1. வாத³யுத்திபரிஹானிவண்ணனா
239. இதா³னி பரிஹானிகதா² ஹோதி. பரிஹானித⁴ம்மோ அபரிஹானித⁴ம்மோ, ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸேக்க²ஸ்ஸ, பி⁴க்கு²னோ பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தி’’ (அ. நி. 2.185), ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸமயவிமுத்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி (அ. நி. 5.149) ஏவமாதீ³னி ஹி ஸுத்தானி நிஸ்ஸாய ஸம்மிதியா வஜ்ஜிபுத்தகா ஸப்³ப³த்தி²வாதி³னோ ஏகச்சே ச மஹாஸங்கி⁴கா அரஹதோபி பரிஹானிம் இச்ச²ந்தி, தஸ்மா தே வா ஹோந்து அஞ்ஞேயேவ வா, யேஸம் அயம் லத்³தி⁴, தேஸம் லத்³தி⁴பி⁴ந்த³னத்த²ம் பரிஹாயதி அரஹா அரஹத்தாதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ. தத்ர பரிஹாயதீதி த்³வே பரிஹானியோ பத்தபரிஹானி ச அப்பத்தபரிஹானி ச. தத்த² ‘‘து³தியம்பி கோ² ஆயஸ்மா கோ³தி⁴கோ தம்ஹா ஸாமயிகாய சேதோவிமுத்தியா பரிஹாயீ’’தி (ஸம். நி. 1.159) அயம் பத்தபரிஹானி நாம. ‘‘மா வோ ஸாமஞ்ஞத்தி²கானம் ஸதம் ஸாமஞ்ஞத்தோ² பரிஹாயீ’’தி (ம. நி. 1.416-418) அயம் அப்பத்தபரிஹானி. தாஸு இத⁴ பத்தபரிஹானி அதி⁴ப்பேதா. தஞ்ஹி ஸந்தா⁴ய ஆமந்தாதி படிஞ்ஞா பரவாதி³ஸ்ஸ. ஸகஸமயே பன இமம் பத்தபரிஹானிம் நாம லோகியஸமாபத்தியாவ இச்ச²ந்தி, ந அரஹத்தாதீ³ஹி ஸாமஞ்ஞப²லேஹி. பரஸமயேபி நம் ஸப்³ப³ஸாமஞ்ஞப²லேஸு ஸப்³ப³ப⁴வேஸு ஸப்³ப³காலேஸு ஸப்³பே³ஸஞ்ச புக்³க³லானம் ந இச்ச²ந்தி. தம் பன தேஸம் லத்³தி⁴மத்தமேவாதி ஸப்³ப³ம் லத்³தி⁴ஜாலம் பி⁴ந்தி³தும் புன ஸப்³ப³த்தா²திஆதி³னா நயேன தே³ஸனா வட்³டி⁴தா.
தத்த² யஸ்மா பரவாதீ³ கமேன பரிஹாயித்வா ஸோதாபத்திப²லே டி²தஸ்ஸ அரஹதோ பரிஹானிம் ந இச்ச²தி, உபரிப²லேஸு டி²தஸ்ஸேவ இச்ச²தி. யஸ்மா ச ரூபாரூபப⁴வேஸு டி²தஸ்ஸ ந இச்ச²தி, கம்மாராமதாதீ³னம் பன பரிஹானியத⁴ம்மானம் பா⁴வதோ காமப⁴வே டி²தஸ்ஸேவ இச்ச²தி, தஸ்மா ‘‘ஸப்³ப³த்தா²’’தி புட்டோ² படிக்கி²பதி. புன த³ள்ஹம் கத்வா புட்டோ² காமப⁴வம் ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி ஹி காமப⁴வே பரிஹானிகரா காமகு³ணா அத்தி², தஸ்மா தத்த² பரிஹாயதீதி தஸ்ஸ லத்³தி⁴.
ததியபுச்சா²ய பரிஹானீதி பரிஹானிகரே த⁴ம்மே புச்ச²தி. தத்த² யஸ்மா பரிஹானி நாம கம்மாராமதாதி³த⁴ம்மா, விஸேஸதோ வா காமராக³ப்³யாபாதா³ ஏவ, தே ச ரூபாரூபப⁴வே நத்தி², தஸ்மா ‘‘ந ஹேவ’’ந்தி படிக்கே²போ பரவாதி³ஸ்ஸ.
ஸப்³ப³தா³தி காலபுச்சா². தத்த² பட²மபஞ்ஹே யோனிஸோமனஸிகாரகாலே அபரிஹாயனதோ படிக்கி²பதி. து³தியே அயோனிஸோமனஸிகரோதோ ரத்திபா⁴கே³ வா தி³வஸபா⁴கே³ வா ஸப்³ப³தா³ பரிஹாயனதோ படிஜானாதி. ததியே பரிஹானிகரத⁴ம்மஸமாயோகே³ ஸதி முஹுத்தமேவ பரிஹானி நாம ஹோதி, ததோ புப்³பே³ அபரிஹீனஸ்ஸ பச்சா² பரிஹீனஸ்ஸ ச பரிஹானி நாம நத்தீ²தி படிக்கி²பதி.
ஸப்³பே³வ அரஹந்தோதி பஞ்ஹானம் பட²மஸ்மிம் திக்கி²ந்த்³ரியே ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி. து³தியஸ்மிம் முதி³ந்த்³ரியே ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. ததியஸ்மிம்பி திக்கி²ந்த்³ரியாவ அதி⁴ப்பேதா. தேஸஞ்ஹி ஸப்³பே³ஸம்பி பரிஹானி ந ஹோதீதி தஸ்ஸ லத்³தி⁴.
ஸேட்டி²உதா³ஹரணே பட²மபுச்சா² பரவாதி³ஸ்ஸ, து³தியா ஸகவாதி³ஸ்ஸ. தத்ராயம் அதி⁴ப்பாயோ – யம் மம் தும்ஹே புச்ச²த² – ‘‘அரஹா அரஹத்தா பரிஹாயந்தோ சதூஹி ப²லேஹி பரிஹாயதீ’’தி, தத்ர வோ படிபுச்சா²மி – ‘‘சதூஹி ஸதஸஹஸ்ஸேஹி ஸேட்டீ² ஸேட்டி²த்தம் கரோந்தோ ஸதஸஹஸ்ஸேஹி பரிஹீனே ஸேட்டீ² ஸேட்டி²த்தா பரிஹீனோ ஹோதீ’’தி. ததோ ஸகவாதி³னா ஏகதே³ஸேன பரிஹானிம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஆமந்தா’’தி வுத்தே ஸப்³ப³ஸாபதேய்யா பரிஹீனோ ஹோதீதி புச்ச²தி. ததா² அபரிஹீனத்தா ஸகவாதீ³ ந ஹேவாதி வத்வா அத² நம் ‘‘ஏவமேவ அரஹாபி பரிஹாயதி ச. ந ச சதூஹி ப²லேஹீ’’தி உப்பன்னலத்³தி⁴கம் து³தியம் ப⁴ப்³ப³பஞ்ஹம் புச்ச²தி. பரவாதீ³ ஸேட்டி²னோ அப⁴ப்³ப³தாய நியமம் அபஸ்ஸந்தோ படிஜானித்வா அரஹதோ சதூஹி ப²லேஹி பரிஹானிப⁴ப்³ப³தம் புட்டோ² ‘‘நியதோ ஸம்போ³தி⁴பராயணோ’’தி (அ. நி. 3.87) வசனஸ்ஸ அயோனிஸோ அத்த²ம் க³ஹேத்வா லத்³தி⁴யம் டி²தோ ஸோதாபத்திப²லதோ பரிஹாயிதும் அப⁴ப்³ப³தம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி. தம் பனஸ்ஸ லத்³தி⁴மத்தமேவாதி.
ஏத்தாவதா வாத³யுத்தி நாம நிட்டி²தா ஹோதி.