8. அட்ட²மவக்³கோ³

1. ச²க³திகதா²வண்ணனா

503-504. இதா³னி ச²க³திகதா² நாம ஹோதி. தத்த² அஸுரகாயேன ஸத்³தி⁴ம் ச²க³தியோதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானஞ்சேவ உத்தராபத²கானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் ஸகவாதீ³ ‘‘பஞ்ச கோ² பனிமா, ஸாரிபுத்த, க³தியோ’’தி (ம. நி. 1.153) லோமஹம்ஸனபரியாயே பரிச்சி²ன்னானம் க³தீனம் வஸேன சோதே³தும் நனு பஞ்ச க³தியோதிஆதி³மாஹ. இதரோ ஸுத்தவிரோத⁴ப⁴யேன படிஜானாதி. கஸ்மா பன ஸகவாதீ³ ச² க³தியோ ந ஸம்படிச்ச²தி, நனு ‘‘சதூஹாபாயேஹி ச விப்பமுத்தோ’’தி ஏத்த² அஸுரகாயோபி க³ஹிதோதி. ஸச்சம் க³ஹிதோ, ந பனேஸா க³தி. கஸ்மா? விஸும் அபா⁴வதோ. அஸுரகாயஸ்மிஞ்ஹி காலகஞ்சிகா அஸுரா பேதக³தியா ஸங்க³ஹிதா, வேபசித்திபரிஸா தே³வக³தியா, அஸுரகாயோதி விஸும் ஏகா க³தி நாம நத்தி².

இதா³னி ஏதமேவ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் நனு காலகஞ்சிகாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² ஸமானவண்ணாதி ஸதி³ஸரூபஸண்டா²னா பீ³ப⁴ச்சா² விரூபா து³த்³த³ஸ்ஸிகா. ஸமானபோ⁴கா³தி ஸதி³ஸமேது²னஸமாசாரா. ஸமானாஹாராதி ஸதி³ஸகே²ளஸிங்கா⁴ணிகபுப்³ப³லோஹிதாதி³ஆஹாரா. ஸமானாயுகாதி ஸதி³ஸஆயுபரிச்சே²தா³. ஆவாஹவிவாஹந்தி கஞ்ஞாக³ஹணஞ்சேவ கஞ்ஞாதா³னஞ்ச. ஸுக்கபக்கே² ஸமானவண்ணாதி ஸதி³ஸரூபஸண்டா²னா அபி⁴ரூபா பாஸாதி³கா த³ஸ்ஸனீயா பபா⁴ஸம்பன்னா. ஸமானபோ⁴கா³தி ஸதி³ஸபஞ்சகஆமகு³ணபோ⁴கா³. ஸமானாஹாராதி ஸதி³ஸஸுதா⁴போ⁴ஜனாதி³ஆஹாரா. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. நனு அத்தி² அஸுரகாயோதி இத³ம் அஸுரகாயஸ்ஸேவ ஸாத⁴கம். தஸ்ஸ பன விஸும் க³திபரிச்சே²தா³பா⁴வேன ந க³திஸாத⁴கந்தி.

ச²க³திகதா²வண்ணனா.

2. அந்தராப⁴வகதா²வண்ணனா

505. இதா³னி அந்தராப⁴வகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘அந்தரா பரினிப்³பா³யீ’’தி ஸுத்தபத³ம் அயோனிஸோ க³ஹேத்வா ‘‘அந்தராப⁴வோ நாம அத்தி², யத்த² ஸத்தோ தி³ப்³ப³சக்கு²கோ விய அதி³ப்³ப³சக்கு²கோ, இத்³தி⁴மா விய அனித்³தி⁴மா மாதாபிதிஸமாக³மஞ்சேவ உதுஸமயஞ்ச ஓலோகயமானோ ஸத்தாஹம் வா அதிரேகஸத்தாஹம் வா திட்ட²தீ’’தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி புப்³ப³ஸேலியானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய அத்தீ²தி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, லத்³தி⁴யம் ட²த்வா படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் யே ச ப⁴க³வதா தயோ ப⁴வா வுத்தா, தேஸம் வஸேன சோதே³தும் காமப⁴வோதிஆதி³மாஹ. தத்ராயம் அதி⁴ப்பாயோ – யதி³ தே அந்தராப⁴வோ நாம கோசி ப⁴வோ அத்தி², தேன காமப⁴வாதீ³னம்யேவ அஞ்ஞதரேன ப⁴விதப்³ப³ம் பஞ்சவோகாரப⁴வாதி³னா விய, தேன தம் புச்சா²மி – ‘‘கிம் தே அயம் அந்தராப⁴வோ நாம காமப⁴வோ, உதா³ஹு ரூபப⁴வோ அரூபப⁴வோ வா’’தி? இதரோ ததா² அனிச்ச²ந்தோ ஸப்³ப³ம் படிக்கி²பதி. காமப⁴வஸ்ஸ சாதிஆதி³ யதி³ அந்தராப⁴வோ நாம அத்தி², இமேஸம் ப⁴வானம் அந்தரா த்³வின்னம் ஸீமானம் ஸீமந்தரிகா விய ப⁴வேய்யாதி சோதே³தும் ஆரத்³த⁴ம். பரவாதீ³ பன ததா² அனிச்ச²ந்தோ ஸப்³ப³பஞ்ஹே படிக்கி²பதி கேவலம் லத்³தி⁴யா, ந ஸஹத⁴ம்மேன. தேனேவ நம் ஸகவாதீ³ ‘நோ வத ரே’தி படிஸேதே⁴தி.

506. பஞ்சமீ ஸா யோனீதிஆதீ³னிபி யதா²பரிச்சி²ன்னயோனிஆதீ³ஸு ஸோ ஸமோதா⁴னம் ந க³ச்ச²தி, அத² தேன ததோ ததோ அதிரேகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி சோதே³தும் வுத்தானி. அந்தராப⁴வூபக³ம் கம்மந்தி யதி³ ஸோபி ஏகோ ப⁴வோ, யதா² காமப⁴வூபகா³தீ³னி கம்மானி அத்தீ²தி ஸத்தா²ரா விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸிதானி, ஏவம் தது³பகே³னாபி கம்மேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி சோத³னத்த²ம் வுத்தம். யஸ்மா பன பரஸமயே அந்தராப⁴வூபக³ம் நாம பாடியேக்கம் கம்மம் நத்தி², யம் யம் ப⁴வம் உபபஜ்ஜிஸ்ஸதி, தது³பகே³னேவ கம்மேன அந்தராப⁴வே நிப்³ப³த்ததீதி தேஸம் லத்³தி⁴, தஸ்மா ‘நஹேவ’ந்தி படிக்கி²த்தம். அத்தி² அந்தராப⁴வூபகா³ ஸத்தாதி புட்டோ²பி காமப⁴வூபகா³யேவ நாம தேதி லத்³தி⁴யா படிக்கி²பதி. ஜாயந்தீதிஆதீ³னி புட்டோ²பி தத்த² ஜாதிஜராமரணானி சேவ சுதிபடிஸந்தி⁴பரம்பரஞ்ச அனிச்ச²ந்தோ படிக்கி²பதி. ரூபாதி³வஸேன புட்டோ²பி யஸ்மா அந்தராப⁴வஸத்தஸ்ஸ அனித³ஸ்ஸனம் ரூபம், வேத³னாத³யோபி அஞ்ஞேஸம் விய ந ஓளாரிகாதி தஸ்ஸ லத்³தி⁴, தஸ்மா படிக்கி²பதி. இமினாவ காரணேன பஞ்சவோகாரப⁴வபா⁴வேபி படிக்கே²போ வேதி³தப்³போ³.

507. இதா³னி காமப⁴வோ ப⁴வோ க³தீதிஆதி³ ப⁴வஸம்ஸந்த³னம் நாம ஹோதி. தத்ராயம் அதி⁴ப்பாயோ – யதி³ தே அந்தராப⁴வோ நாம கோசி ப⁴வோ ப⁴வேய்ய, யதா² காமப⁴வாதீ³ஸு ப⁴வக³திஆதி³பே⁴தோ³ லப்³ப⁴தி, ததா² தத்ராபி லப்³பே⁴த². யதா² வா தத்த² ந லப்³ப⁴தி, ததா² இமேஸுபி ந லப்³பே⁴த². ஸமானஸ்மிஞ்ஹி ப⁴வபா⁴வே ஏதேஸ்வேவேஸ விபா⁴கோ³ அத்தி², ந இதரஸ்மிந்தி கோ ஏத்த² விஸேஸஹேதூதி. இதரோ புன லத்³தி⁴மத்தவஸேன தம் தம் படிஜானாதி சேவ படிக்கி²பதி ச.

508. ஸப்³பே³ஸஞ்ஞேவ ஸத்தானம் அத்தி² அந்தராப⁴வோதி புட்டோ² யஸ்மா நிரயூபக³அஸஞ்ஞஸத்தூபக³அரூபூபகா³னம் அந்தராப⁴வம் ந இச்ச²தி, தஸ்மா படிக்கி²பதி. தேனேவ காரணேன படிலோமே படிஜானாதி. ஆனந்தரியஸ்ஸாதிஆதி³ யேஸம் ஸோ அந்தராப⁴வம் ந இச்ச²தி, தே தாவ விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தம் ஸப்³ப³ம் பாளிஅனுஸாரேனேவ வேதி³தப்³ப³ம் ஸத்³தி⁴ம் ஸுத்தஸாத⁴னேனாதி.

அந்தராப⁴வகதா²வண்ணனா.

3. காமகு³ணகதா²வண்ணனா

510. இதா³னி காமகு³ணகதா² நாம ஹோதி. தத்த² ஸகஸமயே தாவ காமதா⁴தூதி வத்து²காமாபி வுச்சந்தி – கிலேஸகாமாபி காமப⁴வோபி. ஏதேஸு ஹி வத்து²காமா கமனீயட்டே²ன காமா, ஸபா⁴வனிஸ்ஸத்தஸுஞ்ஞதட்டே²ன தா⁴தூதி காமதா⁴து. கிலேஸகாமா கமனீயட்டே²ன சேவ கமனட்டே²ன ச காமா, யதா²வுத்தேனேவத்தே²ன தா⁴தூதி காமதா⁴து. காமப⁴வோ கமனீயட்டே²ன கமனட்டே²ன வத்து²காமபவத்திதே³ஸட்டே²னாதி தீஹி காரணேஹி காமோ, யதா²வுத்தேனேவத்தே²ன தா⁴தூதி காமதா⁴து. பரஸமயே பன – ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, காமகு³ணா’’தி வசனமத்தம் நிஸ்ஸாய பஞ்சேவ காமகு³ணா காமதா⁴தூதி க³ஹிதம். தஸ்மா யேஸம் அயம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ஏதரஹி புப்³ப³ஸேலியானம்; தே ஸந்தா⁴ய காமதா⁴துனானத்தம் போ³தே⁴தும் பஞ்சேவாதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, லத்³தி⁴வஸேன படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. நனு அத்தீ²திஆதி³ கிலேஸகாமத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். தத்த² தப்படிஸம்யுத்தோதி காமகு³ணபடிஸம்யுத்தோ, காமகு³ணாரம்மணோதி அத்தோ². நோ ச வத ரே வத்தப்³பே³ பஞ்சேவாதி இமேஸு தப்படிஸம்யுத்தச²ந்தா³தீ³ஸு ஸதி பஞ்சேவ காமகு³ணா காமதா⁴தூதி ந வத்தப்³ப³ம். ஏதேபி ஹி ச²ந்தா³த³யோ கமனீயட்டே²ன காமா ச தா⁴து சாதிபி காமதா⁴து. கமனட்டே²ன காமஸங்கா²தா தா⁴தூதிபி காமதா⁴தூதி அத்தோ².

மனுஸ்ஸானம் சக்கு²ந்திஆதி³ வத்து²காமத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். தத்த² பரவாதீ³ ச²ன்னம்பி ஆயதனானம் வத்து²காமபா⁴வேன நகாமதா⁴துபா⁴வம் படிக்கி²பித்வா புன மனோதி புட்டோ² மஹக்³க³தலோகுத்தரம் ஸந்தா⁴ய நகாமதா⁴துபா⁴வம் படிஜானாதி. யஸ்மா பன ஸப்³போ³பி தேபூ⁴மகமனோ காமதா⁴துயேவ, தஸ்மா நம் ஸகவாதீ³ ஸுத்தேன நிக்³க³ண்ஹாதி.

511. காமகு³ணா ப⁴வோதிஆதி³ ப⁴வஸ்ஸ காமதா⁴துபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். யஸ்மா பன காமகு³ணமத்தே ப⁴வோதி வோஹாரோ நத்தி², தஸ்மா பரவாதீ³ நஹேவாதி படிக்கி²பதி. காமகு³ணூபக³ம் கம்மந்திஆதி³ ஸப்³ப³ம் காமகு³ணமத்தஸ்ஸ நகாமதா⁴துபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். காமதா⁴துஸங்கா²தகாமப⁴வூபக³மேவ ஹி கம்மம் அத்தி², காமப⁴வூபகா³ ஏவ ச ஸத்தா ஹோந்தி. தத்த² ஜாயந்தி ஜியந்தி மியந்தி சவந்தி உபபஜ்ஜந்தி, ந காமகு³ணேஸூதி இமினா உபாயேன ஸப்³ப³த்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³தி.

காமகு³ணகதா²வண்ணனா.

4. காமகதா²வண்ணனா

513-514. இதா³னி காமகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, காமகு³ணா’’தி வசனமத்தம் நிஸ்ஸாய ரூபாயதனாதீ³னி பஞ்சேவாயதனானி காமாதி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி புப்³ப³ஸேலியானம்; தேஸம் கிலேஸகாமஸ்ஸேவ நிப்பரியாயேன காமபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் பஞ்சேவாதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

காமகதா²வண்ணனா.

5. ரூபதா⁴துகதா²வண்ணனா

515-516. இதா³னி ரூபதா⁴துகதா² நாம ஹோதி. தத்த² ‘‘ரூபினோ த⁴ம்மா ரூபதா⁴து நாமா’’தி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய ரூபினோதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் ஸகவாதீ³ யஸ்மா ரூபதா⁴து நாம ரூபப⁴வோ, ந ரூபமத்தமேவ, தஸ்மா தேனத்தே²ன சோதே³தும் ரூபதா⁴தூதிஆதி³மாஹ. தம் ஸப்³ப³ம் காமகு³ணகதா²யம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஸாவ காமதா⁴தூதி புட்டோ² பூ⁴மிபரிச்சே²தே³ன விரோத⁴ம் பஸ்ஸமானோ படிக்கி²பதி. புன த³ள்ஹம் கத்வா புட்டோ² அத்தனோ லத்³தி⁴வஸேன படிஜானாதி. ஏவம் ஸந்தே பன த்³வீஹி ப⁴வேஹி ஸமன்னாக³ததா ஆபஜ்ஜதி, தேன தம் ஸகவாதீ³ காமப⁴வேன சாதி ஆதி³மாஹ. இதரோ ஏகஸ்ஸ த்³வீஹி ஸமன்னாக³தாபா⁴வதோ படிக்கி²பதீதி.

ரூபதா⁴துகதா²வண்ணனா.

6. அரூபதா⁴துகதா²வண்ணனா

517-518. அரூபதா⁴துகதா²யபி இமினாவுபாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அரூபத⁴ம்மேஸு பன வேத³னாக்க²ந்த⁴மேவ க³ஹேத்வா வேத³னா ப⁴வோதிஆதி³னா நயேனேத்த² தே³ஸனா கதா. தத்த² கிம் தே அரூபினோ த⁴ம்மாதி ஸங்க²ம் க³தா வேத³னாதீ³ஸு அஞ்ஞதரா ஹோதீதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ந்தி.

அரூபதா⁴துகதா²வண்ணனா.

7. ரூபதா⁴துயா ஆயதனகதா²வண்ணனா

519. இதா³னி ரூபதா⁴துயா ஆயதனகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘ரூபீ மனோமயோ ஸப்³ப³ங்க³பச்சங்கீ³ அஹீனிந்த்³ரியோ’’தி (தீ³. நி. 1.87) ஸுத்தம் நிஸ்ஸாய ப்³ரஹ்மகாயிகானம் கா⁴னாதி³னிமித்தானிபி ஆயதனானேவாதி கப்பேத்வா ஸளாயதனிகோ தேஸம் அத்தபா⁴வோதி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய ஸளாயதனிகோதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, லத்³தி⁴வஸேன படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் யம் தத்த² ஆயதனம் நத்தி², தஸ்ஸ வஸேன சோதே³தும் அத்தி² தத்த² கா⁴னாயதனந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். ததோ பரவாதீ³ யம் தத்த² அஜ்ஜ²த்திகானம் திண்ணம் ஆயதனானம் கா⁴னாதி³கம் ஸண்டா²னனிமித்தம் ததே³வ ஆயதனந்தி லத்³தி⁴யா படிஜானாதி. பா³ஹிரானம் க³ந்தா⁴யதனாதீ³னம் வஸேன புட்டோ² கா⁴னப்பஸாதா³த³யோ தத்த² ந இச்ச²தி, தஸ்மா தேஸம் கோ³சரம் படிஸேதே⁴ந்தோ படிக்கி²பதி. படிலோமபஞ்ஹஸம்ஸந்த³னபஞ்ஹேஸுபி இமினாவுபாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

521. அத்தி² தத்த² கா⁴னாயதனம் அத்தி² க³ந்தா⁴யதனம் தேன கா⁴னேன தம் க³ந்த⁴ம் கா⁴யதீதி தஸ்மிம்யேவ பரஸமயே ஏகச்சே ஆசரியே ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தே கிர தத்த² ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ஆயதனானி பரிபுண்ணானி இச்ச²ந்தி, ஆயதனேன ச நாம ஸகிச்சகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி தேஹி கா⁴னாதீ³ஹி தே க³ந்தா⁴த³யோ கா⁴யந்தி ஸாயந்தி பு²ஸந்தீதிபி இச்ச²ந்தி. தம் லத்³தி⁴ம் ஸந்தா⁴ய பரவாதீ³ ஆமந்தாதி படிஜானாதி.

522. அத்தி² தத்த² மூலக³ந்தோ⁴திஆதீ³னி பன புட்டோ² அத்தி²பா⁴வம் ஸாதே⁴தும் அஸக்கோந்தோ படிக்கி²பதி. நனு அத்தி² தத்த² கா⁴னனிமித்தந்திஆதி³ ஸண்டா²னமத்தஸ்ஸேவ ஸாத⁴கம், ந ஆயதனஸ்ஸ, தஸ்மா உதா³ஹடம்பி அனுதா³ஹடஸதி³ஸமேவாதி.

ரூபதா⁴துயா ஆயதனகதா²வண்ணனா.

8. அரூபே ரூபகதா²வண்ணனா

524-526. இதா³னி அரூபே ரூபகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’ந்தி வசனதோ ஆருப்பப⁴வேபி ஓளாரிகரூபா நிஸ்ஸடம் ஸுகு²மரூபம் அத்தீ²தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய அத்தி² ரூபந்தி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

அரூபே ரூபகதா²வண்ணனா.

9. ரூபம் கம்மந்திகதா²வண்ணனா

527-537. இதா³னி ரூபம் கம்மந்திகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் காயவசீவிஞ்ஞத்திஸங்கா²தம் ரூபமேவ காயகம்மம் வசீகம்மம் நாம, தஞ்ச குஸலஸமுட்டா²னம் குஸலம், அகுஸலஸமுட்டா²னம் அகுஸலந்தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி மஹிஸாஸகானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய குஸலேன சித்தேன ஸமுட்டி²தந்தி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் ஸசே தம் குஸலம், ய்வாயம் ஸாரம்மணாதி³பே⁴தோ³ குஸலஸ்ஸ லப்³ப⁴தி, அத்தி² தே ஸோ தஸ்ஸாதி சோதே³தும் ஸாரம்மணந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² பத்த²னா பணிதீ⁴தி சேதனாயேவேதம் வேவசனம். குஸலசேதனாயேவ ஹி பகப்பயமானா பத்த²னாதி. பகப்பனவஸேன டி²தத்தா பணிதீ⁴தி ச வுச்சதி. பரதோ பன குஸலேன சித்தேன ஸமுட்டி²தா வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா ஸத்³தா⁴திஆதீ³ஸு வேத³னாதீ³னஞ்ஞேவ சேத்த² பத்த²னா பணிதீ⁴தி லப்³ப⁴தி, ந சேதனாய. கஸ்மா? த்³வின்னம் சேதனானம் ஏகதோ அபா⁴வா, ஸோதபதிதத்தா பன ஏவம் தந்தி க³தாதி வேதி³தப்³பா³. ரூபாயதனந்திஆதி³ புரிமவாரே ‘‘ஸப்³ப³ந்தம் குஸல’’ந்தி ஸம்கி²த்தஸ்ஸ பபே⁴த³த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ஸேஸா ஸம்ஸந்த³னனயா, வசீகம்மகதா² ‘‘அகுஸலேன சித்தேன ஸமுட்டி²த’’ந்திஆதி³விதா⁴னஞ்ச ஸப்³ப³ம் பாளிஅனுஸாரேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அஸுசீதி பனேத்த² ஸுக்கம் அதி⁴ப்பேதம். ஸுத்தஸாத⁴னம் உத்தானத்த²மேவ.

ரூபம் கம்மந்திகதா²வண்ணனா.

10. ஜீவிதிந்த்³ரியகதா²வண்ணனா

540. இதா³னி ஜீவிதிந்த்³ரியகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் நாம சித்தவிப்பயுத்தோ அரூபத⁴ம்மோ, தஸ்மா ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் நத்தீ²தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி புப்³ப³ஸேலியானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. நத்தி² ரூபீனம் த⁴ம்மானம் ஆயூதி பஞ்ஹே உபாதி³ன்னரூபானம்பி திணகட்டா²தீ³னம்பி ஸந்தானவஸேன பவத்திமேவ ஆயு டி²தி யபனா யாபனா இரியனா வத்தனா பாலனாதி இச்ச²தி, தஸ்மா படிக்கி²பதி. அத்தீ²தி பஞ்ஹேபி இமினா காரணேன படிஜானாதி. அத்தி² அரூபஜீவிதிந்த்³ரியந்தி பஞ்ஹே அரூபத⁴ம்மானம் சித்தவிப்பயுத்தம் ஜீவிதிந்த்³ரியஸந்தானம் நாம அத்தீ²தி இச்ச²தி, தஸ்மா படிஜானாதி.

541. ரூபீனம் த⁴ம்மானம் ஆயு அரூபஜீவிதிந்த்³ரியந்தி பஞ்ஹே ஸத்தஸந்தானே ரூபினோ வா ஹோந்து அரூபினோ வா, ஸப்³பே³ஸம் சித்தவிப்பயுத்தம் அரூபஜீவிதிந்த்³ரியமேவ இச்ச²தி, தஸ்மா படிஜானாதி.

542. நிரோத⁴ஸமாபன்னபஞ்ஹேஸுபி சித்தவிப்பயுத்தம் அரூபஜீவிதமேவ ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி ச படிஜானாதி ச. ஸகவாதீ³ பன தம் அஸம்படிச்ச²ந்தோ யம் அரூபபவத்தே அஸதி அத்தி², ரூபேன தேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி சோதே³தும் ஹஞ்சீதிஆதி³மாஹ. ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பஞ்ஹே ப²ஸ்ஸாதி³ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி, காயகம்மாதி³ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ம் ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. காயவிஞ்ஞத்தி வசீவிஞ்ஞத்தி ஸம்மாவாசா ஸம்மாகம்மந்தோ ஜீவிதிந்த்³ரியந்தி ஏவமாத³யோபி த⁴ம்மா ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னாதிஸ்ஸ லத்³தி⁴. ஸகவாதீ³ பன தம் அஸம்படிச்ச²ந்தோ யதி³ நிருத்³தே⁴பி அரூபபவத்தே ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ அத்தி², சதுன்னம்பி க²ந்தா⁴னம் அத்தி²தா ஹோதூதி சோதே³தும் அத்தி² வேத³னாக்க²ந்தோ⁴தி ஆதி³மாஹ. இதரோ அந்தோஸமாபத்திம் ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி, ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ ச வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ ச புப்³பா³பரபா⁴க³ம் ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி.

543. அஸஞ்ஞஸத்தவாரேபி ஏஸேவ நயோ. தஸ்ஸ ஹி லத்³தி⁴யா அஸஞ்ஞஸத்தானம் படிஸந்தி⁴காலே சித்தம் உப்பஜ்ஜித்வா நிருஜ்ஜ²தி, தேன ஸஹ சித்தவிப்பயுத்தஅரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜித்வா யாவதாயுகம் பவத்ததி. தஸ்மா தேஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் நத்தீ²தி புட்டோ² படிக்கி²பதி, அத்தீ²தி புட்டோ² படிஜானாதி. வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோபி தேஸம் பவத்திவஸேன படிக்கி²பதி, சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன படிஜானாதி. ஸகவாதீ³ பன தம் அனிச்ச²ந்தோ ‘‘ஸசே தத்த² ஏகக்க²ணேபி வேத³னாத³யோ அத்தி², பஞ்சவோகாரப⁴வத்தம் பாபுணாதீ’’தி சோதே³தும் பஞ்சவோகாரப⁴வோதி ஆஹ. இதரோ ஸுத்தவிரோத⁴ப⁴யா படிக்கி²பதி.

544-545. ஏகதே³ஸம் பி⁴ஜ்ஜதீதி பஞ்ஹே ஸம்பயுத்தம் பி⁴ஜ்ஜதி, விப்பயுத்தம் திட்ட²தீதி தஸ்ஸ லத்³தி⁴, தஸ்மா படிஜானாதி. த்³வே ஜீவிதிந்த்³ரியானீதி புச்சா² பரவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா ஸகவாதி³ஸ்ஸ. ரூபாரூபவஸேன ஹி த்³வே ஜீவிதிந்த்³ரியானி, தேஹியேவ ஸத்தோ ஜீவதி, தேஸம் ப⁴ங்கே³ன மரதீதி வுச்சதி. சுதிக்க²ணஸ்மிஞ்ஹி த்³வேபி ஜீவிதானி ஸஹேவ பி⁴ஜ்ஜந்தி.

ஜீவிதிந்த்³ரியகதா²வண்ணனா.

11. கம்மஹேதுகதா²வண்ணனா

546. இதா³னி கம்மஹேதுகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யேன அரஹதா புரிமப⁴வே அரஹா அப்³பா⁴சிக்கி²தபுப்³போ³, ஸோ தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஹேது அரஹத்தா பரிஹாயதீதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி புப்³ப³ஸேலியானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய கம்மஹேதூதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸேஸம் பரிஹானிகதா²யம் வுத்தனயமேவ.

ஹந்த³ ஹி அரஹந்தானம் அப்³பா⁴சிக்க²தீதி இத³ம் யஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஹேது பரிஹாயதி, தம் ஸம்படிச்சா²பேதும் வத³தி. அத² நம் ஸகவாதீ³ தம் பக்க²ம் படிஜானாபேத்வா ‘‘யதி³ ஏவம் யேஹி அரஹந்தோ ந அப்³பா⁴சிக்கி²தபுப்³பா³, தே ஸப்³பே³ அரஹத்தம் பாபுணேய்யு’’ந்தி சோதே³தும் யே கேசீதிஆதி³மாஹ. இதரோ தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ அரஹத்தம் ஸம்பாபுணனே நியாமம் அபஸ்ஸந்தோ படிக்கி²பதி.

கம்மஹேதுகதா²வண்ணனா.

அட்ட²மோ வக்³கோ³.