1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. மேத்தாவக்³கோ³

1. மேத்தாஸுத்தவண்ணனா

1. அட்ட²கனிபாதஸ்ஸ பட²மே ஆஸேவிதாயாதி ஆத³ரேன ஸேவிதாய. பா⁴விதாயாதி வட்³டி⁴தாய. ப³ஹுலீகதாயாதி புனப்புனம் கதாய. யானிகதாயாதி யுத்தயானஸதி³ஸகதாய. வத்து²கதாயாதி பதிட்டா²னட்டே²ன வத்து² விய கதாய. அனுட்டி²தாயாதி பச்சுபட்டி²தாய. பரிசிதாயாதி ஸமந்ததோ சிதாய உபசிதாய. ஸுஸமாரத்³தா⁴யாதி ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴ய ஸுகதாய. ஆனிஸம்ஸாதி கு³ணா. ஸுக²ம் ஸுபதீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஏகாத³ஸகனிபாதே வக்கா²ம.

அப்பமாணந்தி ப²ரணவஸேன அப்பமாணம். தனூ ஸம்யோஜனா ஹோந்தி, பஸ்ஸதோ உபதி⁴க்க²யந்தி மேத்தாபத³ட்டா²னாய விபஸ்ஸனாய அனுக்கமேன உபதி⁴க்க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தம் பத்தஸ்ஸ த³ஸ ஸம்யோஜனா பஹீயந்தீதி அத்தோ². அத² வா தனூ ஸம்யோஜனா ஹோந்தீதி படிக⁴ஞ்சேவ படிக⁴ஸம்பயுத்தஸம்யோஜனா ச தனுகா ஹோந்தி. பஸ்ஸதோ உபதி⁴க்க²யந்தி தேஸம்யேவ கிலேஸூபதீ⁴னம் க²யஸங்கா²தம் மேத்தம் அதி⁴க³மவஸேன பஸ்ஸந்தஸ்ஸ. குஸலீ தேன ஹோதீதி தேன மேத்தாயனேன குஸலோ ஹோதி. ஸத்தஸண்ட³ந்தி ஸத்தஸங்கா²தேன ஸண்டே³ன ஸமன்னாக³தம், ஸத்தப⁴ரிதந்தி அத்தோ². விஜேத்வாதி அத³ண்டே³ன அஸத்தே²ன த⁴ம்மேனேவ விஜினித்வா. ராஜிஸயோதி இஸிஸதி³ஸா த⁴ம்மிகராஜானோ. யஜமானாதி தா³னானி த³த³மானா. அனுபரியகா³தி விசரிம்ஸு.

அஸ்ஸமேத⁴ந்திஆதீ³ஸு போராணகராஜகாலே கிர ஸஸ்ஸமேத⁴ம், புரிஸமேத⁴ம், ஸம்மாபாஸம், வாசாபேய்யந்தி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி அஹேஸும், யேஹி ராஜானோ லோகம் ஸங்க³ண்ஹிம்ஸு. தத்த² நிப்ப²ன்னஸஸ்ஸதோ த³ஸமபா⁴க³க்³க³ஹணம் ஸஸ்ஸமேத⁴ம் நாம, ஸஸ்ஸஸம்பாத³னே மேதா⁴விதாதி அத்தோ². மஹாயோதா⁴னம் ச²மாஸிகம் ப⁴த்தவேதனானுப்பதா³னம் புரிஸமேத⁴ம் நாம, புரிஸஸங்க³ண்ஹனே மேதா⁴விதாதி அத்தோ². த³லித்³த³மனுஸ்ஸானம் ஹத்த²தோ லேக²ம் க³ஹேத்வா தீணி வஸ்ஸானி வினா வட்³டி⁴யா ஸஹஸ்ஸத்³விஸஹஸ்ஸமத்தத⁴னானுப்பதா³னம் ஸம்மாபாஸம் நாம. தஞ்ஹி ஸம்மா மனுஸ்ஸே பாஸேதி ஹத³யே ப³ந்தி⁴த்வா விய ட²பேதி, தஸ்மா ஸம்மாபாஸந்தி வுச்சதி. ‘‘தாத, மாதுலா’’திஆதி³னா நயேன பன ஸண்ஹவாசாப⁴ணனம் வாசாபேய்யம் நாம, பியவாசாதி அத்தோ². ஏவம் சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி ஸங்க³ஹிதம் ரட்ட²ம் இத்³த⁴ஞ்சேவ ஹோதி, பீ²தஞ்ச, ப³ஹுஅன்னபானம், கே²மம், நிரப்³பு³த³ம். மனுஸ்ஸா முதா³ மோத³மானா உரே புத்தே நச்சேந்தா அபாருதக⁴ரா விஹரந்தி. இத³ம் க⁴ரத்³வாரேஸு அக்³க³ளானம் அபா⁴வதோ நிரக்³க³ளந்தி வுச்சதி. அயம் போராணிகா பவேணி.

அபரபா⁴கே³ பன ஓக்காகராஜகாலே ப்³ராஹ்மணா இமானி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி இமஞ்ச ரட்ட²ஸம்பத்திம் பரிவத்தேத்வா உத்³த⁴ம்மூலகம் கத்வா அஸ்ஸமேத⁴ம் புரிஸமேத⁴ந்திஆதி³கே பஞ்ச யஞ்ஞே நாம அகம்ஸு. தேஸு அஸ்ஸமேத்த² மேத⁴ந்தி வதே⁴ந்தீதி அஸ்ஸமேதோ⁴. த்³வீஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஏகவீஸதியூபஸ்ஸ ஏகஸ்மிம் பச்சி²மதி³வஸேயேவ ஸத்தனவுதிபஞ்சபஸுஸதகா⁴தபி⁴ம்ஸனஸ்ஸ ட²பேத்வா பூ⁴மிஞ்ச புரிஸே ச அவஸேஸஸப்³ப³விப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். புரிஸமேத்த² மேத⁴ந்தீதி புரிஸமேதோ⁴. சதூஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ம் பூ⁴மியா அஸ்ஸமேதே⁴ வுத்தவிப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஸம்மமேத்த² பாஸந்தீதி ஸம்மாபாஸோ. தி³வஸே தி³வஸே யுக³ச்சி²க்³க³ளே பவேஸனத³ண்ட³கஸங்கா²தம் ஸம்மம் கி²பித்வா தஸ்ஸ பதிதோகாஸே வேதி³ம் கத்வா ஸம்ஹாரிமேஹி யூபாதீ³ஹி ஸரஸ்ஸதீனதி³யா நிமுக்³கோ³காஸதோ பபு⁴தி படிலோமம் க³ச்ச²ந்தேன யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்ரயாக³ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். வாஜமேத்த² பிவந்தீதி வாஜபேய்யோ. ஏகேன பரியஞ்ஞேன ஸத்தரஸஹி பஸூஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ பே³லுவயூபஸ்ஸ ஸத்தரஸகத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். நத்தி² ஏத்த² அக்³க³ளாதி நிரக்³க³ளோ. நவஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ம் பூ⁴மியா ச புரிஸேஹி ச அஸ்ஸமேதே⁴ வுத்தவிப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ ஸப்³ப³மேத⁴பரியாயனாமஸ்ஸ அஸ்ஸமேத⁴விகப்பஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம்.

கலம்பி தே நானுப⁴வந்தி ஸோளஸிந்தி தே ஸப்³பே³பி மஹாயாகா³ ஏகஸ்ஸ மேத்தாசித்தஸ்ஸ விபாகமஹந்ததாய ஸோளஸிம் கலம் ந அக்³க⁴ந்தி, ஸோளஸமம் பா⁴க³ம் ந பாபுணந்தீதி அத்தோ². ந ஜினாதீதி ந அத்தனா பரஸ்ஸ ஜானிம் கரோதி. ந ஜாபயேதி ந பரேன பரஸ்ஸ ஜானிம் காரேதி. மேத்தம்ஸோதி மேத்தாயமானசித்தகோட்டா²ஸோ ஹுத்வா. ஸப்³ப³பூ⁴தானந்தி ஸப்³ப³ஸத்தேஸு. வேரம் தஸ்ஸ ந கேனசீதி தஸ்ஸ கேனசி ஸத்³தி⁴ம் அகுஸலவேரம் வா புக்³க³லவேரம் வா நத்தி².

2. பஞ்ஞாஸுத்தவண்ணனா

2. து³தியே ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியிகாயாதி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஆதி³பூ⁴தாய. பஞ்ஞாயாதி விபஸ்ஸனாய. க³ருட்டா²னியந்தி கா³ரவுப்பத்திபச்சயபூ⁴தம் க³ருபா⁴வனீயம். திப்³ப³ந்தி ப³ஹலம். பரிபுச்ச²தீதி அத்த²பாளிஅனுஸந்தி⁴புப்³பா³பரம் புச்ச²தி. பரிபஞ்ஹதீதி பஞ்ஹம் கரோதி, இத³ஞ்சித³ஞ்ச படிபுச்சி²ஸ்ஸாமீதி விதக்கேதி. த்³வயேனாதி து³விதே⁴ன. அனானாகதி²கோதி அனானத்தகதி²கோ ஹோதி. அதிரச்சா²னகதி²கோதி நானாவித⁴ம் திரச்சா²னகத²ம் ந கதே²தி. அரியம் வா துண்ஹீபா⁴வந்தி அரியதுண்ஹீபா⁴வோ நாம சதுத்த²ஜ்ஜா²னம், ஸேஸகம்மட்டா²னமனஸிகாரோபி வட்டதி. ஜானம் ஜானாதீதி ஜானிதப்³ப³கம் ஜானாதி. பஸ்ஸம் பஸ்ஸதீதி பஸ்ஸிதப்³ப³கம் பஸ்ஸதி. பியத்தாயாதி பியபா⁴வத்தா²ய. க³ருத்தாயாதி க³ருபா⁴வத்தா²ய. பா⁴வனாயாதி பா⁴வனத்தா²ய கு³ணஸம்பா⁴வனாய வா. ஸாமஞ்ஞாயாதி ஸமணத⁴ம்மத்தா²ய. ஏகீபா⁴வாயாதி நிரந்தரபா⁴வத்தா²ய.

3-4. அப்பியஸுத்தத்³வயவண்ணனா

3-4. ததியே அப்பியபஸம்ஸீதி அப்பியஜனஸ்ஸ பஸம்ஸகோ வண்ணபா⁴ணீ. பியக³ரஹீதி பியஜனஸ்ஸ நிந்த³கோ க³ரஹகோ. சதுத்தே² அனவஞ்ஞத்திகாமோதி ‘‘அஹோ வத மம் அஞ்ஞேன அவஜானேய்யு’’ந்தி அனவஜானனகாமோ. அகாலஞ்ஞூதி கதா²காலம் ந ஜானாதி, அகாலே கதே²தி. அஸுசீதி அஸுசீஹி காயகம்மாதீ³ஹி ஸமன்னாக³தோ.

5. பட²மலோகத⁴ம்மஸுத்தவண்ணனா

5. பஞ்சமே லோகஸ்ஸ த⁴ம்மாதி லோகத⁴ம்மா. ஏதேஹி முத்தா நாம நத்தி², பு³த்³தா⁴னம்பி ஹோந்தி. தேனேவாஹ – லோகம் அனுபரிவத்தந்தீதி அனுப³ந்த⁴ந்தி நப்பஜஹந்தி, லோகதோ ந நிவத்தந்தீதி அத்தோ². லோகோ ச அட்ட² லோகத⁴ம்மே அனுபரிவத்ததீதி அயஞ்ச லோகோ ஏதே அனுப³ந்த⁴தி ந பஜஹதி, தேஹி த⁴ம்மேஹி ந நிவத்ததீதி அத்தோ².

லாபோ⁴ அலாபோ⁴தி லாபே⁴ ஆக³தே அலாபோ⁴ ஆக³தோயேவாதி வேதி³தப்³போ³. அயஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அவேக்க²தி விபரிணாமத⁴ம்மேதி ‘‘விபரிணாமத⁴ம்மா இமே’’தி ஏவம் அவேக்க²தி. விதூ⁴பிதாதி வித⁴மிதா வித்³த⁴ம்ஸிதா. பத³ஞ்ச ஞத்வாதி நிப்³பா³னபத³ம் ஜானித்வா. ஸம்மப்பஜானாதி ப⁴வஸ்ஸ பாரகூ³தி ப⁴வஸ்ஸ பாரம் க³தோ நிப்ப²த்திம் மத்த²கம் பத்தோ, நிப்³பா³னபத³ம் ஞத்வாவ தம் பாரம் க³தபா⁴வம் ஸம்மப்பஜானாதீதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டவிவட்டம் கதி²தம்.

6. து³தியலோகத⁴ம்மஸுத்தவண்ணனா

6. ச²ட்டே² கோ விஸேஸோதி கிம் விஸேஸகாரணம். கோ அதி⁴ப்பயாஸோதி கோ அதி⁴கப்பயோகோ³. பரியாதா³யாதி க³ஹேத்வா பரினிட்ட²பேத்வா. இதா⁴பி வட்டவிவட்டமேவ கதி²தம்.

7. தே³வத³த்தவிபத்திஸுத்தவண்ணனா

7. ஸத்தமே அசிரபக்கந்தேதி ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்தி³த்வா ந சிரபக்கந்தே. ஆரப்³பா⁴தி ஆக³ம்ம படிச்ச ஸந்தா⁴ய. அத்தவிபத்திந்தி அத்தனோ விபத்திம் விபன்னாகாரம். ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அபி⁴பு⁴ய்யாதி அபி⁴ப⁴வித்வா மத்³தி³த்வா.

8. உத்தரவிபத்திஸுத்தவண்ணனா

8. அட்ட²மே வடஜாலிகாயந்தி ஏவம்னாமகே விஹாரே. ஸோ கிர வடவனே நிவிட்ட²த்தா வடஜாலிகாதி ஸங்க²ம் க³தோ. பாதுரஹோஸீதி இமமத்த²ம் தே³வரஞ்ஞோ ஆரோசேஸ்ஸாமீதி க³ந்த்வா பாகடோ அஹோஸி. ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியகோதி ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹஸ்ஸ ஸகலஸாஸனப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஆதி³பூ⁴தோ.

9. நந்த³ஸுத்தவண்ணனா

9. நவமே குலபுத்தோதி ஜாதிகுலபுத்தோ. ப³லவாதி தா²மஸம்பன்னோ. பாஸாதி³கோதி ரூபஸம்பத்தியா பஸாத³ஜனகோ. திப்³ப³ராகோ³தி ப³ஹலராகோ³. கிமஞ்ஞத்ராதிஆதீ³ஸு அயமத்தோ² – கிம் அஞ்ஞேன காரணேன கதி²தேன, அயம் நந்தோ³ இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஜாக³ரியமனுயுத்தோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன ஸமன்னாக³தோ, யேஹி நந்தோ³ ஸக்கோதி பரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரிதும். ஸசே இமேஹி காரணேஹி ஸமன்னாக³தோ நாப⁴விஸ்ஸ, ந ஸக்குணேய்யாதி. இதிஹ தத்தா²தி ஏவம் தத்த². இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம்.

10. காரண்ட³வஸுத்தவண்ணனா

10. த³ஸமே அஞ்ஞேனாஞ்ஞம் படிசரதீதி அஞ்ஞேன காரணேன வசனேன வா அஞ்ஞம் காரணம் வசனம் வா படிச்சா²தே³தி. ப³ஹித்³தா⁴ கத²ம் அபனாமேதீதி பா³ஹிரதோ அஞ்ஞம் ஆக³ந்துககத²ம் ஓதாரேதி. அபனேய்யேஸோதி அபனேய்யோ நீஹரிதப்³போ³ ஏஸ. ஸமணதூ³ஸீதி ஸமணதூ³ஸகோ. ஸமணபலாபோதி வீஹீஸு வீஹிபலாபோ விய நிஸ்ஸாரதாய ஸமணேஸு ஸமணபலாபோ. ஸமணகாரண்ட³வோதி ஸமணகசவரோ. ப³ஹித்³தா⁴ நாஸேந்தீதி ப³ஹி நீஹரந்தி. யவகரணேதி யவகே²த்தே. பு²ணமானஸ்ஸாதி உச்சே டா²னே ட²த்வா மஹாவாதே ஓபுனியமானஸ்ஸ. அபஸம்மஜ்ஜந்தீதி ஸாரத⁴ஞ்ஞானம் ஏகதோ து³ப்³ப³லத⁴ஞ்ஞானம் ஏகதோ கரணத்த²ம் புனப்புனம் அபஸம்மஜ்ஜந்தி, அபஸம்மஜ்ஜனிஸங்கா²தேன வாதக்³கா³ஹினா ஸுப்பேன வா வத்தே²ன வா நீஹரந்தி. த³த்³த³ரந்தி த³த்³த³ரஸத்³த³ம்.

ஸம்வாஸாயந்தி ஸம்வாஸேன அயம். விஜானாதா²தி ஜானேய்யாத². ஸந்தவாசோதி ஸண்ஹவாசோ. ஜனவதீதி ஜனமஜ்ஜே². ரஹோ கரோதி கரணந்தி கரணம் வுச்சதி பாபகம்மம், தம் ரஹோ படிச்ச²ன்னோ ஹுத்வா கரோதி. ஸம்ஸப்பீ ச முஸாவாதீ³தி ஸம்ஸப்பித்வா முஸாவாதீ³, முஸா ப⁴ணந்தோ ஸம்ஸப்பதி ப²ந்த³தீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதே²த்வா கா³தா²ஸு வட்டவிவட்டம் கதி²தந்தி.

மேத்தாவக்³கோ³ பட²மோ.

2. மஹாவக்³கோ³

1. வேரஞ்ஜஸுத்தவண்ணனா

11. து³தியஸ்ஸ பட²மே அபி⁴வாதே³தீதி ஏவமாதீ³னி ந ஸமணோ கோ³தமோதி ஏத்த² வுத்தனகாரேன யோஜேத்வா ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³ ‘‘ந வந்த³தி நாஸனா வுட்டா²தி, நாபி ‘இத⁴ போ⁴ந்தோ நிஸீத³ந்தூ’தி ஏவம் ஆஸனேன வா நிமந்தேதீ’’தி. ஏத்த² ஹி வா-ஸத்³தோ³ விபா⁴வனே நாம அத்தே² ‘‘ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’திஆதீ³ஸு விய. ஏவம் வத்வா அத² அத்தனோ அபி⁴வாத³னாதீ³னி அகரோந்தம் ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா ஆஹ – தயித³ம், போ⁴ கோ³தம, ததே²வாதி. யம் தம் மயா ஸுதம், தம் ததே²வ, தம் ஸவனஞ்ச மே த³ஸ்ஸனஞ்ச ஸம்ஸந்த³தி ஸமேதி, அத்த²தோ ஏகீபா⁴வம் க³ச்ச²தி. ந ஹி ப⁴வம் கோ³தமோ…பே… ஆஸனேன வா நிமந்தேதீதி. ஏவம் அத்தனா ஸுதம் தி³ட்டே²ன நிக³மேத்வா நிந்த³ந்தோ ஆஹ – தயித³ம், போ⁴ கோ³தம, ந ஸம்பன்னமேவாதி தம் அபி⁴வாத³னாதீ³னம் அகரணம் அயுத்தமேவாதி.

அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா அத்துக்கம்ஸனபரவம்ப⁴னதோ³ஸம் அனுபக³ம்ம கருணாஸீதலேன ஹத³யேன தம் அஞ்ஞாணம் வித⁴மித்வா யுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ நாஹம் தம் ப்³ராஹ்மணாதிஆதி³மாஹ. தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – அஹம், ப்³ராஹ்மண, அப்படிஹதேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணசக்கு²னா ஓலோகேந்தோபி தம் புக்³க³லம் ஏதஸ்மிம் ஸதே³வகாதி³பே⁴தே³ லோகே ந பஸ்ஸாமி, யமஹம் அபி⁴வாதே³ய்யம் வா பச்சுட்டே²ய்யம் வா ஆஸனேன வா நிமந்தேய்யம். அனச்ச²ரியம் வா ஏதம், ஸ்வாஹம் அஜ்ஜ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ ஏவரூபம் நிபச்சாகாராரஹம் புக்³க³லம் ந பஸ்ஸாமி. அபிச கோ² யதா³பாஹம் ஸம்பதிஜாதோவ உத்தரேன முகோ² ஸத்தபத³வீதிஹாரேன க³ந்த்வா ஸகலம் த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும் ஓலோகேஸிம், ததா³பி ஏதஸ்மிம் ஸதே³வகாதி³பே⁴தே³ லோகே தம் புக்³க³லம் ந பஸ்ஸாமி, யமஹம் ஏவரூபம் நிபச்சகாரம் கரேய்யம். அத² கோ² மம் ஸோளஸகப்பஸஹஸ்ஸாயுகோ கீ²ணாஸவமஹாப்³ரஹ்மாபி அஞ்ஜலிம் பக்³க³ஹேத்வா ‘‘த்வம் லோகே மஹாபுரிஸோ, த்வம் ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அக்³கோ³ ச ஜேட்டோ² ச ஸேட்டோ² ச, நத்தி² தயா உத்தரிதரோ’’தி ஸஞ்ஜாதஸோமனஸ்ஸோ பதிமானேஸி. ததா³பி சாஹம் அத்தனா உத்தரிதரம் அபஸ்ஸந்தோ ஆஸபி⁴ம் வாசம் நிச்சா²ரேஸிம் – ‘‘அக்³கோ³ஹமஸ்மி லோகஸ்ஸ, ஜேட்டோ²ஹமஸ்மி லோகஸ்ஸ, ஸேட்டோ²ஹமஸ்மி லோகஸ்ஸா’’தி. ஏவம் ஸம்பதிஜாதஸ்ஸாபி மய்ஹம் அபி⁴வாத³னாதி³ரஹோ புக்³க³லோ நத்தி², ஸ்வாஹம் இதா³னி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ கம் அபி⁴வாதே³ய்யம். தஸ்மா த்வம், ப்³ராஹ்மண, மா ததா²க³தா ஏவரூபம் பரமனிபச்சகாரம் பத்த²யி. யஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ததா²க³தோ அபி⁴வாதே³ய்ய வா…பே… ஆஸனேன வா நிமந்தேய்ய, முத்³தா⁴பி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ரத்திபரியோஸானே பரிபாகஸிதி²லப³ந்த⁴னம் வண்டா முத்ததாலப²லம் விய கீ³வதோ சி²ஜ்ஜித்வா ஸஹஸாவ பூ⁴மியம் நிபதேய்ய.

ஏவம் வுத்தேபி ப்³ராஹ்மணோ து³ப்பஞ்ஞதாய ததா²க³தஸ்ஸ லோகஜேட்ட²பா⁴வம் அஸல்லக்கே²ந்தோ கேவலம் தம் வசனம் அஸஹமானோ ஆஹ – அரஸரூபோ ப⁴வம் கோ³தமோதி. அயம் கிரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ – யம் லோகே அபி⁴வாத³னபச்சுட்டா²னஅஞ்ஜலிகம்மஸாமீசிகம்மம் ‘‘ஸாமக்³கி³ரஸோ’’தி வுச்சதி, தம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ நத்தி². தஸ்மா அரஸரூபோ ப⁴வம் கோ³தமோ, அரஸஜாதிகோ அரஸஸபா⁴வோதி. அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா சித்தமுது³பா⁴வஜனனத்த²ம் உஜுவிபச்சனீகபா⁴வம் பரிஹரந்தோ அஞ்ஞதா² தஸ்ஸ வசனஸ்ஸ அத்த²ம் அத்தனி ஸந்த³ஸ்ஸேந்தோ அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோதிஆதி³மாஹ.

தத்த² அத்தி² க்²வேஸாதி அத்தி² கோ² ஏஸ. பரியாயோதி காரணம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – அத்தி² கோ², ப்³ராஹ்மண, ஏதம் காரணம், யேன காரணேன மம் ‘‘அரஸரூபோ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி வத³மானோ புக்³க³லோ ஸம்மா வதே³ய்ய, அவிதத²வாதீ³தி ஸங்க²ம் க³ச்சே²ய்ய. கதமோ பன ஸோதி? யே தே, ப்³ராஹ்மண, ரூபரஸா…பே… போ²ட்ட²ப்³ப³ரஸா, தே ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனாதி. கிம் வுத்தம் ஹோதி? யே தே ஜாதிவஸேன வா உபபத்திவஸேன வா ஸேட்ட²ஸம்மதானம்பி புது²ஜ்ஜனானம் ரூபாரம்மணாதீ³னி அஸ்ஸாதே³ந்தானம் அபி⁴னந்த³ந்தானம் ரஜ்ஜந்தானம் உப்பஜ்ஜந்தி காமஸுக²ஸ்ஸாத³ஸங்கா²தா ரூபரஸா, ஸத்³த³ரஸா, க³ந்த⁴ரஸா, ரஸரஸா, போ²ட்ட²ப்³ப³ரஸா, யே இமம் லோகம் கீ³வாய ப³ந்தி⁴த்வா விய ஆவிஞ்ச²ந்தி, வத்தா²ரம்மணாதி³ஸாமக்³கி³யஞ்ச உப்பன்னத்தா ஸாமக்³கி³ரஸாதி வுச்சந்தி. தே ஸப்³பே³பி ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா. ‘‘மய்ஹம் பஹீனா’’தி வத்தப்³பே³பி மமாகாரேன அத்தானம் அனுக்கி²பந்தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, தே³ஸனாவிலாஸோ வா ஏஸ ததா²க³தஸ்ஸ.

தத்த² பஹீனாதி சித்தஸந்தானதோ விக³தா, பஜஹிதா வா. ஏதஸ்மிம் பனத்தே² கரணே ஸாமிவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அரியமக்³க³ஸத்தே²ன உச்சி²ன்னம் தண்ஹாவிஜ்ஜாமயம் மூலம் ஏதேஸந்தி உச்சி²ன்னமூலா. தாலவத்து² விய நேஸம் வத்து² கதந்தி தாலாவத்து²கதா. யதா² ஹி தாலருக்க²ம் ஸமூலம் உத்³த⁴ரித்வா தஸ்ஸ வத்து²மத்தே தஸ்மிம் பதே³ஸே கதே ந புன தஸ்ஸ தாலஸ்ஸ உப்பத்தி பஞ்ஞாயதி, ஏவம் அரியமக்³க³ஸத்தே²ன ஸமூலே ரூபாதி³ரஸே உத்³த⁴ரித்வா தேஸம் புப்³பே³ உப்பன்னபுப்³ப³பா⁴வேன வத்து²மத்தே சித்தஸந்தானே கதே ஸப்³பே³பி தே தாலாவத்து²கதாதி வுச்சந்தி. அவிருள்ஹித⁴ம்மத்தா வா மத்த²கச்சி²ன்னதாலோ விய கதாதி தாலாவத்து²கதா. யஸ்மா பன ஏவம் தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஹோந்தி, யதா² நேஸம் பச்சா²பா⁴வோ ந ஹோதி, ததா² கதா ஹோந்தி. தஸ்மா ஆஹ – அனபா⁴வம்கதாதி. ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மாதி அனாக³தே அனுப்பஜ்ஜனகஸபா⁴வா.

நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீதி யஞ்ச கோ² த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸி, ஸோ பரியாயோ ந ஹோதி. நனு ச ஏவம் வுத்தே யோ ப்³ராஹ்மணேன வுத்தோ ஸாமக்³கி³ரஸோ, தஸ்ஸ அத்தனி விஜ்ஜமானதா அனுஞ்ஞாதா ஹோதீதி? ந ஹோதி. யோ ஹி நம் ஸாமக்³கி³ரஸம் காதும் ப⁴ப்³போ³ ஹுத்வா ந கரோதி, ஸோ தத³பா⁴வேன அரஸரூபோதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. ப⁴க³வா பன அப⁴ப்³போ³வ ஏதம் காதும், தேனஸ்ஸ காரணே அப⁴ப்³ப³தம் பகாஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி. யம் பரியாயம் ஸந்தா⁴ய த்வம் மம் ‘‘அரஸரூபோ’’தி வதே³ஸி, ஸோ அம்ஹேஸு நேவ வத்தப்³போ³தி.

ஏவம் ப்³ராஹ்மணோ அத்தனா அதி⁴ப்பேதம் அரஸரூபதம் ஆரோபேதும் அஸக்கோந்தோ அதா²பரம் நிப்³போ⁴கோ³ ப⁴வந்திஆதி³மாஹ. ஸப்³ப³பரியாயேஸு சேத்த² வுத்தனயேனேவ யோஜனாக்கமம் விதி³த்வா ஸந்தா⁴யபா⁴ஸிதமத்த²ம் ஏவம் வேதி³தப்³ப³ம் – ப்³ராஹ்மணோ ததே³வ வயோவுத்³தா⁴னம் அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் லோகே ‘‘ஸாமக்³கி³பரிபோ⁴கோ³’’தி மஞ்ஞமானோ தத³பா⁴வேன ச ப⁴க³வந்தம் ‘‘நிப்³போ⁴கோ³’’திஆதி³மாஹ. ப⁴க³வா ச ய்வாயம் ரூபாதீ³ஸு ஸத்தானம் ச²ந்த³ராக³பரிபோ⁴கோ³, தத³பா⁴வம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம் பரியாயமனுஜானி.

புன ப்³ராஹ்மணோ யம் லோகே வயோவுத்³தா⁴னம் அபி⁴வாத³னாதி³குலஸமுதா³சாரகம்மம் லோகியா கரோந்தி, தஸ்ஸ அகிரியம் ஸம்பஸ்ஸமானோ ப⁴க³வந்தம் அகிரியவாதோ³தி ஆஹ. ப⁴க³வா பன யஸ்மா காயது³ச்சரிதாதீ³னம் அகிரியம் வத³தி, தஸ்மா தம் அகிரியவாதி³தம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம் பரியாயமனுஜானி. தத்த² ட²பேத்வா காயது³ச்சரிதாதீ³னி அவஸேஸா அகுஸலா த⁴ம்மா அனேகவிஹிதா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மாதி வேதி³தப்³பா³.

புன ப்³ராஹ்மணோ ததே³வ அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் ப⁴க³வதி அபஸ்ஸந்தோ ‘‘இமம் ஆக³ம்ம அயம் லோகதந்தி லோகபவேணீ உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் உச்சே²த³வாதோ³தி ஆஹ. ப⁴க³வா பன யஸ்மா பஞ்சகாமகு³ணிகராக³ஸ்ஸ சேவ அகுஸலசித்தத்³வயஸம்பயுத்தஸ்ஸ ச தோ³ஸஸ்ஸ அனாகா³மிமக்³கே³ன உச்சே²த³ம் வத³தி, ஸப்³பா³குஸலஸம்ப⁴வஸ்ஸ பன மோஹஸ்ஸ அரஹத்தமக்³கே³ன உச்சே²த³ம் வத³தி, ட²பேத்வா தே தயோ அவஸேஸானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் யதா²னுரூபம் சதூஹி மக்³கே³ஹி உச்சே²த³ம் வத³தி, தஸ்மா தம் உச்சே²த³வாத³ம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம் பரியாயமனுஜானி.

புன ப்³ராஹ்மணோ ‘‘ஜிகு³ச்ச²தி மஞ்ஞே ஸமணோ கோ³தமோ இத³ம் வயோவுத்³தா⁴னம் அபி⁴வாத³னாதி³குலஸமுதா³சாரகம்மம், தேன தம் ந கரோதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் ஜேகு³ச்சீ²தி ஆஹ. ப⁴க³வா பன யஸ்மா ஜிகு³ச்ச²தி காயது³ச்சரிதாதீ³ஹி, யானி காயவசீமனோது³ச்சரிதானி சேவ யாவ ச அகுஸலானம் லாமகத⁴ம்மானம் ஸமாபத்தி ஸமாபஜ்ஜனா ஸமங்கி³பா⁴வோ, தம் ஸப்³ப³ம்பி கூ³த²ம் விய மண்ட³னகஜாதிகோ புரிஸோ ஜிகு³ச்ச²தி ஹிரீயதி, தஸ்மா தம் ஜேகு³ச்சி²தம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம் பரியாயமனுஜானி. தத்த² காயது³ச்சரிதேனாதிஆதி³ கரணவசனம் உபயோக³த்தே² த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

புன ப்³ராஹ்மணோ ததே³வ அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் ப⁴க³வதி அபஸ்ஸந்தோ ‘‘அயம் இத³ம் லோகஜேட்ட²ககம்மம் வினேதி வினாஸேதி, அத² வா யஸ்மா ஏதம் ஸாமீசிகம்மம் ந கரோதி, தஸ்மா அயம் வினேதப்³போ³ நிக்³க³ண்ஹிதப்³போ³’’தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் வேனயிகோதி ஆஹ. தத்ராயம் பத³த்தோ² – வினயதீதி வினயோ, வினாஸேதீதி வுத்தம் ஹோதி. வினயோ ஏவ வேனயிகோ. வினயம் வா அரஹதீதி வேனயிகோ, நிக்³க³ஹம் அரஹதீதி வுத்தம் ஹோதி. ப⁴க³வா பன யஸ்மா ராகா³தீ³னம் வினயாய வூபஸமாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, தஸ்மா வேனயிகோ ஹோதி. அயமேவ சேத்த² பத³த்தோ² – வினயாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி வேனயிகோ. விசித்ரா ஹி தத்³தி⁴தவுத்தி. ஸ்வாயம் தம் வேனயிகபா⁴வம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம் பரியாயமனுஜானி.

புன ப்³ராஹ்மணோ யஸ்மா அபி⁴வாத³னாதீ³னி ஸாமீசிகம்மானி கரோந்தா வயோவுத்³தே⁴ தோஸேந்தி ஹாஸேந்தி, அகரோந்தா பன தாபேந்தி விஹேஸேந்தி தோ³மனஸ்ஸம் நேஸம் உப்பாதே³ந்தி, ப⁴க³வா ச தானி ந கரோதி, தஸ்மா ‘‘அயம் வயோவுத்³தே⁴ தபதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ஸப்புரிஸாசாரவிரஹிதத்தா வா ‘‘கபணபுரிஸோ அய’’ந்தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் தபஸ்ஸீதி ஆஹ. தத்ராயம் பத³த்தோ² – தபதீதி தபோ, ரோஸேதி விஹேஸேதீதி அத்தோ². ஸாமீசிகம்மாகரணஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தபோ அஸ்ஸ அத்தீ²தி தபஸ்ஸீ. து³தியே அத்த²விகப்பே ப்³யஞ்ஜனானி அவிசாரேத்வா லோகே கபணபுரிஸோ தபஸ்ஸீதி வுச்சதி. ப⁴க³வா பன யே அகுஸலா த⁴ம்மா லோகம் தபனதோ தபனீயானி வுச்சந்தி, தேஸம் பஹீனத்தா யஸ்மா தபஸ்ஸீதி ஸங்க²ம் க³தோ. தஸ்மா தம் தபஸ்ஸிதம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம் பரியாயமனுஜானி. தத்ராயம் வசனத்தோ² – தபந்தீதி தபா, அகுஸலத⁴ம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். தே தபே அஸ்ஸி நிரஸ்ஸி பஹாஸி வித்³த⁴ம்ஸீதி தபஸ்ஸீ.

புன ப்³ராஹ்மணோ தம் அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் தே³வலோகக³ப்³ப⁴ஸம்பத்தியா தே³வலோகபடிஸந்தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததீதி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வதி சஸ்ஸ அபா⁴வம் தி³ஸ்வா ப⁴க³வந்தம் அபக³ப்³போ⁴தி ஆஹ. கோத⁴வஸேன வா ப⁴க³வதோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணே தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோபி ஏவமாஹ. தத்ராயம் வசனத்தோ² – க³ப்³ப⁴தோ அபக³தோதி அபக³ப்³போ⁴, அப⁴ப்³போ³ தே³வலோகூபபத்திம் பாபுணிதுந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஹீனோ வா க³ப்³போ⁴ அஸ்ஸாதி அபக³ப்³போ⁴. தே³வலோகக³ப்³ப⁴பரிபா³ஹிரத்தா ஆயதிம் ஹீனக³ப்³ப⁴படிலாப⁴பா⁴கீ³தி. ஹீனோ வாஸ்ஸ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் க³ப்³ப⁴வாஸோ அஹோஸீதி அதி⁴ப்பாயோ. ப⁴க³வதோ பன யஸ்மா ஆயதிம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யா அபக³தா, தஸ்மா ஸோ தம் அபக³ப்³ப⁴தம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம் பரியாயமனுஜானி. தத்ர ச யஸ்ஸ கோ², ப்³ராஹ்மண, ஆயதிம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யா புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி பஹீனாதி ஏதேஸம் பதா³னம் ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³ – ‘‘ப்³ராஹ்மண, யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அனாக³தே க³ப்³ப⁴ஸேய்யா புனப்³ப⁴வே ச அபி⁴னிப்³ப³த்தி அனுத்தரேன மக்³கே³ன விஹதகாரணத்தா பஹீனா. க³ப்³ப⁴ஸேய்யாக³ஹணேன சேத்த² ஜலாபு³ஜயோனி க³ஹிதா, புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்திக்³க³ஹணேன இதரா திஸ்ஸோ’’பி.

அபிச க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ ஸேய்யா க³ப்³ப⁴ஸேய்யா. புனப்³ப⁴வோ ஏவ அபி⁴னிப்³ப³த்தி புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² ச விஞ்ஞாணட்டி²தீதி வுத்தேபி ந விஞ்ஞாணதோ அஞ்ஞா டி²தி அத்தி², ஏவமிதா⁴பி ந க³ப்³ப⁴தோ அஞ்ஞா ஸேய்யா வேதி³தப்³பா³. அபி⁴னிப்³ப³த்தி ச நாம யஸ்மா புனப்³ப⁴வபூ⁴தாபி அபுனப்³ப⁴வபூ⁴தாபி அத்தி², இத⁴ ச புனப்³ப⁴வபூ⁴தா அதி⁴ப்பேதா, தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘புனப்³ப⁴வோ ஏவ அபி⁴னிப்³ப³த்தி புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தீ’’தி.

ஏவம் ஆக³தகாலதோ பட்டா²ய அரஸரூபதாதீ³ஹி அட்ட²ஹி அக்கோஸவத்தூ²ஹி அக்கோஸந்தம்பி ப்³ராஹ்மணம் ப⁴க³வா த⁴ம்மிஸ்ஸரோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மஸாமீ ததா²க³தோ அனுகம்பாய ஸீதலேனேவ சக்கு²னா ப்³ராஹ்மணம் ஓலேகேந்தோ யம் த⁴ம்மதா⁴தும் படிவிஜ்ஜி²த்வா தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தா நாம ஹோதி, தஸ்ஸா த⁴ம்மதா⁴துயா ஸுப்படிவித்³த⁴த்தா விக³தவலாஹகே நபே⁴ புண்ணசந்தோ³ விய ச ஸரத³காலே ஸூரியோ விய ச ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ஹத³யந்த⁴காரம் வித⁴மேந்தோ தானியேவ அக்கோஸவத்தூ²னி தேன தேன பரியாயேன அஞ்ஞதா² த³ஸ்ஸேத்வா புனபி அத்தனோ கருணாவிப்பா²ரம் அட்ட²ஹி லோகத⁴ம்மேஹி அகம்பியபா⁴வேன படிலத்³த⁴தாதி³கு³ணலக்க²ணம் பத²விஸமசித்ததம் அகுப்பத⁴ம்மதஞ்ச பகாஸேந்தோ ‘‘அயம் ப்³ராஹ்மணோ கேவலம் பலிதஸிரக²ண்ட³த³ந்தவலித்தசதாதீ³ஹி அத்தனோ வுத்³த⁴பா⁴வம் ஸல்லக்கே²தி, நோ ச கோ² ஜானாதி அத்தானம் ஜாதியா அனுக³தம் ஜராய அனுஸடம் ப்³யாதி⁴னோ அதி⁴பூ⁴தம் மரணேன அப்³பா⁴ஹதம் அஜ்ஜ மரித்வா புன ஸ்வேவ உத்தானஸேய்யதா³ரகபா⁴வக³மனீயம். மஹந்தேன கோ² பன உஸ்ஸாஹேன மம ஸந்திகம் ஆக³தோ, தத³ஸ்ஸ ஆக³மனம் ஸாத்த²கம் ஹோதூ’’தி சிந்தேத்வா இமஸ்மிம் லோகே அத்தனோ அப்படிஸமம் புரேஜாதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸேய்யதா²பி, ப்³ராஹ்மணாதிஆதி³னா நயேன ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் வட்³டே⁴ஸி.

தத்த² ஸேய்யதா²பீதிஆதீ³னம் ஹேட்டா² வுதனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அயம் பன விஸேஸோ – ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ ஹி தே குக்குடபோதகா பக்கே² விது⁴னந்தா தம்க²ணானுரூபம் விரவந்தா நிக்க²மந்தி. ஏவம் நிக்க²மந்தானஞ்ச தேஸம் யோ பட²மதரம் நிக்க²மதி, ஸோ ஜேட்டோ²தி வுச்சதி. தஸ்மா ப⁴க³வா தாய உபமாய அத்தனோ ஜேட்ட²பா⁴வம் ஸாதே⁴துகாமோ ப்³ராஹ்மணம் புச்ச²தி – யோ நு கோ² தேஸம் குக்குடச்சா²போதகானம்…பே… கிந்தி ஸ்வாஸ்ஸ வசனீயோதி. தத்த² குக்குடச்சா²பகானந்தி குக்குடபோதகானம். கிந்தி ஸ்வாஸ்ஸ வசனீயோதி ஸோ கிந்தி வசனீயோ அஸ்ஸ, கிம் வத்தப்³போ³ ப⁴வேய்ய ஜேட்டோ² வா கனிட்டோ² வாதி.

‘‘ஜேட்டோ²’’திஸ்ஸ, போ⁴ கோ³தம, வசனீயோதி, போ⁴ கோ³தம, ஸோ ஜேட்டோ² இதி அஸ்ஸ வசனீயோ. கஸ்மாதி சே? ஸோ ஹி நேஸம் ஜேட்டோ²தி, யஸ்மா ஸோ நேஸம் வுத்³த⁴தரோதி அத்தோ². அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா ஓபம்மம் ஸம்படிபாதே³ந்தோ ஏவமேவ கோ²தி ஆஹ, யதா² ஸோ குக்குடபோதகோ, ஏவம் அஹம்பி. அவிஜ்ஜாக³தாய பஜாயாதி அவிஜ்ஜா வுச்சதி அஞ்ஞாணம், தத்த² க³தாய. பஜாயாதி ஸத்ததி⁴வசனமேதம், அவிஜ்ஜாகோஸஸ்ஸ அந்தோ பவிட்டே²ஸு ஸத்தேஸூபி வுத்தம் ஹோதி. அண்ட³பூ⁴தாயாதி அண்டே³ பூ⁴தாய பஜாதாய ஸஞ்ஜாதாய. யதா² ஹி அண்டே³ நிப்³ப³த்தா ஏகச்சே ஸத்தா அண்ட³பூ⁴தாதி வுச்சந்தி, ஏவமயம் ஸப்³பா³பி பஜா அவிஜ்ஜண்ட³கோஸே நிப்³ப³த்தத்தா அண்ட³பூ⁴தாதி வுச்சதி. பரியோனத்³தா⁴யாதி தேன அவிஜ்ஜண்ட³கோஸேன ஸமந்ததோ ஓனத்³தா⁴ய ப³த்³தா⁴ய வேடி²தாய. அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வாதி தம் அவிஜ்ஜாமயம் அண்ட³கோஸம் பி⁴ந்தி³த்வா. ஏகோவ லோகேதி ஸகலேபி லோகஸன்னிவாஸே அஹமேவ ஏகோ அது³தியோ. அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி உத்தரரஹிதம் ஸப்³ப³ஸேட்ட²ம் ஸம்மா ஸாமஞ்ச போ³தி⁴ம், அத² வா பஸத்த²ம் ஸுந்த³ரஞ்ச போ³தி⁴ம். அரஹத்தமக்³க³ஞாணஸ்ஸேதம் நாமம், ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸாபி நாமமேவ. உப⁴யம்பி வட்டதி. அஞ்ஞேஸம் அரஹத்தமக்³கோ³ அனுத்தரா போ³தி⁴ ஹோதி, ந ஹோதீதி? ந ஹோதி. கஸ்மா? அஸப்³ப³கு³ணதா³யகத்தா. தேஸஞ்ஹி கஸ்ஸசி அரஹத்தமக்³கோ³ அரஹத்தப²லமேவ தே³தி, கஸ்ஸசி திஸ்ஸோ விஜ்ஜா, கஸ்ஸசி ச² அபி⁴ஞ்ஞா, கஸ்ஸசி சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³, கஸ்ஸசி ஸாவகபாரமிஞாணம். பச்சேகபு³த்³தா⁴னம்பி பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணமேவ தே³தி, பு³த்³தா⁴னம் பன ஸப்³ப³கு³ணஸம்பத்திம் தே³தி அபி⁴ஸேகோ விய ரஞ்ஞோ ஸப்³ப³லோகிஸ்ஸரபா⁴வம். தஸ்மா அஞ்ஞஸ்ஸ கஸ்ஸசிபி அனுத்தரா போ³தி⁴ ந ஹோதீதி. அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம் படிவிஜ்ஜி²ம், பத்தோம்ஹி அதி⁴க³தோம்ஹீதி வுத்தம் ஹோதி.

இதா³னி யதே³தம் ப⁴க³வதா ‘‘ஏவமேவ கோ²’’திஆதி³னா நயேன வுத்தம் ஓபம்மஸம்படிபாத³னம், தம் ஏவம் அத்தே²ன ஸம்ஸந்தி³த்வா வேதி³தப்³ப³ம் – யதா² ஹி தஸ்ஸா குக்குடியா அத்தனோ அண்டே³ஸு அதி⁴ஸயனாதி³திவித⁴கிரியாகரணம், ஏவம் போ³தி⁴பல்லங்கே நிஸின்னஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அத்தனோ ஸந்தானே அனிச்சம், து³க்க²ம், அனத்தாதி திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாகரணம். குக்குடியா திவித⁴கிரியாஸம்பாத³னேன அண்டா³னம் அபூதிபா⁴வோ விய போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ அபரிஹானி. குக்குடியா திவித⁴கிரியாகரணேன அண்டா³னம் அல்லஸினேஹபரியாதா³னம் விய போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன ப⁴வத்தயானுக³தனிகந்திஸினேஹபரியாதா³னம். குக்குடியா திவித⁴கிரியாகரணேன அண்ட³கபாலானம் தனுபா⁴வோ விய போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன அவிஜ்ஜண்ட³கோஸஸ்ஸ தனுபா⁴வோ, குக்குடியா திவித⁴கிரியாகரணேன குக்குடபோதகஸ்ஸ பாத³னக²துண்ட³கானம் த²த்³த⁴க²ரபா⁴வோ விய போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ திக்க²க²ரவிப்பஸன்னஸூரபா⁴வோ. குக்குடியா திவித⁴கிரியாகரணேன குக்குடபோதகஸ்ஸ பரிணாமகாலோ விய போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ பரிணாமகாலோ வட்³டி⁴காலோ க³ப்³ப⁴க்³க³ஹணகாலோ. குக்குடியா திவித⁴கிரியாகரணேன குக்குடபோதகஸ்ஸ பாத³னக²ஸிகா²ய வா முக²துண்ட³கேன வா அண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா பக்கே² பப்போ²டேத்வா ஸோத்தி²னா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³காலோ விய ப⁴க³வதோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன விபஸ்ஸனாஞாணக³ப்³ப⁴ம் க³ண்ஹாபேத்வா அனுபுப்³பா³தி⁴க³தேன அரஹத்தமக்³கே³ன அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா அபி⁴ஞ்ஞாபக்கே² பப்போ²டேத்வா ஸோத்தி²னா ஸகலபு³த்³த⁴கு³ணஸச்சி²கதகாலோ வேதி³தப்³போ³.

அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ஜேட்டோ² ஸேட்டோ² லோகஸ்ஸாதி, ப்³ராஹ்மண, யதா² தேஸம் குக்குடபோதகானம் பட²மதரம் அண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா அபி⁴னிப்³ப³த்தோ குக்குடபோதகோ ஜேட்டோ² ஹோதி, ஏவம் அவிஜ்ஜாக³தாய பஜாய தம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா பட²மதரம் அரியாய ஜாதியா ஜாதத்தா அஹஞ்ஹி ஜேட்டோ² வுத்³த⁴தமோதி ஸங்க²ம் க³தோ, ஸப்³ப³கு³ணேஹி பன அப்படிஸமத்தா ஸேட்டோ²தி.

ஏவம் ப⁴க³வா அத்தனோ அனுத்தரம் ஜேட்ட²ஸேட்ட²பா⁴வம் ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ பகாஸேத்வா இதா³னி யாய படிபதா³ய தம் அதி⁴க³தோ, தம் படிபத³ம் புப்³ப³பா⁴க³தோ பபு⁴தி த³ஸ்ஸேதும் ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ப்³ராஹ்மணாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ப்³ராஹ்மண, வீரியம் அஹோஸீதி, ப்³ராஹ்மண, ந மயா அயம் அனுத்தரோ ஜேட்ட²ஸேட்ட²பா⁴வோ குஸீதேன முட்ட²ஸ்ஸதினா ஸாரத்³த⁴காயேன விக்கி²த்தசிதேன அதி⁴க³தோ, அபிச கோ² தத³தி⁴க³மாய ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே வீரியம் அஹோஸி. போ³தி⁴மண்டே³ நிஸின்னேன மயா சதுஸம்மப்பதா⁴னபே⁴த³ம் வீரியம் ஆரத்³த⁴ம் அஹோஸி, பக்³க³ஹிதம் அஸிதி²லப்பவத்திதம். ஆரத்³த⁴த்தாயேவ ச மே தம் அஸல்லீனம் அஹோஸி. ந கேவலஞ்ச வீரியமேவ, ஸதிபி மே ஆரம்மணாபி⁴முக²பா⁴வேன உபட்டி²தா அஹோஸி, உபட்டி²தத்தாயேவ ச அஸம்முட்டா². பஸ்ஸத்³தோ⁴ காயோ அஸாரத்³தோ⁴தி காயசித்தப்பஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன காயோபி மே பஸ்ஸத்³தோ⁴ அஹோஸி. தத்த² யஸ்மா நாமகாயே பஸ்ஸத்³தே⁴ ரூபகாயோபி பஸ்ஸத்³தோ⁴யேவ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘நாமகாயோ ரூபகாயோ’’தி அவிஸேஸேத்வாவ ‘‘பஸ்ஸத்³தோ⁴ காயோ’’தி வுத்தம். அஸாரத்³தோ⁴தி ஸோ ச கோ² பஸ்ஸத்³த⁴த்தாயேவ அஸாரத்³தோ⁴, விக³தத³ரதோ²தி வுத்தம் ஹோதி. ஸமாஹிதம் சித்தம் ஏகக்³க³ந்தி சித்தம்பி மே ஸம்மா ஆஹிதம் ஸுட்டு² ட²பிதம் அப்பிதம் விய அஹோஸி, ஸமாஹிதத்தா ஏவ ச ஏகக்³க³ம் அசலம் நிப்ப²ந்த³னந்தி. ஏத்தாவதா ஜா²னஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ கதி²தா ஹோதி.

இதா³னி இமாய படிபதா³ய அதி⁴க³தம் பட²மஜ்ஜா²னம் ஆதி³ம் கத்வா விஜ்ஜாத்தயபரியோஸானம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸோ கோ² அஹந்திஆதி³மாஹ. தத்த² யம் யாவ வினிச்ச²யனயேன வத்தப்³ப³ம் ஸியா, தம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.69) வுத்தமேவ.

அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மணாதிஆதீ³ஸு பன விஜ்ஜாதி விதி³தகரணட்டே²ன விஜ்ஜா. கிம் விதி³தம் கரோதி? புப்³பே³னிவாஸம். அவிஜ்ஜாதி தஸ்ஸேவ புப்³பே³னிவாஸஸ்ஸ அவிதி³தகரணட்டே²ன தப்படிச்சா²த³கமோஹோ. தமோதி ஸ்வேவ மோஹோ தப்படிச்சா²த³கட்டே²ன தமோ நாம. ஆலோகோதி ஸா ஏவ விஜ்ஜா ஓபா⁴ஸகரணட்டே²ன ஆலோகோதி. ஏத்த² ச விஜ்ஜா அதி⁴க³தாதி அத்தோ², ஸேஸம் பஸம்ஸாவசனம். யோஜனா பனேத்த² – அயம் கோ² மே விஜ்ஜா அதி⁴க³தா, தஸ்ஸ மே அதி⁴க³தவிஜ்ஜஸ்ஸ அவிஜ்ஜா விஹதா, வினட்டா²தி அத்தோ². கஸ்மா? யஸ்மா விஜ்ஜா உப்பன்னா. ஏஸ நயோ இதரஸ்மிம்பி பத³த்³வயே. யதா² தந்தி ஏத்த² தந்தி நிபாதமத்தம். ஸதியா அவிப்பவாஸேன அப்பமத்தஸ்ஸ வீரியாதாபேன ஆதாபினோ காயே ச ஜீவிதே ச அனபேக்கா²தாய பஹிதத்தஸ்ஸ பேஸிதத்தஸ்ஸாதி அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ அவிஜ்ஜா விஹஞ்ஞேய்ய, விஜ்ஜா உப்பஜ்ஜேய்ய தமோ விஹஞ்ஞேய்ய, ஆலோகோ உப்பஜ்ஜேய்ய, ஏவமேவ மம அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா, தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ. ஏதஸ்ஸ மே பதா⁴னானுயோக³ஸ்ஸ அனுரூபமேவ ப²லம் லத்³த⁴ந்தி.

அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, பட²மா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³ அஹோஸி குக்குடச்சா²பகஸ்ஸேவ அண்ட³கோஸம்ஹாதி அயம் கோ² மம, ப்³ராஹ்மண, புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணமுக²துண்ட³கேன புப்³பே³ நிவுத்த²க²ந்த⁴ப்படிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா பட²மா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³ பட²மா நிக்க²ந்தி பட²மா அரியாஜாதி அஹோஸி குக்குடச்சா²பகஸ்ஸேவ முக²துண்ட³கேன வா பாத³னக²ஸிகா²ய வா அண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா தம்ஹா அண்ட³கோஸம்ஹா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³ நிக்க²ந்தி குக்குடனிகாயே பச்சாஜாதீதி. அயம் தாவ புப்³பே³னிவாஸகதா²யம் நயோ.

சுதுபபாதகதா²ய பன விஜ்ஜாதி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணவிஜ்ஜா. அவிஜ்ஜாதி சுதுபபாதப்படிச்சா²தி³கா அவிஜ்ஜா. யதா² பன புப்³பே³னிவாஸகதா²யம் ‘‘புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணமுக²துண்ட³கேன புப்³பே³ நிவுத்த²க்க²ந்த⁴ப்படிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா’’தி வுத்தம், ஏவமித⁴ ‘‘சுதுபபாதஞாணமுக²துண்ட³கேன சுதுபபாதப்படிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா’’தி வத்தப்³ப³ம்.

யம் பனேதம் பச்சவேக்க²ணஞாணபரிக்³க³ஹிதம் ஆஸவானம் க²யஞாணாதி⁴க³மம் ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த³ஸ்ஸேந்தோ அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, ததியா விஜ்ஜாதிஆதி³மாஹ, தத்த² விஜ்ஜாதி அரஹத்தமக்³க³விஜ்ஜா. அவிஜ்ஜாதி சதுஸச்சப்படிச்சா²தி³கா அவிஜ்ஜா. அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, ததியா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³ அஹோஸீதி ஏத்த² அயம் கோ² மம, ப்³ராஹ்மண, ஆஸவானம் க²யஞாணமுக²துண்ட³கேன சதுஸச்சபடிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா ததியா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³ ததியா நிக்க²ந்தி ததியா அரியஜாதி அஹோஸி குக்குடச்சா²பகஸ்ஸேவ முக²துண்ட³கேன வா பாத³னக²ஸிகா²ய வா அண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா தம்ஹா அண்ட³கோஸம்ஹா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³ நிக்க²ந்தி குக்குடனிகாயே பச்சாஜாதீதி.

ஏத்தாவதா கிம் த³ஸ்ஸேஸீதி? ஸோ ஹி, ப்³ராஹ்மண, குக்குடச்சா²பகோ அண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா ததோ நிக்க²மந்தோ ஸகிமேவ ஜாயதி, அஹம் பன புப்³பே³னிவுத்த²க்க²ந்த⁴ப்படிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பி⁴ந்தி³த்வா பட²மம் தாவ புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணவிஜ்ஜாய ஜாதோ. ததோ ஸத்தானம் சுதிபடிஸந்தி⁴ப்படிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா து³தியம் தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணவிஜ்ஜாய ஜாதோ, புன சதுஸச்சப்படிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா ததியம் ஆஸவானம் க²யஞாணவிஜ்ஜாய ஜாதோ. ஏவம் தீஹி விஜ்ஜாஹி திக்க²த்தும் ஜாதோம்ஹி. ஸா ச மே ஜாதி அரியா ஸுபரிஸுத்³தா⁴தி இத³ம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவம்த³ஸ்ஸேந்தோ ச புப்³பே³னிவாஸஞாணேன அதீதம்ஸஞாணம், தி³ப்³ப³சக்கு²னா பச்சுப்பன்னானாக³தம்ஸஞாணம், ஆஸவக்க²யேன ஸகலலோகியலோகுத்தரகு³ணந்தி ஏவம் தீஹி விஜ்ஜாஹி ஸப்³பே³பி ஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணே பகாஸேத்வா அத்தனோ அரியாய ஜாதியா ஜேட்ட²ஸேட்ட²பா⁴வம் ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த³ஸ்ஸேஸி.

ஏவம் வுத்தே வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோதி ஏவம் ப⁴க³வதா லோகானுகம்பகேன ப்³ராஹ்மணம் அனுகம்பமானேன நிகு³ஹிதப்³பே³பி அத்தனோ அரியாய ஜாதியா ஜேட்ட²ஸேட்ட²பா⁴வே விஜ்ஜாத்தயபகாஸிகாய த⁴ம்மதே³ஸனாய வுத்தே பீதிவிப்பா²ரபரிபுண்ணக³த்தசித்தோ வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ தம் ப⁴க³வதோ அரியாய ஜாதியா ஜேட்ட²ஸேட்ட²பா⁴வம் விதி³த்வா ‘‘ஈதி³ஸம் நாமாஹம் ஸப்³ப³லோகஜேட்ட²ம் ஸப்³ப³கு³ணஸமன்னாக³தம் ஸப்³ப³ஞ்ஞும் ‘அஞ்ஞேஸம் அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் ந கரோதீ’தி அவசம், தி⁴ரத்து² வத, போ⁴, அஞ்ஞாண’’ந்தி அத்தானம் க³ரஹித்வா ‘‘அயம் தா³னி லோகே அரியாய ஜாதியா புரேஜாதட்டே²ன ஜேட்டோ², ஸப்³ப³கு³ணேஹி அப்படிஸமட்டே²ன ஸேட்டோ²’’தி நிட்ட²ம் க³ந்த்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ஜேட்டோ² ப⁴வம் கோ³தமோ ஸேட்டோ² ப⁴வம் கோ³தமோதி. ஏவஞ்ச பன வத்வா புன தம் ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனம் அப்³ப⁴னுமோத³மானோ அபி⁴க்கந்தம் போ⁴ கோ³தமாதிஆதி³மாஹ. தம் வுத்தத்த²மேவாதி.

2. ஸீஹஸுத்தவண்ணனா

12. து³தியே அபி⁴ஞ்ஞாதாதி ஞாதா பஞ்ஞாதா பாகடா. ஸந்தா²கா³ரேதி மஹாஜனஸ்ஸ விஸ்ஸமனத்தா²ய கதே அகா³ரே. ஸா கிர ஸந்தா²கா³ரஸாலா நக³ரமஜ்ஜே² அஹோஸி, சதூஸு டா²னேஸு டி²தானம் பஞ்ஞாயதி, சதூஹி தி³ஸாஹி ஆக³தமனுஸ்ஸா பட²மம் தத்த² விஸ்ஸமித்வா பச்சா² அத்தனோ அத்தனோ பா²ஸுகட்டா²னம் க³ச்ச²ந்தி. ராஜகுலானம் ரஜ்ஜகிச்சஸந்த²ரணத்தா²ய கதம் அகா³ரந்திபி வத³ந்தியேவ. தத்த² ஹி நிஸீதி³த்வா லிச்ச²விராஜானோ ரஜ்ஜகிச்சம் ஸந்த²ரந்தி கரோந்தி விசாரேந்தி. ஸன்னிஸின்னாதி தேஸம் நிஸீத³னத்த²ஞ்ஞேவ பஞ்ஞத்தேஸு மஹாரஹவரபச்சத்த²ரணேஸு ஸமுஸ்ஸிதஸேதச்ச²த்தேஸு ஆஸனேஸு ஸன்னிஸின்னா. அனேகபரியாயேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தீதி ராஜகுலே கிச்சஞ்சேவ லோகத்த²சரியஞ்ச விசாரேத்வா அனேகேஹி காரணேஹி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தி கதே²ந்தி தீ³பேந்தி. பண்டி³தா ஹி தே ராஜானோ ஸத்³தா⁴ பஸன்னா ஸோதாபன்னாபி ஸகதா³கா³மினோபி அனாகா³மினோபி அரியஸாவகா, தே ஸப்³பே³பி லோகியஜடம் சி²ந்தி³த்வா பு³த்³தா⁴தீ³னம் திண்ணம் ரதனானம் வண்ணம் பா⁴ஸந்தி. தத்த² திவிதோ⁴ பு³த்³த⁴வண்ணோ நாம சரியவண்ணோ, ஸரீரவண்ணோ, கு³ணவண்ணோதி. தத்ரிமே ராஜானோ சரியாய வண்ணம் ஆரபி⁴ம்ஸு – ‘‘து³க்கரம் வத கதம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்கே²ய்யானி த³ஸ பாரமியோ, த³ஸ உபபாரமியோ, த³ஸ பரமத்த²பாரமியோதி ஸமத்திம்ஸ பாரமியோ பூரேந்தேன, ஞாதத்த²சரியம், லோகத்த²சரியம், பு³த்³த⁴சரியம் மத்த²கம் பாபேத்வா பஞ்ச மஹாபரிச்சாகே³ பரிச்சஜந்தேனா’’தி அட்³ட⁴ச்ச²க்கேஹி ஜாதகஸதேஹி பு³த்³த⁴வண்ணம் கதே²ந்தா துஸிதப⁴வனம் பாபேத்வா ட²பயிம்ஸு.

த⁴ம்மஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தா பன ‘‘தேன ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ தே³ஸிதோ, நிகாயதோ பஞ்ச நிகாயா, பிடகதோ தீணி பிடகானி, அங்க³தோ நவ அங்கா³னி, க²ந்த⁴தோ சதுராஸீதித⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானீ’’தி கோட்டா²ஸவஸேன த⁴ம்மகு³ணம் கத²யிம்ஸு.

ஸங்க⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தா ஸத்து² த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா ‘‘படிலத்³த⁴ஸத்³தா⁴ குலபுத்தா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ஞ்சேவ ஞாதிபரிவட்டஞ்ச பஹாய ஸேதச்ச²த்தம் ஓபரஜ்ஜம் ஸேனாபதிஸேட்டி²ப⁴ண்டா³கா³ரிகட்டா²னந்தராதீ³னி அக³ணேத்வா நிக்க²ம்ம ஸத்து² வரஸாஸனே பப்³ப³ஜந்தி. ஸேதச்ச²த்தம் பஹாய பப்³ப³ஜிதானம் ப⁴த்³தி³யராஜமஹாகப்பினபுக்குஸாதிஆதீ³னம் ராஜபப்³ப³ஜிதானம்யேவ பு³த்³த⁴காலே அஸீதிஸஹஸ்ஸானி அஹேஸும். அனேககோடிஸதம் த⁴னம் பஹாய பப்³ப³ஜிதானம் பன யஸகுலபுத்தஸோணஸேட்டி²புத்தரட்ட²பாலகுலபுத்தாதீ³னம் பரிச்சே²தோ³ நத்தி². ஏவரூபா ச ஏவரூபா ச குலபுத்தா ஸத்து² ஸாஸனே பப்³ப³ஜந்தீ’’தி பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கே²பவஸேன ஸங்க⁴கு³ணே கத²யிம்ஸு.

ஸீஹோ ஸேனாபதீதி ஏவம்னாமகோ ஸேனாய அதி⁴பதி. வேஸாலியஞ்ஹி ஸத்த ஸஹஸ்ஸானி ஸத்த ஸதானி ஸத்த ச ராஜானோ. தே ஸப்³பே³பி ஸன்னிபதித்வா ஸப்³பே³ஸம் மனம் க³ஹேத்வா ‘‘ரட்ட²ம் விசாரேதும் ஸமத்த²ம் ஏகம் விசினதா²’’தி விசினந்தா ஸீஹம் ராஜகுமாரம் தி³ஸ்வா ‘‘அயம் ஸக்கி²ஸ்ஸதீ’’தி ஸன்னிட்டா²னம் கத்வா தஸ்ஸ ரத்தமணிவண்ணம் கம்ப³லபரியோனத்³த⁴ம் ஸேனாபதிச்ச²த்தம் அத³ம்ஸு. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘ஸீஹோ ஸேனாபதீ’’தி. நிக³ண்ட²ஸாவகோதி நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ பச்சயதா³யகோ உபட்டா²கோ. ஜம்பு³தீ³பதலஸ்மிஞ்ஹி தயோ ஜனா நிக³ண்டா²னம் அக்³கு³பட்டா²கா – நாளந்தா³யம், உபாலி க³ஹபதி, கபிலபுரே வப்போ ஸக்கோ, வேஸாலியம் அயம் ஸீஹோ ஸேனாபதீதி. நிஸின்னோ ஹோதீதி ஸேஸராஜூனம் பரிஸாய அந்தரந்தரே ஆஸனானி பஞ்ஞாபயிம்ஸு, ஸீஹஸ்ஸ பன மஜ்ஜே² டா²னேதி தஸ்மிம் பஞ்ஞத்தே மஹாரஹே ராஜாஸனே நிஸின்னோ ஹோதி. நிஸ்ஸம்ஸயந்தி நிப்³பி³சிகிச்ச²ம் அத்³தா⁴ ஏகம்ஸேன, ந ஹேதே யஸ்ஸ வா தஸ்ஸ வா அப்பேஸக்க²ஸ்ஸ ஏவம் அனேகஸதேஹி காரணேஹி வண்ணம் பா⁴ஸந்தி.

யேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தேனுபஸங்கமீதி நிக³ண்டோ² கிர நாடபுத்தோ ‘‘ஸசாயம் ஸீஹோ கஸ்ஸசிதே³வ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வண்ணம் கதே²ந்தஸ்ஸ ஸுத்வா ஸமணம் கோ³தமம் த³ஸ்ஸனாய உபஸங்கமிஸ்ஸதி, மய்ஹம் பரிஹானி ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி சிந்தேத்வா பட²மதரம்யேவ ஸீஹம் ஸேனாபதிம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸேனாபதி இமஸ்மிம் லோகே ‘அஹம் பு³த்³தோ⁴ அஹம் பு³த்³தோ⁴’தி ப³ஹூ விசரந்தி. ஸசே த்வம் கஸ்ஸசி த³ஸ்ஸனாய உபஸங்கமிதுகாமோ அஹோஸி, மம் புச்சே²ய்யாஸி. அஹம் தே யுத்தட்டா²னம் பேஸேஸ்ஸாமி, அயுத்தட்டா²னதோ நிவாரேஸ்ஸாமீ’’தி. ஸோ தம் கத²ம் அனுஸ்ஸரித்வா ‘‘ஸசே மம் பேஸேஸ்ஸதி, க³மிஸ்ஸாமி. நோ சே, ந க³மிஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேத்வா யேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ, தேனுபஸங்கமி.

அத²ஸ்ஸ வசனம் ஸுத்வா நிக³ண்டோ² மஹாபப்³ப³தேன விய ப³லவஸோகேன ஓத்த²டோ ‘‘யத்த² தா³னிஸ்ஸாஹம் க³மனம் ந இச்சா²மி, தத்தே²வ க³ந்துகாமோ ஜாதோ, ஹதோஹமஸ்மீ’’தி அனத்தமனோ ஹுத்வா ‘‘படிபா³ஹனுபாயமஸ்ஸ கரிஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேத்வா கிம் பன த்வந்திஆதி³மாஹ. ஏவம் வத³ந்தோ விசரந்தம் கோ³ணம் த³ண்டே³ன பஹரந்தோ விய ஜலமானம் பதீ³பம் நிப்³பா³பேந்தோ விய ப⁴த்தப⁴ரிதம் பத்தம் நிக்குஜ்ஜந்தோ விய ச ஸீஹஸ்ஸ உப்பன்னபீதிம் வினாஸேஸி. க³மியாபி⁴ஸங்கா²ரோதி ஹத்தி²யானாதீ³னம் யோஜாபனக³ந்த⁴மாலாதி³க்³க³ஹணவஸேன பவத்தோ பயோகோ³. ஸோ படிப்பஸ்ஸம்பீ⁴தி ஸோ வூபஸந்தோ.

து³தியம்பி கோ²தி து³தியவாரம்பி. இமஸ்மிஞ்ச வாரே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தா துஸிதப⁴வனதோ பட்டா²ய யாவ மஹாபோ³தி⁴பல்லங்கா த³ஸப³லஸ்ஸ ஹேட்டா² பாத³தலேஹி உபரி கேஸக்³கே³ஹி பரிச்சி²ந்தி³த்வா த்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ணஅஸீதிஅனுப்³யஞ்ஜனப்³யாமப்பபா⁴னம் வஸேன ஸரீரவண்ணம் கத²யிம்ஸு. த⁴ம்மஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தா ‘‘ஏகபதே³பி ஏகப்³யஞ்ஜனேபி அவக²லிதம் நாம நத்தீ²’’தி ஸுகதி²தவஸேனேவ த⁴ம்மகு³ணம் கத²யிம்ஸு. ஸங்க⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தா ‘‘ஏவரூபம் யஸஸிரிவிப⁴வம் பஹாய ஸத்து² ஸாஸனே பப்³ப³ஜிதா ந கோஸஜ்ஜபகதிகா ஹோந்தி, தேரஸஸு பன து⁴தங்க³கு³ணேஸு பரிபூரகாரினோ ஹுத்வா ஸத்தஸு அனுபஸ்ஸனாஸு கம்மம் கரோந்தி, அட்ட²திம்ஸாரம்மணவிப⁴த்தியோ வளஞ்ஜேந்தீ’’தி படிபதா³வஸேன ஸங்க⁴கு³ணே கத²யிம்ஸு.

ததியவாரே பன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸமானா ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’தி ஸுத்தந்தபரியாயேனேவ பு³த்³த⁴கு³ணே கத²யிம்ஸு, ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ’’திஆதி³னா ஸுத்தந்தபரியாயேனேவ த⁴ம்மகு³ணே, ‘‘ஸுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴’’திஆதி³னா ஸுத்தந்தபரியாயேனேவ ஸங்க⁴கு³ணே ச கத²யிம்ஸு. ததோ ஸீஹோ சிந்தேஸி – ‘‘இமேஸஞ்ச லிச்ச²விராஜகுமாரானம் ததியதி³வஸதோ பட்டா²ய பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்க⁴கு³ணே கதே²ந்தானம் முக²ம் நப்பஹோதி, அத்³தா⁴ அனோமகு³ணேன ஸமன்னாக³தா ஸோ ப⁴க³வா, இமம் தா³னி உப்பன்னம் பீதிம் அவிஜஹித்வாவ அஹம் அஜ்ஜ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. அத²ஸ்ஸ ‘‘கிம் ஹி மே கரிஸ்ஸந்தி நிக³ண்டா²’’தி விதக்கோ உத³பாதி³. தத்த² கிம் ஹி மே கரிஸ்ஸந்தீதி கிம் நாம மய்ஹம் நிக³ண்டா² கரிஸ்ஸந்தி. அபலோகிதா வா அனபலோகிதா வாதி ஆபுச்சி²தா வா அனாபுச்சி²தா வா. ந ஹி மே தே ஆபுச்சி²தா யானவாஹனஸம்பத்திம், ந ச இஸ்ஸரியவிஸேஸம் த³ஸ்ஸந்தி, நாபி அனாபுச்சி²தா ஹரிஸ்ஸந்தி, அப²லம் ஏதேஸம் ஆபுச்ச²னந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

வேஸாலியா நிய்யாஸீதி யதா² ஹி கி³ம்ஹகாலே தே³வே வுட்டே² உத³கம் ஸந்த³மானம் நதி³ம் ஓதரித்வா தோ²கமேவ க³ந்த்வா திட்ட²தி நப்பவத்ததி, ஏவம் ஸீஹஸ்ஸ பட²மதி³வஸே ‘‘த³ஸப³லம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி உப்பன்னாய பீதியா நிக³ண்டே²ன படிபா³ஹிதகாலோ. யதா²பி து³தியதி³வஸே தே³வே வுட்டே² உத³கம் ஸந்த³மானம் நதி³ம் ஓதரித்வா தோ²கம் க³ந்த்வா வாலிகாபுஞ்ஜம் பஹரித்வா அப்பவத்தம் ஹோதி, ஏவம் ஸீஹஸ்ஸ து³தியதி³வஸே ‘‘த³ஸப³லம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி உப்பன்னாய பீதியா நிக³ண்டே²ன படிபா³ஹிதகாலோ. யதா² ததியதி³வஸே தே³வே வுட்டே² உத³கம் ஸந்த³மானம் நதி³ம் ஓதரித்வா புராணபண்ணஸுக்க²த³ண்ட³கட்ட²கசவராதீ³னி பரிகட்³ட⁴ந்தம் வாலிகாபுஞ்ஜம் பி⁴ந்தி³த்வா ஸமுத்³த³னின்னமேவ ஹோதி, ஏவம் ஸீஹோ ததியதி³வஸே திண்ணம் வத்தூ²னம் கு³ணகத²ம் ஸுத்வா உப்பன்னே பீதிபாமோஜ்ஜே ‘‘அப²லா நிக³ண்டா² நிப்ப²லா நிக³ண்டா², கிம் மே இமே கரிஸ்ஸந்தி, க³மிஸ்ஸாமஹம் ஸத்து²ஸந்திக’’ந்தி மனம் அபி⁴னீஹரித்வா வேஸாலியா நிய்யாஸி. நிய்யந்தோ ச ‘‘சிரஸ்ஸாஹம் த³ஸப³லஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்துகாமோ ஜாதோ, ந கோ² பன மே யுத்தம் அஞ்ஞாதகவேஸேன க³ந்து’’ந்தி ‘‘யேகேசி த³ஸப³லஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்துகாமா, ஸப்³பே³ நிக்க²மந்தூ’’தி கோ⁴ஸனம் காரேத்வா பஞ்சரத²ஸதானி யோஜாபேத்வா உத்தமரதே² டி²தோ தேஹி சேவ பஞ்சஹி ரத²ஸதேஹி மஹதியா ச பரிஸாய பரிவுதோ க³ந்த⁴புப்ப²சுண்ணவாஸாதீ³னி கா³ஹாபேத்வா நிய்யாஸி. தி³வா தி³வஸ்ஸாதி தி³வஸஸ்ஸ ச தி³வா, மஜ்ஜ²ன்ஹிகே அதிக்கந்தமத்தே.

யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீதி ஆராமம் பவிஸந்தோ தூ³ரதோவ அஸீதி-அனுப்³யஞ்ஜன-ப்³யாமப்பபா⁴-த்³வத்திம்ஸ-மஹாபுரிஸலக்க²ணானி ச²ப்³ப³ண்ணக⁴னபு³த்³த⁴ரஸ்மியோ ச தி³ஸ்வா ‘‘ஏவரூபம் நாம புரிஸம் ஏவம் ஆஸன்னே வஸந்தம் ஏத்தகம் காலம் நாத்³த³ஸம், வஞ்சிதோ வதம்ஹி, அலாபா⁴ வத மே’’தி சிந்தேத்வா மஹானிதி⁴ம் தி³ஸ்வா த³லித்³த³புரிஸோ விய ஸஞ்ஜாதபீதிபாமோஜ்ஜோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி. த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரோந்தீதி போ⁴தா கோ³தமேன வுத்தகாரணஸ்ஸ அனுகாரணம் கதே²ந்தி. காரணவசனோ ஹேத்த² த⁴ம்மஸத்³தோ³ ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 720) விய. காரணந்தி சேத்த² ததா²பவத்தஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² அதி⁴ப்பேதோ தஸ்ஸ பவத்திஹேதுபா⁴வதோ. அத்த²ப்பயுத்தோ ஹி ஸத்³த³ப்பயோகோ³. அனுகாரணந்தி ஏஸோ ஏவ பரேஹி ததா² வுச்சமானோ. ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³தி. பரேஹி வுத்தகாரணேஹி ஸகாரணோ ஹுத்வா தும்ஹாகம் வாதோ³ வா ததோ பரம் தஸ்ஸ அனுவாதோ³ வா கோசி அப்பமத்தகோபி விஞ்ஞூஹி க³ரஹிதப்³ப³ம் டா²னம் காரணம் ந ஆக³ச்ச²தி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – கிம் ஸப்³பா³காரேனபி தவ வாதே³ கா³ரய்ஹம் காரணம் நத்தீ²தி. அனப்³ப⁴க்கா²துகாமாதி ந அபூ⁴தேன வத்துகாமா. அத்தி² ஸீஹபரியாயோதிஆதீ³னம் அத்தோ² வேரஞ்ஜகண்டே³ ஆக³தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. பரமேன அஸ்ஸாஸேனாதி சதுமக்³க³சதுப²லஸங்கா²தேன உத்தமேன. அஸ்ஸாஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேமீதி அஸ்ஸாஸனத்தா²ய ஸந்த²ம்ப⁴னத்தா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. இதி ப⁴க³வா அட்ட²ஹங்கே³ஹி ஸீஹஸ்ஸ ஸேனாபதிஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி.

அனுவிச்சகாரந்தி அனுவிதி³த்வா சிந்தேத்வா துலயித்வா கத்தப்³ப³ம் கரோஹீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸாது⁴ ஹோதீதி ஸுந்த³ரோ ஹோதி. தும்ஹாதி³ஸஸ்மிஞ்ஹி மம் தி³ஸ்வா மம் ஸரணம் க³ச்ச²ந்தே நிக³ண்ட²ம் தி³ஸ்வா நிக³ண்ட²ம் ஸரணம் க³ச்ச²ந்தே ‘‘கிம் அயம் ஸீஹோ தி³ட்ட²தி³ட்ட²மேவ ஸரணம் க³ச்ச²தீ’’தி க³ரஹா உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா அனுவிச்சகாரோ தும்ஹாதி³ஸானம் ஸாதூ⁴தி த³ஸ்ஸேதி. படாகம் பரிஹரேய்யுந்தி தே கிர ஏவரூபம் ஸாவகம் லபி⁴த்வா ‘‘அஸுகோ நாம ராஜா வா ராஜமஹாமத்தோ வா ஸேட்டி² வா அம்ஹாகம் ஸரணம் க³தோ ஸாவகோ ஜாதோ’’தி படாகம் உக்கி²பித்வா நக³ரே கோ⁴ஸேந்தா ஆஹிண்ட³ந்தி. கஸ்மா? ஏவம் நோ மஹந்தபா⁴வோ ஆவிப⁴விஸ்ஸதீதி ச. ஸசே பனஸ்ஸ ‘‘கிமஹம் ஏதேஸம் ஸரணம் க³தோ’’தி விப்படிஸாரோ உப்பஜ்ஜேய்ய, தம்பி ஸோ ‘‘ஏதேஸம் மே ஸரணக³தபா⁴வம் ப³ஹூ ஜானந்தி, து³க்க²ம் இதா³னி படினிவத்திது’’ந்தி வினோதே³த்வா ந படிக்கமிஸ்ஸதீதி ச. தேனாஹ – ‘‘படாகம் பரிஹரேய்யு’’ந்தி. ஓபானபூ⁴தந்தி படியத்தஉத³பானோ விய டி²தம். குலந்தி தவ நிவேஸனம். தா³தப்³ப³ம் மஞ்ஞேய்யாஸீதி புப்³பே³ த³ஸபி வீஸதிபி ஸட்டி²பி ஜனே ஆக³தே தி³ஸ்வா நத்தீ²தி அவத்வா தே³ஸி, இதா³னி மம் ஸரணம் க³தகாரணமத்தேனேவ மா இமேஸம் தே³ய்யத⁴ம்மம் உபச்சி²ந்தி³. ஸம்பத்தானஞ்ஹி தா³தப்³ப³மேவாதி ஓவதி³. ஸுதம் மேதம், ப⁴ந்தேதி குதோ ஸுதந்தி? நிக³ண்டா²னம் ஸந்திகா. தே கிர குலக⁴ரேஸு ஏவம் பகாஸேந்தி ‘‘மயம் யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸம்பத்தஸ்ஸ தா³தப்³ப³ந்தி வதா³ம, ஸமணோ பன கோ³தமோ ‘மய்ஹமேவ தா³னம் தா³தப்³ப³ம் நாஞ்ஞேஸம், மய்ஹமேவ ஸாவகானம் தா³னம் தா³தப்³ப³ம், நாஞ்ஞேஸம் ஸாவகானம், மய்ஹமேவ தி³ன்னம் தா³னம் மஹப்ப²லம், நாஞ்ஞேஸம், மய்ஹமேவ ஸாவகானம் தி³ன்னம் மஹப்ப²லம், நாஞ்ஞேஸ’ந்தி ஏவம் வத³தீ’’தி. தம் ஸந்தா⁴ய அயம் ‘‘ஸுதம் மேத’’ந்தி ஆஹ.

அனுபுப்³பி³ம் கத²ந்தி தா³னானந்தரம் ஸீலம், ஸீலானந்தரம் ஸக்³க³ம், ஸக்³கா³னந்தரம் மக்³க³ந்தி ஏவம் அனுபடிபாடிகத²ம். தத்த² தா³னகத²ந்தி இத³ம் தா³னம் நாம ஸுகா²னம் நிதா³னம், ஸம்பத்தீனம் மூலம், போ⁴கா³னம் பதிட்டா², விஸமக³தஸ்ஸ தாணம் லேணம் க³தி பராயணம், இத⁴லோகபரலோகேஸு தா³னஸதி³ஸோ அவஸ்ஸயோ பதிட்டா² ஆரம்மணம் தாணம் லேணம் க³தி பராயணம் நத்தி². இத³ஞ்ஹி அவஸ்ஸயட்டே²ன ரதனமயஸீஹாஸனஸதி³ஸம், பதிட்டா²னட்டே²ன மஹாபத²வீஸதி³ஸம், ஆரம்மணட்டே²ன ஆலம்ப³னரஜ்ஜுஸதி³ஸம். இத³ஞ்ஹி து³க்க²னித்த²ரணட்டே²ன நாவா, ஸமஸ்ஸாஸனட்டே²ன ஸங்கா³மஸூரோ, ப⁴யபரித்தாணட்டே²ன ஸுஸங்க²தனக³ரம், மச்சே²ரமலாதீ³ஹி அனுபலித்தட்டே²ன பது³மம், தேஸம் நித³ஹனட்டே²ன அக்³கி³, து³ராஸத³ட்டே²ன ஆஸிவிஸோ, அஸந்தாஸனட்டே²ன ஸீஹோ, ப³லவந்தட்டே²ன ஹத்தீ², அபி⁴மங்க³லஸம்மதட்டே²ன ஸேதவஸபோ⁴, கே²மந்தபூ⁴மிஸம்பாபனட்டே²ன வலாஹகோ அஸ்ஸராஜா. தா³னம் நாமேதம் மயா க³தமக்³கோ³, மய்ஹேஸோ வம்ஸோ, மயா த³ஸ பாரமியோ பூரேந்தேன வேலாமமஹாயஞ்ஞோ, மஹாகோ³விந்த³மஹாயஞ்ஞோ, மஹாஸுத³ஸ்ஸனமஹாயஞ்ஞோ, வேஸ்ஸந்தரமஹாயஞ்ஞோதி, அனேகமஹாயஞ்ஞா பவத்திதா, ஸஸபூ⁴தேன ஜலிதஅக்³கி³க்க²ந்தே⁴ அத்தானம் நிய்யாதே³ந்தேன ஸம்பத்தயாசகானம் சித்தம் க³ஹிதம். தா³னஞ்ஹி லோகே ஸக்கஸம்பத்திம் தே³தி மாரஸம்பத்திம் ப்³ரஹ்மஸம்பத்திம், சக்கவத்திஸம்பத்திம், ஸாவகபாரமீஞாணம், பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணம், அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஞாணம் தே³தீதி ஏவமாதி³தா³னகு³ணப்படிஸம்யுத்தம் கத²ம்.

யஸ்மா பன தா³னம் தே³ந்தோ ஸீலம் ஸமாதா³தும் ஸக்கோதி, தஸ்மா தத³னந்தரம் ஸீலகத²ம் கதே²ஸி. ஸீலகத²ந்தி ஸீலம் நாமேதம் அவஸ்ஸயோ பதிட்டா² ஆரம்மணம் தாணம் லேணம் க³தி பராயணம். ஸீலம் நாமேதம் மம வம்ஸோ, அஹம் ஸங்க²பாலனாக³ராஜகாலே பூ⁴ரித³த்தனாக³ராஜகாலே சம்பேய்யனாக³ராஜகாலே ஸீலவராஜகாலே மாதுபோஸகஹத்தி²ராஜகாலே ச²த்³த³ந்தஹத்தி²ராஜகாலேதி அனந்தேஸு அத்தபா⁴வேஸு ஸீலம் பரிபூரேஸிம். இத⁴லோகபரலோகஸம்பத்தீனஞ்ஹி ஸீலஸதி³ஸோ அவஸ்ஸயோ பதிட்டா² ஆரம்மணம் தாணம் லேணம் க³தி பராயணம் நத்தி², ஸீலாலங்காரஸதி³ஸோ அலங்காரோ நத்தி², ஸீலபுப்ப²ஸதி³ஸம் புப்ப²ம் நத்தி², ஸீலக³ந்த⁴ஸதி³ஸோ க³ந்தோ⁴ நத்தி². ஸீலாலங்காரேன ஹி அலங்கதம் ஸீலக³ந்தா⁴னுலித்தம் ஸதே³வகோபி லோகோ ஓலோகேந்தோ தித்திம் ந க³ச்ச²தீதி ஏவமாதி³ஸீலகு³ணப்படிஸம்யுத்தம் கத²ம்.

‘‘இத³ம் பன ஸீலம் நிஸ்ஸாய அயம் ஸக்³கோ³ லப்³ப⁴தீ’’தி த³ஸ்ஸேதும் ஸீலானந்தரம் ஸக்³க³கத²ம் கதே²ஸி. ஸக்³க³கத²ந்தி ‘‘அயம் ஸக்³கோ³ நாம இட்டோ² கந்தோ மனாபோ, நிச்சமேத்த² கீளா, நிச்சம் ஸம்பத்தியோ லப்³ப⁴ந்தி, சாதுமஹாராஜிகா தே³வா நவுதிவஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி தி³ப்³ப³ஸுக²ம் தி³ப்³ப³ஸம்பத்திம் அனுப⁴வந்தி, தாவதிம்ஸா திஸ்ஸோ ச வஸ்ஸகோடியோ ஸட்டி² ச வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானீ’’தி ஏவமாதி³ஸக்³க³கு³ணப்படிஸம்யுத்தம் கத²ம். ஸக்³க³ஸம்பத்திம் கத²யந்தானஞ்ஹி பு³த்³தா⁴னம் முக²ம் நப்பஹோதி. வுத்தம்பி சேதம் – ‘‘அனேகபரியாயேன க்²வாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸக்³க³கத²ம் கதே²ய்ய’’ந்திஆதி³ (ம. நி. 3.255).

ஏவம் ஸக்³க³கதா²ய பலோபே⁴த்வா பன ஹத்தி²ம் அலங்கரித்வா தஸ்ஸ ஸோண்ட³ம் சி²ந்த³ந்தோ விய ‘‘அயம்பி ஸக்³கோ³ அனிச்சோ அத்³து⁴வோ, ந ஏத்த² ச²ந்த³ராகோ³ கத்தப்³போ³’’தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அப்பஸ்ஸாதா³ காமா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.235-236; 2.42) நயேன காமானம் ஆதீ³னவம் ஓகாரம் ஸம்கிலேஸம் கதே²ஸி. தத்த² ஆதீ³னவோதி தோ³ஸோ. ஓகாரோதி அவகாரோ லாமகபா⁴வோ. ஸம்கிலேஸோதி தேஹி ஸத்தானம் ஸம்ஸாரே ஸம்கிலிஸ்ஸனம். யதா²ஹ – ‘‘ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி வத, போ⁴, ஸத்தா’’தி (ம. நி. 2.351).

ஏவம் காமாதீ³னவேன தஜ்ஜேத்வா நேக்க²ம்மே ஆனிஸம்ஸம் பகாஸேஸி. கல்லசித்தந்தி அரோக³சித்தம். ஸாமுக்கம்ஸிகாதி ஸாமம் உக்கம்ஸிகா அத்தனாயேவ உத்³த⁴ரித்வா க³ஹிதா, ஸயம்பு⁴ஞாணேன தி³ட்டா² அஸாதா⁴ரணா அஞ்ஞேஸந்தி அத்தோ². கா பன ஸாதி? அரியஸச்சதே³ஸனா. தேனேவாஹ – து³க்க²ம் ஸமுத³யம் நிரோத⁴ம் மக்³க³ந்தி. விரஜம் வீதமலந்தி ராக³ரஜாதீ³னம் அபா⁴வா விரஜம், ராக³மலாதீ³னம் விக³தத்தா வீதமலம். த⁴ம்மசக்கு²ந்தி இத⁴ ஸோதாபத்திமக்³கோ³ அதி⁴ப்பேதோ. தஸ்ஸ உப்பத்திஆகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் யம்கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம் ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி ஆஹ. தஞ்ஹி நிரோத⁴ம் ஆரம்மணம் கத்வா கிச்சவஸேன ஏவம் ஸப்³ப³ஸங்க²தம் படிவிஜ்ஜ²ந்தம் உப்பஜ்ஜதி. தி³ட்டோ² அரியஸச்சத⁴ம்மோ ஏதேனாதி தி³ட்ட²த⁴ம்மோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. திண்ணா விசிகிச்சா² அனேனாதி திண்ணவிசிகிச்சோ². விக³தா கத²ம்கதா² அஸ்ஸாதி விக³தகத²ம்கதோ². விஸாரஜ்ஜம் பத்தோதி வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ. கத்த²? ஸத்து²ஸாஸனே. நாஸ்ஸ பரோ பச்சயோ, ந பரம் ஸத்³தா⁴ய ஏத்த² வத்ததீதி அபரப்பச்சயோ.

பவத்தமம்ஸந்தி பகதியா பவத்தம் கப்பியமம்ஸம் மூலம் க³ஹேத்வா அந்தராபணே பரியேஸாஹீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸம்ப³ஹுலா நிக³ண்டா²தி பஞ்சஸதமத்தா நிக³ண்டா². தூ²லம் பஸுந்தி தூ²லம் மஹாஸரீரம் கோ³கண்ணமஹிம்ஸஸூகரஸங்கா²தம் பஸும். உத்³தி³ஸ்ஸகதந்தி அத்தானம் உத்³தி³ஸித்வா கதம், மாரிதந்தி அத்தோ². படிச்சகம்மந்தி ஸ்வாயம் தம் மம்ஸம் படிச்ச தம் பாணவத⁴கம்மம் பு²ஸதி. தஞ்ஹி அகுஸலம் உபட்³ட⁴ம் தா³யகஸ்ஸ, உபட்³ட⁴ம் படிக்³கா³ஹகஸ்ஸ ஹோதீதி நேஸம் லத்³தி⁴. அபரோ நயோ – படிச்சகம்மந்தி அத்தானம் படிச்சகதம். அத² வா படிச்சகம்மந்தி நிமித்தகம்மஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம், தம் படிச்சகம்மம் ஏத்த² அத்தீ²தி மம்ஸம்பி படிச்சகம்மந்தி வுத்தம். உபகண்ணகேதி கண்ணமூலே. அலந்தி படிக்கே²பவசனம், கிம் இமினாதி அத்தோ². ந ச பனேதேதி ஏதே ஆயஸ்மந்தோ தீ³க⁴ரத்தம் அவண்ணகாமா ஹுத்வா அவண்ணம் பா⁴ஸந்தாபி அப்³பா⁴சிக்க²ந்தா ந ஜிரித³ந்தி, அப்³ப⁴க்கா²னஸ்ஸ அந்தம் ந க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². அத² வா லஜ்ஜனத்தே² இத³ம் ஜிரித³ந்தீதி பத³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், ந லஜ்ஜந்தீதி அத்தோ².

3. அஸ்ஸாஜானீயஸுத்தவண்ணனா

13. ததியே அங்கே³ஹீதி கு³ணங்கே³ஹி. தஸ்ஸம் தி³ஸாயம் ஜாதோ ஹோதீதி தஸ்ஸம் ஸிந்து⁴னதீ³தீரதி³ஸாயம் ஜாதோ ஹோதி. அஞ்ஞேபி ப⁴த்³ரா அஸ்ஸாஜானீயா தத்தே²வ ஜாயந்தி. அல்லம் வா ஸுக்க²ம் வாதி அல்லதிணம் வா ஸுக்க²திணம் வா. நாஞ்ஞே அஸ்ஸே உப்³பே³ஜேதாதி அஞ்ஞே அஸ்ஸே ந உப்³பே³ஜேதி ந பஹரதி ந ட³ம்ஸதி ந கலஹம் கரோதி. ஸாடே²ய்யானீதி ஸட²பா⁴வோ. கூடேய்யானீதி கூடபா⁴வோ. ஜிம்ஹேய்யானீதி ஜிம்ஹபா⁴வோ. வங்கேய்யானீதி வங்கபா⁴வா. இச்சஸ்ஸ சதூஹிபி பதே³ஹி அஸிக்கி²தபா⁴வோவ கதி²தோ. வாஹீதி வஹனஸபா⁴வோ தி³ன்னோவாத³படிகரோ. யாவ ஜீவிதமரணபரியாதா³னாதி யாவ ஜீவிதஸ்ஸ மரணேன பரியோஸானா. ஸக்கச்சம் பரிபு⁴ஞ்ஜதீதி அமதம் விய பச்சவேக்கி²த்வா பரிபு⁴ஞ்ஜதி. புரிஸதா²மேனாதிஆதீ³ஸு ஞாணதா²மாத³யோ கதி²தா. ஸண்டா²னந்தி ஓஸக்கனம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴.

4. அஸ்ஸக²ளுங்கஸுத்தவண்ணனா

14. சதுத்தே² ‘‘பேஹீ’’தி வுத்தோதி ‘‘க³ச்சா²’’தி வுத்தோ. பிட்டி²தோ ரத²ம் பவத்தேதீதி க²ந்த⁴ட்டி²கேன யுக³ம் உப்பீளித்வா பச்சி²மபா⁴கே³ன ரத²ம் பவட்டேந்தோ ஓஸக்கதி. பச்சா² லங்க⁴தி, குப்³ப³ரம் ஹனதீதி த்³வே பச்சி²மபாதே³ உக்கி²பித்வா தேஹி பஹரித்வா ரத²குப்³ப³ரம் பி⁴ந்த³தி. தித³ண்ட³ம் ப⁴ஞ்ஜதீதி ரத²ஸ்ஸ புரதோ தயோ த³ண்ட³கா ஹோந்தி, தே ப⁴ஞ்ஜதி. ரதீ²ஸாய ஸத்தி²ம் உஸ்ஸஜ்ஜித்வாதி ஸீஸம் நாமேத்வா யுக³ம் பூ⁴மியம் பாதேத்வா ஸத்தி²னா ரதீ²ஸம் பஹரித்வா. அஜ்ஜோ²மத்³த³தீதி த்³வீஹி புரிமபாதே³ஹி ஈஸம் மத்³த³ந்தோ திட்ட²தி. உப்³ப³டுமம் ரத²ம் கரோதீதி த²லம் வா கண்ட³கட்டா²னம் வா ரத²ம் ஆரோபேதி. அனாதி³யித்வாதி அமனஸிகத்வா அக³ணித்வா. முகா²தா⁴னந்தி முக²ட²பனத்தா²ய தி³ன்னம் அயஸங்க²லிகம். கீ²லட்டா²யீதி சத்தாரோ பாதே³ த²ம்பே⁴ விய நிச்சலம் ட²பேத்வா கீ²லட்டா²னஸதி³ஸேன டா²னேன திட்ட²தி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம்.

5. மலஸுத்தவண்ணனா

15. பஞ்சமே அஸஜ்ஜா²யமலாதி உக்³க³ஹிதமந்தானம் அஸஜ்ஜா²யகரணம் மலம் நாம ஹோதி. அனுட்டா²னமலா க⁴ராதி உட்டா²னவீரியாபா⁴வோ க⁴ரானம் மலம் நாம. வண்ணஸ்ஸாதி ஸரீரவண்ணஸ்ஸ. ரக்க²தோதி யம்கிஞ்சி அத்தனோ ஸந்தகம் ரக்க²ந்தஸ்ஸ. அவிஜ்ஜா பரமம் மலந்தி ததோ ஸேஸாகுஸலத⁴ம்மமலதோ அட்ட²ஸு டா²னேஸு அஞ்ஞாணபூ⁴தா வட்டமூலஸங்கா²தா ப³ஹலந்த⁴காரஅவிஜ்ஜா பரமம் மலம். ததோ ஹி மலதரம் நாம நத்தி². இமஸ்மிம்பி ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம்.

6. தூ³தேய்யஸுத்தவண்ணனா

16. ச²ட்டே² தூ³தேய்யந்தி தூ³தகம்மம். க³ந்துமரஹதீதி தம் தூ³தேய்யஸங்கா²தம் ஸாஸனம் தா⁴ரேத்வா ஹரிதும் அரஹதி. ஸோதாதி யோ தம் அஸ்ஸ ஸாஸனம் தே³தி, தஸ்ஸ ஸோதா. ஸாவேதாதி தம் உக்³க³ண்ஹித்வா ‘‘இத³ம் நாம தும்ஹேஹி வுத்த’’ந்தி படிஸாவேதா. உக்³க³ஹேதாதி ஸுக்³க³ஹிதம் கத்வா உக்³க³ஹேதா. தா⁴ரேதாதி ஸுதா⁴ரிதம் கத்வா தா⁴ரேதா. விஞ்ஞாதி அத்தா²னத்த²ஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானிதா. விஞ்ஞாபேதாதி பரம் விஜானாபேதா. ஸஹிதா ஸஹிதஸ்ஸாதி இத³ம் ஸஹிதம், இத³ம் அஸஹிதந்தி ஏவம் ஸஹிதாஸஹிதஸ்ஸ குஸலோ, உபக³தானுபக³தேஸு சே²கோ ஸாஸனம் ஆரோசேந்தோ ஸஹிதம் ஸல்லக்கே²த்வா ஆரோசேதி. ந ப்³யத²தீதி வேத⁴தி ந ச²ம்ப⁴தி. அஸந்தி³த்³த⁴ந்தி நிஸ்ஸந்தே³ஹம் விக³தஸம்ஸயம். புச்சி²தோதி பஞ்ஹத்தா²ய புச்சி²தோ.

7-8. ப³ந்த⁴னஸுத்தத்³வயவண்ணனா

17-18. ஸத்தமே ருண்ணேனாதி ருதி³தேன. ஆகப்பேனாதி நிவாஸனபாருபனாதி³னா விதா⁴னேன. வனப⁴ங்கே³னாதி வனதோ ப⁴ஞ்ஜித்வா ஆஹடேன புப்ப²ப²லாதி³பண்ணாகாரேன. அட்ட²மேபி ஏஸேவ நயோ.

9. பஹாராத³ஸுத்தவண்ணனா

19. நவமே பஹாராதோ³தி ஏவம்னாமகோ. அஸுரிந்தோ³தி அஸுரஜேட்ட²கோ. அஸுரேஸு ஹி வேபசித்தி ராஹு பஹாராதோ³தி இமே தயோ ஜேட்ட²கா. யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீதி த³ஸப³லஸ்ஸ அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴தி³வஸதோ பட்டா²ய ‘‘அஜ்ஜ க³மிஸ்ஸாமி ஸ்வே க³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஏகாத³ஸ வஸ்ஸானி அதிக்கமித்வா த்³வாத³ஸமே வஸ்ஸே ஸத்து² வேரஞ்ஜாயம் வஸனகாலே ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸந்திகம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி சித்தம் உப்பாதே³த்வா ‘‘மம ‘அஜ்ஜ ஸ்வே’தி த்³வாத³ஸ வஸ்ஸானி ஜாதானி, ஹந்தா³ஹம் இதா³னேவ க³ச்சா²மீ’’தி தங்க²ணம்யேவ அஸுரக³ணபரிவுதோ அஸுரப⁴வனா நிக்க²மித்வா தி³வா தி³வஸ்ஸ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி, ஏகமந்தம் அட்டா²ஸீதி ஸோ கிர ‘‘ததா²க³தம் பஞ்ஹம் புச்சி²த்வா ஏவ த⁴ம்மம் ஸுணிஸ்ஸாமீ’’தி ஆக³தோ, ததா²க³தஸ்ஸ பன தி³ட்ட²காலதோ பட்டா²ய பு³த்³த⁴கா³ரவேன புச்சி²தும் அஸக்கோந்தோ அபி ஸத்தா²ரம் வந்தி³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ததோ ஸத்தா² சிந்தேஸி – ‘‘அயம் பஹாராதோ³ மயி அகதே²ந்தே பட²மதரம் கதே²தும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி, சிண்ணவஸிட்டா²னேயேவ நம் கதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ம் ஏகம் பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி.

அத² நம் புச்ச²ந்தோ அபி பன பஹாராதா³திஆதி³மாஹ. தத்த² அபி⁴ரமந்தீதி ரதிம் விந்த³ந்தி, அனுக்கண்ட²மானா வஸந்தீதி அத்தோ². ஸோ ‘‘பரிசிண்ணட்டா²னேயேவ மம் ப⁴க³வா புச்ச²தீ’’தி அத்தமனோ ஹுத்வா அபி⁴ரமந்தி, ப⁴ந்தேதி ஆஹ. அனுபுப்³ப³னின்னோதிஆதீ³னி ஸப்³பா³னி அனுபடிபாடியா நின்னபா⁴வஸ்ஸ வேவசனானி. ந ஆயதகேனேவ பபாதோதி ந சி²ன்னதடமஹாஸோப்³போ⁴ விய ஆதி³தோவ பபாதோ. ஸோ ஹி தீரதோ பட்டா²ய ஏகங்கு³லத்³வங்கு³லவித³த்தி²ரதனயட்டி²உஸப⁴அட்³ட⁴கா³வுதகா³வுதஅட்³ட⁴யோஜனாதி³வஸேன க³ம்பீ⁴ரோ ஹுத்வா க³ச்ச²ந்தோ ஸினேருபாத³மூலே சதுராஸீதியோஜனஸஹஸ்ஸக³ம்பீ⁴ரோ ஹுத்வா டி²தோதி த³ஸ்ஸேதி.

டி²தத⁴ம்மோதி டி²தஸபா⁴வோ. குணபேனாதி யேன கேனசி ஹத்தி²அஸ்ஸாதீ³னம் களேவரேன. த²லம் உஸ்ஸாரேதீதி ஹத்தே²ன க³ஹேத்வா விய வீசிபஹாரேனேவ த²லம் கி²பதி.

க³ங்கா³யமுனாதி இத⁴ ட²த்வா இமாஸம் நதீ³னம் உப்பத்திகத²ம் கதே²தும் வட்டதி. அயம் தாவ ஜம்பு³தீ³போ த³ஸஸஹஸ்ஸயோஜனபரிமாணோ, தத்த² சதுஸஹஸ்ஸயோஜனபரிமாணோ பதே³ஸோ உத³கேன அஜ்ஜோ²த்த²டோ மஹாஸமுத்³தோ³தி ஸங்க²ம் க³தோ, திஸஹஸ்ஸயோஜனப்பமாணே மனுஸ்ஸா வஸந்தி, திஸஹஸ்ஸயோஜனப்பமாணே ஹிமவா பதிட்டி²தோ உப்³பே³தே⁴ன பஞ்சயோஜனஸதிகோ சதுராஸீதிகூடஸஹஸ்ஸபடிமண்டி³தோ ஸமந்ததோ ஸந்த³மானபஞ்சஸதனதீ³விசித்தோ, யத்த² ஆயாமவித்தா²ரேன ச க³ம்பீ⁴ரதோ ச பண்ணாஸபண்ணாஸயோஜனா தி³யட்³ட⁴யோஜனஸதபரிமண்ட³லா அனோதத்தத³ஹோ கண்ணமுண்ட³த³ஹோ ரத²காரத³ஹோ ச²த்³த³ந்தத³ஹோ குணாலத³ஹோ மந்தா³கினித³ஹோ ஸீஹப்பபாதத³ஹோதி ஸத்த மஹாஸரா பதிட்ட²ஹந்தி.

தேஸு அனோதத்தோ ஸுத³ஸ்ஸனகூடம் சித்தகூடம் காளகூடம் க³ந்த⁴மாத³னகூடம் கேலாஸகூடந்தி இமேஹி பஞ்சஹி பப்³ப³தேஹி பரிக்கி²த்தோ. தத்த² ஸுத³ஸ்ஸனகூடம் ஸோவண்ணமயம் த்³வியோஜனஸதுப்³பே³த⁴ம் அந்தோவங்கம் காகமுக²ஸண்டா²னம் தமேவ ஸரம் படிச்சா²தே³த்வா திட்ட²தி, சித்தகூடம் ஸப்³ப³ரதனமயம், காளகூடம் அஞ்ஜனமயம், க³ந்த⁴மாத³னகூடம் ஸானுமயம் அப்³ப⁴ந்தரே முக்³க³வண்ணம், மூலக³ந்தோ⁴ ஸாரக³ந்தோ⁴ பே²க்³கு³க³ந்தோ⁴ தசக³ந்தோ⁴ பபடிகாக³ந்தோ⁴ ரஸக³ந்தோ⁴ பத்தக³ந்தோ⁴ புப்ப²க³ந்தோ⁴ ப²லக³ந்தோ⁴ க³ந்த⁴க³ந்தோ⁴தி இமேஹி த³ஸஹி க³ந்தே⁴ஹி உஸ்ஸன்னம், நானப்பகாரஓஸத⁴ஸஞ்ச²ன்னம் காளபக்க²உபோஸத²தி³வஸே ஆதி³த்தமிவ அங்கா³ரம் ஜலந்தம் திட்ட²தி, கேலாஸகூடம் ரஜதமயம். ஸப்³பா³னி ஸுத³ஸ்ஸனேன ஸமானுப்³பே³த⁴ஸண்டா²னானி தமேவ ஸரம் படிச்சா²தே³த்வா டி²தானி. தானி ஸப்³பா³னி தே³வானுபா⁴வேன நாகா³னுபா⁴வேன ச வஸ்ஸந்தி, நதி³யோ சேதேஸு ஸந்த³ந்தி. தம் ஸப்³ப³ம்பி உத³கம் அனோதத்தமேவ பவிஸதி. சந்தி³மஸூரியா த³க்கி²ணேன வா உத்தரேன வா க³ச்ச²ந்தா பப்³ப³தந்தரேன தத்த² ஓபா⁴ஸம் கரோந்தி, உஜும் க³ச்ச²ந்தா ந கரோந்தி. தேனேவஸ்ஸ அனோதத்தோ திஸங்கா² உத³பாதி³.

தத்த² மனோஹரஸிலாதலானி நிம்மச்ச²கச்ச²பானி ப²லிகஸதி³ஸனிம்மலோத³கானி ந்ஹானதித்தா²னி ஸுபடியத்தானி ஹோந்தி, யேஸு பு³த்³தா⁴ கீ²ணாஸவா ச பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச இத்³தி⁴மந்தா ச இஸயோ ந்ஹாயந்தி, தே³வயக்கா²த³யோ உத³ககீளம் கீளந்தி.

தஸ்ஸ சதூஸு பஸ்ஸேஸு ஸீஹமுக²ம், ஹத்தி²முக²ம், அஸ்ஸமுக²ம், உஸப⁴முக²ந்தி சத்தாரி முகா²னி ஹோந்தி, யேஹி சதஸ்ஸோ நதி³யோ ஸந்த³ந்தி. ஸீஹமுகே²ன நிக்க²ந்தனதீ³தீரே ஸீஹா ப³ஹுதரா ஹோந்தி, ஹத்தி²முகா²தீ³ஹி ஹத்தி²அஸ்ஸஉஸபா⁴. புரத்தி²மதி³ஸதோ நிக்க²ந்தனதீ³ அனோதத்தம் திக்க²த்தும் பத³க்கி²ணம் கத்வா இதரா திஸ்ஸோ நதி³யோ அனுபக³ம்ம பாசீனஹிமவந்தேனேவ அமனுஸ்ஸபத²ம் க³ந்த்வா மஹாஸமுத்³த³ம் பவிஸதி. பச்சி²மதி³ஸதோ ச உத்தரதி³ஸதோ ச நிக்க²ந்தனதி³யோபி ததே²வ பத³க்கி²ணம் கத்வா பச்சி²மஹிமவந்தேனேவ உத்தரஹிமவந்தேனேவ ச அமனுஸ்ஸபத²ம் க³ந்த்வா மஹாஸமுத்³த³ம் பவிஸந்தி. த³க்கி²ணமுக²தோ நிக்க²ந்தனதீ³ பன தம் திக்க²த்தும் பத³க்கி²ணம் கத்வா உத்தரேன உஜுகம் பாஸாணபிட்டே²னேவ ஸட்டி² யோஜனானி க³ந்த்வா பப்³ப³தம் பஹரித்வா உட்டா²ய பரிக்கே²பேன திகா³வுதப்பமாணா உத³கதா⁴ரா ஹுத்வா ஆகாஸேன ஸட்டி² யோஜனானி க³ந்த்வா தியக்³க³ளே நாம பாஸாணே பதிதா, பாஸாணோ உத³கதா⁴ராவேகே³ன பி⁴ன்னோ. தத்த² பஞ்ஞாஸயோஜனப்பமாணா தியக்³க³ளா நாம மஹாபோக்க²ரணீ ஜாதா, போக்க²ரணியா கூலம் பி⁴ந்தி³த்வா பாஸாணம் பவிஸித்வா ஸட்டி² யோஜனானி க³தா. ததோ க⁴னபத²விம் பி⁴ந்தி³த்வா உம்மங்கே³ன ஸட்டி² யோஜனானி க³ந்த்வா கி³ஞ்ஜ²ம் நாம திரச்சா²னபப்³ப³தம் பஹரித்வா ஹத்த²தலே பஞ்சங்கு³லிஸதி³ஸா பஞ்ச தா⁴ரா ஹுத்வா பவத்ததி. ஸா திக்க²த்தும் அனோதத்தம் பத³க்கி²ணம் கத்வா க³தட்டா²னே ஆவத்தக³ங்கா³தி வுச்சதி. உஜுகம் பாஸாணபிட்டே²ன ஸட்டி² யோஜனானி க³தட்டா²னே கண்ஹக³ங்கா³, ஆகாஸேன ஸட்டி² யோஜனானி க³தட்டா²னே ஆகாஸக³ங்கா³, தியக்³க³ளபாஸாணே பஞ்ஞாஸயோஜனோகாஸே டி²தா தியக்³க³ளபோக்க²ரணீ, கூலம் பி⁴ந்தி³த்வா பாஸாணம் பவிஸித்வா ஸட்டி² யோஜனானி க³தட்டா²னே ப³ஹலக³ங்கா³தி, உமங்கே³ன ஸட்டி² யோஜனானி க³தட்டா²னே உமங்க³க³ங்கா³தி வுச்சதி. விஞ்ஜ²ம் நாம திரச்சா²னபப்³ப³தம் பஹரித்வா பஞ்ச தா⁴ரா ஹுத்வா பவத்தனட்டா²னே பன க³ங்கா³, யமுனா, அசிரவதீ, ஸரபூ⁴, மஹீதி பஞ்ச ஸங்க²ம் க³தா. ஏவமேதா பஞ்ச மஹானதி³யோ ஹிமவந்ததோ பவத்தந்தீதி வேதி³தப்³பா³.

ஸவந்தியோதி யா காசி ஸவமானா க³ச்ச²ந்தீ மஹானதி³யோ வா குன்னதி³யோ வா. அப்பேந்தீதி அல்லீயந்தி ஓஸரந்தி. தா⁴ராதி வுட்டி²தா⁴ரா. பூரத்தந்தி புண்ணபா⁴வோ. மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ ஹி அயம் த⁴ம்மதா – ‘‘இமஸ்மிம் காலே தே³வோ மந்தோ³ ஜாதோ, ஜாலக்கி²பாதீ³னி ஆதா³ய மச்ச²கச்ச²பே க³ண்ஹிஸ்ஸாமா’’தி வா ‘‘இமஸ்மிம் காலே மஹந்தா வுட்டி², லபி⁴ஸ்ஸாம நு கோ² பிட்டி²பஸாரணட்டா²ன’’ந்தி வா வத்தும் ந ஸக்கா. பட²மகப்பிககாலதோ பட்டா²ய ஹி யம் ஸினேருமேக²லம் ஆஹச்ச உத³கம் டி²தம், ததோ ஏகங்கு³லமத்தம்பி உத³கம் நேவ ஹேட்டா² ஓஸீத³தி, ந உத்³த⁴ம் உத்தரதி. ஏகரஸோதி அஸம்பி⁴ன்னரஸோ.

முத்தாதி கு²த்³த³கமஹந்தவட்டதீ³கா⁴தி³பே⁴தா³ அனேகவிதா⁴. மணீதி ரத்தனீலாதி³பே⁴தோ³ அனேகவிதோ⁴. வேளுரியோதி வம்ஸவண்ணஸிரீஸபுப்ப²வண்ணாதி³பே⁴தோ³ அனேகவிதோ⁴. ஸங்கோ²தி த³க்கி²ணாவட்டதம்ப³குச்சி²கத⁴மனஸங்கா²தி³பே⁴தோ³ அனேகவிதோ⁴. ஸிலாதி ஸேதகாளமுக்³க³வண்ணாதி³பே⁴தோ³ அனேகவிதா⁴. பவாளந்தி கு²த்³த³கமஹந்தரத்தக⁴னரத்தாதி³பே⁴த³ம் அனேகவித⁴ம். மஸாரக³ல்லந்தி கப³ரமணி. நாகா³தி ஊமிபிட்ட²வாஸினோபி விமானட்ட²கா நாகா³பி.

அட்ட² பஹாராதா³தி ஸத்தா² அட்ட²பி த⁴ம்மே வத்தும் ஸக்கோதி, ஸோளஸபி பா³த்திம்ஸபி சதுஸட்டி²பி ஸஹஸ்ஸம்பி, பஹாராதே³ன பன அட்ட² கதி²தா, அஹம்பி தேஹேவ ஸரிக்க²கே கத்வா கதே²ஸ்ஸாமீதி சிந்தேத்வா ஏவமாஹ. அனுபுப்³ப³ஸிக்கா²திஆதீ³ஸு அனுபுப்³ப³ஸிக்கா²ய திஸ்ஸோ ஸிக்கா² க³ஹிதா, அனுபுப்³ப³கிரியாய தேரஸ து⁴தங்கா³னி, அனுபுப்³ப³படிபதா³ய ஸத்த அனுபஸ்ஸனா அட்டா²ரஸ மஹாவிபஸ்ஸனா அட்ட²திம்ஸ ஆரம்மணவிப⁴த்தியோ ஸத்ததிம்ஸ போ³த⁴பக்கி²யத⁴ம்மா. ந ஆயதகேனேவ அஞ்ஞாபடிவேதோ⁴தி மண்டூ³கஸ்ஸ உப்பதித்வா க³மனம் விய ஆதி³தோவ ஸீலபூரணாதி³ம் அகத்வா அரஹத்தப்படிவேதோ⁴ நாம நத்தி², படிபாடியா பன ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாயோ பூரேத்வாவ ஸக்கா அரஹத்தம் பத்துந்தி அத்தோ².

ஆரகாவாதி தூ³ரேயேவ. ந தேன நிப்³பா³னதா⁴துயா ஊனத்தம் வா பூரத்தம் வாதி அஸங்க்²யேய்யேபி கப்பே பு³த்³தே⁴ஸு அனுப்பன்னேஸு ஏகஸத்தோபி பரினிப்³பா³தும் ந ஸக்கோதி, ததா³பி ‘‘துச்சா² நிப்³பா³னதா⁴தூ’’தி ந ஸக்கா வத்தும். பு³த்³த⁴காலே ச பன ஏகேகஸ்மிம் ஸமாக³மே அஸங்க்²யேய்யாபி ஸத்தா அமதம் ஆராதே⁴ந்தி, ததா³பி ந ஸக்கா வத்தும் – ‘‘பூரா நிப்³பா³னதா⁴தூ’’தி.

10. உபோஸத²ஸுத்தவண்ணனா

20. த³ஸமே நிஸின்னோ ஹோதீதி உபோஸத²கரணத்தா²ய உபாஸிகாய ரதனபாஸாதே³ நிஸின்னோ. நிஸஜ்ஜ பன பி⁴க்கூ²னம் சித்தானி ஓலோகேந்தோ ஏகம் து³ஸ்ஸீலபுக்³க³லம் தி³ஸ்வா ‘‘ஸசாஹம் இமஸ்மிம் புக்³க³லே நிஸின்னேயேவ பாதிமோக்க²ம் உத்³தி³ஸிஸ்ஸாமி, ஸத்ததா⁴ தஸ்ஸ முத்³தா⁴ ப²லிஸ்ஸதீ’’தி தஸ்ஸ அனுகம்பாய துண்ஹீயேவ அஹோஸி. அபி⁴க்கந்தாதி அதிக்கந்தா பரிக்கீ²ணா. உத்³த⁴ஸ்தே அருணேதி உக்³க³தே அருணஸீஸே. நந்தி³முகி²யாதி துட்ட²முகி²யா. அபரிஸுத்³தா⁴, ஆனந்த³, பரிஸாதி ‘‘அஸுகபுக்³க³லோ அபரிஸுத்³தோ⁴’’தி அவத்வா ‘‘அபரிஸுத்³தா⁴, ஆனந்த³, பரிஸா’’தி ஆஹ. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

மஹாவக்³கோ³ து³தியோ.

3. க³ஹபதிவக்³கோ³

1. பட²மஉக்³க³ஸுத்தவண்ணனா

21. ததியஸ்ஸ பட²மே பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதீ³தி தஸ்ஸ கிர க⁴ரே பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் பஞ்ச ஆஸனஸதானி நிச்சம் பஞ்ஞத்தானேவ ஹோந்தி, தேஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் ஆஸனே நிஸீதி³. தம் ஸுணாஹீதி தே ஸுணாஹி, தம் வா அட்ட²வித⁴ம் அச்ச²ரியத⁴ம்மம் ஸுணாஹி. சித்தம் பஸீதீ³தி ‘‘பு³த்³தோ⁴ நு கோ² ந பு³த்³தோ⁴ நு கோ²’’தி விதக்கமத்தம்பி ந உப்பஜ்ஜி, அயமேவ பு³த்³தோ⁴தி சித்துப்பாதோ³ பஸன்னோ அனாவிலோ அஹோஸி. ஸகானி வா ஞாதிகுலானீதி அத்தனோ யாபனமத்தம் த⁴னம் க³ஹேத்வா ஞாதிக⁴ரானி க³ச்ச²து. கஸ்ஸ வோ த³ம்மீதி கதரபுரிஸஸ்ஸ தும்ஹே த³தா³மி, ஆரோசேத² மே அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம். அப்படிவிப⁴த்தாதி ‘‘ஏத்தகம் த³ஸ்ஸாமி ஏத்தகம் ந த³ஸ்ஸாமி, இத³ம் த³ஸ்ஸாமி இத³ம் ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி சித்தம் உப்பாதே³ந்தேன ஹி படிவிப⁴த்தா நாம ஹோதி, மய்ஹம் பன ந ஏவம். அத² கோ² ஸங்கி⁴கா விய க³ணஸந்தகா விய ச ஸீலவந்தேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸாதா⁴ரணாயேவ. ஸக்கச்சம்யேவ பயிருபாஸாமீதி ஸஹத்தா² உபட்ட²ஹாமி, சித்தீகாரேன உபஸங்கமாமி.

அனச்ச²ரியம் கோ² பன மம், ப⁴ந்தேதி, ப⁴ந்தே, யம் மம் தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஏவம் ஆரோசேந்தி, இத³ம் ந அச்ச²ரியம். யம் பனாஹம் ததோனிதா³னம் சித்தஸ்ஸ உண்ணதிம் நாபி⁴ஜானாமி, தம் ஏவ அச்ச²ரியந்தி வத³தி. ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்கூ²தி ஏத்த² கிஞ்சாபி பி⁴க்கு²ம் ஆமந்தேதி, உபாஸகஸ்ஸேவ பன வேய்யாகரணஸம்பஹம்ஸனே ஏஸ ஸாது⁴காரோதி வேதி³தப்³போ³.

2. து³தியஉக்³க³ஸுத்தவண்ணனா

22. து³தியே நாக³வனேதி தஸ்ஸ கிர ஸேட்டி²னோ நாக³வனம் நாம உய்யானம், ஸோ தத்த² புரேப⁴த்தம் க³ந்த⁴மாலாதீ³னி கா³ஹாபேத்வா உய்யானகீளிகம் கீளிதுகாமோ க³ந்த்வா பரிசாரியமானோ ப⁴க³வந்தம் அத்³த³ஸ. ஸஹ த³ஸ்ஸனேனேவஸ்ஸ புரிமனயேனேவ சித்தம் பஸீதி³, ஸுராபானேன ச உப்பன்னமந்தோ³ தங்க²ணம்யேவ பஹீயி. தம் ஸந்தா⁴யேவமாஹ. ஓணோஜேஸிந்தி உத³கம் ஹத்தே² பாதேத்வா அதா³ஸிம். அஸுகோதி அமுகோ. ஸமசித்தோவ தே³மீதி ‘‘இமஸ்ஸ தோ²கம், இமஸ்ஸ ப³ஹுக’’ந்தி ஏவம் சித்தனானத்தம் ந கரோமி, தே³ய்யத⁴ம்மம் பன ஏகஸதி³ஸம் கரோமீதி த³ஸ்ஸேதி. ஆரோசேந்தீதி ஆகாஸே ட²த்வா ஆரோசேந்தி. நத்தி² தம் ஸம்யோஜனந்தி இமினா உபாஸகோ அத்தனோ அனாகா³மிப²லம் ப்³யாகரோதி.

3. பட²மஹத்த²கஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே ஹத்த²கோ ஆளவகோதி ப⁴க³வதா ஆளவகயக்க²ஸ்ஸ ஹத்த²தோ ஹத்தே²ஹி ஸம்படிச்சி²தத்தா ஹத்த²கோதி லத்³த⁴னாமோ ராஜகுமாரோ. ஸீலவாதி பஞ்சஸீலத³ஸஸீலேன ஸீலவா. சாக³வாதி சாக³ஸம்பன்னோ. கச்சித்த², ப⁴ந்தேதி, ப⁴ந்தே, கச்சி ஏத்த² ப⁴க³வதோ ப்³யாகரணட்டா²னே. அப்பிச்சோ²தி அதி⁴க³மப்பிச்ச²தாய அப்பிச்சோ².

4. து³தியஹத்த²கஸுத்தவண்ணனா

24. சதுத்தே² பஞ்சமத்தேஹி உபாஸகஸதேஹீதி ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மீனம்யேவ அரியஸாவகஉபாஸகானம் பஞ்சஹி ஸதேஹி பரிவுதோ பு⁴த்தபாதராஸோ க³ந்த⁴மாலவிலேபேனசுண்ணானி க³ஹேத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி. ஸங்க³ஹவத்தூ²னீதி ஸங்க³ண்ஹனகாரணானி. தேஹாஹந்தி தேஹி அஹம். தம் தா³னேன ஸங்க³ண்ஹாமீதி நங்க³லப³லிப³த்³த³ப⁴த்தபீ³ஜாதீ³னி சேவ க³ந்த⁴மாலமூலாதீ³னி ச த³த்வா ஸங்க³ண்ஹாமி. பேய்யவஜ்ஜேனாதி அம்ம, தாத, பா⁴தர, ப⁴கி³னீதிஆதி³கேன கண்ணஸுகே²ன முது³கேன பியவசனேன ஸங்க³ண்ஹாமி. அத்த²சரியாயாதி ‘‘இமஸ்ஸ தா³னேன வா பியவசனேன வா கிச்சம் நத்தி², அத்த²சரியாய ஸங்க³ண்ஹிதப்³ப³யுத்தகோ அய’’ந்தி ஞத்வா உப்பன்னகிச்சனித்த²ரணஸங்கா²தாய அத்த²சரியாய ஸங்க³ண்ஹாமி. ஸமானத்ததாயாதி ‘‘இமஸ்ஸ தா³னாதீ³ஹி கிச்சம் நத்தி², ஸமானத்ததாய ஸங்க³ண்ஹிதப்³போ³ அய’’ந்தி ஏகதோ கா²த³னபிவனனிஸஜ்ஜாதீ³ஹி அத்தனா ஸமானம் கத்வா ஸங்க³ண்ஹாமி. த³லித்³த³ஸ்ஸ கோ² நோ ததா² ஸோதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தீதி த³லித்³த³ஸ்ஸ கிஞ்சி தா³தும் வா காதும் வா அஸக்கோந்தஸ்ஸ, யதா² த³லித்³த³ஸ்ஸ நோ ததா² ஸோதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மம பன ஸோதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, தி³ன்னோவாதே³ திட்ட²ந்தி, ந மே அனுஸாஸனிம் அதிக்கமிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. யோனி கோ² த்யாயந்தி உபாயோ கோ² தே அயம். இமேஸு பன த்³வீஸுபி ஸுத்தேஸு ஸத்தா²ரா ஸீலசாக³பஞ்ஞா மிஸ்ஸகா கதி²தாதி வேதி³தப்³பா³.

5-6. மஹானாமஸுத்தாதி³வண்ணனா

25-26. பஞ்சமே அத்தூ²பபரிக்கி²தா ஹோதீதி அத்தா²னத்த²ம் காரணாகாரணம் உபபரிக்கி²தா ஹோதி. ச²ட்டே² ஸத்³தா⁴ஸீலசாகா³ மிஸ்ஸகா கதி²தா.

7. பட²மப³லஸுத்தவண்ணனா

27. ஸத்தமே உஜ்ஜ²த்திப³லாதி உஜ்ஜா²னப³லா. பா³லானஞ்ஹி ‘‘யம் அஸுகோ இத³ஞ்சித³ஞ்ச ஆஹ, மம் ஸோ ஆஹ, ந அஞ்ஞ’’ந்தி ஏவம் உஜ்ஜா²னமேவ ப³லம். நிஜ்ஜ²த்திப³லாதி ‘‘ந இத³ம் ஏவம், ஏவம் நாமேத’’ந்தி அத்தா²னத்த²னிஜ்ஜா²பனம்யேவ ப³லம். படிஸங்கா²னப³லாதி பச்சவேக்க²ணப³லா. க²ந்திப³லாதி அதி⁴வாஸனப³லா.

8. து³தியப³லஸுத்தவண்ணனா

28. அட்ட²மே ப³லானீதி ஞாணப³லானி. ஆஸவானம் க²யம் படிஜானாதீதி அரஹத்தம் படிஜானாதி. அனிச்சதோதி ஹுத்வா அபா⁴வாகாரேன. யதா²பூ⁴தந்தி யதா²ஸபா⁴வதோ. ஸம்மப்பஞ்ஞாயாதி ஸஹவிபஸ்ஸனாய மக்³க³பஞ்ஞாய. அங்கா³ரகாஸூபமாதி ஸந்தாபனட்டே²ன அங்கா³ரகாஸுயா உபமிதா இமே காமாதி. விவேகனின்னந்தி ப²லஸமாபத்திவஸேன நிப்³பா³னனின்னம். விவேகட்ட²ந்தி கிலேஸேஹி வஜ்ஜிதம் தூ³ரீபூ⁴தம் வா. நேக்க²ம்மாபி⁴ரதந்தி பப்³ப³ஜ்ஜாபி⁴ரதம். ப்³யந்திபூ⁴தந்தி விக³தந்தபூ⁴தம் ஏகதே³ஸேனாபி அனல்லீனம் விஸம்யுத்தம் விஸம்ஸட்ட²ம். ஆஸவட்டா²னியேஹீதி ஸம்பயோக³வஸேன ஆஸவானம் காரணபூ⁴தேஹி, கிலேஸத⁴ம்மேஹீதி அத்தோ². அத² வா ப்³யந்திபூ⁴தந்தி விக³தவாயந்தி அத்தோ². குதோ? ஸப்³ப³ஸோ ஆஸவட்டா²னியேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸப்³பே³ஹி தேபூ⁴மகத⁴ம்மேஹீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் ஸுத்தே அரியமக்³கோ³ லோகியலோகுத்தரோ கதி²தோ.

9. அக்க²ணஸுத்தவண்ணனா

29. நவமே க²ணே கிச்சானி கரோதீதி க²ணகிச்சோ, ஓகாஸம் லபி⁴த்வாவ கிச்சானி கரோதீதி அத்தோ². த⁴ம்மோதி சதுஸச்சத⁴ம்மோ. ஓபஸமிகோதி கிலேஸூபஸமாவஹோ. பரினிப்³பா³யிகோதி கிலேஸபரினிப்³பா³னகரோ. சதுமக்³க³ஞாணஸங்கா²தம் ஸம்போ³தி⁴ம் க³ச்ச²தி ஸம்பாபுணாதீதி ஸம்போ³த⁴கா³மீ. தீ³கா⁴யுகம் தே³வனிகாயந்தி இத³ம் அஸஞ்ஞம் தே³வனிகாயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அவிஞ்ஞாதாரேஸூதி அதிவிய அவிஞ்ஞூஸு.

ஸுப்பவேதி³தேதி ஸுகதி²தே. அந்தராயிகாதி அந்தராயகரா. க²ணோ வே மா உபச்சகா³தி அயம் லத்³தோ⁴ க²ணோ மா அதிக்கமி. இத⁴ சேவ நம் விராதே⁴தீதி ஸசே கோசி பமத்தசாரீ இத⁴ இமம் க²ணம் லபி⁴த்வாபி ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ நியாமதம் அரியமக்³க³ம் விராதே⁴தி ந ஸம்பாதே³தி. அதீதத்தோ²தி ஹாபிதத்தோ². சிரத்தம் அனுதபிஸ்ஸதீதி சிரரத்தம் ஸோசிஸ்ஸதி. யதா² ஹி ‘‘அஸுகட்டா²னே ப⁴ண்ட³ம் ஸமுப்பன்ன’’ந்தி ஸுத்வா ஏகோ வாணிஜோ ந க³ச்சே²ய்ய, அஞ்ஞே க³ந்த்வா க³ண்ஹேய்யும், தேஸம் தம் அட்ட²கு³ணம்பி த³ஸகு³ணம்பி ப⁴வேய்ய. அத² இதரோ ‘‘மம அத்தோ² அதிக்கந்தோ’’தி அனுதபேய்ய, ஏவம் யோ இத⁴ க²ணம் லபி⁴த்வா அப்படிபஜ்ஜந்தோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ நியாமதம் விராதே⁴தி, ஸோ அயம் வாணிஜோவ அதீதத்தோ² சிரம் அனுதபிஸ்ஸதி ஸோசிஸ்ஸதி. கிஞ்ச பி⁴ய்யோ அவிஜ்ஜானிவுதோதி ததா². பச்சவிது³ந்தி படிவிஜ்ஜி²ம்ஸு. ஸம்வராதி ஸீலஸம்வரா. மாரதே⁴ய்யபரானுகே³தி மாரதே⁴ய்யஸங்கா²தம் ஸம்ஸாரம் அனுக³தே. பாரங்க³தாதி நிப்³பா³னம் க³தா. யே பத்தா ஆஸவக்க²யந்தி யே அரஹத்தம் பத்தா. ஏவமித⁴ கா³தா²ஸு வட்டவிவட்டம் கதி²தம்.

10. அனுருத்³த⁴மஹாவிதக்கஸுத்தவண்ணனா

30. த³ஸமே சேதீஸூதி சேதினாமகானம் ராஜூனம் நிவாஸட்டா²னத்தா ஏவம்லத்³த⁴வோஹாரே ரட்டே². பாசீனவம்ஸதா³யேதி த³ஸப³லஸ்ஸ வஸனட்டா²னதோ பாசீனதி³ஸாய டி²தே வம்ஸதா³யே நீலோபா⁴ஸேஹி வேளூஹி ஸஞ்ச²ன்னே அரஞ்ஞே. ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதீ³தி தே²ரோ கிர பப்³ப³ஜித்வா பட²மஅந்தோவஸ்ஸம்ஹியேவ ஸமாபத்திலாபீ⁴ ஹுத்வா ஸஹஸ்ஸலோகதா⁴துத³ஸ்ஸனஸமத்த²ம் தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம் உப்பாதே³ஸி. ஸோ ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்த்வா ஏவமாஹ – ‘‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸலோகம் ஓலோகேமி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே வீரியம் அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², பஸ்ஸத்³தோ⁴ காயோ அஸாரத்³தோ⁴, ஸமாஹிதம் சித்தம் ஏகக்³க³ம். அத² ச பன மே அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் ந விமுச்சதீ’’தி. அத² நம் தே²ரோ ஆஹ – ‘‘யம் கோ² தே, ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, ஏவம் ஹோதி ‘அஹம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா…பே… ஓலோகேமீ’தி, இத³ம் தே மானஸ்மிம். யம்பி தே, ஆவுஸோ, அனுருத்³த⁴ ஏவம் ஹோதி ‘ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே வீரியம்…பே… ஏகக்³க³’ந்தி, இத³ம் தே உத்³த⁴ச்சஸ்மிம். யம்பி தே, ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, ஏவம் ஹோதி ‘அத² ச பன மே அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் ந விமுச்சதீ’தி, இத³ம் தே குக்குச்சஸ்மிம். ஸாது⁴ வதாயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ இமே தயோ த⁴ம்மே பஹாய இமே தயோ த⁴ம்மே அமனஸிகரித்வா அமதாய தா⁴துயா சித்தம் உபஸம்ஹரதூ’’தி ஏவமஸ்ஸ தே²ரோ கம்மட்டா²னம் கதே²ஸி. ஸோ கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா ஸத்தா²ரம் ஆபுச்சி²த்வா சேதிரட்ட²ம் க³ந்த்வா ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தோ அட்ட²மாஸம் சங்கமேன வீதினாமேஸி. ஸோ பதா⁴னவேக³னிம்மதி²தத்தா கிலந்தகாயோ ஏகஸ்ஸ வேளுகு³ம்ப³ஸ்ஸ ஹேட்டா² நிஸீதி³. அத²ஸ்ஸாயம் ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³, ஏஸ மஹாபுரிஸவிதக்கோ உப்பஜ்ஜீதி அத்தோ².

அப்பிச்ச²ஸ்ஸாதி ஏத்த² பச்சயப்பிச்சோ², அதி⁴க³மப்பிச்சோ², பரியத்திஅப்பிச்சோ², து⁴தங்க³ப்பிச்சோ²தி சத்தாரோ அப்பிச்சா². தத்த² பச்சயப்பிச்சோ² ப³ஹும் தே³ந்தே அப்பம் க³ண்ஹாதி, அப்பம் தே³ந்தே அப்பதரம் க³ண்ஹாதி, ந அனவஸேஸக்³கா³ஹீ ஹோதி. அதி⁴க³மப்பிச்சோ² மஜ்ஜ²ந்திகத்தே²ரோ விய அத்தனோ அதி⁴க³மம் அஞ்ஞேஸம் ஜானிதும் ந தே³தி. பரியத்திஅப்பிச்சோ² தேபிடகோபி ஸமானோ ந ப³ஹுஸ்ஸுதபா⁴வம் ஜானாபேதுகாமோ ஹோதி ஸாகேததிஸ்ஸத்தே²ரோ விய. து⁴தங்க³ப்பிச்சோ² து⁴தங்க³பரிஹரணபா⁴வம் அஞ்ஞேஸம் ஜானிதும் ந தே³தி த்³வேபா⁴திகத்தே²ரேஸு ஜேட்ட²த்தே²ரோ விய. வத்து² விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ கதி²தம். அயம் த⁴ம்மோதி ஏவம் ஸந்தகு³ணனிகு³ஹனேன ச படிக்³க³ஹணே மத்தஞ்ஞுதாய ச அப்பிச்ச²ஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அயம் நவலோகுத்தரத⁴ம்மோ ஸம்பஜ்ஜதி, நோ மஹிச்ச²ஸ்ஸ. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² யோஜேதப்³ப³ம்.

ஸந்துட்ட²ஸ்ஸாதி சதூஸு பச்சயேஸு தீஹி ஸந்தோஸேஹி ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ. பவிவித்தஸ்ஸாதி காயசித்தஉபதி⁴விவேகேஹி விவித்தஸ்ஸ. தத்த² காயவிவேகோ நாம க³ணஸங்க³ணிகம் வினோதே³த்வா ஆரம்ப⁴வத்து²வஸேன ஏகீபா⁴வோ. ஏகீபா⁴வமத்தேனேவ கம்மம் ந நிப்ப²ஜ்ஜதீதி கஸிணபரிகம்மம் கத்வா அட்ட² ஸமாபத்தியோ நிப்³ப³த்தேதி, அயம் சித்தவிவேகோ நாம. ஸமாபத்திமத்தேனேவ கம்மம் ந நிப்ப²ஜ்ஜதீதி ஜா²னம் பாத³கம் கத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா ஸஹ படிஸம்பி⁴தா³ஹி அரஹத்தம் பாபுணாதி, அயம் ஸப்³பா³காரதோ உபதி⁴விவேகோ நாம. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘காயவிவேகோ ச விவேகட்ட²காயானம் நேக்க²ம்மாபி⁴ரதானம், சித்தவிவேகோ ச பரிஸுத்³த⁴சித்தானம் பரமவோதா³னப்பத்தானம், உபதி⁴விவேகோ ச நிருபதீ⁴னம் புக்³க³லானம் விஸங்கா²ரக³தான’’ந்தி (மஹானி. 7, 49).

ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸாதி க³ணஸங்க³ணிகாய சேவ கிலேஸஸங்க³ணிகாய ச ரதஸ்ஸ. ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸாதி காயிகசேதஸிகவீரியவஸேன ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸ. உபட்டி²தஸ்ஸதிஸ்ஸாதி சதுஸதிபட்டா²னவஸேன உபட்டி²தஸ்ஸதிஸ்ஸ. ஸமாஹிதஸ்ஸாதி ஏகக்³க³சித்தஸ்ஸ. பஞ்ஞவதோதி கம்மஸ்ஸகதபஞ்ஞாய பஞ்ஞவதோ.

ஸாது⁴ ஸாதூ⁴தி தே²ரஸ்ஸ விதக்கம் ஸம்பஹம்ஸேந்தோ ஏவமாஹ. இமம் அட்ட²மந்தி ஸத்த நிதீ⁴ லத்³த⁴புரிஸஸ்ஸ அட்ட²மம் தே³ந்தோ விய, ஸத்த மணிரதனானி, ஸத்த ஹத்தி²ரதனானி, ஸத்த அஸ்ஸரதனானி லத்³த⁴புரிஸஸ்ஸ அட்ட²மம் தே³ந்தோ விய ஸத்த மஹாபுரிஸவிதக்கே விதக்கேத்வா டி²தஸ்ஸ அட்ட²மம் ஆசிக்க²ந்தோ ஏவமாஹ. நிப்பபஞ்சாராமஸ்ஸாதி தண்ஹாமானதி³ட்டி²பபஞ்சரஹிதத்தா நிப்பபஞ்சஸங்கா²தே நிப்³பா³னபதே³ அபி⁴ரதஸ்ஸ. இதரம் தஸ்ஸேவ வேவசனம். பபஞ்சாராமஸ்ஸாதி யதா²வுத்தேஸு பபஞ்சேஸு அபி⁴ரதஸ்ஸ. இதரம் தஸ்ஸேவ வேவசனம்.

யதோதி யதா³. ததோதி ததா³. நானாரத்தானந்தி நிலபீதலோஹிதோதா³தவண்ணேஹி நானாரஜனேஹி ரத்தானம். பம்ஸுகூலந்தி தேவீஸதியா கே²த்தேஸு டி²தபம்ஸுகூலசீவரம். கா²யிஸ்ஸதீதி யதா² தஸ்ஸ புப்³ப³ண்ஹஸமயாதீ³ஸு யஸ்மிம் ஸமயே யம் இச்ச²தி, தஸ்மிம் ஸமயே தம் பாருபந்தஸ்ஸ ஸோ து³ஸ்ஸகரண்ட³கோ மனாபோ ஹுத்வா கா²யதி, ஏவம் துய்ஹம்பி சீவரஸந்தோஸமஹாஅரியவம்ஸேன துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ பம்ஸுகூலசீவரம் கா²யிஸ்ஸதி உபட்ட²ஹிஸ்ஸதி. ரதியாதி ரதிஅத்தா²ய. அபரிதஸ்ஸாயாதி தண்ஹாதி³ட்டி²பரிதஸ்ஸனாஹி அபரிதஸ்ஸனத்தா²ய. பா²ஸுவிஹாராயாதி ஸுக²விஹாரத்தா²ய. ஓக்கமனாய நிப்³பா³னஸ்ஸாதி அமதம் நிப்³பா³னம் ஓதரணத்தா²ய.

பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனந்தி கா³மனிக³மராஜதா⁴னீஸு ஜங்கா⁴ப³லம் நிஸ்ஸாய க⁴ரபடிபாடியா சரந்தேன லத்³த⁴பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனம். கா²யிஸ்ஸதீதி தஸ்ஸ க³ஹபதினோ நானக்³க³ரஸபோ⁴ஜனம் விய உபட்ட²ஹிஸ்ஸதி. ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோதி பிண்ட³பாதஸந்தோஸமஹாஅரியவம்ஸேன ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ. ருக்க²மூலஸேனாஸனம் கா²யிஸ்ஸதீதி தஸ்ஸ க³ஹபதினோ தேபூ⁴மகபாஸாதே³ க³ந்த⁴குஸுமவாஸஸுக³ந்த⁴ம் கூடாகா³ரம் விய ருக்க²மூலம் உபட்ட²ஹிஸ்ஸதி. ஸந்துட்ட²ஸ்ஸாதி ஸேனாஸனஸந்தோஸமஹாஅரியவம்ஸேன ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ. திணஸந்தா²ரகோதி திணேஹி வா பண்ணேஹி வா பூ⁴மியம் வா ப²லகபாஸாணதலானி வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் ஸந்த²தஸந்த²தோ. பூதிமுத்தந்தி யம்கிஞ்சி முத்தம். தங்க²ணே க³ஹிதம்பி பூதிமுத்தமேவ வுச்சதி து³க்³க³ந்த⁴த்தா. ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோதி கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரஸந்தோஸேன ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ.

இதி ப⁴க³வா சதூஸு டா²னேஸு அரஹத்தம் பக்கி²பந்தோ கம்மட்டா²னம் கதே²த்வா ‘‘கதரஸேனாஸனே நு கோ² வஸந்தஸ்ஸ கம்மட்டா²னம் ஸப்பாயம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆவஜ்ஜேந்தோ ‘‘தஸ்மிஞ்ஞேவ வஸந்தஸ்ஸா’’தி ஞத்வா தேன ஹி த்வம், அனுருத்³தா⁴திஆதி³மாஹ. பவிவித்தஸ்ஸ விஹரதோதி தீஹி விவேகேஹி விவித்தஸ்ஸ விஹரந்தஸ்ஸ. உய்யோஜனிகபடிஸம்யுத்தந்தி உய்யோஜனிகேஹேவ வசனேஹி படிஸம்யுத்தம், தேஸம் உபட்டா²னக³மனகம்யேவாதி அத்தோ². பபஞ்சனிரோதே⁴தி நிப்³பா³னபதே³. பக்க²ந்த³தீதி ஆரம்மணகரணவஸேன பக்க²ந்த³தி. பஸீத³தீதிஆதீ³ஸுபி ஆரம்மணவஸேனேவ பஸீத³னஸந்திட்ட²னமுச்சனா வேதி³தப்³பா³. இதி ப⁴க³வா சேதிரட்டே² பாசீனவம்ஸதா³யே ஆயஸ்மதோ அனுருத்³த⁴ஸ்ஸ கதி²தே அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கே புன பே⁴ஸகளாவனமஹாவிஹாரே நிஸீதி³த்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ வித்தா²ரேன கதே²ஸி.

மனோமயேனாதி மனேன நிப்³ப³த்திதகாயோபி மனோமயோதி வுச்சதி மனேன க³தகாயோபி, இத⁴ மனேன க³தகாயம் ஸந்தா⁴யேவமாஹ. யதா² மே அஹு ஸங்கப்போதி யதா² மய்ஹம் விதக்கோ அஹோஸி, ததோ உத்தரி அட்ட²மம் மஹாபுரிஸவிதக்கம் த³ஸ்ஸேந்தோ ததோ உத்தரிம் தே³ஸயி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

க³ஹபதிவக்³கோ³ ததியோ.

4. தா³னவக்³கோ³

1. பட²மதா³னஸுத்தவண்ணனா

31. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே ஆஸஜ்ஜ தா³னம் தே³தீதி பத்வா தா³னம் தே³தி. ஆக³தம் தி³ஸ்வா தம் முஹுத்தம்யேவ நிஸீதா³பேத்வா ஸக்காரம் கத்வா தா³னம் தே³தி, த³ஸ்ஸாமீதி ந கிலமேதி. ப⁴யாதி ‘‘அயம் அதா³யகோ அகாரகோ’’தி க³ரஹப⁴யா, அபாயப⁴யா வா. அதா³ஸி மேதி மய்ஹம் புப்³பே³ ஏஸ இத³ம் நாம அதா³ஸீதி தே³தி. த³ஸ்ஸதி மேதி அனாக³தே இத³ம் நாம த³ஸ்ஸதீதி தே³தி. ஸாஹு தா³னந்தி தா³னம் நாம ஸாது⁴ ஸுந்த³ரம் பு³த்³தா⁴தீ³ஹி பண்டி³தேஹி பஸத்த²ந்தி தே³தி. சித்தாலங்காரசித்தபரிக்கா²ரத்த²ம் தா³னம் தே³தீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாசித்தஸ்ஸ அலங்காரத்த²ஞ்சேவ பரிக்கா²ரத்த²ஞ்ச தே³தி. தா³னஞ்ஹி சித்தம் முது³ம் கரோதி. யேன லத்³தோ⁴, ஸோ ‘‘லத்³த⁴ம் மே’’தி முது³சித்தோ ஹோதி. யேன தி³ன்னம், ஸோபி ‘‘தி³ன்னம் மயா’’தி முது³சித்தோ ஹோதி. இதி உபி⁴ன்னம் சித்தம் முது³ம் கரோதி. தேனேவ ‘‘அத³ந்தத³மன’’ந்தி வுச்சதி. யதா²ஹ –

‘‘அத³ந்தத³மனம் தா³னம், அதா³னம் த³ந்ததூ³ஸகம்;

தா³னேன பியவாசாய, உன்னமந்தி நமந்தி சா’’தி.

இமேஸு பன அட்ட²ஸு தா³னேஸு சித்தாலங்காரதா³னமேவ உத்தமந்தி.

2. து³தியதா³னஸுத்தவண்ணனா

32. து³தியே ஸத்³தா⁴தி யாய ஸத்³தா⁴ய தா³னம் தே³தி, ஸா ஸத்³தா⁴. ஹிரியந்தி யாய ஹிரியா தா³னம் தே³தி, ஸாவ அதி⁴ப்பேதா. குஸலஞ்ச தா³னந்தி அனவஜ்ஜஞ்ச தா³னம். தி³வியந்தி தி³வங்க³மம்.

3. தா³னவத்து²ஸுத்தவண்ணனா

33. ததியே தா³னவத்தூ²னீதி தா³னகாரணானி. ச²ந்தா³ தா³னம் தே³தீதி பேமேன தா³னம் தே³தி. தோ³ஸாதி தோ³ஸேன குத்³தோ⁴ ஹுத்வா யம் அத்தி², தம் வேகே³ன க³ண்ஹித்வா தே³தி. மோஹாதி மோஹேன மூள்ஹோ தே³தி. ப⁴யாதி க³ரஹப⁴யேன வா அபாயப⁴யேன வா, தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ வா பன ப⁴யேன தே³தி. குலவம்ஸந்தி குலபவேணிம்.

4. கே²த்தஸுத்தவண்ணனா

34. சதுத்தே² ந மஹப்ப²லம் ஹோதீதி த⁴ஞ்ஞப²லேன மஹப்ப²லம் ந ஹோதி. ந மஹஸ்ஸாத³ந்தி யம்பிஸ்ஸ ப²லம் ஹோதி, தஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³ ந மஹா ஹோதி மந்த³ஸ்ஸாத³ம் ந மது⁴ரம். ந பா²திஸேய்யந்தி ஸேய்யாபிஸ்ஸ ந ஹோதி வுட்³டி⁴, தஸ்ஸ மஹந்தம் வீஹித²ம்ப⁴ஸன்னிவேஸம் ந ஹோதீதி அத்தோ². உன்னாமனின்னாமீதி த²லனின்னவஸேன விஸமதலம். தத்த² த²லே உத³கம் ந ஸண்டா²தி, நின்னே அதிப³ஹு திட்ட²தி. பாஸாணஸக்க²ரிகந்தி பத்த²ரித்வா டி²தபிட்டி²பாஸாணேஹி ச கு²த்³த³கபாஸாணேஹி ச ஸக்க²ராஹி ச ஸமன்னாக³தம். ஊஸரந்தி உப்³பி⁴ன்னலோணம். ந ச க³ம்பீ⁴ரஸிதந்தி த²த்³த⁴பூ⁴மிதாய க³ம்பீ⁴ரானுக³தம், நங்க³லமக்³க³ம் கத்வா கஸிதும் ந ஸக்கா ஹோதி, உத்தானனங்க³லமக்³க³மேவ ஹோதி. ந ஆயஸம்பன்னந்தி ந உத³காக³மனஸம்பன்னம். ந அபாயஸம்பன்னந்தி பச்சா²பா⁴கே³ உத³கனிக்³க³மனமக்³க³ஸம்பன்னம் ந ஹோதி. ந மாதிகாஸம்பன்னந்தி ந கு²த்³த³கமஹந்தீஹி உத³கமாதிகாஹி ஸம்பன்னம் ஹோதி. ந மரியாத³ஸம்பன்னந்தி ந கேதா³ரமரியாதா³ஹி ஸம்பன்னம். ந மஹப்ப²லந்திஆதீ³னி ஸப்³பா³னி விபாகப²லவஸேனேவ வேதி³தப்³பா³னி.

ஸம்பன்னேதி பரிபுண்ணே ஸம்பத்தியுத்தே. பவுத்தா பீ³ஜஸம்பதா³தி ஸம்பன்னம் பீ³ஜம் ரோபிதம். தே³வே ஸம்பாத³யந்தம்ஹீதி தே³வே ஸம்மா வஸ்ஸந்தே. அனீதிஸம்பதா³ ஹோதீதி கீடகிமிஆதி³பாணகஈதியா அபா⁴வோ ஏகா ஸம்பதா³ ஹோதி. விரூள்ஹீதி வட்³டி⁴ து³தியா ஸம்பதா³ ஹோதி. வேபுல்லந்தி விபுலபா⁴வோ ததியா ஸம்பதா³ ஹோதி. ப²லந்தி பரிபுண்ணப²லம் சதுத்தீ² ஸம்பதா³ ஹோதி. ஸம்பன்னஸீலேஸூதி பரிபுண்ணஸீலேஸு. போ⁴ஜனஸம்பதா³தி ஸம்பன்னம் விவித⁴போ⁴ஜனம். ஸம்பதா³னந்தி திவித⁴ம் குஸலஸம்பத³ம். உபனேதீதி ஸா போ⁴ஜனஸம்பதா³ உபனயதி. கஸ்மா? ஸம்பன்னஞ்ஹிஸ்ஸ தம் கதம், யஸ்மாஸ்ஸ தம் கதகம்மம் ஸம்பன்னம் பரிபுண்ணந்தி அத்தோ². ஸம்பன்னத்தூ²தா⁴தி ஸம்பன்னோ அத்து² இத⁴. விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோதி தீஹி விஜ்ஜாஹி ச பஞ்சத³ஸஹி சரணத⁴ம்மேஹி ச ஸமன்னாக³தோ. லத்³தா⁴தி ஏவரூபோ புக்³க³லோ சித்தஸ்ஸ ஸம்பத³ம் அவேகல்லபரிபுண்ணபா⁴வம் லபி⁴த்வா. கரோதி கம்மஸம்பத³ந்தி பரிபுண்ணகம்மம் கரோதி. லப⁴தி சத்த²ஸம்பத³ந்தி அத்த²ஞ்ச பரிபுண்ணம் லப⁴தி. தி³ட்டி²ஸம்பத³ந்தி விபஸ்ஸனாதி³ட்டி²ம். மக்³க³ஸம்பத³ந்தி ஸோதாபத்திமக்³க³ம். யாதி ஸம்பன்னமானஸோதி பரிபுண்ணசித்தோ ஹுத்வா அரஹத்தம் யாதி. ஸா ஹோதி ஸப்³ப³ஸம்பதா³தி ஸா ஸப்³ப³து³க்கே²ஹி விமுத்தி ஸப்³ப³ஸம்பதா³ நாம ஹோதீதி.

5. தா³னூபபத்திஸுத்தவண்ணனா

35. பஞ்சமே தா³னூபபத்தியோதி தா³னபச்சயா உபபத்தியோ. த³ஹதீதி ட²பேதி. அதி⁴ட்டா²தீதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். பா⁴வேதீதி வட்³டே⁴தி. ஹீனே விமுத்தந்தி ஹீனேஸு பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு விமுத்தம். உத்தரி அபா⁴விதந்தி ததோ உத்தரிமக்³க³ப²லத்தா²ய அபா⁴விதம். தத்ரூபபத்தியா ஸம்வத்ததீதி யம் டா²னம் பத்தே²த்வா குஸலம் கதம், தத்த² நிப்³ப³த்தனத்தா²ய ஸம்வத்ததி. வீதராக³ஸ்ஸாதி மக்³கே³ன வா ஸமுச்சி²ன்னராக³ஸ்ஸ ஸமாபத்தியா வா விக்க²ம்பி⁴தராக³ஸ்ஸ. தா³னமத்தேனேவ ஹி ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்திதும் ந ஸக்கா, தா³னம் பன ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாசித்தஸ்ஸ அலங்காரபரிவாரம் ஹோதி. ததோ தா³னேன முது³சித்தோ ப்³ரஹ்மவிஹாரே பா⁴வேத்வா ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்ததி. தேன வுத்தம் – ‘‘வீதராக³ஸ்ஸ நோ ஸராக³ஸ்ஸா’’தி.

6. புஞ்ஞகிரியவத்து²ஸுத்தவண்ணனா

36. ச²ட்டே² புஞ்ஞகிரியானி ச தானி தேஸம் தேஸம் ஆனிஸம்ஸானம் வத்தூ²னி சாதி புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி. தா³னாதீ³னஞ்ஹி லக்க²ணே சித்தம் ட²பேத்வா ‘‘ஏவரூபம் நாம அம்ஹேஹி தா³னம் தா³தப்³ப³ம், ஸீலம் ரக்கி²தப்³ப³ம், பா⁴வனா பா⁴வேதப்³பா³’’தி ஸத்தா புஞ்ஞானி கரோந்தி. தா³னமேவ தா³னமயம், தா³னசேதனாஸு வா புரிமசேதனாதோ நிப்ப²ன்னா ஸன்னிட்டா²பகசேதனா தா³னமயம் ஸீலாதீ³ஹி ஸீலமயாதீ³னி விய. ஸேஸத்³வயேஸுபி ஏஸேவ நயோ. பரித்தம் கதம் ஹோதீதி தோ²கம் மந்த³ம் கதம் ஹோதி. நாபி⁴ஸம்போ⁴தீதி ந நிப்ப²ஜ்ஜதி. அகதம் ஹோதீதி பா⁴வனாயயோகோ³யேவ அனாரத்³தோ⁴ ஹோதீதி அத்தோ². மனுஸ்ஸதோ³ப⁴க்³யந்தி மனுஸ்ஸேஸு ஸம்பத்திரஹிதம் பஞ்சவித⁴ம் நீசகுலம். உபபஜ்ஜதீதி படிஸந்தி⁴வஸேன உபக³ச்ச²தி, தத்த² நிப்³ப³த்ததீதி அத்தோ². மத்தஸோ கதந்தி பமாணேன கதம், தோ²கம் ந ப³ஹு. மனுஸ்ஸஸோப⁴க்³யந்தி மனுஸ்ஸேஸு ஸுப⁴க³பா⁴வம் திவித⁴குலஸம்பத்திம். அதி⁴மத்தந்தி அதி⁴கப்பமாணம் ப³லவம் வா. அதி⁴க³ண்ஹந்தீதி அபி⁴ப⁴வித்வா க³ண்ஹந்தி, விஸிட்ட²தரா ஜேட்ட²கா ஹோந்தீதி அத்தோ².

7. ஸப்புரிஸதா³னஸுத்தவண்ணனா

37. ஸத்தமே ஸுசிந்தி பரிஸுத்³த⁴ம் வண்ணஸம்பன்னம் தே³தி. பணீதந்தி ரஸூபபன்னம். காலேனாதி யுத்தபத்தகாலேன. கப்பியந்தி யம் கப்பியம், தம் தே³தி. விசேய்ய தே³தீதி ‘‘இமஸ்ஸ தி³ன்னம் மஹப்ப²லம் ப⁴விஸ்ஸதி, இமஸ்ஸ ந மஹப்ப²ல’’ந்தி ஏவம் படிக்³கா³ஹகபரியேஸனவஸேன தா³னம் வா பணிதா⁴யவஸேன தா³னம் வா விசினித்வா தே³தி.

8. ஸப்புரிஸஸுத்தவண்ணனா

38. அட்ட²மே அத்தா²யாதி அத்த²த்தா²ய. ஹிதாய ஸுகா²யாதி ஹிதத்தா²ய ஸுக²த்தா²ய. புப்³ப³பேதானந்தி பரலோகக³தானம் ஞாதீனம். இமஸ்மிம் ஸுத்தே அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴ சக்கவத்திராஜானோ போ³தி⁴ஸத்தா பச்சேகபு³த்³தா⁴ லப்³ப⁴ந்தி, பு³த்³த⁴காலே பு³த்³தா⁴ சேவ பு³த்³த⁴ஸாவகா ச. யதா²வுத்தானஞ்ஹி ஏதேஸம் அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்தந்தி. ப³ஹுன்னம் வத அத்தா²ய, ஸப்பஞ்ஞோ க⁴ரமாவஸந்தி ஸப்பஞ்ஞோ க⁴ரே வஸந்தோ ப³ஹூனம் வத அத்தா²ய ஹோதி. புப்³பே³தி பட²மேவ. புப்³பே³கதமனுஸ்ஸரந்தி மாதாபிதூனம் புப்³ப³காரகு³ணே அனுஸ்ஸரந்தோ. ஸஹத⁴ம்மேனாதி ஸகாரணேன பச்சயபூஜனேன பூஜேதி. அபசே ப்³ரஹ்மசாரயோதி ப்³ரஹ்மசாரினோ அபசயதி, நீசவுத்திதம் நேஸம் ஆபஜ்ஜதி. பேஸலோதி பியஸீலோ.