4. நிதா³னஸுத்தவண்ணனா

34. சதுத்தே² நிதா³னானீதி காரணானி. கம்மானந்தி வட்டகா³மிகம்மானம். லோபோ⁴ நிதா³னம் கம்மானம் ஸமுத³யாயாதி லுப்³ப⁴னபலுப்³ப⁴னஸபா⁴வோ லோபோ⁴ வட்டகா³மிகம்மானம் ஸமுத³யாய பிண்ட³கரணத்தா²ய நிதா³னம் காரணம் பச்சயோதி அத்தோ². தோ³ஸோதி து³ஸ்ஸனபது³ஸ்ஸனஸபா⁴வோ தோ³ஸோ. மோஹோதி முய்ஹனபமுய்ஹனஸபா⁴வோ மோஹோ.

லோப⁴பகதந்தி லோபே⁴ன பகதம், லோபா⁴பி⁴பூ⁴தேன லுத்³தே⁴ன ஹுத்வா கதகம்மந்தி அத்தோ². லோப⁴தோ ஜாதந்தி லோப⁴ஜம். லோபோ⁴ நிதா³னமஸ்ஸாதி லோப⁴னிதா³னம். லோபோ⁴ ஸமுத³யோ அஸ்ஸாதி லோப⁴ஸமுத³யம். ஸமுத³யோதி பச்சயோ, லோப⁴பச்சயந்தி அத்தோ². யத்த²ஸ்ஸ அத்தபா⁴வோ நிப்³ப³த்ததீதி யஸ்மிம் டா²னே அஸ்ஸ லோப⁴ஜகம்மவதோ புக்³க³லஸ்ஸ அத்தபா⁴வோ நிப்³ப³த்ததி, க²ந்தா⁴ பாதுப⁴வந்தி. தத்த² தம் கம்மம் விபச்சதீதி தேஸு க²ந்தே⁴ஸு தம் கம்மம் விபச்சதி. தி³ட்டே² வா த⁴ம்மேதிஆதி³ யஸ்மா தம் கம்மம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் வா ஹோதி உபபஜ்ஜவேத³னீயம் வா அபரபரியாயவேத³னீயம் வா, தஸ்மா தம் பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ.

அக²ண்டா³னீதி அபி⁴ன்னானி. அபூதீனீதி பூதிபா⁴வேன அபீ³ஜத்தம் அப்பத்தானி. அவாதாதபஹதானீதி ந வாதேன ந ச ஆதபேன ஹதானி. ஸாராதா³னீதி க³ஹிதஸாரானி ஸாரவந்தானி ந நிஸ்ஸாரானி. ஸுக²ஸயிதானீதி ஸன்னிசயபா⁴வேன ஸுக²ம் ஸயிதானி. ஸுகே²த்தேதி மண்ட³கே²த்தே. ஸுபரிகம்மகதாய பூ⁴மியாதி நங்க³லகஸனேன சேவ அட்ட²த³ந்தகேன ச ஸுட்டு² பரிகம்மகதாய கே²த்தபூ⁴மியா. நிக்கி²த்தானீதி ட²பிதானி ரோபிதானி. அனுப்பவேச்சே²ய்யாதி அனுப்பவேஸேய்ய. வுத்³தி⁴ந்திஆதீ³ஸு உத்³த⁴க்³க³மனேன வுத்³தி⁴ம், ஹேட்டா² மூலப்பதிட்டா²னேன விரூள்ஹிம், ஸமந்தா வித்தா²ரிகபா⁴வேன வேபுல்லம்.

யம் பனேத்த² தி³ட்டே² வா த⁴ம்மேதிஆதி³ வுத்தம், தத்த² அஸம்மோஹத்த²ம் இமஸ்மிம் டா²னே கம்மவிப⁴த்தி நாம கதே²தப்³பா³. ஸுத்தந்திகபரியாயேன ஹி ஏகாத³ஸ கம்மானி விப⁴த்தானி. ஸேய்யதி²த³ம் – தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம் அபரபரியாயவேத³னீயம், யக்³க³ருகம் யப்³ப³ஹுலம் யதா³ஸன்னம் கடத்தா வா பன கம்மம், ஜனகம் உபத்த²ம்ப⁴கம் உபபீளகம் உபகா⁴தகந்தி. தத்த² ஏகஜவனவீதி²யம் ஸத்தஸு சித்தேஸு குஸலா வா அகுஸலா வா பட²மஜவனசேதனா தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயகம்மம் நாம. தம் இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே விபாகம் தே³தி காகவளியபுண்ணஸேட்டீ²னம் விய குஸலம், நந்த³யக்க²னந்த³மாணவகனந்த³கோ³கா⁴தககோகாலியஸுப்பபு³த்³த⁴தே³வத³த்தசிஞ்சமாணவிகானம் விய ச அகுஸலம். ததா² அஸக்கோந்தம் பன அஹோஸிகம்மம் நாம ஹோதி, அவிபாகம் ஸம்பஜ்ஜதி. தம் மிக³லுத்³த³கோபமாய ஸாதே⁴தப்³ப³ம். யதா² ஹி மிக³லுத்³த³கேன மிக³ம் தி³ஸ்வா த⁴னும் ஆகட்³டி⁴த்வா கி²த்தோ ஸரோ ஸசே ந விரஜ்ஜ²தி, தம் மிக³ம் தத்தே²வ பாதேதி, அத² நம் மிக³லுத்³த³கோ நிச்சம்மம் கத்வா க²ண்டா³க²ண்டி³கம் சே²த்வா மம்ஸம் ஆதா³ய புத்ததா³ரம் தோஸேந்தோ க³ச்ச²தி. ஸசே பன விரஜ்ஜ²தி, மிகோ³ பலாயித்வா புன தம் தி³ஸம் ந ஓலோகேதி. ஏவம் ஸம்பத³மித³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸரஸ்ஸ அவிரஜ்ஜி²த்வா மிக³விஜ்ஜ²னம் விய ஹி தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ விபாகவாரபடிலாபோ⁴, அவிஜ்ஜ²னம் விய அவிபாகபா⁴வாய ஸம்பஜ்ஜனந்தி.

அத்த²ஸாதி⁴கா பன ஸத்தமஜவனசேதனா உபபஜ்ஜவேத³னீயகம்மம் நாம. தம் அனந்தரே அத்தபா⁴வே விபாகம் தே³தி. தம் பனேதம் குஸலபக்கே² அட்ட²ஸமாபத்திவஸேன, அகுஸலபக்கே² பஞ்சானந்தரியகம்மவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴ ஏகாய ஸமாபத்தியா ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்ததி. பஞ்சன்னம்பி ஆனந்தரியானம் கத்தா ஏகேன கம்மேன நிரயே நிப்³ப³த்ததி, ஸேஸஸமாபத்தியோ ச கம்மானி ச அஹோஸிகம்மபா⁴வம்யேவ ஆபஜ்ஜந்தி, அவிபாகானி ஹோந்தி. அயம்பி அத்தோ² புரிமஉபமாயயேவ தீ³பேதப்³போ³.

உபி⁴ன்னம் அந்தரே பன பஞ்சஜவனசேதனா அபரபரியாயவேத³னீயகம்மம் நாம. தம் அனாக³தே யதா³ ஓகாஸம் லப⁴தி, ததா³ விபாகம் தே³தி. ஸதி ஸம்ஸாரப்பவத்தியா அஹோஸிகம்மம் நாம ந ஹோதி. தம் ஸப்³ப³ம் ஸுனக²லுத்³த³கேன தீ³பேதப்³ப³ம். யதா² ஹி ஸுனக²லுத்³த³கேன மிக³ம் தி³ஸ்வா ஸுனகோ² விஸ்ஸஜ்ஜிதோ மிக³ம் அனுப³ந்தி⁴த்வா யஸ்மிம் டா²னே பாபுணாதி, தஸ்மிம் யேவ ட³ம்ஸதி; ஏவமேவம் இத³ம் கம்மம் யஸ்மிம் டா²னே ஓகாஸம் லப⁴தி, தஸ்மிம்யேவ விபாகம் தே³தி, தேன முத்தோ ஸத்தோ நாம நத்தி².

குஸலாகுஸலேஸு பன க³ருகாக³ருகேஸு யம் க³ருகம் ஹோதி, தம் யக்³க³ருகம் நாம. ததே³தம் குஸலபக்கே² மஹக்³க³தகம்மம், அகுஸலபக்கே² பஞ்சானந்தரியகம்மம் வேதி³தப்³ப³ம். தஸ்மிம் ஸதி ஸேஸானி குஸலானி வா அகுஸலானி வா விபச்சிதும் ந ஸக்கோந்தி, ததே³வ து³வித⁴ம்பி படிஸந்தி⁴ம் தே³தி. யதா² ஹி ஸாஸபப்பமாணாபி ஸக்க²ரா வா அயகு³ளிகா வா உத³கரஹதே³ பக்கி²த்தா உத³கபிட்டே² உப்லவிதும் ந ஸக்கோதி, ஹேட்டா²வ பவிஸதி; ஏவமேவ குஸலேபி அகுஸலேபி யம் க³ருகம், ததே³வ க³ண்ஹித்வா க³ச்ச²தி.

குஸலாகுஸலேஸு பன யம் ப³ஹுலம் ஹோதி, தம் யப்³ப³ஹுலம் நாம. தம் தீ³க⁴ரத்தம் லத்³தா⁴ஸேவனவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். யம் வா ப³லவகுஸலகம்மேஸு ஸோமனஸ்ஸகரம், அகுஸலகம்மேஸு ஸந்தாபகரம், ஏதம் யப்³ப³ஹுலம் நாம. ததே³தம் யதா² நாம த்³வீஸு மல்லேஸு யுத்³த⁴பூ⁴மிம் ஓதிண்ணேஸு யோ ப³லவா, ஸோ இதரம் பாதேத்வா க³ச்ச²தி; ஏவமேவ இதரம் து³ப்³ப³லகம்மம் அவத்த²ரித்வா யம் ஆஸேவனவஸேன வா ப³ஹுலம், ஆஸன்னவஸேன வா ப³லவம், தம் விபாகம் தே³தி, து³ட்ட²கா³மணிஅப⁴யரஞ்ஞோ கம்மம் விய.

ஸோ கிர சூளங்க³ணியயுத்³தே⁴ பராஜிதோ வளவம் ஆருய்ஹ பலாயி. தஸ்ஸ சூளுபட்டா²கோ திஸ்ஸாமச்சோ நாம ஏககோவ பச்ச²தோ அஹோஸி. ஸோ ஏகம் அடவிம் பவிஸித்வா நிஸின்னோ ஜிக⁴ச்சா²ய பா³த⁴யமானாய – ‘‘பா⁴திக திஸ்ஸ, அதிவிய நோ ஜிக⁴ச்சா² பா³த⁴தி, கிம் கரிஸ்ஸாமா’’தி ஆஹ. அத்தி², தே³வ, மயா ஸாடகந்தரே ட²பேத்வா ஏகம் ஸுவண்ணஸரகப⁴த்தம் ஆப⁴தந்தி. தேன ஹி ஆஹராதி. ஸோ நீஹரித்வா ரஞ்ஞோ புரதோ ட²பேஸி. ராஜா தி³ஸ்வா, ‘‘தாத, சத்தாரோ கோட்டா²ஸே கரோஹீ’’தி ஆஹ. மயம் தயோ ஜனா, கஸ்மா தே³வோ சத்தாரோ கோட்டா²ஸே காரயதீதி? பா⁴திக திஸ்ஸ, யதோ பட்டா²ய அஹம் அத்தானம் ஸராமி, ந மே அய்யானம் அத³த்வா ஆஹாரோ பரிபு⁴த்தபுப்³போ³ அத்தி², ஸ்வாஹம் அஜ்ஜபி அத³த்வா ந பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமீதி. ஸோ சத்தாரோ கோட்டா²ஸே அகாஸி. ராஜா ‘‘காலம் கோ⁴ஸேஹீ’’தி ஆஹ. ச²ட்³டி³தாரஞ்ஞே குதோ, அய்யே, லபி⁴ஸ்ஸாம தே³வாதி. ‘‘நாயம் தவ பா⁴ரோ. ஸசே மம ஸத்³தா⁴ அத்தி², அய்யே, லபி⁴ஸ்ஸாம, விஸ்ஸத்தோ² காலம் கோ⁴ஸேஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ ‘‘காலோ, ப⁴ந்தே, காலோ, ப⁴ந்தே’’தி திக்க²த்தும் கோ⁴ஸேஸி.

அத²ஸ்ஸ போ³தி⁴மாதுமஹாதிஸ்ஸத்தே²ரோ தம் ஸத்³த³ம் தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா ஸுத்வா ‘கத்தா²யம் ஸத்³தோ³’தி தம் ஆவஜ்ஜேந்தோ ‘‘அஜ்ஜ து³ட்ட²கா³மணிஅப⁴யமஹாராஜா யுத்³த⁴பராஜிதோ அடவிம் பவிஸித்வா நிஸின்னோ ஏகம் ஸரகப⁴த்தம் சத்தாரோ கோட்டா²ஸே காரேத்வா ‘ஏககோவ ந பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமீ’தி காலம் கோ⁴ஸாபேஸீ’’தி ஞத்வா ‘‘அஜ்ஜ மயா ரஞ்ஞோ ஸங்க³ஹம் காதும் வட்டதீ’’தி மனோக³தியா ஆக³ந்த்வா ரஞ்ஞோ புரதோ அட்டா²ஸி. ராஜா தி³ஸ்வா பஸன்னசித்தோ ‘‘பஸ்ஸ, பா⁴திக, திஸ்ஸா’’தி வத்வா தே²ரம் வந்தி³த்வா ‘‘பத்தம், ப⁴ந்தே, தே³தா²’’தி ஆஹ. தே²ரோ பத்தம் நீஹரி. ராஜா அத்தனோ கோட்டா²ஸேன ஸத்³தி⁴ம் தே²ரஸ்ஸ கோட்டா²ஸம் பத்தே பக்கி²பித்வா, ‘‘ப⁴ந்தே, ஆஹாரபரிஸ்ஸயோ நாம மா கதா³சி ஹோதூ’’தி வந்தி³த்வா அட்டா²ஸி. திஸ்ஸாமச்சோபி ‘‘மம அய்யபுத்தே பஸ்ஸந்தே பு⁴ஞ்ஜிதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸாமீ’’தி அத்தனோ கோட்டா²ஸம் தே²ரஸ்ஸேவ பத்தே ஆகிரி. வளவாபி சிந்தேஸி – ‘‘மய்ஹம்பி கோட்டா²ஸம் தே²ரஸ்ஸேவ தா³தும் வட்டதீ’’தி. ராஜா வளவம் ஓலோகேத்வா ‘‘அயம்பி அத்தனோ கோட்டா²ஸம் தே²ரஸ்ஸேவ பத்தே பக்கி²பனம் பச்சாஸீஸதீ’’தி ஞத்வா தம்பி தத்தே²வ பக்கி²பித்வா தே²ரம் வந்தி³த்வா உய்யோஜேஸி. தே²ரோ தம் ப⁴த்தம் ஆதா³ய க³ந்த்வா ஆதி³தோ பட்டா²ய பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஆலோபஸங்கே²பேன அதா³ஸி.

ராஜாபி சிந்தேஸி – ‘‘அதிவியம்ஹா ஜிக⁴ச்சி²தா, ஸாது⁴ வதஸ்ஸ ஸசே அதிரேகப⁴த்தஸித்தா²னி பஹிணேய்யா’’தி. தே²ரோ ரஞ்ஞோ சித்தம் ஞத்வா அதிரேகப⁴த்தம் ஏதேஸம் யாபனமத்தம் கத்வா பத்தம் ஆகாஸே கி²பி, பத்தோ ஆக³ந்த்வா ரஞ்ஞோ ஹத்தே² பதிட்டா²ஸி. ப⁴த்தம் திண்ணம்பி ஜனானம் யாவத³த்த²ம் அஹோஸி. அத² ராஜா பத்தம் தோ⁴வித்வா ‘‘துச்ச²பத்தம் ந பேஸிஸ்ஸாமீ’’தி உத்தரிஸாடகம் மோசேத்வா உத³கம் புஞ்சி²த்வா ஸாடகம் பத்தே ட²பேத்வா ‘‘பத்தோ க³ந்த்வா மம அய்யஸ்ஸ ஹத்தே² பதிட்டா²தூ’’தி ஆகாஸே கி²பி. பத்தோ க³ந்த்வா தே²ரஸ்ஸ ஹத்தே² பதிட்டா²ஸி.

அபரபா⁴கே³ ரஞ்ஞோ ததா²க³தஸ்ஸ ஸரீரதா⁴தூனம் அட்ட²மபா⁴க³ம் பதிட்டா²பேத்வா வீஸரதனஸதிகம் மஹாசேதியம் காரேந்தஸ்ஸ அபரினிட்டி²தேயேவ சேதியே காலகிரியாஸமயோ அனுப்பத்தோ. அத²ஸ்ஸ மஹாசேதியஸ்ஸ த³க்கி²ணபஸ்ஸே நிபன்னஸ்ஸ பஞ்சனிகாயவஸேன பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ ஸஜ்ஜா²யம் கரோந்தே ச²ஹி தே³வலோகேஹி ச² ரதா² ஆக³ந்த்வா புரதோ ஆகாஸே அட்ட²ம்ஸு. ராஜா ‘‘புஞ்ஞபோத்த²கம் ஆஹரதா²’’தி ஆதி³தோ பட்டா²ய புஞ்ஞபோத்த²கம் வாசாபேஸி. அத² நம் கிஞ்சி கம்மம் ந பரிதோஸேஸி. ஸோ ‘‘பரதோ வாசேதா²’’தி ஆஹ. போத்த²கவாசகோ ‘‘சூளங்க³ணியயுத்³தே⁴ பராஜிதேன தே தே³வ அடவிம் பவிஸித்வா நிஸின்னேன ஏகம் ஸரகப⁴த்தம் சத்தாரோ கோட்டா²ஸே காரேத்வா போ³தி⁴மாதுமஹாதிஸ்ஸத்தே²ரஸ்ஸ பி⁴க்கா² தி³ன்னா’’தி ஆஹ. ராஜா ‘‘ட²பேஹீ’’தி வத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் புச்சி², ‘‘ப⁴ந்தே, கதரோ தே³வலோகோ ரமணீயோ’’தி? ஸப்³ப³போ³தி⁴ஸத்தானம் வஸனட்டா²னம் துஸிதப⁴வனம் மஹாராஜாதி. ராஜா காலம் கத்வா துஸிதப⁴வனதோ ஆக³தரதே²வ பதிட்டா²ய துஸிதப⁴வனம் அக³மாஸி. இத³ம் ப³லவகம்மஸ்ஸ விபாகதா³னே வத்து².

யம் பன குஸலாகுஸலேஸு ஆஸன்னமரணே அனுஸ்ஸரிதும் ஸக்கோதி, தம் யதா³ஸன்னம் நாம. ததே³தம் யதா² நாம கோ³க³ணபரிபுண்ணஸ்ஸ வஜஸ்ஸ த்³வாரே விவடே பரபா⁴கே³ த³ம்மக³வப³லவக³வேஸு ஸந்தேஸுபி யோ வஜத்³வாரஸ்ஸ ஆஸன்னோ ஹோதி அந்தமஸோ து³ப்³ப³லஜரக்³க³வோபி, ஸோ ஏவ பட²மதரம் நிக்க²மதி, ஏவமேவ அஞ்ஞேஸு குஸலாகுஸலேஸு ஸந்தேஸுபி மரணகாலஸ்ஸ ஆஸன்னத்தா விபாகம் தே³தி.

தத்ரிமானி வத்தூ²னி – மது⁴அங்க³ணகா³மே கிர ஏகோ த³மிளதோ³வாரிகோ பாதோவ ப³ளிஸம் ஆதா³ய க³ந்த்வா மச்சே² வதி⁴த்வா தயோ கோட்டா²ஸே கத்வா ஏகேன தண்டு³லம் க³ண்ஹாதி, ஏகேன த³தி⁴ம், ஏகம் பசதி. இமினா நீஹாரேன பஞ்ஞாஸ வஸ்ஸானி பாணாதிபாதகம்மம் கத்வா அபரபா⁴கே³ மஹல்லகோ அனுட்டா²னஸேய்யம் உபக³ச்ச²தி. தஸ்மிம் க²ணே கி³ரிவிஹாரவாஸீ சூளபிண்ட³பாதிகதிஸ்ஸத்தே²ரோ ‘‘மா அயம் ஸத்தோ மயி பஸ்ஸந்தே நஸ்ஸதூ’’தி க³ந்த்வா தஸ்ஸ கே³ஹத்³வாரே அட்டா²ஸி. அத²ஸ்ஸ ப⁴ரியா, ‘‘ஸாமி, தே²ரோ ஆக³தோ’’தி ஆரோசேஸி. அஹம் பஞ்ஞாஸ வஸ்ஸானி தே²ரஸ்ஸ ஸந்திகம் ந க³தபுப்³போ³, கதரேன மே கு³ணேன தே²ரோ ஆக³மிஸ்ஸதி, க³ச்சா²தி நம் வத³தா²தி. ஸா ‘‘அதிச்ச²த², ப⁴ந்தே’’தி ஆஹ. தே²ரோ ‘‘உபாஸகஸ்ஸ கா ஸரீரப்பவத்தீ’’தி புச்சி². து³ப்³ப³லோ, ப⁴ந்தேதி. தே²ரோ க⁴ரம் பவிஸித்வா ஸதிம் உப்பாதே³த்வா ‘‘ஸீலம் க³ண்ஹிஸ்ஸஸீ’’தி ஆஹ. ஆம, ப⁴ந்தே, தே³தா²தி. தே²ரோ தீணி ஸரணானி த³த்வா பஞ்ச ஸீலானி தா³தும் ஆரபி⁴. தஸ்ஸ பஞ்ச ஸீலானீதி வசனகாலேயேவ ஜிவ்ஹா பபதி. தே²ரோ ‘‘வட்டிஸ்ஸதி ஏத்தக’’ந்தி நிக்க²மித்வா க³தோ. ஸோபி காலம் கத்வா சாதுமஹாராஜிகப⁴வனே நிப்³ப³த்தி. நிப்³ப³த்தக்க²ணேயேவ ச ‘‘கிம் நு கோ² கம்மம் கத்வா மயா இத³ம் லத்³த⁴’’ந்தி ஆவஜ்ஜேந்தோ தே²ரம் நிஸ்ஸாய லத்³த⁴பா⁴வம் ஞத்வா தே³வலோகதோ ஆக³ந்த்வா தே²ரம் வந்தி³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ‘‘கோ ஏஸோ’’தி ச வுத்தே ‘‘அஹம், ப⁴ந்தே, த³மிளதோ³வாரிகோ’’தி ஆஹ. குஹிம் நிப்³ப³த்தோஸீதி? சாதுமஹாராஜிகேஸு, ப⁴ந்தே, ஸசே மே அய்யோ பஞ்ச ஸீலானி அத³ஸ்ஸ, உபரி தே³வலோகே நிப்³ப³த்தோ அஸ்ஸம். அஹம் கிம் கரிஸ்ஸாமி, த்வம் க³ண்ஹிதும் நாஸக்கி², புத்தகாதி. ஸோ தே²ரம் வந்தி³த்வா தே³வலோகமேவ க³தோ. இத³ம் தாவ குஸலகம்மே வத்து².

அந்தரக³ங்கா³ய பன மஹாவாசகாலஉபாஸகோ நாம அஹோஸி. ஸோ திம்ஸ வஸ்ஸானி ஸோதாபத்திமக்³க³த்தா²ய த்³வத்திம்ஸாகாரம் ஸஜ்ஜா²யித்வா ‘‘அஹம் ஏவம் த்³வத்திம்ஸாகாரம் ஸஜ்ஜா²யந்தோ ஓபா⁴ஸமத்தம்பி நிப்³ப³த்தேதும் நாஸக்கி²ம், பு³த்³த⁴ஸாஸனம் அனிய்யானிகம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி தி³ட்டி²விபல்லாஸம் பத்வா காலகிரியம் கத்வா மஹாக³ங்கா³ய நவஉஸபி⁴கோ ஸுஸுமாரபேதோ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தி. ஏகம் ஸமயம் கச்ச²கதித்தே²ன ஸட்டி² பாஸாணத்த²ம்ப⁴ஸகடானி அக³மம்ஸு. ஸோ ஸப்³பே³பி தே கோ³ணே ச பாஸாணே ச கா²தி³. இத³ம் அகுஸலகம்மே வத்து².

ஏதேஹி பன தீஹி முத்தம் அஞ்ஞாணவஸேன கதம் கடத்தா வா பன கம்மம் நாம. தம் யதா² நாம உம்மத்தகேன கி²த்தத³ண்ட³ம் யத்த² வா தத்த² வா க³ச்ச²தி, ஏவமேவ தேஸம் அபா⁴வே யத்த² கத்த²சி விபாகம் தே³தி.

ஜனகம் நாம ஏகம் படிஸந்தி⁴ம் ஜனேத்வா பவத்திம் ந ஜனேதி, பவத்தே அஞ்ஞம் கம்மம் விபாகம் நிப்³ப³த்தேதி. யதா² ஹி மாதா ஜனேதியேவ, தா⁴தியேவ பன ஜக்³க³தி; ஏவமேவம் மாதா விய படிஸந்தி⁴னிப்³ப³த்தகம் ஜனககம்மம், தா⁴தி விய பவத்தே ஸம்பத்தகம்மம். உபத்த²ம்ப⁴கம் நாம குஸலேபி லப்³ப⁴தி அகுஸலேபி. ஏகச்சோ ஹி குஸலம் கத்வா ஸுக³திப⁴வே நிப்³ப³த்ததி. ஸோ தத்த² டி²தோ புனப்புனம் குஸலம் கத்வா தம் கம்மம் உபத்த²ம்பே⁴த்வா அனேகானி வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி ஸுக³திப⁴வஸ்மிம்யேவ விசரதி. ஏகச்சோ அகுஸலம் கத்வா து³க்³க³திப⁴வே நிப்³ப³த்ததி. ஸோ தத்த² டி²தோ புனப்புனம் அகுஸலம் கத்வா தம் கம்மம் உபத்த²ம்பே⁴த்வா ப³ஹூனி வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி து³க்³க³திப⁴வஸ்மிம்யேவ விசரதி.

அபரோ நயோ – ஜனகம் நாம குஸலம்பி ஹோதி அகுஸலம்பி. தம் படிஸந்தி⁴யம்பி பவத்தேபி ரூபாரூபவிபாகக்க²ந்தே⁴ ஜனேதி. உபத்த²ம்ப⁴கம் பன விபாகம் ஜனேதும் ந ஸக்கோதி, அஞ்ஞேன கம்மேன தி³ன்னாய படிஸந்தி⁴யா ஜனிதே விபாகே உப்பஜ்ஜனகஸுக²து³க்க²ம் உபத்த²ம்பே⁴தி, அத்³தா⁴னம் பவத்தேதி. உபபீளகம் நாம அஞ்ஞேன கம்மேன தி³ன்னாய படிஸந்தி⁴யா ஜனிதே விபாகே உப்பஜ்ஜனகஸுக²து³க்க²ம் பீளேதி பா³தே⁴தி, அத்³தா⁴னம் பவத்திதும் ந தே³தி. தத்ராயம் நயோ – குஸலகம்மே விபச்சமானே அகுஸலகம்மம் உபபீளகம் ஹுத்வா தஸ்ஸ விபச்சிதும் ந தே³தி. அகுஸலகம்மே விபச்சமானே குஸலகம்மம் உபபீளகம் ஹுத்வா தஸ்ஸ விபச்சிதும் ந தே³தி. யதா² வட்³ட⁴மானகம் ருக்க²ம் வா க³ச்ச²ம் வா லதம் வா கோசிதே³வ த³ண்டே³ன வா ஸத்தே²ன வா பி⁴ந்தே³ய்ய வா சி²ந்தே³ய்ய வா, அத² ஸோ ருக்கோ² வா க³ச்சோ² வா லதா வா வட்³டி⁴தும் ந ஸக்குணேய்ய; ஏவமேவம் குஸலம் விபச்சமானம் அகுஸலேன உபபீளிதம், அகுஸலம் வா பன விபச்சமானம் குஸலேன உபபீளிதம் விபச்சிதும் ந ஸக்கோதி. தத்த² ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ அகுஸலகம்மம் குஸலம் உபபீளேஸி, சோரகா⁴தகஸ்ஸ குஸலகம்மம் அகுஸலம் உபபீளேஸி.

ராஜக³ஹே கிர வாதகாளகோ பஞ்ஞாஸ வஸ்ஸானி சோரகா⁴தகம்மம் அகாஸி. அத² நம் ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸும் – ‘‘தே³வ, வாதகாளகோ மஹல்லகோ சோரே கா⁴தேதும் ந ஸக்கோதீ’’தி. ‘‘அபனேத² நம் தஸ்மா டா²னந்தராதி. அமச்சா நம் அபனேத்வா அஞ்ஞம் தஸ்மிம் டா²னே ட²பயிம்ஸு. வாதகாளகோபி யாவ தம் கம்மம் அகாஸி, தாவ அஹதவத்தா²னி வா அச்சா²தி³தும் ஸுரபி⁴புப்பா²னி வா பிளந்தி⁴தும் பாயாஸம் வா பு⁴ஞ்ஜிதும் உச்சா²த³னன்ஹாபனம் வா பச்சனுபோ⁴தும் நாலத்த². ஸோ ‘‘தீ³க⁴ரத்தம் மே கிலிட்ட²வேஸேன சரித’’ந்தி ‘‘பாயாஸம் மே பசாஹீ’’தி ப⁴ரியம் ஆணாபேத்வா ந்ஹானீயஸம்பா⁴ரானி கா³ஹாபேத்வா ந்ஹானதித்த²ம் க³ந்த்வா ஸீஸம் ந்ஹத்வா அஹதவத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா க³ந்தே⁴ விலிம்பித்வா புப்பா²னி பிளந்தி⁴த்வா க⁴ரம் ஆக³ச்ச²ந்தோ ஸாரிபுத்தத்தே²ரம் தி³ஸ்வா ‘‘ஸம்கிலிட்ட²கம்மதோ சம்ஹி அபக³தோ, அய்யோ ச மே தி³ட்டோ²’’தி துட்ட²மானஸோ தே²ரம் க⁴ரம் நேத்வா நவஸப்பிஸக்கரசுண்ணாபி⁴ஸங்க²தேன பாயாஸேன பரிவிஸி. தே²ரோ தஸ்ஸ அனுமோத³னமகாஸி. ஸோ அனுமோத³னம் ஸுத்வா அனுலோமிகக²ந்திம் படிலபி⁴த்வா தே²ரம் அனுக³ந்த்வா நிவத்தமானோ அந்தராமக்³கே³ தருணவச்சா²ய கா³வியா மத்³தி³த்வா ஜீவிதக்க²யம் பாபிதோ க³ந்த்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே நிப்³ப³த்தி. பி⁴க்கூ² ததா²க³தம் புச்சி²ம்ஸு – ‘‘ப⁴ந்தே, சோரகா⁴தகோ அஜ்ஜேவ கிலிட்ட²கம்மதோ அபனீதோ, அஜ்ஜேவ காலங்கதோ, கஹம் நு கோ² நிப்³ப³த்தோ’’தி? தாவதிம்ஸப⁴வனே, பி⁴க்க²வேதி. ப⁴ந்தே, சோரகா⁴தகோ தீ³க⁴ரத்தம் புரிஸே கா⁴தேஸி, தும்ஹே ச ஏவம் வதே³த², நத்தி² நு கோ² பாபகம்மஸ்ஸ ப²லந்தி. மா, பி⁴க்க²வே, ஏவம் அவசுத்த², ப³லவகல்யாணமித்தூபனிஸ்ஸயம் லபி⁴த்வா த⁴ம்மஸேனாபதிஸ்ஸ பிண்ட³பாதம் த³த்வா அனுமோத³னம் ஸுத்வா அனுலோமிகக²ந்திம் படிலபி⁴த்வா ஸோ தத்த² நிப்³ப³த்தோதி.

‘‘ஸுபா⁴ஸிதம் ஸுணித்வான, நாக³ரியோ சோரகா⁴தகோ;

அனுலோமக²ந்திம் லத்³தா⁴ன, மோத³தீ திதி³வம் க³தோ’’தி.

உபகா⁴தகம் பன ஸயம் குஸலம்பி அகுஸலம்பி ஸமானம் அஞ்ஞம் து³ப்³ப³லகம்மம் கா⁴தேத்வா தஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸம் கரோதி. ஏவம் பன கம்மேன கதே ஓகாஸே தம் விபாகம் உப்பன்னம் நாம வுச்சதி. உபச்சே²த³கந்திபி ஏதஸ்ஸேவ நாமம். தத்ராயம் நயோ – குஸலகம்மஸ்ஸ விபச்சனகாலே ஏகம் அகுஸலகம்மம் உட்டா²ய தம் கம்மம் சி²ந்தி³த்வா பாதேதி. அகுஸலகம்மஸ்ஸபி விபச்சனகாலே ஏகம் குஸலகம்மம் உட்டா²ய தம் கம்மம் சி²ந்தி³த்வா பாதேதி. இத³ம் உபச்சே²த³கம் நாம. தத்த² அஜாதஸத்துனோ கம்மம் குஸலச்சே²த³கம் அஹோஸி, அங்கு³லிமாலத்தே²ரஸ்ஸ அகுஸலச்சே²த³கந்தி. ஏவம் ஸுத்தந்திகபரியாயேன ஏகாத³ஸ கம்மானி விப⁴த்தானி.

அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன பன ஸோளஸ கம்மானி விப⁴த்தானி, ஸேய்யதி²த³ம் – ‘‘அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி க³திஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி, அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி உபதி⁴ஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி, அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி காலஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி, அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி பயோக³ஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி க³திவிபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி, உபதி⁴விபத்திம், காலவிபத்திம், பயோக³விபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி க³திவிபத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி, உபதி⁴விபத்தி, காலவிபத்தி, பயோக³விபத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி க³திஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி, உபதி⁴ஸம்பத்திம், காலஸம்பத்திம், பயோக³ஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தீ’’தி (விப⁴. 810).

தத்த² பாபகானீதி லாமகானி. கம்மஸமாதா³னானீதி கம்மக்³க³ஹணானி. க³ஹிதஸமாதி³ன்னானம் கம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். க³திஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தீதிஆதீ³ஸு அனிட்டா²ரம்மணானுப⁴வனாரஹே கம்மே விஜ்ஜமானேயேவ ஸுக³திப⁴வே நிப்³ப³த்தஸ்ஸ தம் கம்மம் க³திஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம. க³திஸம்பத்தியா பதிபா³ஹிதம் ஹுத்வா ந விபச்சதீதி அத்தோ². யோ பன பாபகம்மேன தா³ஸியா வா கம்மகாரியா வா குச்சி²யம் நிப்³ப³த்தித்வா உபதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, அத்தபா⁴வஸமித்³தி⁴யம் திட்ட²தி. அத²ஸ்ஸ ஸாமிகா தஸ்ஸ ரூபஸம்பத்திம் தி³ஸ்வா ‘‘நாயம் கிலிட்ட²கம்மஸ்ஸானுச்ச²விகோ’’தி சித்தம் உப்பாதே³த்வா அத்தனோ ஜாதபுத்தம் விய ப⁴ண்டா³கா³ரிகாதி³ட்டா²னேஸு ட²பேத்வா ஸம்பத்திம் யோஜேத்வா பரிஹரந்தி. ஏவரூபஸ்ஸ கம்மம் உபதி⁴ஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம. யோ பன பட²மகப்பிககாலஸதி³ஸே ஸுலப⁴ஸம்பன்னரஸபோ⁴ஜனே ஸுபி⁴க்க²காலே நிப்³ப³த்ததி, தஸ்ஸ விஜ்ஜமானம்பி பாபகம்மம் காலஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம. யோ பன ஸம்மாபயோக³ம் நிஸ்ஸாய ஜீவதி, உபஸங்கமிதப்³ப³யுத்தகாலே உபஸங்கமதி, படிக்கமிதப்³ப³யுத்தகாலே படிக்கமதி, பலாயிதப்³ப³யுத்தகாலே பலாயதி. லஞ்ஜதா³னயுத்தகாலே லஞ்ஜம் தே³தி, சோரிகயுத்தகாலே சோரிகம் கரோதி, ஏவரூபஸ்ஸ பாபகம்மம் பயோக³ஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம.

து³க்³க³திப⁴வே நிப்³ப³த்தஸ்ஸ பன பாபகம்மம் க³திவிபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம. யோ பன தா³ஸியா வா கம்மகாரியா வா குச்சி²ஸ்மிம் நிப்³ப³த்தோ து³ப்³ப³ண்ணோ ஹோதி து³ஸ்ஸண்டா²னோ, ‘‘யக்கோ² நு கோ² மனுஸ்ஸோ நு கோ²’’தி விமதிம் உப்பாதே³தி. ஸோ ஸசே புரிஸோ ஹோதி, அத² நம் ‘‘நாயம் அஞ்ஞஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ அனுச்ச²விகோ’’தி ஹத்தி²ம் வா ரக்கா²பேந்தி அஸ்ஸம் வா கோ³ணே வா, திணகட்டா²தீ³னி வா ஆஹராபேந்தி, கே²ளஸரகம் வா க³ண்ஹாபேந்தி. ஸசே இத்தீ² ஹோதி, அத² நம் ஹத்தி²அஸ்ஸாதீ³னம் ப⁴த்தமாஸாதீ³னி வா பசாபேந்தி, கசவரம் வா ச²ட்³டா³பேந்தி, அஞ்ஞம் வா பன ஜிகு³ச்ச²னீயகம்மம் காரேந்தி. ஏவரூபஸ்ஸ பாபகம்மம் உபதி⁴விபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம. யோ பன து³ப்³பி⁴க்க²காலே வா பரிஹீனஸம்பத்திகாலே வா அந்தரகப்பே வா நிப்³ப³த்ததி, தஸ்ஸ பாபகம்மம் காலவிபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம. யோ பன பயோக³ம் ஸம்பாதே³தும் ந ஜானாதி, உபஸங்கமிதப்³ப³யுத்தகாலே உபஸங்கமிதும் ந ஜானாதி…பே… சோரிகயுத்தகாலே சோரிகம் காதும் ந ஜானாதி, தஸ்ஸ பாபகம்மம் பயோக³விபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம.

யோ பன இட்டா²ரம்மணானுப⁴வனாரஹே கம்மே விஜ்ஜமானேயேவ க³ந்த்வா து³க்³க³திப⁴வே நிப்³ப³த்ததி, தஸ்ஸ தம் கம்மம் க³திவிபத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம. யோ பன புஞ்ஞானுபா⁴வேன ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³னம் கே³ஹே நிப்³ப³த்தித்வா காணோ வா ஹோதி குணீ வா க²ஞ்ஜோ வா பக்க²ஹதோ வா, தஸ்ஸ ஓபரஜ்ஜஸேனாபதிப⁴ண்டா³கா³ரிகட்டா²னாதீ³னி ந அனுச்ச²விகானீதி ந தே³ந்தி. இச்சஸ்ஸ தம் புஞ்ஞம் உபதி⁴விபத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம. யோ பன து³ப்³பி⁴க்க²காலே வா பரிஹீனஸம்பத்திகாலே வா அந்தரகப்பே வா மனுஸ்ஸேஸு நிப்³ப³த்ததி, தஸ்ஸ தம் கல்யாணகம்மம் காலவிபத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம. யோ ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ பயோக³ம் ஸம்பாதே³தும் ந ஜானாதி, தஸ்ஸ கல்யாணகம்மம் பயோக³விபத்திபடிபா³ள்ஹம் ந விபச்சதி நாம.

கல்யாணகம்மேன பன ஸுக³திப⁴வே நிப்³ப³த்தஸ்ஸ தம் கம்மம் க³திஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம. ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³னம் குலே நிப்³ப³த்தித்வா உபதி⁴ஸம்பத்திம் பத்தஸ்ஸ அத்தபா⁴வஸமித்³தி⁴யம் டி²தஸ்ஸ தே³வனக³ரே ஸமுஸ்ஸிதரதனதோரணஸதி³ஸம் அத்தபா⁴வம் தி³ஸ்வா ‘‘இமஸ்ஸ ஓபரஜ்ஜஸேனாபதிப⁴ண்டா³கா³ரிகட்டா²னாதீ³னி அனுச்ச²விகானீ’’தி த³ஹரஸ்ஸேவ ஸதோ தானி டா²னந்தரானி தே³ந்தி, ஏவரூபஸ்ஸ கல்யாணகம்மம் உபதி⁴ஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம. யோ பட²மகப்பிகேஸு வா ஸுலப⁴ன்னபானகாலே வா நிப்³ப³த்ததி, தஸ்ஸ கல்யாணகம்மம் காலஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம. யோ வுத்தனயேனேவ பயோக³ம் ஸம்பாதே³தும் ஜானாதி, தஸ்ஸ கம்மம் பயோக³ஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சதி நாம. ஏவம் அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன ஸோளஸ கம்மானி விப⁴த்தானி.

அபரானிபி படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பரியாயேன த்³வாத³ஸ கம்மானி விப⁴த்தானி. ஸேய்யதி²த³ம் – ‘‘அஹோஸி கம்மம் அஹோஸி கம்மவிபாகோ, அஹோஸி கம்மம் நாஹோஸி கம்மவிபாகோ, அஹோஸி கம்மம் அத்தி² கம்மவிபாகோ, அஹோஸி கம்மம் நத்தி² கம்மவிபாகோ, அஹோஸி கம்மம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ, அஹோஸி கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ, அத்தி² கம்மம் அத்தி² கம்மவிபாகோ, அத்தி² கம்மம் நத்தி² கம்மவிபாகோ, அத்தி² கம்மம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ, அத்தி² கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ, ப⁴விஸ்ஸதி கம்மம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ, ப⁴விஸ்ஸதி கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ’’தி (படி. ம. 1.234).

தத்த² யம் கம்மம் அதீதே ஆயூஹிதம் அதீதேயேவ விபாகவாரம் லபி⁴, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ஜனேஸி, ரூபஜனகம் ரூபம், தம் அஹோஸி கம்மம் அஹோஸி கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் பன விபாகவாரம் ந லபி⁴, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் வா ரூபம் ஜனேதும் நாஸக்கி², தம் அஹோஸி கம்மம் நாஹோஸி கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் பன அதீதே ஆயூஹிதம் ஏதரஹி லத்³த⁴விபாகவாரம் படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ஜனேத்வா ரூபஜனகம் ரூபம் ஜனேத்வா டி²தம், தம் அஹோஸி கம்மம் அத்தி² கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் அலத்³த⁴விபாகவாரம் படிஸந்தி⁴ஜனகம் வா படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் வா ரூபம் ஜனேதும் நாஸக்கி², தம் அஹோஸி கம்மம் நத்தி² கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் பன அதீதே ஆயூஹிதம் அனாக³தே விபாகவாரம் லபி⁴ஸ்ஸதி, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் ரூபம் ஜனேதும் ஸக்கி²ஸ்ஸதி, தம் அஹோஸி கம்மம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் அனாக³தே விபாகவாரம் ந லபி⁴ஸ்ஸதி, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் வா ரூபம் ஜனேதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி, தம் அஹோஸி கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோதி வுத்தம்.

யம் பன ஏதரஹி ஆயூஹிதம் ஏதரஹியேவ விபாகவாரம் லப⁴தி, தம் அத்தி² கம்மம் அத்தி² கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் பன ஏதரஹி விபாகவாரம் ந லப⁴தி, தம் அத்தி² கம்மம் நத்தி² கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் பன ஏதரஹி ஆயூஹிதம் அனாக³தே விபாகவாரம் லபி⁴ஸ்ஸதி, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் ரூபம் ஜனேதும் ஸக்கி²ஸ்ஸதி, தம் அத்தி² கம்மம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் பன விபாகவாரம் ந லபி⁴ஸ்ஸதி, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் வா ரூபம் ஜனேதும் ஸக்கி²ஸ்ஸதி, தம் அத்தி² கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோதி வுத்தம்.

யம் பனானாக³தே ஆயூஹிஸ்ஸதி, அனாக³தேயேவ விபாகவாரம் லபி⁴ஸ்ஸதி, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் வா ரூபம் ஜனேஸ்ஸதி, தம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோதி வுத்தம். யம் பன விபாகவாரம் ந லபி⁴ஸ்ஸதி, படிஸந்தி⁴ஜனகம் படிஸந்தி⁴ம் ரூபஜனகம் வா ரூபம் ஜனேதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி, தம் ப⁴விஸ்ஸதி கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோதி வுத்தம். ஏவம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பரியாயேன த்³வாத³ஸ கம்மானி விப⁴த்தானி.

இதி இமானி சேவ த்³வாத³ஸ அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன விப⁴த்தானி ச ஸோளஸ கம்மானி அத்தனோ டா²னா ஓஸக்கித்வா ஸுத்தந்திகபரியாயேன வுத்தானி ஏகாத³ஸ கம்மானியேவ ப⁴வந்தி. தானிபி ததோ ஓஸக்கித்வா தீணியேவ கம்மானி ஹோந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம், உபபஜ்ஜவேத³னீயம், அபரபரியாயவேத³னீயந்தி. தேஸம் ஸங்கமனம் நத்தி², யதா²டா²னேயேவ திட்ட²ந்தி. யதி³ ஹி தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் கம்மம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம் வா அபரபரியாயவேத³னீயம் வா ப⁴வேய்ய, ‘‘தி³ட்டே² வா த⁴ம்மே’’தி ஸத்தா² ந வதே³ய்ய. ஸசேபி உபபஜ்ஜவேத³னீயம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் வா அபரபரியாயவேத³னீயம் வா ப⁴வேய்ய, ‘‘உபபஜ்ஜ வா’’தி ஸத்தா² ந வதே³ய்ய. அதா²பி அபரபரியாயவேத³னீயம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் வா உபபஜ்ஜவேத³னீயம் வா ப⁴வேய்ய, ‘‘அபரே வா பரியாயே’’தி ஸத்தா² ந வதே³ய்ய.

ஸுக்கபக்கே²பி இமினாவ நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஏத்த² பன லோபே⁴ விக³தேதி லோபே⁴ அபக³தே நிருத்³தே⁴. தாலவத்து²கதந்தி தாலவத்து² விய கதம், மத்த²கச்சி²ன்னதாலோ விய புன அவிருள்ஹிஸபா⁴வம் கதந்தி அத்தோ². அனபா⁴வம் கதந்தி அனுஅபா⁴வம் கதம், யதா² புன நுப்பஜ்ஜதி, ஏவம் கதந்தி அத்தோ². ஏவஸ்ஸூதி ஏவம் ப⁴வேய்யும். ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² பீ³ஜானி விய குஸலாகுஸலம் கம்மம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், தானி அக்³கி³னா ட³ஹனபுரிஸோ விய யோகா³வசரோ, அக்³கி³ விய மக்³க³ஞாணம், அக்³கி³ம் த³த்வா பீ³ஜானம் ட³ஹனகாலோ விய மக்³க³ஞாணேன கிலேஸானம் த³ட்³ட⁴காலோ, மஸிகதகாலோ விய பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் சி²ன்னமூலகே கத்வா ட²பிதகாலோ, மஹாவாதே ஓபுனித்வா நதி³யா வா பவாஹேத்வா அப்பவத்திகதகாலோ விய உபாதி³ன்னகஸந்தானஸ்ஸ நிரோதே⁴ன சி²ன்னமூலகானம் பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் அப்படிஸந்தி⁴கபா⁴வேன நிருஜ்ஜி²த்வா புன ப⁴வஸ்மிம் படிஸந்தி⁴ம் அக்³க³ஹிதகாலோ வேதி³தப்³போ³.

மோஹஜஞ்சாபவித்³த³ஸூதி மோஹஜஞ்சாபி அவித்³த³ஸு. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யம் ஸோ அவிதூ³ அந்த⁴பா³லோ லோப⁴ஜஞ்ச தோ³ஸஜஞ்ச மோஹஜஞ்சாதி கம்மம் கரோதி, ஏவம் கரோந்தேன யம் தேன பகதம் கம்மம் அப்பம் வா யதி³ வா ப³ஹும். இதே⁴வ தம் வேத³னியந்தி தம் கம்மம் தேன பா³லேன இத⁴ ஸகே அத்தபா⁴வேயேவ வேத³னீயம், தஸ்ஸேவ தம் அத்தபா⁴வே விபச்சதீதி அத்தோ². வத்து²ம் அஞ்ஞம் ந விஜ்ஜதீதி தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ விபச்சனத்தா²ய அஞ்ஞம் வத்து² நத்தி². ந ஹி அஞ்ஞேன கதம் கம்மம் அஞ்ஞஸ்ஸ அத்தபா⁴வே விபச்சதி. தஸ்மா லோப⁴ஞ்ச தோ³ஸஞ்ச, மோஹஜஞ்சாபி வித்³த³ஸூதி தஸ்மா யோ விதூ³ மேதா⁴வீ பண்டி³தோ தம் லோப⁴ஜாதி³பே⁴த³ம் கம்மம் ந கரோதி, ஸோ விஜ்ஜம் உப்பாத³யம் பி⁴க்கு², ஸப்³பா³ து³க்³க³தியோ ஜஹே, அரஹத்தமக்³க³விஜ்ஜம் உப்பாதே³த்வா தம் வா பன விஜ்ஜம் உப்பாதே³ந்தோ ஸப்³பா³ து³க்³க³தியோ ஜஹதி. தே³ஸனாஸீஸமேவேதம், ஸுக³தியோபி பன ஸோ கீ²ணாஸவோ ஜஹதியேவ. யம்பி சேதம் ‘‘தஸ்மா லோப⁴ஞ்ச தோ³ஸஞ்சா’’தி வுத்தம், ஏத்தா²பி லோப⁴தோ³ஸஸீஸேன லோப⁴ஜஞ்ச தோ³ஸஜஞ்ச கம்மமேவ நித்³தி³ட்ட²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் ஸுத்தந்தேஸுபி கா³தா²யபி வட்டவிவட்டமேவ கதி²தந்தி.