1. மேத்தாவக்³கோ³

1. மேத்தாஸுத்தவண்ணனா

1. அட்ட²கனிபாதஸ்ஸ பட²மே ஆஸேவிதாயாதி ஆத³ரேன ஸேவிதாய. பா⁴விதாயாதி வட்³டி⁴தாய. ப³ஹுலீகதாயாதி புனப்புனம் கதாய. யானிகதாயாதி யுத்தயானஸதி³ஸகதாய. வத்து²கதாயாதி பதிட்டா²னட்டே²ன வத்து² விய கதாய. அனுட்டி²தாயாதி பச்சுபட்டி²தாய. பரிசிதாயாதி ஸமந்ததோ சிதாய உபசிதாய. ஸுஸமாரத்³தா⁴யாதி ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴ய ஸுகதாய. ஆனிஸம்ஸாதி கு³ணா. ஸுக²ம் ஸுபதீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஏகாத³ஸகனிபாதே வக்கா²ம.

அப்பமாணந்தி ப²ரணவஸேன அப்பமாணம். தனூ ஸம்யோஜனா ஹோந்தி, பஸ்ஸதோ உபதி⁴க்க²யந்தி மேத்தாபத³ட்டா²னாய விபஸ்ஸனாய அனுக்கமேன உபதி⁴க்க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தம் பத்தஸ்ஸ த³ஸ ஸம்யோஜனா பஹீயந்தீதி அத்தோ². அத² வா தனூ ஸம்யோஜனா ஹோந்தீதி படிக⁴ஞ்சேவ படிக⁴ஸம்பயுத்தஸம்யோஜனா ச தனுகா ஹோந்தி. பஸ்ஸதோ உபதி⁴க்க²யந்தி தேஸம்யேவ கிலேஸூபதீ⁴னம் க²யஸங்கா²தம் மேத்தம் அதி⁴க³மவஸேன பஸ்ஸந்தஸ்ஸ. குஸலீ தேன ஹோதீதி தேன மேத்தாயனேன குஸலோ ஹோதி. ஸத்தஸண்ட³ந்தி ஸத்தஸங்கா²தேன ஸண்டே³ன ஸமன்னாக³தம், ஸத்தப⁴ரிதந்தி அத்தோ². விஜேத்வாதி அத³ண்டே³ன அஸத்தே²ன த⁴ம்மேனேவ விஜினித்வா. ராஜிஸயோதி இஸிஸதி³ஸா த⁴ம்மிகராஜானோ. யஜமானாதி தா³னானி த³த³மானா. அனுபரியகா³தி விசரிம்ஸு.

அஸ்ஸமேத⁴ந்திஆதீ³ஸு போராணகராஜகாலே கிர ஸஸ்ஸமேத⁴ம், புரிஸமேத⁴ம், ஸம்மாபாஸம், வாசாபேய்யந்தி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி அஹேஸும், யேஹி ராஜானோ லோகம் ஸங்க³ண்ஹிம்ஸு. தத்த² நிப்ப²ன்னஸஸ்ஸதோ த³ஸமபா⁴க³க்³க³ஹணம் ஸஸ்ஸமேத⁴ம் நாம, ஸஸ்ஸஸம்பாத³னே மேதா⁴விதாதி அத்தோ². மஹாயோதா⁴னம் ச²மாஸிகம் ப⁴த்தவேதனானுப்பதா³னம் புரிஸமேத⁴ம் நாம, புரிஸஸங்க³ண்ஹனே மேதா⁴விதாதி அத்தோ². த³லித்³த³மனுஸ்ஸானம் ஹத்த²தோ லேக²ம் க³ஹேத்வா தீணி வஸ்ஸானி வினா வட்³டி⁴யா ஸஹஸ்ஸத்³விஸஹஸ்ஸமத்தத⁴னானுப்பதா³னம் ஸம்மாபாஸம் நாம. தஞ்ஹி ஸம்மா மனுஸ்ஸே பாஸேதி ஹத³யே ப³ந்தி⁴த்வா விய ட²பேதி, தஸ்மா ஸம்மாபாஸந்தி வுச்சதி. ‘‘தாத, மாதுலா’’திஆதி³னா நயேன பன ஸண்ஹவாசாப⁴ணனம் வாசாபேய்யம் நாம, பியவாசாதி அத்தோ². ஏவம் சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி ஸங்க³ஹிதம் ரட்ட²ம் இத்³த⁴ஞ்சேவ ஹோதி, பீ²தஞ்ச, ப³ஹுஅன்னபானம், கே²மம், நிரப்³பு³த³ம். மனுஸ்ஸா முதா³ மோத³மானா உரே புத்தே நச்சேந்தா அபாருதக⁴ரா விஹரந்தி. இத³ம் க⁴ரத்³வாரேஸு அக்³க³ளானம் அபா⁴வதோ நிரக்³க³ளந்தி வுச்சதி. அயம் போராணிகா பவேணி.

அபரபா⁴கே³ பன ஓக்காகராஜகாலே ப்³ராஹ்மணா இமானி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி இமஞ்ச ரட்ட²ஸம்பத்திம் பரிவத்தேத்வா உத்³த⁴ம்மூலகம் கத்வா அஸ்ஸமேத⁴ம் புரிஸமேத⁴ந்திஆதி³கே பஞ்ச யஞ்ஞே நாம அகம்ஸு. தேஸு அஸ்ஸமேத்த² மேத⁴ந்தி வதே⁴ந்தீதி அஸ்ஸமேதோ⁴. த்³வீஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஏகவீஸதியூபஸ்ஸ ஏகஸ்மிம் பச்சி²மதி³வஸேயேவ ஸத்தனவுதிபஞ்சபஸுஸதகா⁴தபி⁴ம்ஸனஸ்ஸ ட²பேத்வா பூ⁴மிஞ்ச புரிஸே ச அவஸேஸஸப்³ப³விப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். புரிஸமேத்த² மேத⁴ந்தீதி புரிஸமேதோ⁴. சதூஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ம் பூ⁴மியா அஸ்ஸமேதே⁴ வுத்தவிப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஸம்மமேத்த² பாஸந்தீதி ஸம்மாபாஸோ. தி³வஸே தி³வஸே யுக³ச்சி²க்³க³ளே பவேஸனத³ண்ட³கஸங்கா²தம் ஸம்மம் கி²பித்வா தஸ்ஸ பதிதோகாஸே வேதி³ம் கத்வா ஸம்ஹாரிமேஹி யூபாதீ³ஹி ஸரஸ்ஸதீனதி³யா நிமுக்³கோ³காஸதோ பபு⁴தி படிலோமம் க³ச்ச²ந்தேன யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்ரயாக³ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். வாஜமேத்த² பிவந்தீதி வாஜபேய்யோ. ஏகேன பரியஞ்ஞேன ஸத்தரஸஹி பஸூஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ பே³லுவயூபஸ்ஸ ஸத்தரஸகத³க்கி²ணஸ்ஸ யஞ்ஞஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். நத்தி² ஏத்த² அக்³க³ளாதி நிரக்³க³ளோ. நவஹி பரியஞ்ஞேஹி யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ம் பூ⁴மியா ச புரிஸேஹி ச அஸ்ஸமேதே⁴ வுத்தவிப⁴வத³க்கி²ணஸ்ஸ ஸப்³ப³மேத⁴பரியாயனாமஸ்ஸ அஸ்ஸமேத⁴விகப்பஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம்.

கலம்பி தே நானுப⁴வந்தி ஸோளஸிந்தி தே ஸப்³பே³பி மஹாயாகா³ ஏகஸ்ஸ மேத்தாசித்தஸ்ஸ விபாகமஹந்ததாய ஸோளஸிம் கலம் ந அக்³க⁴ந்தி, ஸோளஸமம் பா⁴க³ம் ந பாபுணந்தீதி அத்தோ². ந ஜினாதீதி ந அத்தனா பரஸ்ஸ ஜானிம் கரோதி. ந ஜாபயேதி ந பரேன பரஸ்ஸ ஜானிம் காரேதி. மேத்தம்ஸோதி மேத்தாயமானசித்தகோட்டா²ஸோ ஹுத்வா. ஸப்³ப³பூ⁴தானந்தி ஸப்³ப³ஸத்தேஸு. வேரம் தஸ்ஸ ந கேனசீதி தஸ்ஸ கேனசி ஸத்³தி⁴ம் அகுஸலவேரம் வா புக்³க³லவேரம் வா நத்தி².

2. பஞ்ஞாஸுத்தவண்ணனா

2. து³தியே ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியிகாயாதி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஆதி³பூ⁴தாய. பஞ்ஞாயாதி விபஸ்ஸனாய. க³ருட்டா²னியந்தி கா³ரவுப்பத்திபச்சயபூ⁴தம் க³ருபா⁴வனீயம். திப்³ப³ந்தி ப³ஹலம். பரிபுச்ச²தீதி அத்த²பாளிஅனுஸந்தி⁴புப்³பா³பரம் புச்ச²தி. பரிபஞ்ஹதீதி பஞ்ஹம் கரோதி, இத³ஞ்சித³ஞ்ச படிபுச்சி²ஸ்ஸாமீதி விதக்கேதி. த்³வயேனாதி து³விதே⁴ன. அனானாகதி²கோதி அனானத்தகதி²கோ ஹோதி. அதிரச்சா²னகதி²கோதி நானாவித⁴ம் திரச்சா²னகத²ம் ந கதே²தி. அரியம் வா துண்ஹீபா⁴வந்தி அரியதுண்ஹீபா⁴வோ நாம சதுத்த²ஜ்ஜா²னம், ஸேஸகம்மட்டா²னமனஸிகாரோபி வட்டதி. ஜானம் ஜானாதீதி ஜானிதப்³ப³கம் ஜானாதி. பஸ்ஸம் பஸ்ஸதீதி பஸ்ஸிதப்³ப³கம் பஸ்ஸதி. பியத்தாயாதி பியபா⁴வத்தா²ய. க³ருத்தாயாதி க³ருபா⁴வத்தா²ய. பா⁴வனாயாதி பா⁴வனத்தா²ய கு³ணஸம்பா⁴வனாய வா. ஸாமஞ்ஞாயாதி ஸமணத⁴ம்மத்தா²ய. ஏகீபா⁴வாயாதி நிரந்தரபா⁴வத்தா²ய.

3-4. அப்பியஸுத்தத்³வயவண்ணனா

3-4. ததியே அப்பியபஸம்ஸீதி அப்பியஜனஸ்ஸ பஸம்ஸகோ வண்ணபா⁴ணீ. பியக³ரஹீதி பியஜனஸ்ஸ நிந்த³கோ க³ரஹகோ. சதுத்தே² அனவஞ்ஞத்திகாமோதி ‘‘அஹோ வத மம் அஞ்ஞேன அவஜானேய்யு’’ந்தி அனவஜானனகாமோ. அகாலஞ்ஞூதி கதா²காலம் ந ஜானாதி, அகாலே கதே²தி. அஸுசீதி அஸுசீஹி காயகம்மாதீ³ஹி ஸமன்னாக³தோ.

5. பட²மலோகத⁴ம்மஸுத்தவண்ணனா

5. பஞ்சமே லோகஸ்ஸ த⁴ம்மாதி லோகத⁴ம்மா. ஏதேஹி முத்தா நாம நத்தி², பு³த்³தா⁴னம்பி ஹோந்தி. தேனேவாஹ – லோகம் அனுபரிவத்தந்தீதி அனுப³ந்த⁴ந்தி நப்பஜஹந்தி, லோகதோ ந நிவத்தந்தீதி அத்தோ². லோகோ ச அட்ட² லோகத⁴ம்மே அனுபரிவத்ததீதி அயஞ்ச லோகோ ஏதே அனுப³ந்த⁴தி ந பஜஹதி, தேஹி த⁴ம்மேஹி ந நிவத்ததீதி அத்தோ².

லாபோ⁴ அலாபோ⁴தி லாபே⁴ ஆக³தே அலாபோ⁴ ஆக³தோயேவாதி வேதி³தப்³போ³. அயஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அவேக்க²தி விபரிணாமத⁴ம்மேதி ‘‘விபரிணாமத⁴ம்மா இமே’’தி ஏவம் அவேக்க²தி. விதூ⁴பிதாதி வித⁴மிதா வித்³த⁴ம்ஸிதா. பத³ஞ்ச ஞத்வாதி நிப்³பா³னபத³ம் ஜானித்வா. ஸம்மப்பஜானாதி ப⁴வஸ்ஸ பாரகூ³தி ப⁴வஸ்ஸ பாரம் க³தோ நிப்ப²த்திம் மத்த²கம் பத்தோ, நிப்³பா³னபத³ம் ஞத்வாவ தம் பாரம் க³தபா⁴வம் ஸம்மப்பஜானாதீதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டவிவட்டம் கதி²தம்.

6. து³தியலோகத⁴ம்மஸுத்தவண்ணனா

6. ச²ட்டே² கோ விஸேஸோதி கிம் விஸேஸகாரணம். கோ அதி⁴ப்பயாஸோதி கோ அதி⁴கப்பயோகோ³. பரியாதா³யாதி க³ஹேத்வா பரினிட்ட²பேத்வா. இதா⁴பி வட்டவிவட்டமேவ கதி²தம்.

7. தே³வத³த்தவிபத்திஸுத்தவண்ணனா

7. ஸத்தமே அசிரபக்கந்தேதி ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்தி³த்வா ந சிரபக்கந்தே. ஆரப்³பா⁴தி ஆக³ம்ம படிச்ச ஸந்தா⁴ய. அத்தவிபத்திந்தி அத்தனோ விபத்திம் விபன்னாகாரம். ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அபி⁴பு⁴ய்யாதி அபி⁴ப⁴வித்வா மத்³தி³த்வா.

8. உத்தரவிபத்திஸுத்தவண்ணனா

8. அட்ட²மே வடஜாலிகாயந்தி ஏவம்னாமகே விஹாரே. ஸோ கிர வடவனே நிவிட்ட²த்தா வடஜாலிகாதி ஸங்க²ம் க³தோ. பாதுரஹோஸீதி இமமத்த²ம் தே³வரஞ்ஞோ ஆரோசேஸ்ஸாமீதி க³ந்த்வா பாகடோ அஹோஸி. ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியகோதி ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹஸ்ஸ ஸகலஸாஸனப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஆதி³பூ⁴தோ.

9. நந்த³ஸுத்தவண்ணனா

9. நவமே குலபுத்தோதி ஜாதிகுலபுத்தோ. ப³லவாதி தா²மஸம்பன்னோ. பாஸாதி³கோதி ரூபஸம்பத்தியா பஸாத³ஜனகோ. திப்³ப³ராகோ³தி ப³ஹலராகோ³. கிமஞ்ஞத்ராதிஆதீ³ஸு அயமத்தோ² – கிம் அஞ்ஞேன காரணேன கதி²தேன, அயம் நந்தோ³ இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஜாக³ரியமனுயுத்தோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன ஸமன்னாக³தோ, யேஹி நந்தோ³ ஸக்கோதி பரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரிதும். ஸசே இமேஹி காரணேஹி ஸமன்னாக³தோ நாப⁴விஸ்ஸ, ந ஸக்குணேய்யாதி. இதிஹ தத்தா²தி ஏவம் தத்த². இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம்.

10. காரண்ட³வஸுத்தவண்ணனா

10. த³ஸமே அஞ்ஞேனாஞ்ஞம் படிசரதீதி அஞ்ஞேன காரணேன வசனேன வா அஞ்ஞம் காரணம் வசனம் வா படிச்சா²தே³தி. ப³ஹித்³தா⁴ கத²ம் அபனாமேதீதி பா³ஹிரதோ அஞ்ஞம் ஆக³ந்துககத²ம் ஓதாரேதி. அபனேய்யேஸோதி அபனேய்யோ நீஹரிதப்³போ³ ஏஸ. ஸமணதூ³ஸீதி ஸமணதூ³ஸகோ. ஸமணபலாபோதி வீஹீஸு வீஹிபலாபோ விய நிஸ்ஸாரதாய ஸமணேஸு ஸமணபலாபோ. ஸமணகாரண்ட³வோதி ஸமணகசவரோ. ப³ஹித்³தா⁴ நாஸேந்தீதி ப³ஹி நீஹரந்தி. யவகரணேதி யவகே²த்தே. பு²ணமானஸ்ஸாதி உச்சே டா²னே ட²த்வா மஹாவாதே ஓபுனியமானஸ்ஸ. அபஸம்மஜ்ஜந்தீதி ஸாரத⁴ஞ்ஞானம் ஏகதோ து³ப்³ப³லத⁴ஞ்ஞானம் ஏகதோ கரணத்த²ம் புனப்புனம் அபஸம்மஜ்ஜந்தி, அபஸம்மஜ்ஜனிஸங்கா²தேன வாதக்³கா³ஹினா ஸுப்பேன வா வத்தே²ன வா நீஹரந்தி. த³த்³த³ரந்தி த³த்³த³ரஸத்³த³ம்.

ஸம்வாஸாயந்தி ஸம்வாஸேன அயம். விஜானாதா²தி ஜானேய்யாத². ஸந்தவாசோதி ஸண்ஹவாசோ. ஜனவதீதி ஜனமஜ்ஜே². ரஹோ கரோதி கரணந்தி கரணம் வுச்சதி பாபகம்மம், தம் ரஹோ படிச்ச²ன்னோ ஹுத்வா கரோதி. ஸம்ஸப்பீ ச முஸாவாதீ³தி ஸம்ஸப்பித்வா முஸாவாதீ³, முஸா ப⁴ணந்தோ ஸம்ஸப்பதி ப²ந்த³தீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதே²த்வா கா³தா²ஸு வட்டவிவட்டம் கதி²தந்தி.

மேத்தாவக்³கோ³ பட²மோ.