1. மேத்தாஸுத்தவண்ணனா
1. அட்ட²கனிபாதஸ்ஸ பட²மே ஆஸேவிதாயாதி ஆத³ரேன ஸேவிதாய. பா⁴விதாயாதி வட்³டி⁴தாய. ப³ஹுலீகதாயாதி புனப்புனம் கதாய. யானிகதாயாதி யுத்தயானஸதி³ஸகதாய. வத்து²கதாயாதி பதிட்டா²னட்டே²ன வத்து² விய கதாய. அனுட்டி²தாயாதி பச்சுபட்டி²தாய. பரிசிதாயாதி ஸமந்ததோ சிதாய உபசிதாய. ஸுஸமாரத்³தா⁴யாதி ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴ய ஸுகதாய. ஆனிஸம்ஸாதி கு³ணா. ஸுக²ம் ஸுபதீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஏகாத³ஸகனிபாதே வக்கா²ம.
அப்பமாணந்தி ப²ரணவஸேன அப்பமாணம். தனூ ஸம்யோஜனா ஹோந்தி, பஸ்ஸதோ உபதி⁴க்க²யந்தி மேத்தாபத³ட்டா²னாய விபஸ்ஸனாய அனுக்கமேன உபதி⁴க்க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தம் பத்தஸ்ஸ த³ஸ ஸம்யோஜனா பஹீயந்தீதி அத்தோ². அத² வா தனூ ஸம்யோஜனா ஹோந்தீதி படிக⁴ஞ்சேவ படிக⁴ஸம்பயுத்தஸம்யோஜனா ச தனுகா ஹோந்தி. பஸ்ஸதோ உபதி⁴க்க²யந்தி தேஸம்யேவ கிலேஸூபதீ⁴னம் க²யஸங்கா²தம் மேத்தம் அதி⁴க³மவஸேன பஸ்ஸந்தஸ்ஸ. குஸலீ தேன ஹோதீதி தேன மேத்தாயனேன குஸலோ ஹோதி. ஸத்தஸண்ட³ந்தி ஸத்தஸங்கா²தேன ஸண்டே³ன ஸமன்னாக³தம், ஸத்தப⁴ரிதந்தி அத்தோ². விஜேத்வாதி அத³ண்டே³ன அஸத்தே²ன த⁴ம்மேனேவ விஜினித்வா. ராஜிஸயோதி இஸிஸதி³ஸா த⁴ம்மிகராஜானோ. யஜமானாதி தா³னானி த³த³மானா. அனுபரியகா³தி விசரிம்ஸு.
அஸ்ஸமேத⁴ந்திஆதீ³ஸு போராணகராஜகாலே கிர ஸஸ்ஸமேத⁴ம், புரிஸமேத⁴ம், ஸம்மாபாஸம், வாசாபேய்யந்தி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி அஹேஸும், யேஹி ராஜானோ லோகம் ஸங்க³ண்ஹிம்ஸு. தத்த² நிப்ப²ன்னஸஸ்ஸதோ த³ஸமபா⁴க³க்³க³ஹணம் ஸஸ்ஸமேத⁴ம் நாம, ஸஸ்ஸஸம்பாத³னே மேதா⁴விதாதி அத்தோ². மஹாயோதா⁴னம் ச²மாஸிகம் ப⁴த்தவேதனானுப்பதா³னம் புரிஸமேத⁴ம் நாம, புரிஸஸங்க³ண்ஹனே மேதா⁴விதாதி அத்தோ². த³லித்³த³மனுஸ்ஸானம் ஹத்த²தோ லேக²ம் க³ஹேத்வா தீணி வஸ்ஸானி வினா வட்³டி⁴யா ஸஹஸ்ஸத்³விஸஹஸ்ஸமத்தத⁴னானுப்பதா³னம் ஸம்மாபாஸம் நாம. தஞ்ஹி ஸம்மா மனுஸ்ஸே பாஸேதி ஹத³யே ப³ந்தி⁴த்வா விய ட²பேதி, தஸ்மா ஸம்மாபாஸந்தி வுச்சதி. ‘‘தாத, மாதுலா’’திஆதி³னா நயேன பன ஸண்ஹவாசாப⁴ணனம் வாசாபேய்யம் நாம, பியவாசாதி அத்தோ². ஏவம் சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி ஸங்க³ஹிதம் ரட்ட²ம் இத்³த⁴ஞ்சேவ ஹோதி, பீ²தஞ்ச, ப³ஹுஅன்னபானம், கே²மம், நிரப்³பு³த³ம். மனுஸ்ஸா முதா³ மோத³மானா உரே புத்தே நச்சேந்தா அபாருதக⁴ரா விஹரந்தி. இத³ம் க⁴ரத்³வாரேஸு அக்³க³ளானம் அபா⁴வதோ நிரக்³க³ளந்தி வுச்சதி. அயம் போராணிகா பவேணி.
அபரபா⁴கே³ பன ஓக்காகராஜகாலே ப்³ராஹ்மணா இமானி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி இமஞ்ச ரட்ட²ஸம்பத்திம் பரிவத்தேத்வா உத்³த⁴ம்மூலகம் கத்வா அஸ்ஸமேத⁴ம் புரிஸமேத⁴ந்திஆதி³கே பஞ்ச யஞ்ஞே நாம அகம்ஸு. தேஸு அஸ்ஸமேத்த² மேத⁴ந்தி வதே⁴ந்தீதி அஸ்ஸமேதோ⁴. த்³வீஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஏகவீஸதியூபஸ்ஸ ஏகஸ்மிம் பச்சி²மதி³வஸேயேவ ஸத்தனவுதிபஞ்சபஸுஸதகா⁴தபி⁴ம்ஸனஸ்ஸ ட²பேத்வா பூ⁴மிஞ்ச புரிஸே ச அவஸேஸஸப்³ப³விப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். புரிஸமேத்த² மேத⁴ந்தீதி புரிஸமேதோ⁴. சதூஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ம் பூ⁴மியா அஸ்ஸமேதே⁴ வுத்தவிப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஸம்மமேத்த² பாஸந்தீதி ஸம்மாபாஸோ. தி³வஸே தி³வஸே யுக³ச்சி²க்³க³ளே பவேஸனத³ண்ட³கஸங்கா²தம் ஸம்மம் கி²பித்வா தஸ்ஸ பதிதோகாஸே வேதி³ம் கத்வா ஸம்ஹாரிமேஹி யூபாதீ³ஹி ஸரஸ்ஸதீனதி³யா நிமுக்³கோ³காஸதோ பபு⁴தி படிலோமம் க³ச்ச²ந்தேன யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்ரயாக³ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். வாஜமேத்த² பிவந்தீதி வாஜபேய்யோ. ஏகேன பரியஞ்ஞேன ஸத்தரஸஹி பஸூஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ பே³லுவயூபஸ்ஸ ஸத்தரஸகத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். நத்தி² ஏத்த² அக்³க³ளாதி நிரக்³க³ளோ. நவஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ம் பூ⁴மியா ச புரிஸேஹி ச அஸ்ஸமேதே⁴ வுத்தவிப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ ஸப்³ப³மேத⁴பரியாயனாமஸ்ஸ அஸ்ஸமேத⁴விகப்பஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம்.
கலம்பி தே நானுப⁴வந்தி ஸோளஸிந்தி தே ஸப்³பே³பி மஹாயாகா³ ஏகஸ்ஸ மேத்தாசித்தஸ்ஸ விபாகமஹந்ததாய ஸோளஸிம் கலம் ந அக்³க⁴ந்தி, ஸோளஸமம் பா⁴க³ம் ந பாபுணந்தீதி அத்தோ². ந ஜினாதீதி ந அத்தனா பரஸ்ஸ ஜானிம் கரோதி. ந ஜாபயேதி ந பரேன பரஸ்ஸ ஜானிம் காரேதி. மேத்தம்ஸோதி மேத்தாயமானசித்தகோட்டா²ஸோ ஹுத்வா. ஸப்³ப³பூ⁴தானந்தி ஸப்³ப³ஸத்தேஸு. வேரம் தஸ்ஸ ந கேனசீதி தஸ்ஸ கேனசி ஸத்³தி⁴ம் அகுஸலவேரம் வா புக்³க³லவேரம் வா நத்தி².