(1.) விப⁴ங்க³வாரோ

53. இதா³னி யா ஏதா பண்ணத்திவாரே குஸலத்திகம் நிஸ்ஸாய ஹேதுபச்சயாதி³வஸேன ஏகூனபஞ்ஞாஸம் ஆதி³ம் கத்வா நயமத்தம் த³ஸ்ஸேந்தேன அபரிமாணா புச்சா² த³ஸ்ஸிதா. தத்த² குஸலாகுஸலாதீ³னம் ஸஹுப்பத்தியா அபா⁴வதோ யா புச்சா² ‘‘குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச அகுஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி ஹேதுபச்சயா’’தி ஏவம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி. தா பஹாய யா விஸ்ஸஜ்ஜனம் லப⁴ந்தி, தாயேவ விஸ்ஸஜ்ஜேதும் அயம் குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி ஹேதுபச்சயாதிஆதி³னா நயேன படிச்சவாரஸ்ஸ நித்³தே³ஸவாரோ ஆரத்³தோ⁴.

தத்த² ஸியா – ஸசே இமா ஹேதுபச்சயாதி³வஸேன ஏகூனபஞ்ஞாஸம் புச்சா² ஸப்³ப³ஸோ விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி, அத² கஸ்மா த³ஸ்ஸிதா? நனு யா லப⁴ந்தி, தாயேவ த³ஸ்ஸேதப்³பா³தி? ஆம, த³ஸ்ஸேதப்³பா³ ஸியும். ததா² த³ஸ்ஸியமானா பன ஸப்³பே³ஸு திகது³கபட்டா²னாதீ³ஸு ஏகேகஸ்மிம் திகே, து³கே, து³கதிகே, திகது³கே, திகதிகே, து³கது³கே ச ஸங்கே²பம் அகத்வா த³ஸ்ஸேதப்³பா³யேவ ப⁴வேய்யும். கஸ்மா? யஸ்மா யா குஸலத்திகே லப⁴ந்தி, ந தாயேவ வேத³னாத்திகாதீ³ஸு. த⁴ம்மானுலோமபச்சனீயே ச திகபட்டா²னே விதக்கத்திகபீதித்திகானம் விஸ்ஸஜ்ஜனே ஸப்³பா³பேதா விஸ்ஸஜ்ஜனம் லப⁴ந்தி, தஸ்மா உக்கட்ட²பரிச்சே²தே³ன ஏகேகஸ்மிம் திகே யத்தகாஹி புச்சா²ஹி ப⁴விதப்³ப³ம் ஸப்³பா³ குஸலத்திகே த³ஸ்ஸிதா. ஏவம் த³ஸ்ஸிதாஸு ஹி யா தத்த² விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி, தா பஹாய யா லப⁴ந்தி, தா வுச்சமானா ஸக்கா ஸுகே²ன விஜானிதுந்தி ஸுகே²ன விஜானனத்த²ம் ஸப்³பா³பி குஸலத்திகே த³ஸ்ஸிதா. யா பனேத்த² விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தி, தா பஹாய யா லப⁴ந்தி, தாயேவ விஸ்ஸஜ்ஜிதாதி வேதி³தப்³பா³.

தத்த² குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்சாதி சதுபூ⁴மககுஸலத⁴ம்மேஸு வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³பே⁴த³ம் ஏகம் த⁴ம்மம் படிச்ச படிக³ந்த்வா ஸஹுப்பத்திஸங்கா²தேன ஸதி³ஸபா⁴வேன பத்வா, தேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகதோ உப்பத்திபா⁴வம் உபக³ந்த்வாதி அத்தோ². குஸலோ த⁴ம்மோதி சதுபூ⁴மககுஸலத⁴ம்மேஸுயேவ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴தி³பே⁴தோ³ ஏகோ த⁴ம்மோ. உப்பஜ்ஜதீதி உப்பாத³தோ யாவ நிரோத⁴க³மனா உத்³த⁴ம் பஜ்ஜதி, நிப்³ப³த்ததீதிபி அத்தோ². அத்தானம் லப⁴தி, உப்பாதா³த³யோ தயோபி க²ணே பாபுணாதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஹேதுபச்சயாதி குஸலஹேதுனா ஹேதுபச்சயபா⁴வம் ஸாதே⁴ந்தேன.

ஏவம் ‘‘உப்பஜ்ஜேய்யா’’தி புச்சா²ய ‘‘உப்பஜ்ஜதீ’’தி விஸ்ஸஜ்ஜனம் வத்வா இதா³னி யம் த⁴ம்மம் படிச்ச யோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி, தம் த⁴ம்மம் க²ந்த⁴வஸேன த³ஸ்ஸேதும் குஸலம் ஏகம் க²ந்த⁴ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² ஏகந்தி வேத³னாதீ³ஸு சதூஸு யம்கிஞ்சி ஏகம். தயோ க²ந்தா⁴தி யோ யோ பச்சயபா⁴வேன க³ஹிதோ, தம் தம் ட²பேத்வா அவஸேஸா தயோ க²ந்தா⁴. தயோ க²ந்தே⁴தி வேத³னாதீ³ஸு யோ ஏகோ க²ந்தோ⁴ உப்பஜ்ஜதீதி க³ஹிதோ, தம் ட²பேத்வா ஸேஸே தயோ. த்³வே க²ந்தே⁴தி வேத³னாஸஞ்ஞாது³காதீ³ஸு ச²ஸு து³கேஸு யேகேசி த்³வே க²ந்தே⁴ படிச்ச. த்³வே க²ந்தா⁴தி யே யே பச்சயபா⁴வேன க³ஹிதா, தே தே ட²பேத்வா அவஸேஸா த்³வே க²ந்தா⁴ குஸலஹேதுனா ஹேதுபச்சயபா⁴வம் ஸாதே⁴ந்தேன உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ².

யஸ்மா பன ஏகோ க²ந்தோ⁴ ஏகஸ்ஸேவ த்³வின்னம்யேவ வா, த்³வே வா பன ஏகஸ்ஸேவ பச்சயோ நாம நத்தி², தஸ்மா ‘‘ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச ஏகோ க²ந்தோ⁴, ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச த்³வே க²ந்தா⁴, த்³வே க²ந்தே⁴ படிச்ச ஏகோ க²ந்தோ⁴’’தி ந வுத்தம். குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதீதிஆதீ³ஸுபி வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. சித்தஸமுட்டா²னம் ரூபந்தி இத³ம் படிச்சத்த²ஸ்ஸ ஸஹஜாதத்த²த்தா யம் குஸலேன ஸஹஜாதஞ்சேவ ஹேதுபச்சயஞ்ச லப⁴தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். பரதோபி ஏவரூபேஸு டா²னேஸு அயமேவ நயோ.

விபாகாப்³யாகதம் கிரியாப்³யாகதந்தி ஏத்த² ஹேதுபச்சயாபா⁴வதோ அஹேதுகம், ரூபேன ஸத்³தி⁴ம் அனுப்பத்திதோ ஆருப்பவிபாகஞ்ச ந க³ஹேதப்³ப³ம். படிஸந்தி⁴க்க²ணேதி கடத்தாரூபஸங்கா²தஸ்ஸ அப்³யாகதஸ்ஸ அப்³யாகதம் படிச்ச உப்பத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். விபாகாப்³யாகதந்தி தஸ்மிம் க²ணே விஜ்ஜமானாப்³யாகதவஸேன வுத்தம். க²ந்தே⁴ படிச்ச வத்து², வத்து²ம் படிச்ச க²ந்தா⁴தி இத³ம் கடத்தாரூபக்³க³ஹணேன வத்து²ம்ஹி க³ஹிதேபி வத்து²ம் படிச்ச க²ந்தா⁴னம் உப்பத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம்.

ஏகம் மஹாபூ⁴தந்திஆதி³ ரூபாப்³யாகதம் படிச்ச ரூபாப்³யாகதஸ்ஸ உப்பத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ஏகம் க²ந்த⁴ந்திஆதீ³ஸு வுத்தனயேனேவ பனேத்த² அத்த²யோஜனா வேதி³தப்³பா³. ஏவம் ரூபாப்³யாகதம்ஹி பூ⁴தே படிச்ச பூ⁴தானம் உப்பத்திம் வத்வா இதா³னி பூ⁴தே படிச்ச உபாதா³ரூபானம் உப்பத்திம் த³ஸ்ஸேதும் மஹாபூ⁴தே படிச்ச சித்தஸமுட்டா²னந்திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் ஸந்தே உபாதா³ரூபந்தி ஏத்தகமேவ வத்தப்³ப³ம், இதரத்³வயம் கஸ்மா வுத்தந்தி? மஹாபூ⁴தேபி படிச்ச உப்பத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம். யஞ்ஹி ஹேட்டா² ‘‘சித்தஸமுட்டா²னஞ்ச ரூபம் கடத்தா ச ரூப’’ந்தி த³ஸ்ஸிதம், தம் ந கேவலம் க²ந்தே⁴யேவ ச படிச்ச உப்பஜ்ஜதி, மஹாபூ⁴தேபி பன படிச்ச உப்பஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸனத்த²மித³ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² சித்தஸமுட்டா²னம் பவத்தேயேவ, கடத்தாரூபம் படிஸந்தி⁴யம்பி. உபாதா³ரூபந்தி தஸ்ஸேவ உப⁴யஸ்ஸ விஸேஸனம்.

குஸலே க²ந்தே⁴ ச மஹாபூ⁴தே ச படிச்சாதி ஏத்த² சித்தஸமுட்டா²னாவ மஹாபூ⁴தா க³ஹிதா. சித்தஸமுட்டா²னம் ரூபந்தி ஏத்த² பன பூ⁴தரூபம்பி உபாதா³ரூபம்பி க³ஹிதம். ‘‘ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்ச தயோ மஹாபூ⁴தா’’திஆதி³னா நயேன ஹி பூ⁴தரூபம்பி க²ந்தே⁴ ச மஹாபூ⁴தே ச படிச்ச உப்பஜ்ஜதி. மஹாபூ⁴தே படிச்ச உபாதா³ரூபந்தி வுத்தனயேன உபாதா³ரூபம்பி. அகுஸலஞ்ச அப்³யாகதஞ்சாதி பஞ்ஹாவிஸ்ஸஜ்ஜனேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏவம் ஹேதுபச்சயே நவ புச்சா² விஸ்ஸஜ்ஜிதா. ஏதாயேவ ஹி ஏத்த² லப்³ப⁴ந்தி, ஸேஸா சத்தாலீஸ மோக⁴புச்சா²தி ந விஸ்ஸஜ்ஜிதா. இமினா உபாயேன ஆரம்மணபச்சயாதீ³ஸுபி புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனானம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தத்த² தத்த² பன விசாரேதப்³ப³யுத்தகமேவ விசாரயிஸ்ஸாம.

54. ஆரம்மணபச்சயே தாவ ரூபஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயவஸேன அனுப்பத்திதோ தாஸு நவஸு ரூபமிஸ்ஸகா பஹாய திஸ்ஸோவ புச்சா² விஸ்ஸஜ்ஜிதா. தேனேவ ச காரணேன ‘‘வத்து²ம் படிச்ச க²ந்தா⁴’’தி வத்வா ‘‘க²ந்தே⁴ படிச்ச வத்தூ²’’தி ந வுத்தம். ந ஹி தம் ஆரம்மணபச்சயேன உப்பஜ்ஜதி.

55. அதி⁴பதிபச்சயே விபாகாப்³யாகதந்தி லோகுத்தரமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேனேவேத்த² ‘‘படிஸந்தி⁴க்க²ணே’’தி ந க³ஹிதம். ஸேஸம் ஹேதுபச்சயஸதி³ஸமேவ.

56. அனந்தரஸமந்தரேஸுபி ரூபம் ந லப்³ப⁴தீதி ஆரம்மணபச்சயே விய திஸ்ஸோவ புச்சா².

57. ஸஹஜாதபச்சயே படிஸந்தி⁴க்க²ணேதி பஞ்சவோகாரே படிஸந்தி⁴வஸேன வுத்தம். ஹேட்டா² பன பச்சயவிப⁴ங்கே³ ‘‘ஓக்கந்திக்க²ணே’’தி ஆக³தம் தம்பி இமினா ஸத்³தி⁴ம் அத்த²தோ ஏகம், ப்³யஞ்ஜனமத்தமேவ ஹேத்த² நானந்தி. அபிச ‘‘திண்ணம் ஸன்னிபாதா க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ அவக்கந்தி ஹோதீ’’தி (ம. நி. 1.408) வசனதோ ஓக்கந்தீதி பஞ்சவோகாரபடிஸந்தி⁴யாவேதம் நாமம். படிஸந்தீ⁴தி ஸப்³ப³ப⁴வஸாதா⁴ரணம். இத⁴ பன ‘‘கடத்தா ச ரூப’’ந்திஆதி³வசனதோ பஞ்சவோகாரபடிஸந்தி⁴யேவ அதி⁴ப்பேதா. ஸா ஹி ரூபஸ்ஸபி அரூபஸ்ஸபி பச்சயபா⁴வஞ்சேவ பச்சயுப்பன்னபா⁴வஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி, தஸ்மா பரிபுண்ணவிஸ்ஸஜ்ஜனா ஹோதீதி க³ஹிதா. பா³ஹிரம் ஏகம் மஹாபூ⁴தந்தி அனிந்த்³ரியப³த்³தே⁴ஸு பத²வீபாஸாணாதீ³ஸு மஹாபூ⁴தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். பச்சயவிப⁴ங்க³வாரஸ்மிஞ்ஹி சத்தாரோ மஹாபூ⁴தாதி அஜ்ஜ²த்திகஞ்ச பா³ஹிரஞ்ச ஏகதோ கத்வா க³ஹிதம். ஸங்கே²பதே³ஸனா ஹி ஸா. அயம் பன வித்தா²ரதே³ஸனா, தஸ்மா ஸப்³ப³ம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பா³ஹிரம் ஏகம் மஹாபூ⁴த’’ந்திஆதி³மாஹ. அஸஞ்ஞஸத்தானம் ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்சாதி த்³விஸந்ததிஸமுட்டா²னபூ⁴தவஸேன வுத்தம். மஹாபூ⁴தே படிச்ச கடத்தாரூபந்தி இத³ம் பன கம்மஸமுட்டா²னவஸேனேவ வுத்தம். உபாதா³ரூபந்தி உதுஸமுட்டா²னவஸேனேவ.

58. அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயே க²ந்தே⁴ படிச்ச வத்து², வத்து²ம் படிச்ச க²ந்தா⁴தி சதுன்னம்பி க²ந்தா⁴னம் ஏகதோ வத்து²னா அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயதம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம்.

59. நிஸ்ஸயபச்சயே யஸ்மா படிச்சத்தோ² நாம ஸஹஜாதத்தோ², தஸ்மா யா ஹேட்டா² பச்சயவிப⁴ங்க³வாரே சக்கா²யதனாதீ³னம் நிஸ்ஸயபச்சயதா த³ஸ்ஸிதா, ந ஸா க³ஹிதா. சக்கா²யதனாதீ³னி ஹி புரேஜாதானி ஹுத்வா பச்சயா ஹோந்தி, இத⁴ ஸஹஜாதமேவ லப்³ப⁴தி. தேனேவ வுத்தம் – ‘‘நிஸ்ஸயபச்சயோ ஸஹஜாதபச்சயஸதி³ஸோ’’தி.

60. உபனிஸ்ஸயபச்சயே ரூபஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயாபா⁴வா தீணேவ விஸ்ஸஜ்ஜனானி லப்³ப⁴ந்தி, தேன வுத்தம் ‘‘ஆரம்மணபச்சயஸதி³ஸ’’ந்தி. தத்த² கிஞ்சாபி ந ஸப்³பே³ குஸலாகுஸலாப்³யாகதா ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயம் லப⁴ந்தி, யே பன லப⁴ந்தி, தேஸம் வஸேனேதம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

61. புரேஜாதபச்சயே வத்து²ம் புரேஜாதபச்சயாதி வத்து²ம் படிச்ச வத்து²னா புரேஜாதபச்சயதம் ஸாதே⁴ந்தேன உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². விபாகாப்³யாகதம் ஏகம் க²ந்த⁴ந்தி ஏத்த² யம் விபாகாப்³யாகதஸ்ஸ வத்து² ஓக்கந்திக்க²ணே ஸஹஜாதபச்சயோ ஹோதி, தம் புரேஜாதபச்சயபா⁴ஜனியத்தா இத⁴ ந க³ஹேதப்³ப³ம். யேபி குஸலாத³யோ ஆருப்பே புரேஜாதபச்சயம் ந லப⁴ந்தி, தேபி புரேஜாதபச்சயபா⁴ஜனியதோயேவ இத⁴ ந க³ஹேதப்³பா³. ஆரம்மணம் பன நியமதோ புரேஜாதபச்சயபா⁴வம் ந லப⁴தி. ரூபாயதனாதீ³னி ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம்யேவ புரேஜாதபச்சயதம் ஸாதே⁴ந்தி, மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா அதீதானாக³தானிபி ஆரம்மணம் ஹோந்தியேவ. தஸ்மா இத⁴ ந க³ஹிதம். க²ந்த⁴வஸேன ஹி அயம் தே³ஸனா, ந விஞ்ஞாணதா⁴துவஸேன. ‘‘விபாகாப்³யாகதம் ஏகம் க²ந்த⁴’’ந்தி தே³ஸனாய ச ஸப்³பா³பி விஞ்ஞாணதா⁴துயோ க³ஹிதா, ந சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴துஆத³யோ ஏவாதி.

பச்சா²ஜாதோ குஸலாகுஸலானம் பச்சயோ ந ஹோதி, அப்³யாகதஸ்ஸபி உபத்த²ம்ப⁴கோவ ந ஜனகோ, தஸ்மா ‘‘உப்பஜ்ஜதி பச்சா²ஜாதபச்சயா’’தி ஏவம் வத்தப்³போ³ ஏகத⁴ம்மோபி நத்தீ²தி பச்சா²ஜாதபச்சயவஸேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந கதம்.

62. ஆஸேவனபச்சயே காமம் ஸப்³பா³ கிரியா ஆஸேவனபச்சயம் ந லப⁴ந்தி, லப்³ப⁴மானவஸேன பன ‘‘கிரியாப்³யாகத’’ந்தி வுத்தம். தஸ்மா ஜவனகிரியாவேத்த² க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³.

63. கம்மபச்சயே குஸலாகுஸலேஸு ஏகக்க²ணிகோ கம்மபச்சயோ வேதி³தப்³போ³, ததா² கிரியாப்³யாகதே. விபாகாப்³யாகதே பன நானாக்க²ணிகோபி, ததா² படிஸந்தி⁴க்க²ணே மஹாபூ⁴தானம். சித்தஸமுட்டா²னானம் பன ஏகக்க²ணிகோ. கடத்தாரூபானம் நானாக்க²ணிகோவ ததா² அஸஞ்ஞஸத்தரூபானம். கடத்தாரூபம் பனேத்த² ஜீவிதிந்த்³ரியம். ஸேஸம் ந ஏகந்ததோ கம்மஸமுட்டா²னத்தா உபாதா³ரூபந்தி வுத்தம். ஏவம் ஸந்தேபி இத⁴ கம்மஸமுட்டா²னமேவ அதி⁴ப்பேதம்.

64. விபாகபச்சயே குஸலாகுஸலம் கிரியஞ்ச ந லப்³ப⁴தீதி அப்³யாகதவஸேனேவ விஸ்ஸஜ்ஜனம் கதம். சித்தஸமுட்டா²னந்தி விபாகசித்தஸமுட்டா²னமேவ. கடத்தாரூபந்தி யதா²லாப⁴வஸேன இந்த்³ரியரூபஞ்ச வத்து²ரூபஞ்ச. உபாதா³ரூபந்தி தத³வஸேஸம் தஸ்மிம் ஸமயே விஜ்ஜமானகம் உபாதா³ரூபம்.

65. ஆஹாரபச்சயே ஸப்³பே³ஸம்பி குஸலாதீ³னம் க²ந்தா⁴னம் சித்தஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸ ச அரூபாஹாரவஸேன உப்பத்தி வேதி³தப்³பா³, ததா² படிஸந்தி⁴க்க²ணே மஹாபூ⁴தானம். சித்தஸமுட்டா²னந்தி ப⁴வங்கா³தி³சித்தஸமுட்டா²னம். ஆஹாரஸமுட்டா²னந்தி கப³ளீகாராஹாரஸமுட்டா²னம். சித்தஸமுட்டா²னந்தி குஸலாகுஸலசித்தஸமுட்டா²னமேவ. பச்சயவிப⁴ங்க³வாரே ஆஹாரபடிபாடியா பட²மம் கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ த³ஸ்ஸிதோ, இத⁴ பன குஸலம் த⁴ம்மந்தி புச்சா²வஸேன பட²மம் அரூபாஹாரா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³.

66. இந்த்³ரியபச்சயே பச்சயவிப⁴ங்கே³ இந்த்³ரியபடிபாடியா பட²மம் சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னி த³ஸ்ஸிதானி, இத⁴ பன குஸலாதி³புச்சா²வஸேன பட²மம் அரூபிந்த்³ரியானம் பச்சயதா த³ஸ்ஸிதா. தத்த² குஸலாதீ³ஸு யதா²லாப⁴வஸேன அரூபிந்த்³ரியா க³ஹேதப்³பா³. அஸஞ்ஞஸத்தானம் பூ⁴தரூபேஸுபி ஜீவிதிந்த்³ரியந்தி.

67. ஜா²னமக்³க³பச்சயேஸு ஹேதுபச்சயஸதி³ஸமேவ விஸ்ஸஜ்ஜனம், தேனேவேத்த² ‘‘ஹேதுபச்சயஸதி³ஸ’’ந்தி வுத்தம்.

68. ஸம்பயுத்தபச்சயே விஸ்ஸஜ்ஜனம் ஆரம்மணபச்சயக³திகம், தேனேவேத்த² ‘‘ஆரம்மணபச்சயஸதி³ஸ’’ந்தி வுத்தம்.

69. விப்பயுத்தபச்சயே வத்து²ம் விப்பயுத்தபச்சயாதி வத்து²ம் படிச்ச விப்பயுத்தபச்சயா, வத்து²னா விப்பயுத்தபச்சயதம் ஸாதே⁴ந்தேன உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². க²ந்தே⁴ விப்பயுத்தபச்சயாதி க²ந்தே⁴ படிச்ச விப்பயுத்தபச்சயா, க²ந்தே⁴ஹி விப்பயுத்தபச்சயதம் ஸாதே⁴ந்தேஹி உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². க²ந்தா⁴ வத்து²ம் விப்பயுத்தபச்சயாதி வத்து²ம் படிச்ச க²ந்தா⁴ விப்பயுத்தபச்சயா. வத்து²னா விப்பயுத்தபச்சயதம் ஸாதே⁴ந்தேன உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². சித்தஸமுட்டா²னரூபம் க²ந்தே⁴ விப்பயுத்தபச்சயாதி க²ந்தே⁴ படிச்ச விப்பயுத்தபச்சயா சித்தஸமுட்டா²னம் ரூபம் க²ந்தே⁴ஹி விப்பயுத்தபச்சயதம் ஸாதே⁴ந்தேஹி உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². ஸேஸவிஸ்ஸஜ்ஜனேஸுபி வத்து²ம் விப்பயுத்தபச்சயாதிஆதீ³ஸுபி வுத்தனயேனேவத்தோ² வேதி³தப்³போ³. விபாகாப்³யாகதே சேத்த² வத்து²க்³க³ஹணேன சக்கா²தீ³னி ஸங்க³ஹிதப்³பா³னி. ஏகம் மஹாபூ⁴தந்திஆதி³ ரூபாப்³யாகதஸ்ஸ பச்சயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். சித்தஸமுட்டா²னந்தி அப்³யாகதசித்தஸமுட்டா²னம்பி குஸலாகுஸலசித்தஸமுட்டா²னம்பி.

70. அத்தி²பச்சயே ஸப்³ப³ம் ஸஹஜாதபச்சயக³திகம். தேனேவேத்த² ‘‘ஸஹஜாதபச்சயஸதி³ஸ’’ந்தி வுத்தம்.

71-72. நத்தி²விக³தா ஆரம்மணபச்சயக³திகா, அவிக³தம் ஸஹஜாதக³திகம். தேனேவேத்த² ‘‘ஆரம்மணபச்சயஸதி³ஸம், ஸஹஜாதபச்சயஸதி³ஸ’’ந்தி வுத்தம். இமே தேவீஸதி பச்சயாதி ஸங்கி²பித்வா த³ஸ்ஸிதானம் வஸேனேதம் வுத்தம். வித்தா²ரேதப்³பா³தி யா புச்சா² விஸ்ஸஜ்ஜனம் லப⁴ந்தி, தாஸம் வஸேன வித்தா²ரேதப்³பா³. அயம் ஹேதுபச்சயம் ஆதி³ம் கத்வா ஏகமூலகே பச்சயானுலோமே படிச்சவாரஸ்ஸ குஸலத்திகவிஸ்ஸஜ்ஜனே அத்த²வண்ணனா.