7. ஸத்தமவக்³கோ³

1. ஸங்க³ஹிதகதா²வண்ணனா

471-472. இதா³னி ஸங்க³ஹிதகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யஸ்மா தா³மாதீ³ஹி ப³லிப³த்³தா³த³யோ விய கேசி த⁴ம்மா கேஹிசி த⁴ம்மேஹி ஸங்க³ஹிதா நாம நத்தி², தஸ்மா ‘‘நத்தி² கேசி த⁴ம்மா கேஹிசி த⁴ம்மேஹி ஸங்க³ஹிதா, ஏவம் ஸந்தே ஏகவிதே⁴ன ரூபஸங்க³ஹோதிஆதி³ நிரத்த²க’’ந்தி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ராஜகி³ரிகானஞ்சேவ ஸித்³த⁴த்தி²கானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய அஞ்ஞேனத்தே²ன ஸங்க³ஹபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, அத்தனோ லத்³தி⁴வஸேன படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. இதா³னி யேனத்தே²ன ஸங்க³ஹோ லப்³ப⁴தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் நனு அத்தி² கேசி த⁴ம்மாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தம் ஸப்³ப³ம் ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா உத்தானத்த²மேவ. யா பனேஸா பரவாதி³னா லத்³தி⁴பதிட்டா²பனத்த²ம் யதா² தா³மேன வாதிஆதி³கா உபமா ஆஹடா, ஸகவாதி³னா தம் அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா ‘‘ஹஞ்சி தா³மேன வா’’தி தஸ்ஸ லத்³தி⁴ பி⁴ன்னாதி வேதி³தப்³பா³. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – யதி³ தே தா³மாதீ³ஹி ப³லிப³த்³தா³த³யோ ஸங்க³ஹிதா நாம, அத்தி² கேசி த⁴ம்மா கேஹிசி த⁴ம்மேஹி ஸங்க³ஹிதாதி.

ஸங்க³ஹிதகதா²வண்ணனா.

2. ஸம்பயுத்தகதா²வண்ணனா

473-474. இதா³னி ஸம்பயுத்தகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யஸ்மா திலம்ஹி தேலம் விய ந வேத³னாத³யோ ஸஞ்ஞாதீ³ஸு அனுபவிட்டா², தஸ்மா ‘‘நத்தி² கேசி த⁴ம்மா கேஹிசி த⁴ம்மேஹி ஸம்பயுத்தா, ஏவம் ஸந்தே ஞாணஸம்பயுத்தந்திஆதி³ நிரத்த²கம் ஹோதீ’’தி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ராஜகி³ரிகஸித்³த⁴த்தி²கானஞ்ஞேவ; தே ஸந்தா⁴ய அஞ்ஞேனேவத்தே²ன ஸம்பயுத்ததம் த³ஸ்ஸேதும் புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, அத்தனோ லத்³தி⁴வஸேன படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸேஸமிதா⁴பி ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா உத்தானத்த²மேவ. யோ பனேஸ பரவாதி³னா ‘‘யதா² திலம்ஹி தேல’’ந்திஆதி³கோ உபமாபஞ்ஹோ ஆஹடோ, ஸோ யஸ்மா வேத³னாஸஞ்ஞானம் விய திலதேலானம் லக்க²ணதோ நானத்தவவத்தா²னம் நத்தி². ஸப்³பே³ஸுபி ஹி திலஅட்டி²தசேஸு திலோதி வோஹாரமத்தம், தேனேவ திலம் நிப்³ப³த்தேத்வா க³ஹிதே புரிமஸண்டா²னேன திலோ நாம ந பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா அனாஹடஸதி³ஸோவ ஹோதீதி.

ஸம்பயுத்தகதா²வண்ணனா.

3. சேதஸிககதா²வண்ணனா

475-477. இதா³னி சேதஸிககதா² நாம ஹோதி. தத்த² யஸ்மா ப²ஸ்ஸிகாத³யோ நாம நத்தி², தஸ்மா ‘‘சேதஸிகேனாபி ந ப⁴விதப்³ப³ம், இதி நத்தி² சேதஸிகோ த⁴ம்மோ’’தி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ராஜகி³ரிகஸித்³த⁴த்தி²கானம்; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸஹஜாதோதி ஸம்பயுத்தஸஹஜாதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ப²ஸ்ஸிகாதி தாதி³ஸம் வோஹாரம் அபஸ்ஸந்தஸ்ஸ புச்சா² பரவாதி³ஸ்ஸ. கிம் வோஹாரேன, யதா² சித்தனிஸ்ஸிதகோதி சேதஸிகோ, ஏவம் ஸோபி ப²ஸ்ஸனிஸ்ஸிதத்தா ப²ஸ்ஸிகோதி வுத்தே தோ³ஸோ நத்தீ²தி படிஞ்ஞா ஸகவாதி³ஸ்ஸ. ஸேஸம் உத்தானத்த²மேவாதி.

சேதஸிககதா²வண்ணனா.

4. தா³னகதா²வண்ணனா

478. இதா³னி தா³னகதா² நாம ஹோதி. தத்த² தா³னம் நாம திவித⁴ம் – சாக³சேதனாபி, விரதிபி, தே³ய்யத⁴ம்மோபி. ‘‘ஸத்³தா⁴ ஹிரியம் குஸலஞ்ச தா³ன’’ந்தி (அ. நி. 8.30) ஆக³தட்டா²னே சாக³சேதனா தா³னம். ‘‘அப⁴யம் தே³தீ’’தி (அ. நி. 8.39) ஆக³தட்டா²னே விரதி. ‘‘தா³னம் தே³தி அன்னம் பான’’ந்தி ஆக³தட்டா²னே தே³ய்யத⁴ம்மோ. தத்த² சாக³சேதனா ‘‘தே³தி வா தே³ய்யத⁴ம்மம், தே³ந்தி வா ஏதாய தே³ய்யத⁴ம்ம’’ந்தி தா³னம். விரதி அவக²ண்ட³னட்டே²ன லவனட்டே²ன வா தா³னம். ஸா ஹி உப்பஜ்ஜமானா ப⁴யபே⁴ரவாதி³ஸங்கா²தம் து³ஸ்ஸீல்யசேதனம் தா³தி க²ண்டே³தி லுனாதி வாதி தா³னம். தே³ய்யத⁴ம்மோ தி³ய்யதீதி தா³னம். ஏவமேதம் திவித⁴ம்பி அத்த²தோ சேதஸிகோ சேவ த⁴ம்மோ தே³ய்யத⁴ம்மோ சாதி து³வித⁴ம் ஹோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘சேதஸிகோவ த⁴ம்மோ தா³னம், ந தே³ய்யத⁴ம்மோ’’தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ராஜகி³ரிகஸித்³த⁴த்தி²கானம்; தே ஸந்தா⁴ய சேதஸிகோதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் தே³ய்யத⁴ம்மவஸேன சோதே³தும் லப்³பா⁴தி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, அன்னாதீ³னி விய ஸோ ந ஸக்கா தா³துந்தி படிக்கே²போ இதரஸ்ஸ. புன த³ள்ஹம் கத்வா புட்டே² ‘‘அப⁴யம் தே³தீ’’தி ஸுத்தவஸேன படிஞ்ஞா தஸ்ஸேவ. ப²ஸ்ஸபஞ்ஹாதீ³ஸு பன ப²ஸ்ஸம் தே³தீதிஆதி³வோஹாரம் அபஸ்ஸந்தோ படிக்கி²பதேவ.

479. அனிட்ட²ப²லந்திஆதி³ அசேதஸிகஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ தா³னபா⁴வதீ³பனத்த²ம் வுத்தம். ந ஹி அசேதஸிகோ அன்னாதி³த⁴ம்மோ ஆயதிம் விபாகம் தே³தி, இட்ட²ப²லபா⁴வனியமனத்த²ம் பனேதம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அயம்பி ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – யதி³ அசேதஸிகோ அன்னாதி³த⁴ம்மோ தா³னம் ப⁴வேய்ய, ஹிதசித்தேன அனிட்ட²ம் அகந்தம் பே⁴ஸஜ்ஜம் தே³ந்தஸ்ஸ நிம்ப³பீ³ஜாதீ³ஹி விய நிம்பா³த³யோ அனிட்ட²மேவ ப²லம் நிப்³ப³த்தேய்ய. யஸ்மா பனேத்த² ஹிதப²ரணசாக³சேதனா தா³னம், தஸ்மா அனிட்டே²பி தே³ய்யத⁴ம்மே தா³னம் இட்ட²ப²லமேவ ஹோதீதி.

ஏவம் பரவாதி³னா சேதஸிகத⁴ம்மஸ்ஸ தா³னபா⁴வே பதிட்டா²பிதே ஸகவாதீ³ இதரேன பரியாயேன தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ தா³னபா⁴வம் ஸாதே⁴தும் தா³னம் இட்ட²ப²லம் வுத்தம் ப⁴க³வதாதிஆதி³மாஹ. பரவாதீ³ பன சீவராதீ³னம் இட்ட²விபாகதம் அபஸ்ஸந்தோ படிக்கி²பதி. ஸுத்தஸாத⁴னம் பரவாதீ³வாதே³பி யுஜ்ஜதி ஸகவாதீ³வாதே³பி, ந பன ஏகேனத்தே²ன. தே³ய்யத⁴ம்மோ இட்ட²ப²லோதி இட்ட²ப²லபா⁴வமத்தமேவ படிக்கி²த்தம். தஸ்மா தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ந்தி இட்ட²ப²லபா⁴வேனேவ ந வத்தப்³ப³தா யுஜ்ஜதி. தா³தப்³ப³ட்டே²ன பன தே³ய்யத⁴ம்மோ தா³னமேவ. தி³ன்னஞ்ஹி தா³னானம் ஸங்கரபா⁴வமோசனத்த²மேவ அயம் கதா²தி.

தா³னகதா²வண்ணனா.

5. பரிபோ⁴க³மயபுஞ்ஞகதா²வண்ணனா

483. இதா³னி பரிபோ⁴க³மயபுஞ்ஞகதா² நாம ஹோதி. தத்த² ‘‘தேஸம் தி³வா ச ரத்தோ ச, ஸதா³ புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீ’’தி (ஸம். நி. 1.47) ச ‘‘யஸ்ஸ பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சீவரம் பரிபு⁴ஞ்ஜமானோ’’தி (அ. நி. 4.51) ச ஏவமாதீ³னி ஸுத்தானி அயோனிஸோ க³ஹேத்வா யேஸம் பரிபோ⁴க³மயம் நாம புஞ்ஞம் அத்தீ²’’தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ராஜகி³ரிகஸித்³த⁴த்தி²கஸம்மிதியானம்; தே ஸந்தா⁴ய பரிபோ⁴க³மயந்தி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் ‘‘புஞ்ஞம் நாம ப²ஸ்ஸாத³யோ குஸலா த⁴ம்மா, ந ததோ பரம், தஸ்மா ப²ஸ்ஸாதீ³ஹி தே வட்³டி⁴தப்³ப³’’ந்தி சோதே³தும் பரிபோ⁴க³மயோ ப²ஸ்ஸோதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தம் ஸப்³ப³ம் இதரேன தேஸம் அவட்³ட⁴னதோ படிக்கி²த்தம். லதாவியாதிஆதீ³னி ‘‘கிரியாய வா பா⁴வனாய வா வினாபி யதா² லதாதீ³னி ஸயமேவ வட்³ட⁴ந்தி, கிம் தே ஏவம் வட்³ட⁴ந்தீ’’தி சோத³னத்த²ம் வுத்தானி. ததா² பனஸ்ஸ அவட்³ட⁴னதோ ந ஹேவாதி படிக்கி²த்தம்.

484. ந ஸமன்னாஹரதீதி பஞ்ஹே படிக்³கா³ஹகானம் பரிபோ⁴கே³ன புரிமசேதனா வட்³ட⁴தி, ஏவம் தம் ஹோதி புஞ்ஞந்தி லத்³தி⁴வஸேன படிஜானாதி. ததோ அனாவட்டேந்தஸ்ஸாதிஆதீ³ஹி புட்டோ² தா³யகஸ்ஸ சாக³சேதனம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி. தத்த² அனாவட்டேந்தஸ்ஸாதி தா³னசேதனாய புரேசாரிகேன ஆவஜ்ஜனேன ப⁴வங்க³ம் அனாவட்டேந்தஸ்ஸ அபரிவட்டேந்தஸ்ஸ. அனாபோ⁴க³ஸ்ஸாதி நிராபோ⁴க³ஸ்ஸ. அஸமன்னாஹரந்தஸ்ஸாதி ந ஸமன்னாஹரந்தஸ்ஸ. ஆவஜ்ஜனஞ்ஹி ப⁴வங்க³ம் விச்சி²ந்தி³த்வா அத்தனோ க³தமக்³கே³ உப்பஜ்ஜமானம் தா³னசேதனம் ஸமன்னாஹரதி நாம. ஏவம்கிச்சேன இமினா சித்தேன அஸமன்னாஹரந்தஸ்ஸ புஞ்ஞம் ஹோதீதி புச்ச²தி. அமனஸிகரோந்தஸ்ஸாதி மனம் அகரோந்தஸ்ஸ. ஆவஜ்ஜனேன ஹி தத³னந்தரம் உப்பஜ்ஜமானம் மனம் கரோதி நாம. ஏவம் அகரோந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². உபயோக³வசனஸ்மிஞ்ஹி ஏதம் பு⁴ம்மம். அசேதயந்தஸ்ஸாதி சேதனம் அனுப்பாதே³ந்தஸ்ஸ. அபத்தே²ந்தஸ்ஸாதி பத்த²னாஸங்கா²தம் குஸலச்ச²ந்த³ம் அகரோந்தஸ்ஸ. அப்பணித³ஹந்தஸ்ஸாதி தா³னசேதனாவஸேன சித்தம் அட்ட²பேந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². நனு ஆவட்டேந்தஸ்ஸாதி வாரே ஆபோ⁴க³ஸ்ஸாதி ஆபோ⁴க³வதோ. அத² வா ஆபோ⁴கா³ அஸ்ஸ, ஆபோ⁴க³ஸ்ஸ வா அனந்தரம் தம் புஞ்ஞம் ஹோதீதி அத்தோ².

485. த்³வின்னம் ப²ஸ்ஸானந்திஆதீ³ஸுபி ஏகக்க²ணே தா³யகஸ்ஸ த்³வின்னம் ப²ஸ்ஸாதீ³னம் அபா⁴வா படிக்கி²பதி, தா³யகஸ்ஸ ச பரிபு⁴ஞ்ஜந்தஸ்ஸ சாதி உபி⁴ன்னம் ப²ஸ்ஸாத³யோ ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. அபிசஸ்ஸ பஞ்சன்னம் விஞ்ஞாணானம் ஸமோதா⁴னம் ஹோதீதி லத்³தி⁴, தஸ்ஸாபி வஸேன படிஜானாதி. அத² நம் ஸகவாதீ³ பரியாயஸ்ஸ த்³வாரம்பித³ஹித்வா உஜுவிபச்சனீகவஸேன சோதே³தும் குஸலாதி³பஞ்ஹம் புச்ச²தி. தத்ராபி குஸலாகுஸலானம் ஏகஸ்ஸேகக்க²ணே ஸம்பயோகா³பா⁴வம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி. பரிபோ⁴க³மயம் பன சித்தவிப்பயுத்தம் உப்பஜ்ஜதீதி லத்³தி⁴யா படிஜானாதி. அத² நம் ஸகவாதீ³ ஸுத்தேன நிக்³க³ண்ஹாதி.

486. ஸுத்தஸாத⁴னே ஆராமரோபகாதீ³னம் அனுஸ்ஸரணபடிஸங்க²ரணாதி³வஸேன அந்தரந்தரா உப்பஜ்ஜமானம் புஞ்ஞம் ஸந்தா⁴ய ஸதா³ புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீதி வுத்தம். அப்பமாணோ தஸ்ஸ புஞ்ஞாபி⁴ஸந்தோ³தி இத³ம் அப்பமாணவிஹாரினோ தி³ன்னபச்சயத்தா ச ‘‘ஏவரூபோ மே சீவரம் பரிபு⁴ஞ்ஜதீ’’தி அனுமோத³னவஸேன ச வுத்தம். தம் ஸோ பரிபோ⁴க³மயந்தி ஸல்லக்கே²தி. யஸ்மா பன படிக்³கா³ஹகேன படிக்³க³ஹேத்வா அபரிபு⁴த்தேபி தே³ய்யத⁴ம்மே புஞ்ஞம் ஹோதியேவ, தஸ்மா ஸகவாதீ³வாதோ³வ ப³லவா, தத்த² படிக்³கா³ஹகேன படிக்³க³ஹிதேதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸேஸம் உத்தானத்த²மேவாதி.

பரிபோ⁴க³மயபுஞ்ஞகதா²வண்ணனா.

6. இதோதி³ன்னகதா²வண்ணனா

488-491. இதா³னி இதோ தி³ன்னகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘இதோ தி³ன்னேன யாபேந்தி, பேதா காலங்கதா தஹி’’ந்தி (பே. வ. 19) வசனம் நிஸ்ஸாய ‘‘யம் இதோ சீவராதி³ தி³ன்னம் தேனேவ யாபேந்தீ’’தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ராஜகி³ரிகஸித்³த⁴த்தி²கானம்; தே ஸந்தா⁴ய இதோ தி³ன்னேனாதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. புன சீவராதி³வஸேன அனுயுத்தோ படிக்கி²பதி. அஞ்ஞோ அஞ்ஞஸ்ஸ காரகோதி அஞ்ஞஸ்ஸ விபாகதா³யகானம் கம்மானம் அஞ்ஞோ காரகோ, ந அத்தனாவ அத்தனோ கம்மம் கரோதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஏவம் புட்டோ² பன இதரோ ஸுத்தவிரோத⁴ப⁴யேன படிக்கி²பதி. தா³னம் தே³ந்தந்தி தா³னம் த³த³மானம் தி³ஸ்வாதி அத்தோ². தத்த² யஸ்மா அத்தனோ அனுமோதி³தத்தா ச தேஸம் தத்த² போ⁴கா³ உப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்மாஸ்ஸ இமினா காரணேன லத்³தி⁴ம் பதிட்ட²பேந்தஸ்ஸாபி அப்பதிட்டி²தாவ ஹோதி. ந ஹி தே இதோ தி³ன்னேனேவ வத்து²னா யாபேந்தி. ஸேஸேஸுபி ஸுத்தஸாத⁴னேஸு ஏஸேவ நயோதி.

இதோ தி³ன்னகதா²வண்ணனா.

7. பத²வீகம்மவிபாகோதிகதா²வண்ணனா

492. இதா³னி பத²வீ கம்மவிபாகோதிகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யஸ்மா ‘‘அத்தி² இஸ்ஸரியஸம்வத்தனியம் கம்மம், ஆதி⁴பச்சஸம்வத்தனியம் கம்ம’’ந்தி ஏத்த² இஸ்ஸரானம் பா⁴வோ இஸ்ஸரியம் நாம, அதி⁴பதீனஞ்ச பா⁴வோ ஆதி⁴பச்சம் நாம, பத²விஸ்ஸரியஆதி⁴பச்சஸம்வத்தனிகஞ்ச கம்மம் அத்தீ²தி வுத்தம். தஸ்மா யேஸம் ‘‘பத²வீ கம்மவிபாகோ’’தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய பத²வீதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸுக²வேத³னீயாதிஆதி³ கம்மவிபாகஸபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம். ‘‘ப²ஸ்ஸோ ஹோதீ’’திஆதி³னா நயேன நித்³தி³ட்டே²ஸு விபாகேஸு ப²ஸ்ஸோ ஸுக²வேத³னீயாதி³பே⁴தோ³ ஹோதி. ஸோ ச ஸஞ்ஞாத³யோ ச ஸுக²வேத³னாதீ³ஹி ஸம்பயுத்தா, வேத³னாத³யோ ஸஞ்ஞாதீ³ஹி, ஸப்³பே³பி ஸாரம்மணா, அத்தி² ச நேஸம் புரேசாரிகஆவட்டனாதி³ஸங்கா²தம் ஆவஜ்ஜனம், கம்மபச்சயபூ⁴தா சேதனா, யோ தத்த² இட்ட²விபாகோ, தஸ்ஸ பத்த²னா, பணிதா⁴னவஸேன பவத்தா மூலதண்ஹா, கிம் தே ஏவரூபா பத²வீதி புச்ச²தி. இதரோ படிக்கி²பதி. படிலோமபுச்சா²தீ³னி உத்தானத்தா²னேவ.

493. கம்மவிபாகோ பரேஸம் ஸாதா⁴ரணோதி பஞ்ஹே ப²ஸ்ஸாத³யோ ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி, கம்மஸமுட்டா²னம் ரூபஞ்ச பத²வீஆதீ³னம்யேவ ச ஸாதா⁴ரணபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. அஸாதா⁴ரணமஞ்ஞேஸந்தி ஸுத்தம் பரஸமயதோ ஆஹரித்வா த³ஸ்ஸிதம். ஸப்³பே³ ஸத்தா பத²விம் பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீதி பஞ்ஹே பத²விம் அனிஸ்ஸிதே ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி, நிஸ்ஸிதே ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. பத²விம் அபரிபு⁴ஞ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யந்தீதி பஞ்ஹே ஆருப்பே பரினிப்³பா³யந்தானம் வஸேன படிஜானாதி. கம்மவிபாகம் அகே²பேத்வாதி இத³ம் பரஸமயவஸேன வுத்தம். கம்மவிபாகஞ்ஹி கே²பேத்வாவ பரினிப்³பா³யந்தீதி தேஸம் லத்³தி⁴. ஸகஸமயே பன கதோகாஸஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ உப்பன்னம் விபாகம் அகே²பேத்வா பரினிப்³பா³னம் நத்தி². தேஸஞ்ச லத்³தி⁴யா பத²வீ ஸாதா⁴ரணவிபாகத்தா உப்பன்னவிபாகோயேவ ஹோதி. தம் விபாகபா⁴வேன டி²தம் அகே²பேத்வா பரினிப்³பா³னம் ந யுஜ்ஜதீதி சோதே³தும் வட்டதி. இதரோ லத்³தி⁴வஸேன படிக்கி²பதி. சக்கவத்திஸத்தஸ்ஸ கம்மவிபாகந்தி பஞ்ஹே அஸாதா⁴ரணம் ப²ஸ்ஸாதி³ம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி, ஸாதா⁴ரணம் ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. பத²வீஸமுத்³த³ஸூரியசந்தி³மாத³யோ ஹி ஸப்³பே³ஸம் ஸாதா⁴ரணகம்மவிபாகோதி தேஸம் லத்³தி⁴.

494. இஸ்ஸரியஸம்வத்தனியந்தி ஏத்த² இஸ்ஸரியம் நாம ப³ஹுத⁴னதா. ஆதி⁴பச்சம் நாம ஸேஸஜனே அத்தனோ வஸே வத்தேத்வா தேஹி க³ருகாதப்³ப³ட்டே²ன அதி⁴பதிபா⁴வோ. தத்த² கம்மம் படிலாப⁴வஸேன தம்ஸம்வத்தனிகம் நாம ஹோதி, ந ஜனகவஸேன. தஸ்மா விபாகபா⁴வே அஸாத⁴கமேதந்தி.

பத²வீ கம்மவிபாகோதிகதா²வண்ணனா.

8. ஜராமரணம் விபாகோதிகதா²வண்ணனா

495. இதா³னி ஜராமரணம் விபாகோதிகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘அத்தி² து³ப்³ப³ண்ணஸம்வத்தனியம் கம்மம் அப்பாயுகஸம்வத்தனியம் கம்ம’’ந்தி ஏத்த² து³ப்³ப³ண்ணதா நாம ஜரா. அப்பாயுகதா நாம மரணம். தம்ஸம்வத்தனியஞ்ச கம்மம் அத்தி². தஸ்மா ஜராமரணம் விபாகோதி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. படிலோமபஞ்ஹே அனாரம்மணந்தி ரூபத⁴ம்மானம் தாவ அனாரம்மணமேவ, அரூபானம் பன ஜராமரணம் ஸம்பயோக³லக்க²ணாபா⁴வா அனாரம்மணமேவ.

496. அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஜராமரணம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் விபாகோதி பஞ்ஹே ஜராமரணேன நாம அனிட்ட²விபாகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி லத்³தி⁴யா படிஜானாதி. தேனேவ காரணேன குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஜராமரணஸ்ஸ குஸலவிபாகதம் படிக்கி²பதி. பரதோ சஸ்ஸ அகுஸலவிபாகதஞ்ஞேவ படிஜானாதி.

குஸலானஞ்ச அகுஸலானஞ்சாதி புச்சா²வஸேன ஏகதோ கதம், ஏகக்க²ணே பன தம் நத்தி². அப்³யாகதானம் அவிபாகானம் ஜராமரணம் விபாகோதி வத்தப்³ப³தாய பரியாயோ நத்தி², தஸ்மா அப்³யாகதவஸேன புச்சா² ந கதா.

497. து³ப்³ப³ண்ணஸம்வத்தனியந்தி ஏத்த² து³ப்³ப³ண்ணியம் நாம அபரிஸுத்³த⁴வண்ணதா. அப்பாயுகதா நாம ஆயுனோ சிரம் பவத்திதும் அஸமத்த²தா. தத்த² அகுஸலகம்மம் கம்மஸமுட்டா²னஸ்ஸ து³ப்³ப³ண்ணரூபஸ்ஸ கம்மபச்சயோ ஹோதி, அஸதி³ஸத்தா பனஸ்ஸ தம்விபாகோ ந ஹோதி. உதுஸமுட்டா²னாதி³னோ பன தம்படிலாப⁴வஸேன ஆயுனோ ச உபச்சே²த³கவஸேன பச்சயோ ஹோதி. ஏவமேதம் பரியாயேன தம்ஸம்வத்தனிகம் நாம ஹோதி, ந விபாகப²ஸ்ஸாதீ³னம் விய ஜனகவஸேன, தஸ்மா விபாகபா⁴வே அஸாத⁴கம். ஸேஸமேத்த² ஹேட்டா² வுத்தஸதி³ஸமேவாதி.

ஜராமரணம் விபாகோதிகதா²வண்ணனா.

9. அரியத⁴ம்மவிபாககதா²வண்ணனா

498. இதா³னி அரியத⁴ம்மவிபாககதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் கிலேஸப்பஹானமத்தமேவ ஸாமஞ்ஞப²லம், ந சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மாதி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய நத்தி² அரியத⁴ம்மவிபாகோதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ. தத்த² அரியத⁴ம்மவிபாகோதி மக்³க³ஸங்கா²தஸ்ஸ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ விபாகோ. கிலேஸக்க²யமத்தம் அரியப²லந்தி லத்³தி⁴யா படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸாமஞ்ஞந்தி ஸமணபா⁴வோ, மக்³க³ஸ்ஸேதம் நாமம். ‘‘ஸாமஞ்ஞஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஸாமஞ்ஞப²லஞ்சா’’தி ஹி வுத்தம். ப்³ரஹ்மஞ்ஞேபி ஏஸேவ நயோ.

ஸோதாபத்திப²லம் ந விபாகோதிஆதீ³ஸு ஸோதாபத்திமக்³கா³தீ³னம் அபசயகா³மிதம் ஸந்தா⁴ய அரியப²லானம் நவிபாகபா⁴வம் படிஜானாதி, தா³னப²லாதீ³னம் படிக்கி²பதி. ஸோ ஹி ஆசயகா³மித்திகஸ்ஸ ஏவம் அத்த²ம் தா⁴ரேதி – விபாகஸங்கா²தம் ஆசயம் க³ச்ச²ந்தி, தம் வா ஆசினந்தா க³ச்ச²ந்தீதி ஆசயகா³மினோ, விபாகம் அபசினந்தா க³ச்ச²ந்தீதி அபசயகா³மினோதி. தஸ்மா ஏவம் படிஜானாதி ச படிக்கி²பதி ச.

500. காமாவசரம் குஸலம் ஸவிபாகம் ஆசயகா³மீதிஆதி³கா புச்சா² பரவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா ச படிக்கே²போ ச ஸகவாதி³ஸ்ஸ. லோகியஞ்ஹி குஸலம் விபாகசுதிபடிஸந்தி⁴யோ சேவ வட்டஞ்ச ஆசினந்தம் க³ச்ச²தீதி ஆசயகா³மி. லோகுத்தரகுஸலம் சுதிபடிஸந்தி⁴யோ சேவ வட்டஞ்ச அபசினந்தம் க³ச்ச²தீதி அபசயகா³மி. ஏவமேதம் ஸவிபாகமேவ ஹோதி, ந அபசயகா³மிவசனமத்தேன அவிபாகம். இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴யேத்த² ஸகவாதி³னோ படிஞ்ஞா ச படிக்கே²போ ச வேதி³தப்³பா³தி.

அரியத⁴ம்மவிபாககதா²வண்ணனா.

10. விபாகோ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோதிகதா²வண்ணனா

501. இதா³னி விபாகோ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோதிகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யஸ்மா விபாகோ விபாகஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞாதி³பச்சயவஸேன பச்சயோ ஹோதி, தஸ்மா விபாகோபி விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. தஸ்ஸ விபாகோதி தஸ்ஸ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ யோ விபாகோ, ஸோபி தே விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோ ஹோதீதி புச்ச²தி. இதரோ ஆயதிம் விபாகதா³னாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி. து³தியம் புட்டோ² தப்பச்சயாபி அஞ்ஞஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ உப்பத்திம் ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. ஏவம் ஸந்தே பனஸ்ஸ குஸலாகுஸலஸ்ஸ விய தஸ்ஸாபி விபாகஸ்ஸ விபாகோ, தஸ்ஸாபி விபாகோதி வட்டானுபச்சே²தோ³ ஆபஜ்ஜதீதி புட்டோ² ஸமயவிரோத⁴ப⁴யேன படிக்கி²பதி.

விபாகோதி வாதிஆதி³ம்ஹி வசனஸாத⁴னே பன யதி³ விபாகஸ்ஸ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மேன ஏகத்த²தா ப⁴வேய்ய, குஸலாகுஸலப்³யாகதானம் ஏகத்த²தம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி படிக்கி²பதி. விபாகோ ச விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோ சாதி ஏத்த² அயம் அதி⁴ப்பாயோ – ஸோ ஹி சதூஸு விபாகக்க²ந்தே⁴ஸு ஏகேகம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயாதீ³ஸு பச்சயட்டே²ன விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மதம் பச்சயுப்பன்னட்டே²ன ச விபாகம் மஞ்ஞமானோ ‘‘விபாகோ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோ’’தி புட்டோ² ஆமந்தாதி படிஜானாதி. அத² நம் ஸகவாதீ³ ‘‘யஸ்மா தயா ஏகக்க²ணே சதூஸு க²ந்தே⁴ஸு விபாகோ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோபி அனுஞ்ஞாதோ, தஸ்மா தேஸம் ஸஹக³தாதி³பா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீ’’தி சோதே³தும் ஏவமாஹ. இதரோ குஸலாகுஸலஸங்கா²தம் விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி. தஞ்ஞேவ அகுஸலந்தி யதி³ தே விபாகோ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோ, யோ அகுஸலவிபாகோ, ஸோ அகுஸலம் ஆபஜ்ஜதி. கஸ்மா? விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மேன ஏகத்தா. தஞ்ஞேவ குஸலந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

502. அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயாதி இத³ம் ஸஹஜாதானம் பச்சயமத்தவஸேன வுத்தம், தஸ்மா அஸாத⁴கம். மஹாபூ⁴தானம்பி ச அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயதா வுத்தா, ந ச தானி விபாகானி, ந ச விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மானீதி.

விபாகோ விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோதிகதா²வண்ணனா.

ஸத்தமோ வக்³கோ³.