1. அனுஸயவாரவண்ணனா
3. ஸத்தன்னம் பன மஹாவாரானம் பட²மே அனுஸயவாரே யஸ்ஸ காமராகா³னுஸயோ அனுஸேதி, தஸ்ஸ படிகா⁴னுஸயோ அனுஸேதீதி ஏத்த² யதே³தம் ‘‘ஆமந்தா’’தி படிவசனம் தி³ன்னம், தம் து³த்³தி³ன்னம் விய கா²யதி. கஸ்மா? காமராக³படிகா⁴னம் ஏகக்க²ணே அனுப்பத்திதோ. யதா² ஹி ‘‘யஸ்ஸ மனாயதனம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ த⁴ம்மாயதனம் உப்பஜ்ஜதீதி ‘ஆமந்தா’, அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் உப்பாத³க்க²ணே தேஸம் காயஸங்கா²ரோ ச உப்பஜ்ஜதி, வசீஸங்கா²ரோ ச உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதீ³ஸு மனாயதனத⁴ம்மாயதனானி காயஸங்கா²ரவசீஸங்கா²ரா ச ஏகக்க²ணே உப்பஜ்ஜந்தி, ந ததா² காமராக³படிகா⁴. காமராகோ³ ஹி அட்ட²ஸு லோப⁴ஸஹக³தசித்துப்பாதே³ஸு உப்பஜ்ஜதி. படிகோ⁴ த்³வீஸு தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தேஸூதி, நத்தி² நேஸம் ஏகக்க²ணே உப்பத்தி; தஸ்மா ஏத்த² ‘நோ’தி படிஸேதோ⁴ கத்தப்³போ³ ஸியா. தம் அகத்வா பன ‘ஆமந்தா’தி படிவசனஸ்ஸ தி³ன்னத்தா ஹேட்டா²யமகேஸு விய ஏத்த² க²ணபச்சுப்பன்னவஸேன வத்தமானவோஹாரம் அக்³க³ஹேத்வா அஞ்ஞதா² க³ஹேதப்³போ³.
கத²ம்? அப்பஹீனவஸேன. அப்பஹீனதஞ்ஹி ஸந்தா⁴ய அயம் ‘‘அனுஸேதீ’’தி வத்தமானவோஹாரோ வுத்தோ, ந க²ணபச்சுப்பன்னதம். யஸ்மா ச அப்பஹீனதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தோ, தஸ்மா ‘‘யஸ்ஸ காமராகா³னுஸயோ அனுஸேதி, தஸ்ஸ படிகா⁴னுஸயோ அனுஸேதீ’’தி புச்சா²ய யஸ்ஸ காமராகா³னுஸயோ அப்பஹீனோ, ந அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதி³தோ, தஸ்ஸ படிகா⁴னுஸயோபி அப்பஹீனோதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யஸ்மா ச தேஸு யஸ்ஸேகோ அப்பஹீனோ, தஸ்ஸ இதரோபி அப்பஹீனோவ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘ஆமந்தா’’தி வுத்தம். யதி³ ஏவம், யம் உபரி உப்பஜ்ஜனவாரே ‘யஸ்ஸ காமராகா³னுஸயோ உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ படிகா⁴னுஸயோ உப்பஜ்ஜதீ’தி புச்சி²த்வா ‘ஆமந்தா’தி வுத்தம்; தத்த² கத²ம் அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி? தத்தா²பி அப்பஹீனவஸேனேவ உப்பத்திபச்சயே ஸதி உப்பத்தியா அனிவாரிதவஸேன வா. யதா² ஹி சித்தகம்மாதீ³னி ஆரபி⁴த்வா அபரினிட்டி²தகம்மந்தா சித்தகாராத³யோ தேஸம் கம்மந்தானம் அகரணக்க²ணேபி மித்தஸுஹஜ்ஜாதீ³ஹி தி³ட்ட²தி³ட்ட²ட்டா²னே ‘‘இமேஸு தி³வஸேஸு கிம் கரோதா²’’தி வுத்தா, ‘‘சித்தகம்மம் கரோம, கட்ட²கம்மம் கரோமா’’தி வத³ந்தி. தே கிஞ்சாபி தஸ்மிம் க²ணே ந கரோந்தி அவிச்சி²ன்னகம்மந்தத்தா பன கதக²ணஞ்ச கத்தப்³ப³க²ணஞ்ச உபாதா³ய கரோந்தியேவ நாம ஹோந்தி. ஏவமேவ யம்ஹி ஸந்தானே அனுஸயா அப்பஹீனா, யம்ஹி வா பன நேஸம் ஸந்தானே உப்பத்திபச்சயே ஸதி உப்பத்தி அனிவாரிதா, தத்த² அனுப்பஜ்ஜனக்க²ணேபி உப்பன்னபுப்³ப³ஞ்சேவ காலந்தரே உப்பஜ்ஜனகஞ்ச உபாதா³ய யஸ்ஸ காமராகா³னுஸயோ உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ படிகா⁴னுஸயோ உப்பஜ்ஜதியேவ நாமாதி ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. இதோ பரேஸுபி ஏவரூபேஸு விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு ஏஸேவ நயோ. நோ ச தஸ்ஸாதி இத³ம் அனாகா³மிஸ்ஸ காமராக³ப்³யாபாதா³னம் அனவஸேஸதோ பஹீனத்தா வுத்தம். திண்ணம் புக்³க³லானந்தி புது²ஜ்ஜனஸோதாபன்னஸகதா³கா³மீனம். த்³வின்னம் புக்³க³லானந்தி ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மீனம். பரதோபி ஏவரூபேஸு டா²னேஸு ஏஸேவ நயோ.
14. ஓகாஸவாரஸ்ஸ பட²மது³தியபுச்சா²ஸு யஸ்மா காமராகா³னுஸயோ காமதா⁴துயா த்³வீஸு வேத³னாஸு அனுஸேதி, படிகா⁴னுஸயோ து³க்க²வேத³னாய; தஸ்மா ‘நோ’தி படிஸேதோ⁴ கதோ. ததியபுச்சா²யம் உபி⁴ன்னம்பி காமதா⁴துயா த்³வீஸு வேத³னாஸு அனுஸயனதோ ‘ஆமந்தா’தி படிவசனம் தி³ன்னம். ரூபதா⁴துஅரூபதா⁴துயா பன மானானுஸயஸ்ஸ காமராகா³னுஸயேன ஸத்³தி⁴ம் அஸாதா⁴ரணம் உப்பத்திட்டா²னம். தஸ்மா நோ ச தத்த² காமராகா³னுஸயோதி வுத்தம். இமினா நயேன ஸப்³பே³ஸம் உப்பத்திட்டா²னவாரம் ஓலோகேத்வா ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணம் உப்பத்திட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம்.
20. து³கமூலகபுச்சா²யம் யஸ்மா காமராக³படிகா⁴னுஸயா நாபி ஏகஸ்மிம் டா²னே உப்பஜ்ஜந்தி, ந ஏகம் த⁴ம்மம் ஆரம்மணம் கரோந்தி, தஸ்மா நத்தீ²தி படிக்கே²போ கதோ. அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ. யஸ்மிம் இமே த்³வே அனுஸயா அனுஸயேய்யும், தம் டா²னமேவ நத்தி². தஸ்மா ‘‘கத்த² மானானுஸயோ அனுஸேதீ’’தி அயம் புச்சா² அபுச்சா²யேவாதி. அஞ்ஞேஸுபி ஏவரூபேஸு ஏஸேவ நயோ.
27. புக்³க³லோகாஸவாரே சதுன்னந்தி புது²ஜ்ஜனஸோதாபன்னஸகதா³கா³மிஅனாகா³மீனம்.
36. படிலோமனயே யஸ்ஸ காமராகா³னுஸயோ நானுஸேதீதி அயம் புச்சா² அனாகா³மிம் க³ஹேத்வா புச்ச²தி.
56. த்³வின்னம் புக்³க³லானம் ஸப்³ப³த்த² காமராகா³னுஸயோ நானுஸேதீதி அனாகா³மிஅரஹந்தானம். காமதா⁴துயா தீஸு வேத³னாஸூதி ச வேத³னாக்³க³ஹணேன வேத³னாஸம்பயுத்தகானம்பி தேஸம் வத்தா²ரம்மணானம்பீதி ஸப்³பே³ஸம்பி காமாவசரத⁴ம்மானம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். அயம் அனுஸயவாரே வினிச்ச²யகதா².
அனுஸயவாரவண்ணனா.