5. ரோஹிதஸ்ஸவக்³கோ³
1. ஸமாதி⁴பா⁴வனாஸுத்தவண்ணனா
41. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴யாதி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ படிலாபா⁴ய. தி³வாஸஞ்ஞம் அதி⁴ட்டா²தீதி தி³வாதி ஏவம் ஸஞ்ஞம் அதி⁴ட்டா²தி. யதா² தி³வா ததா² ரத்திந்தி யதா² தி³வா ஆலோகஸஞ்ஞா மனஸி கதா, ததே²வ தம் ரத்திம்பி மனஸி கரோதி. து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ. ஸப்பபா⁴ஸந்தி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணோபா⁴ஸேன ஸஹோபா⁴ஸம். கிஞ்சாபி ஆலோகஸதி³ஸம் கதம், அத்தோ² பனேத்த² ந ஏவம் ஸல்லக்கே²தப்³போ³. தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணாலோகோ ஹி இதா⁴தி⁴ப்பேதோ.
விதி³தாதி பாகடா ஹுத்வா. கத²ம் பன வேத³னா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தீதி? இத⁴ பி⁴க்கு² வத்து²ம் பரிக்³க³ண்ஹாதி, ஆரம்மணம் பரிக்³க³ண்ஹாதி. தஸ்ஸ பரிக்³க³ஹிதவத்தா²ரம்மணதாய தா வேத³னா ‘‘ஏவம் உப்பஜ்ஜித்வா ஏவம் ட²த்வா ஏவம் நிருஜ்ஜ²ந்தீ’’தி விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா திட்ட²ந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி நாம. ஸஞ்ஞாவிதக்கேஸுபி ஏஸேவ நயோ.
உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸீதி உத³யஞ்ச வயஞ்ச பஸ்ஸந்தோ. இதி ரூபந்தி ஏவம் ரூபம் ஏத்தகம் ரூபம் ந இதோ பரம் ரூபம் அத்தீ²தி. இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோதி ஏவம் ரூபஸ்ஸ உப்பாதோ³. அத்த²ங்க³மோதி பன பே⁴தோ³ அதி⁴ப்பேதோ. வேத³னாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இத³ஞ்ச பன மேதம், பி⁴க்க²வே, ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதந்தி, பி⁴க்க²வே, யம் மயா ஏதம் புண்ணகபஞ்ஹே ‘‘ஸங்கா²ய லோகஸ்மி’’ந்திஆதி³ பா⁴ஸிதம், தம் இத³ம் ப²லஸமாபத்திம் ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதந்தி அத்தோ².
தத்த² ஸங்கா²யாதி ஞாணேன ஜானித்வா. லோகஸ்மிந்தி ஸத்தலோகே. பரோபரானீதி உச்சாவசானி உத்தமாத⁴மானி. இஞ்ஜிதந்தி சலிதம். நத்தி² குஹிஞ்சி லோகேதி லோகஸ்மிம் கத்த²சி ஏகக்க²ந்தே⁴பி ஏகாயதனேபி ஏகதா⁴துயாபி ஏகாரம்மணேபி நத்தி². ஸந்தோதி பச்சனீககிலேஸவூபஸமேன ஸந்தோ. விதூ⁴மோதி கோத⁴தூ⁴மேன விக³ததூ⁴மோ. ஏவமேத்த² ஸுத்தந்தே மக்³கே³கக்³க³தம்பி கதே²த்வா கா³தா²ய ப²லஸமாபத்தியேவ கதி²தாதி.
2. பஞ்ஹப்³யாகரணஸுத்தவண்ணனா
42. து³தியே யோ ச தேஸம் தத்த² தத்த², ஜானாதி அனுத⁴ம்மதந்தி யோ ஏதேஸம் பஞ்ஹானம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னே ப்³யாகரணம் ஜானாதி. சதுபஞ்ஹஸ்ஸ குஸலோ, ஆஹு பி⁴க்கு²ம் ததா²வித⁴ந்தி ததா²வித⁴ம் பி⁴க்கு²ம் தேஸு சதூஸு பஞ்ஹேஸு குஸலோதி ஏவம் வத³ந்தி. து³ராஸதோ³ து³ப்பஸஹோதி பரேஹி க⁴ட்டேதும் வா அபி⁴ப⁴விதும் வா ந ஸக்கா. க³ம்பீ⁴ரோதி ஸத்தஸீத³ந்தரமஹாஸமுத்³தோ³ விய க³ம்பீ⁴ரோ. து³ப்பத⁴ம்ஸியோதி து³ம்மோசாபயோ, க³ஹிதக்³க³ஹணம் விஸ்ஸஜ்ஜாபேதும் ந ஸக்காதி அத்தோ². அத்தே² அனத்தே² சாதி வட்³டி⁴யஞ்ச அவட்³டி⁴யஞ்ச. அத்தா²பி⁴ஸமயாதி அத்த²ஸமாக³மேன. தீ⁴ரோ பண்டி³தோதி பவுச்சதீதி தி⁴திஸம்பன்னோ புக்³க³லோ ‘‘பண்டி³தோ அய’’ந்தி ஏவம் பவுச்சதி.
3-4. கோத⁴க³ருஸுத்தத்³வயவண்ணனா
43-44. ததியே கோத⁴க³ரு ந ஸத்³த⁴ம்மக³ரூதி கோத⁴ம் கா³ரவேன க³ரும் கத்வா க³ண்ஹாதி, ந ஸத்³த⁴ம்மம், ஸத்³த⁴ம்மம் பன அகா³ரவேன லாமகம் கத்வா க³ண்ஹாதி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.
விரூஹந்தீதி வட்³ட⁴ந்தி, ஸஞ்ஜாதமூலாய வா ஸத்³தா⁴ய பதிட்ட²ஹந்தி அசலா ப⁴வந்தி. சதுத்தே² கோத⁴க³ருதாதி கோத⁴ம்ஹி ஸகா³ரவதா. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².
5. ரோஹிதஸ்ஸஸுத்தவண்ணனா
45. பஞ்சமே யத்தா²தி சக்கவாளலோகஸ்ஸ ஏகோகாஸே பு⁴ம்மம். ந சவதி ந உபபஜ்ஜதீதி இத³ம் அபராபரம் சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன க³ஹிதம். க³மனேனாதி பத³க³மனேன. லோகஸ்ஸ அந்தந்தி ஸத்தா² ஸங்கா²ரலோகஸ்ஸ அந்தம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. ஞாதேய்யந்திஆதீ³ஸு ஞாதப்³ப³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் பத்தப்³ப³ந்தி அத்தோ². இதி தே³வபுத்தேன சக்கவாளலோகஸ்ஸ அந்தோ புச்சி²தோ, ஸத்தா²ரா ஸங்கா²ரலோகஸ்ஸ கதி²தோ. ஸோ பன ‘‘அத்தனோ பஞ்ஹேன ஸத்³தி⁴ம் ஸத்து² ப்³யாகரணம் ஸமேதீ’’தி ஸஞ்ஞாய ஸம்பஹம்ஸந்தோ அச்ச²ரியந்திஆதி³மாஹ.
த³ள்ஹத⁴ம்மாதி த³ள்ஹத⁴னு உத்தமப்பமாணேன த⁴னுனா ஸமன்னாக³தோ. த⁴னுக்³க³ஹோதி த⁴னுஆசரியோ. ஸிக்கி²தோதி த்³வாத³ஸ வஸ்ஸானி த⁴னுஸிப்பம் ஸிக்கி²தோ. கதஹத்தோ²தி உஸப⁴ப்பமாணேபி வாலக்³க³ம் விஜ்ஜி²தும் ஸமத்த²பா⁴வேன கதஹத்தோ². கதூபாஸனோதி கதஸரக்கே²போ த³ஸ்ஸிதஸிப்போ. அஸனேனாதி கண்டே³ன. அதிபாதேய்யாதி அதிக்கமேய்ய. யாவதா ஸோ தாலச்சா²தி³ம் அதிக்கமேய்ய, தாவதா காலேன ஏகம் சக்கவாளம் அதிக்கமாமீதி அத்தனோ ஜவஸம்பத்திம் த³ஸ்ஸேதி.
புரத்தி²மா ஸமுத்³தா³ பச்சி²மோதி யதா² புரத்தி²மா ஸமுத்³தா³ பச்சி²மஸமுத்³தோ³ தூ³ரே, ஏவம் மே தூ³ரே பத³வீதிஹாரோ அஹோஸீதி வத³தி. ஸோ கிர பாசீனசக்கவாளமுக²வட்டியம் டி²தோ பாத³ம் பஸாரேத்வா பச்சி²மசக்கவாளமுக²வட்டிம் அதிக்கமதி, புன து³தியபாத³ம் பஸாரேத்வா பரசக்கவாளமுக²வட்டிம் அதிக்கமதி. இச்சா²க³தந்தி இச்சா² ஏவ. அஞ்ஞத்ரேவாதி நிப்பபஞ்சதம் த³ஸ்ஸேதி. பி⁴க்கா²சாரகாலே கிரேஸ நாக³லதாத³ந்தகட்ட²ம் கா²தி³த்வா அனோதத்தே முக²ம் தோ⁴வித்வா காலே ஸம்பத்தே உத்தரகுரும்ஹி பிண்டா³ய சரித்வா சக்கவாளமுக²வட்டியம் நிஸின்னோ ப⁴த்தகிச்சம் கரோதி, தத்த² முஹுத்தம் விஸ்ஸமித்வா புன ஜவதி. வஸ்ஸஸதாயுகோதி ததா³ தீ³கா⁴யுககாலோ ஹோதி, அயம் பன வஸ்ஸஸதாவஸிட்டே² ஆயும்ஹி க³மனம் ஆரபி⁴. வஸ்ஸஸதஜீவீதி தம் வஸ்ஸஸதம் அனந்தராயேன ஜீவந்தோ. அந்தராயேவ காலங்கதோதி சக்கவாளலோகஸ்ஸ அந்தம் அப்பத்வா அந்தராவ மதோ. ஸோ பன தத்த² காலம் கத்வாபி ஆக³ந்த்வா இமஸ்மிம்யேவ சக்கவாளே நிப்³ப³த்தி.
அப்பத்வாதி ஸங்கா²ரலோகஸ்ஸ அந்தம் அப்பத்வா. து³க்க²ஸ்ஸாதி வட்டது³க்க²ஸ்ஸ. அந்தகிரியந்தி பரியந்தகரணம். களேவரேதி அத்தபா⁴வே. ஸஸஞ்ஞிம்ஹி ஸமனகேதி ஸஸஞ்ஞே ஸசித்தகே. லோகந்தி து³க்க²ஸச்சம். லோகஸமுத³யந்தி ஸமுத³யஸச்சம். லோகனிரோத⁴ந்தி நிரோத⁴ஸச்சம். படிபத³ந்தி மக்³க³ஸச்சம். இதி ‘‘நாஹம், ஆவுஸோ, இமானி சத்தாரி ஸச்சானி திணகட்டா²தீ³ஸு பஞ்ஞபேமி, இமஸ்மிம் பன சதுமஹாபூ⁴திகே காயஸ்மிம்யேவ பஞ்ஞபேமீ’’தி த³ஸ்ஸேதி. ஸமிதாவீதி ஸமிதபாபோ. நாஸீஸதீதி ந பத்தே²தி. ச²ட்ட²ம் உத்தானத்த²மேவாதி.
7. ஸுவிதூ³ரஸுத்தவண்ணனா
47. ஸத்தமே ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரானீதி கேனசி பரியாயேன அனாஸன்னானி ஹுத்வா ஸுவிதூ³ரானேவ விதூ³ரானி. நப⁴ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பத²வீ சாதி ஆகாஸஞ்ச மஹாபத²வீ ச. தத்த² கிஞ்சாபி பத²விதோ ஆகாஸம் நாம ந தூ³ரே, த்³வங்கு³லமத்தேபி ஹோதி. அஞ்ஞமஞ்ஞம் அலக்³க³னட்டே²ன பன ‘‘ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே’’தி வுத்தம். வேரோசனோதி ஸூரியோ. ஸதஞ்ச, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோதி சதுஸதிபட்டா²னாதி³பே⁴தோ³ ஸத்ததிம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மோ. அஸதஞ்ச த⁴ம்மோதி த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தபே⁴தோ³ அஸ்ஸத்³த⁴ம்மோ.
பப⁴ங்கரோதி ஆலோககரோ. அப்³யாயிகோ ஹோதீதி அவிக³ச்ச²னஸபா⁴வோ ஹோதி. ஸதம் ஸமாக³மோதி பண்டி³தானம் மித்தஸந்த²வவஸேன ஸமாக³மோ. யாவாபி திட்டே²ய்யாதி யத்தகம் அத்³தா⁴னம் திட்டே²ய்ய. ததே²வ ஹோதீதி தாதி³ஸோவ ஹோதி, பகதிம் ந ஜஹதி. கி²ப்பம் ஹி வேதீதி ஸீக⁴ம் விக³ச்ச²தி.
8. விஸாக²ஸுத்தவண்ணனா
48. அட்ட²மே பஞ்சாலபுத்தோதி பஞ்சாலப்³ராஹ்மணியா புத்தோ. போரியா வாசாயாதி பரிபுண்ணவாசாய. விஸ்ஸட்டா²யாதி அபலிபு³த்³தா⁴ய. அனேலக³லாயாதி நித்³தோ³ஸாய சேவ அக³ளிதாய ச அபதிதபத³ப்³யஞ்ஜனாய. பரியாபன்னாயாதி விவட்டபரியாபன்னாய. அனிஸ்ஸிதாயாதி வட்டம் அனிஸ்ஸிதாய. விவட்டனிஸ்ஸிதமேவ கத்வா கதே²தி, வட்டனிஸ்ஸிதம் கத்வா ந கதே²தீதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ.
நாபா⁴ஸமானந்தி ந அகதே²ந்தம். அமதம் பத³ந்தி நிப்³பா³னபத³ம். பா⁴ஸயேதி ஓபா⁴ஸேய்ய. ஜோதயேதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். பக்³க³ண்ஹே இஸினம் த⁴ஜந்தி அப்³பு⁴க்³க³தட்டே²ன நவலோகுத்தரத⁴ம்மோ இஸீனம் த⁴ஜோ நாம வுச்சதி, தமேவ பக்³க³ண்ஹேய்ய உக்கி²பேய்ய, உச்சம் கத்வா கதே²ய்யாதி அத்தோ². நவலோகுத்தரத⁴ம்மதீ³பகம் ஸுபா⁴ஸிதம் த⁴ஜோ ஏதேஸந்தி ஸுபா⁴ஸிதத⁴ஜா. இஸயோதி பு³த்³தா⁴த³யோ அரியா. த⁴ம்மோ ஹி இஸினம் த⁴ஜோதி ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ லோகுத்தரத⁴ம்மோ இஸீனம் த⁴ஜோ நாமாதி.
9. விபல்லாஸஸுத்தவண்ணனா
49. நவமே ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸாதி ஸஞ்ஞாய விபல்லத்த²பா⁴வா, சதஸ்ஸோ விபரீதஸஞ்ஞாயோதி அத்தோ². ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. அனிச்சே, பி⁴க்க²வே, நிச்சந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோதி அனிச்சே வத்து²ஸ்மிம் ‘‘நிச்சம் இத³’’ந்தி ஏவம் க³ஹேத்வா உப்பஜ்ஜனகஸஞ்ஞா, ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோதி அத்தோ². இமினா நயேன ஸப்³ப³பதே³ஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
அனத்தனி ச அத்தாதி அனத்தனி ‘‘அத்தா’’தி ஏவம்ஸஞ்ஞினோதி அத்தோ². மிச்சா²தி³ட்டி²ஹதாதி ந கேவலம் ஸஞ்ஞினோவ, ஸஞ்ஞாய விய உப்பஜ்ஜமானாய மிச்சா²தி³ட்டி²யாபி ஹதா. கி²த்தசித்தாதி தே ஸஞ்ஞாதி³ட்டி²யோ விய உப்பஜ்ஜமானேன கி²த்தேன சித்தேன ஸமன்னாக³தா. விஸஞ்ஞினோதி தே³ஸனாமத்தமேதம், விபரீதஸஞ்ஞாசித்ததி³ட்டி²னோதி அத்தோ². தே யோக³யுத்தா மாரஸ்ஸாதி தே மாரஸ்ஸ யோகே³ யுத்தா நாம ஹோந்தி. அயோக³க்கே²மினோதி சதூஹி யோகே³ஹி கே²மம் நிப்³பா³னம் அப்பத்தா. ஸத்தாதி புக்³க³லா. பு³த்³தா⁴தி சதுஸச்சபு³த்³தா⁴. இமம் த⁴ம்மந்தி சதுஸச்சத⁴ம்மம். ஸசித்தம் பச்சலத்³தா⁴தி ஸகம் சித்தம் படிலபி⁴த்வா. அனிச்சதோ த³க்கு²ந்தி அனிச்சபா⁴வேன அத்³த³ஸம்ஸு. அஸுப⁴தத்³த³ஸுந்தி அஸுப⁴ம் அஸுப⁴தோயேவ அத்³த³ஸம்ஸு. ஸம்மாதி³ட்டி²ஸமாதா³னாதி க³ஹிதஸம்மாத³ஸ்ஸனா. ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் உபச்சகு³ந்தி ஸகலம் வட்டது³க்க²ம் ஸமதிக்கந்தா.
10. உபக்கிலேஸஸுத்தவண்ணனா
50. த³ஸமே உபக்கிலேஸாதி விரோசிதும் அத³த்வா உபக்கிலிட்ட²பா⁴வகரணேன உபக்கிலேஸா. மஹிகாதி ஹிமம். தூ⁴மோ ரஜோதி தூ⁴மோ ச ரஜோ ச. ராஹூதி புரிமா தயோ அஸம்பத்தஉபக்கிலேஸா, ராஹு பன ஸம்பத்தஉபக்கிலேஸவஸேன கதி²தோதி வேதி³தப்³போ³. ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தீதி கு³ணப்பதாபேன ந தபந்தி, கு³ணோபா⁴ஸேன ந பா⁴ஸந்தி, கு³ணவிரோசனேன ந விரோசந்தி. ஸுராமேரயபானா அப்படிவிரதாதி பஞ்சவிதா⁴ய ஸுராய சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸ மேரயஸ்ஸ ச பானதோ அவிரதா.
அவிஜ்ஜானிவுதாதி அவிஜ்ஜாய நிவாரிதா பிஹிதா. பியரூபாபி⁴னந்தி³னோதி பியரூபம் ஸாதரூபம் அபி⁴னந்த³மானா துஸ்ஸமானா. ஸாதி³யந்தீதி க³ண்ஹந்தி. அவித்³த³ஸூதி அந்த⁴பா³லா. ஸனேத்திகாதி தண்ஹாயோத்தேனேவ ஸயோத்தா. கடஸிந்தி அத்தபா⁴வம். கோ⁴ரந்தி கக்க²ளம். இமஸ்மிம் ஸுத்தேபி கா³தா²ஸுபி வட்டமேவ கதி²தந்தி.
ரோஹிதஸ்ஸவக்³கோ³ பஞ்சமோ.