கிம் தே புக்³க³லோபி ததே²வ உபலப்³ப⁴தீதி ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, அத்தி² புக்³க³லோதி வசனமத்தம் க³ஹேத்வா படிஞ்ஞா பரவாதி³ஸ்ஸ. யதி³ தே ரூபம் விய பரமத்த²தோ புக்³க³லோ அத்தி², ரூபதோ வேத³னாதீ³னம் விய புக்³க³லஸ்ஸாபி அஞ்ஞத்தம் ஆபஜ்ஜதீதி அனுயோகோ³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, ஸமயஸுத்தவிரோத⁴ம் தி³ஸ்வா படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸம் அத்த²தோ பாகடமேவ. த⁴ம்மதோ பனேத்த² ஸத்தபஞ்ஞாஸபே⁴த³ஸ்ஸ ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²ஸ்ஸ வஸேன ஸகவாதீ³பக்க²மூலகே அனுலோமபச்சனீகே ஸத்தபஞ்ஞாஸ அனுலோமபஞ்சகானி த³ஸ்ஸிதானி. படிகம்மசதுக்காதீ³னி ஸங்கி²த்தானி. பரவாதீ³பக்க²மூலகேபி பச்சனீகானுலோமே ஸத்தபஞ்ஞாஸ படிலோமபஞ்சகானி த³ஸ்ஸிதானி. படிகம்மசதுக்காதீ³னி ஸங்கி²த்தானி. தத்த² ‘‘வுத்தம் ப⁴க³வதா’’தி வசனமத்தேன புக்³க³லஸ்ஸ அத்தி²தம் ரூபஸ்ஸ ச ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன உபலப்³ப⁴னீயதம் த³ஸ்ஸேத்வா உபி⁴ன்னம் அஞ்ஞத்தம் படிஜானாபனத்த²ம் வுத்தம் ப⁴க³வதாதி அனுயோகோ³ பரவாதி³ஸ்ஸ, ஸம்முதிபரமத்தா²னம் ஏகத்தனானத்தபஞ்ஹஸ்ஸ ட²பனீயத்தா படிக்கே²போ ஸகவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸமிதா⁴பி அத்த²தோ பாகடமேவாதி.
ஸுத்³தி⁴கஸம்ஸந்த³னவண்ணனா.
6. ஓபம்மஸம்ஸந்த³னவண்ணனா
28-36. இதா³னி ரூபாதீ³ஹேவ ஸத்³தி⁴ம் ஓபம்மவஸேன ஸச்சிகட்ட²ஸம்ஸந்த³னம் ஹோதி. தத்த² ரூபவேத³னானம் உபலத்³தி⁴ஸாமஞ்ஞேன அஞ்ஞத்தபுச்சா² ச புக்³க³லரூபானம் உபலத்³தி⁴ஸாமஞ்ஞபுச்சா² சாதி புச்சா²த்³வயம்பி ஸகவாதி³ஸ்ஸ, உபோ⁴பி படிஞ்ஞா பரவாதி³ஸ்ஸ. பரவாதி³னா அனுஞ்ஞாதேன உபலத்³தி⁴ஸாமஞ்ஞேன ரூபவேத³னானம் விய ரூபபுக்³க³லானம் அஞ்ஞத்தானுயோகோ³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிக்கே²போ இதரஸ்ஸ. ஸேஸமிதா⁴பி அத்த²தோ பாகடமேவ. த⁴ம்மதோ பனேத்த² ரூபமூலகாதீ³னம் சக்கானஞ்ச வஸேன ஸகவாதீ³பக்கே² வீஸாதி⁴கானி நவ நிக்³க³ஹபஞ்சகஸதானி த³ஸ்ஸிதானி. கத²ம்? க²ந்தே⁴ஸு தாவ ரூபமூலகே சக்கே சத்தாரி, ததா² வேத³னாதி³மூலகேஸூதி வீஸதி. ஆயதனேஸு சக்கா²யதனமூலகே சக்கே ஏகாத³ஸ, ததா² ஸேஸேஸூதி த்³வத்திம்ஸஸதம். தா⁴தூஸு சக்கு²தா⁴துமூலகே சக்கே ஸத்தரஸ, ததா² ஸேஸேஸூதி சா²தி⁴கானி தீணி ஸதானி. இந்த்³ரியேஸு சக்கு²ந்த்³ரியமூலகே சக்கே ஏகவீஸதி, ததா² ஸேஸேஸூதி த்³வாஸட்டா²தி⁴கானி சத்தாரி ஸதானி. ஏவம் ஸப்³பா³னிபி வீஸாதி⁴கானி நவ நிக்³க³ஹபஞ்சகஸதானி ஹோந்தி.
37-45. பரவாதீ³பக்கே²பி ரூபம் உபலப்³ப⁴தீதி அனுலோமவஸேனேவ ரூபவேத³னாதீ³னம் அஞ்ஞத்தபடிஞ்ஞம் காரேத்வா புன அத்தி² புக்³க³லோதி ஸுத்தம் நிஸ்ஸாய ச²லவஸேன புக்³க³லஸ்ஸ ரூபாதீ³ஹி உபலத்³தி⁴ஸாமஞ்ஞம் ஆரோபேத்வா அஞ்ஞத்தானுயோகோ³ கதோ. ஸேஸமிதா⁴பி அத்த²தோ உத்தானமேவ. த⁴ம்மதோபி ஸகவாதீ³பக்கே² வுத்தனயேன வீஸாதி⁴கானி நவ படிகம்மபஞ்சகஸதானி த³ஸ்ஸிதானி.
ரூபாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஓபம்மவஸேன ஸச்சிகட்ட²ஸம்ஸந்த³னம்.
7. சதுக்கனயஸம்ஸந்த³னவண்ணனா
46-52. இதா³னி யம் ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²ன உபலப்³ப⁴தி, தேன யஸ்மா ரூபாதீ³ஸு ஸத்தபஞ்ஞாஸாய ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²ஸு அஞ்ஞதரேன ப⁴விதப்³ப³ம்; ரூபாதி³னிஸ்ஸிதேன வா, அஞ்ஞத்ர வா ரூபாதீ³ஹி, ரூபாதீ³னம் வா நிஸ்ஸயேன, தஸ்மா இமினா சதுக்கனயேன ஸச்சிகட்ட²ஸம்ஸந்த³னம் ஆரத்³த⁴ம். தத்த² ரூபம் புக்³க³லோதி அனுயோகோ³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, உச்சே²த³தி³ட்டி²ப⁴யேன ந ஹேவாதி படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ, நிக்³க³ஹாரோபனம் ஸகவாதி³ஸ்ஸ. கிம் பனேதம் யுத்தம், நனு ரூபம் வேத³னாதி வுத்தம்பி படிக்கி²பிதப்³ப³மேவாதி? ஆம படிக்கி²பிதப்³ப³ம். தம் பன ரூபதோ வேத³னாய அஞ்ஞஸபா⁴வஸப்³பா⁴வதோ, ந அஞ்ஞத்தாபா⁴வதோ. அயஞ்ச ரூபாதீ³ஸு ஏகத⁴ம்மதோபி புக்³க³லஸ்ஸ அஞ்ஞத்தம் ந இச்ச²தி, தஸ்மா யுத்தம். அயஞ்ச அனுயோகோ³ ரூபம் புக்³க³லோ…பே… அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம் புக்³க³லோதி ஸகலம் பரமத்த²ஸச்சம் ஸந்தா⁴ய ஆரத்³தோ⁴. ஸகலம் பன பச்சத்தலக்க²ணவஸேன ஏகதோ வத்தும் ந ஸக்காதி தந்திவஸேன அனுயோக³லக்க²ணமத்தமேதம் ட²பிதம். தேன விஞ்ஞூ அத்த²ம் விபா⁴வேந்தி. வாத³காமேன பன இமம் லக்க²ணம் க³ஹேத்வா யதா² யதா² பரவாதி³ஸ்ஸ ஓகாஸோ ந ஹோதி, ததா² ததா² வத்தப்³ப³ம். இதி தந்திவஸேன அனுயோக³லக்க²ணஸ்ஸ ட²பிதத்தாபி யுத்தமேவ. இமினா நயேன ஸப்³பா³னுயோகே³ஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
அயம் பன விஸேஸோ – ரூபஸ்மிம் புக்³க³லோதிஆதீ³ஸு யதா² ஏகம் மஹாபூ⁴தம் நிஸ்ஸாய தயோ மஹாபூ⁴தா, வத்து²ரூபம் நிஸ்ஸாய விஞ்ஞாணம் ரூபஸ்மிந்தி வத்தும் வட்டதி, கிம் தே ஏவம் ரூபஸ்மிம் புக்³க³லோ? யதா² ச ஸபா⁴க³வினிப்³போ⁴க³தோ வேத³னாத³யோ ஸப்³ப³த⁴ம்மா, அரூபா வா பன சத்தாரோ க²ந்தா⁴, நிப்³பா³னமேவ வா ‘‘அஞ்ஞத்ர ரூபா’’தி வத்தும் வட்டதி, கிம் தே ஏவம் புக்³க³லோ? யதா² ச சித்தஸமுட்டா²னானம் ரூபானம் நிஸ்ஸயவஸேன ‘‘வேத³னாய ரூபம்…பே… விஞ்ஞாணஸ்மிம் ரூப’’ந்தி வத்தும் வட்டதி, கிம் தே ஏவம் புக்³க³லோதி? ஸப்³பா³னுயோகே³ஸு பன உச்சே²த³தி³ட்டி²ப⁴யேன சேவ ஸமயவிரோதே⁴ன ச படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² அத்த²தோ பாகடமேவ. த⁴ம்மதோ பனேத்த² ஸத்தபஞ்ஞாஸாய ஸச்சிகட்டே²ஸு ஏகேகஸ்மிம் சத்தாரி சத்தாரி கத்வா நிக்³க³ஹவஸேன அட்ட²வீஸாதி⁴கானி த்³வே பஞ்சகஸதானி த³ஸ்ஸிதானி. பரவாதீ³பக்கே²பி படிகம்மவஸேன தத்தகானேவ. யா பனேத்த² அத்தி² புக்³க³லோதி வுத்தே ஸகவாதி³ஸ்ஸ படிஞ்ஞா, ஸா ஸுத்தே ஆக³தேன ஸம்முதிவஸேன. யோ ரூபம் புக்³க³லோதிஆதீ³ஸு படிக்கே²போ, ஸோ ஸக்காயதி³ட்டி²பஞ்ஹஸ்ஸ ட²பனீயத்தா. பரவாதி³ஸ்ஸ படிகம்மம் ச²லவஸேனேவாதி.
சதுக்கனயஸம்ஸந்த³னம்.
நிட்டி²தா ச ஸம்ஸந்த³னகதா².
8. லக்க²ணயுத்திவண்ணனா
53. இதா³னி லக்க²ணயுத்தி நாம ஹோதி. தத்த² யஸ்மா ட²பேத்வா நிப்³பா³னம் ஸேஸோ ஸச்சிகட்ட²பரமத்தோ² பச்சயபடிப³த்³த⁴தாய ஸப்பச்சயோ, பச்சயேஹி ஸமாக³ம்ம கதத்தா ஸங்க²தோ, உப்பஜ்ஜித்வா நிருஜ்ஜ²னதோ ஸதா³ அபா⁴வதோ அஸஸ்ஸதோ, உப்பத்திகாரணஸங்கா²தஸ்ஸ நிமித்தஸ்ஸ அத்தி²தாய ஸனிமித்தோ, நிப்³பா³னம் வுத்தப்பகாராபா⁴வதோ அப்பச்சயம் அஸங்க²தம் ஸஸ்ஸதம் அனிமித்தந்தி இத³ம் ஸச்சிகட்ட²ஸ்ஸ லக்க²ணம். தஸ்மா யதி³ புக்³க³லோபி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தோ²வ தஸ்ஸாபி இமினா லக்க²ணேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி ஸந்தா⁴ய புக்³க³லோ ஸப்பச்சயோதிஆத³யோ அட்ட²பி அனுயோகா³ ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ. ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹந்திஆதி³ பனேத்த² ஸங்கி²த்தம். ஏவமேதானி ஸகவாதீ³பக்கே² அனுலோமபச்சனீகே அனுலோமமத்தவஸேன அட்ட² பஞ்சகானி வேதி³தப்³பா³னி.
54. பரவாதீ³பக்கே²பி பச்சனீகானுலோமே பச்சனீகமத்தவஸேன அட்டே²வ. தத்த² யஸ்மா பரவாதி³னா ஸுத்தவஸேன ஸம்முதிஸச்சம் ஸாதி⁴தம், ஸம்முதியா ச ஸப்பச்சயாதி³பா⁴வோ நத்தி², தஸ்மா யாதா²வதோ ச படிக்கே²போ ஸகவாதி³ஸ்ஸ. ச²லவஸேன பன வத்தப்³ப³ம் ‘‘ஆஜானாஹி படிகம்ம’’ந்திஆதி³ ஸப்³ப³ம் இதா⁴பி ஸங்கி²த்தமேவ.
லக்க²ணயுத்திகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.
9. வசனஸோத⁴னவண்ணனா
55-59. இதா³னி வசனஸோத⁴னம் ஹோதி. தத்த² யதே³தம் புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி வசனம், தம் ஸோதே⁴தும் புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி, உபலப்³ப⁴தி புக்³க³லோதி. புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ. தஸ்ஸத்தோ² – யதே³தம் புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி பத³த்³வயம், தம் ஏகத்த²ம் வா ப⁴வேய்ய நானத்த²ம் வா. யதி³ தாவ நானத்த²ம், யதா² அஞ்ஞம் ரூபம், அஞ்ஞா வேத³னா, ஏவம் அஞ்ஞோ புக்³க³லோ, அஞ்ஞோ உபலப்³ப⁴தீதி ஆபஜ்ஜதி. அதே²கத்த²ம், யதா² யம் சித்தம் தம் மனோ, ஏவம் ஸ்வேவ புக்³க³லோ, ஸோ உபலப்³ப⁴தீதி ஆபஜ்ஜதி. தேன தம் வதா³மி ‘‘யதி³ தே யோ புக்³க³லோ, ஸோ உபலப்³ப⁴தி, ஏவம் ஸந்தே யோ யோ உபலப்³ப⁴தி, ஸோ ஸோ புக்³க³லோதி ஆபஜ்ஜதி, கிம் ஸம்படிச்ச²ஸி ஏத’’ந்தி? ததோ புக்³க³லவாதீ³ யஸ்மா புக்³க³லஸ்ஸ உபலப்³ப⁴தம் இச்ச²தி, ந உபலப்³ப⁴மானானம்பி ரூபாதீ³னம் புக்³க³லபா⁴வம், தஸ்மா புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி, உபலப்³ப⁴தி கே ஹி சி புக்³க³லோ கே ஹி சி ந புக்³க³லோதிஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² – மம புக்³க³லோ அத்தி² புக்³க³லோதி ஸத்து² வசனதோ உபலப்³ப⁴தி. யோ பன உபலப்³ப⁴தி, ந ஸோ ஸப்³போ³ புக்³க³லோ, அத² கோ² கே ஹி சி புக்³க³லோ கே ஹி சி ந புக்³க³லோதி. தத்த² கோ-காரத்தே² கே-காரோ, ஹி-காரோ ச நிபாதமத்தோ. கோசி புக்³க³லோ, கோசி ந புக்³க³லோதி அயம் பனேத்த² அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – புக்³க³லோபி ஹி ரூபாதீ³ஸுபி யோ கோசி த⁴ம்மோ உபலப்³ப⁴தியேவ, தத்த² புக்³க³லோவ புக்³க³லோ. ரூபாதீ³ஸு பன கோசிபி ந புக்³க³லோதி. ததோ தம் ஸகவாதீ³ ஆஹ – புக்³க³லோ கே ஹி சி உபலப்³ப⁴தி கே ஹி சி ந உபலப்³ப⁴தீதி. தஸ்ஸத்தோ² – புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி பத³த்³வயஸ்ஸ அத்த²தோ ஏகத்தே யதி³ உபலப்³ப⁴தீதி அனுஞ்ஞாதோ த⁴ம்மோ புக்³க³லதோ அனஞ்ஞோபி கோசி புக்³க³லோ கோசி ந புக்³க³லோ, புக்³க³லோபி தே கோசி உபலப்³ப⁴தி, கோசி ந உபலப்³ப⁴தீதி ஆபஜ்ஜதி, கிம் ஸம்படிச்ச²ஸி ஏதந்தி? ஸோ புக்³க³லஸ்ஸ அனுபலத்³தி⁴ம் அனிச்ச²ந்தோ ந ஹேவந்தி படிக்கி²பதி. இதோ பரம் ‘‘ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹ’’ந்திஆதி³ ஸப்³ப³ம் ஸங்கி²த்தம். வித்தா²ரதோ பன வேதி³தப்³ப³ம். புக்³க³லோ ஸச்சிகட்டோ²திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸப்³பா³னி ஹேதானி உபலப்³ப⁴திவேவசனானேவ, அபிச யஸ்மா ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴திஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி அயம் புக்³க³லவாதி³னோ படிஞ்ஞா, தஸ்மாஸ்ஸ யதே²வ புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி லத்³தி⁴, ஏவமேவம் புக்³க³லோ ஸச்சிகட்டோ²திபி ஆபஜ்ஜதி. யா பனஸ்ஸ புக்³க³லோ அத்தீ²தி லத்³தி⁴, தஸ்ஸா விஜ்ஜமானோதிவேவசனமேவ, தஸ்மா ஸப்³பா³னிபேதானி வசனானி ஸோதி⁴தானி.
60. தத்த² யம் அவஸானே ‘‘புக்³க³லோ அத்தி², அத்தி² ந ஸப்³போ³ புக்³க³லோ’’திஆதி³ வுத்தம், தத்ராயமதி⁴ப்பாயோ – யஞ்ஹேதம் பரவாதி³னா ‘‘புக்³க³லோ அத்தி², அத்தி² கேஹிசி புக்³க³லோ, கேஹிசி ந புக்³க³லோ’’தி வுத்தம், தம் யஸ்மா அத்த²தோ புக்³க³லோ அத்தி², அத்தி² ந ஸப்³போ³ புக்³க³லோதி ஏத்தகம் ஹோதி, தஸ்மா நம் ஸகவாதீ³ ஸம்படிச்சா²பேத்வா இதா³னி நம் ஏவம் அனுயுஞ்ஜதி. தயா ஹி ‘‘அத்தி² புக்³க³லோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ’’தி வசனமத்தம் நிஸ்ஸாய ‘‘புக்³க³லோ அத்தீ²’’தி லத்³தி⁴ க³ஹிதா, யதா² ச ப⁴க³வதா ஏதம் வுத்தம், ததா² ‘‘ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²ஸ்ஸு, மோக⁴ராஜா, ஸதா³ ஸதோ’’திஆதி³னா (ஸு. நி. 1125) நயேன ‘‘நத்தீ²’’திபி வுத்தம், தஸ்மா யதே²வ தே ‘‘புக்³க³லோ அத்தி², அத்தி² ந ஸப்³போ³ புக்³க³லோ’’தி லத்³தி⁴, ததா² புக்³க³லோ நத்தி², நத்தி² ந ஸப்³போ³ புக்³க³லோதிபி ஆபஜ்ஜதி, கிம் ஏதம் ஸம்படிச்ச²ஸீதி? அத² நம் அஸம்படிச்ச²ந்தோ ந ஹேவாதி படிக்கி²பதி. ஸேஸமேத்த² நிக்³க³ஹாதி³விதா⁴னம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ந்தி.
வசனஸோத⁴னவண்ணனா நிட்டி²தா.