8. அட்ட²கனித்³தே³ஸோ

(1) அட்ட² கிலேஸவத்தூ²னி

952. தத்த² கதமானி அட்ட² கிலேஸவத்தூ²னி? லோபோ⁴, தோ³ஸோ, மோஹோ, மானோ, தி³ட்டி², விசிகிச்சா², தி²னம், உத்³த⁴ச்சம் – இமானி அட்ட² கிலேஸவத்தூ²னி.

(2) அட்ட² குஸீதவத்தூ²னி

953. தத்த² கதமானி அட்ட² குஸீதவத்தூ²னி?

(க) இத⁴ பி⁴க்கு²னா கம்மம் காதப்³ப³ம் ஹோதி. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘கம்மம் கோ² மே காதப்³ப³ம் ப⁴விஸ்ஸதி. கம்மம் கோ² பன மே கரோந்தஸ்ஸ காயோ கிலமிஸ்ஸதி. ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் பட²மம் குஸீதவத்து².

(க²) புன சபரம் பி⁴க்கு²னா கம்மம் கதம் ஹோதி. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அஹம் கோ² கம்மம் அகாஸிம். கம்மம் கோ² பன மே கரோந்தஸ்ஸ காயோ கிலந்தோ. ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் து³தியம் குஸீதவத்து².

(க³) புன சபரம் பி⁴க்கு²னா மக்³கோ³ க³ந்தப்³போ³ ஹோதி. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘மக்³கோ³ கோ² மே க³ந்தப்³போ³ ப⁴விஸ்ஸதி. மக்³க³ம் கோ² பன மே க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ காயோ கிலமிஸ்ஸதி. ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் ததியம் குஸீதவத்து².

(க⁴) புன சபரம் பி⁴க்கு²னா மக்³கோ³ க³தோ ஹோதி. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அஹம் கோ² மக்³க³ம் அக³மாஸிம். மக்³க³ம் கோ² பன மே க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ காயோ கிலந்தோ. ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் சதுத்த²ம் குஸீதவத்து².

(ங) புன சபரம் பி⁴க்கு² கா³மம் வா நிக³மம் வா பிண்டா³ய சரந்தோ ந லப⁴தி லூக²ஸ்ஸ வா பணீதஸ்ஸ வா போ⁴ஜனஸ்ஸ யாவத³த்த²ம் பாரிபூரிம். தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அஹம் கோ² கா³மம் வா நிக³மம் வா பிண்டா³ய சரந்தோ நாலத்த²ம் லூக²ஸ்ஸ வா பணீதஸ்ஸ வா போ⁴ஜனஸ்ஸ யாவத³த்த²ம் பாரிபூரிம். தஸ்ஸ மே காயோ கிலந்தோ அகம்மஞ்ஞோ. ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் பஞ்சமம் குஸீதவத்து².

(ச) புன சபரம் பி⁴க்கு² கா³மம் வா நிக³மம் வா பிண்டா³ய சரந்தோ லப⁴தி லூக²ஸ்ஸ வா பணீதஸ்ஸ வா போ⁴ஜனஸ்ஸ யாவத³த்த²ம் பாரிபூரிம். தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அஹம் கோ² கா³மம் வா நிக³மம் வா பிண்டா³ய சரந்தோ அலத்த²ம் லூக²ஸ்ஸ வா பணீதஸ்ஸ வா போ⁴ஜனஸ்ஸ யாவத³த்த²ம் பாரிபூரிம். தஸ்ஸ மே காயோ கிலந்தோ அகம்மஞ்ஞோ மாஸாசிதம் மஞ்ஞே. ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் ச²ட்ட²ம் குஸீதவத்து².

(ச²) புன சபரம் பி⁴க்கு²னோ உப்பன்னோ ஹோதி அப்பமத்தகோ ஆபா³தோ⁴. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘உப்பன்னோ கோ² மே அயம் அப்பமத்தகோ ஆபா³தோ⁴. அத்தி² கப்போ நிபஜ்ஜிதும். ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் ஸத்தமம் குஸீதவத்து².

(ஜ) புன சபரம் பி⁴க்கு² கி³லானா வுட்டி²தோ [கி³லானவுட்டி²தோ (ஸத்³த³னீபி⁴) அ. நி. 6.16 பாளியா டீகா பஸ்ஸிதப்³பா³] ஹோதி அசிரவுட்டி²தோ கே³லஞ்ஞா. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘அஹம் கோ² கி³லானா வுட்டி²தோ அசிரவுட்டி²தோ கே³லஞ்ஞா. தஸ்ஸ மே காயோ து³ப்³ப³லோ அகம்மஞ்ஞோ. ஹந்தா³ஹம் நிபஜ்ஜாமீ’’தி. ஸோ நிபஜ்ஜதி; ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. இத³ம் அட்ட²மம் குஸீதவத்து². இமானி அட்ட² குஸீதவத்தூ²னி.

(3) அட்ட²ஸு லோகத⁴ம்மேஸு சித்தஸ்ஸ படிகா⁴தோ

954. தத்த² கதமேஸு அட்ட²ஸு லோகத⁴ம்மேஸு சித்தஸ்ஸ படிகா⁴தோ? லாபே⁴ ஸாராகோ³, அலாபே⁴ படிவிரோதோ⁴, யஸே ஸாராகோ³, அயஸே படிவிரோதோ⁴, பஸம்ஸாய ஸாராகோ³, நிந்தா³ய படிவிரோதோ⁴, ஸுகே² ஸாராகோ³, து³க்கே² படிவிரோதோ⁴ – இமேஸு அட்ட²ஸு லோகத⁴ம்மேஸு சித்தஸ்ஸ படிகா⁴தோ.

(4) அட்ட²அனரியவோஹாரா

955. தத்த² கதமே அட்ட² அனரியவோஹாரா? அதி³ட்டே² தி³ட்ட²வாதி³தா, அஸ்ஸுதே ஸுதவாதி³தா, அமுதே முதவாதி³தா, அவிஞ்ஞாதே விஞ்ஞாதவாதி³தா, தி³ட்டே² அதி³ட்ட²வாதி³தா, ஸுதே அஸ்ஸுதவாதி³தா, முதே அமுதவாதி³தா, விஞ்ஞாதே அவிஞ்ஞாதவாதி³தா – இமே அட்ட² அனரியவோஹாரா.

(5) அட்ட² மிச்ச²த்தா

956. தத்த² கதமே அட்ட² மிச்ச²த்தா? மிச்சா²தி³ட்டி², மிச்சா²ஸங்கப்போ, மிச்சா²வாசா, மிச்சா²கம்மந்தோ, மிச்சா²ஆஜீவோ, மிச்சா²வாயாமோ, மிச்சா²ஸதி, மிச்சா²ஸமாதி⁴ – இமே அட்ட² மிச்ச²த்தா.

(6) அட்ட² புரிஸதோ³ஸா

957. தத்த² கதமே அட்ட² புரிஸதோ³ஸா? (க) இத⁴ பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ [சோதி³யமானோ (ஸீ. ஸ்யா.) அ. நி. 8.14] ‘‘ந ஸராமி ந ஸராமீ’’தி அஸ்ஸதியாவ நிப்³பே³டே²தி. அயம் பட²மோ புரிஸதோ³ஸோ.

(க²) புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ சோத³கம்யேவ படிப்ப²ரதி – ‘‘கிம் நு கோ² துய்ஹம் பா³லஸ்ஸ அப்³யத்தஸ்ஸ ப⁴ணிதேன! த்வம்பி நாம மம் ப⁴ணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞஸீ’’தி! அயம் து³தியோ புரிஸதோ³ஸோ.

(க³) புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ சோத³கம்யேவ [சோத³கஸ்ஸேவ (ஸ்யா.) அ. நி. 8.14] பச்சாரோபேதி – ‘‘த்வம்பி கோ²ஸி இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் ஆபன்னோ. த்வம் தாவ பட²மம் படிகரோஹீ’’தி. அயம் ததியோ புரிஸதோ³ஸோ.

(க⁴) புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ அஞ்ஞேனாஞ்ஞம் படிசரதி, ப³ஹித்³தா⁴ கத²ம் அபனாமேதி, கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. அயம் சதுத்தோ² புரிஸதோ³ஸோ.

(ங) புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² பா³ஹாவிக்கே²பகம் ப⁴ணதி. அயம் பஞ்சமோ புரிஸதோ³ஸோ.

(ச) புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ அனாதி³யித்வா ஸங்க⁴ம், அனாதி³யித்வா சோத³கம், ஸாபத்திகோவ [ஆபத்திகோவ (க.) அ. நி. 8.14] யேனகாமம் பக்கமதி. அயம் ச²ட்டோ² புரிஸதோ³ஸோ.

(ச²) புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ‘‘நேவாஹம் ஆபன்னோம்ஹி, ந பனாஹம் அனாபன்னோம்ஹீ’’தி துண்ஹீபூ⁴தோ ஸங்க⁴ம் விஹேஸேதி. அயம் ஸத்தமோ புரிஸதோ³ஸோ.

(ஜ) புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ஏவமாஹ – ‘‘கிம் நு கோ² தும்ஹே ஆயஸ்மந்தோ அதிபா³ள்ஹம் மயி ப்³யாவடா. இதா³னாஹம் ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்திஸ்ஸாமீ’’தி. ஸோ ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்தித்வா ஏவமாஹ – ‘‘இதா³னி கோ² தும்ஹே ஆயஸ்மந்தோ அத்தமனா ஹோதா²’’தி. அயம் அட்ட²மோ புரிஸதோ³ஸோ. இமே அட்ட² புரிஸதோ³ஸா.

(7) அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³

958. தத்த² கதமே அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³? ‘‘ரூபீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – அஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; அரூபீ அத்தா…பே… ரூபீ ச அரூபீ ச…பே… நேவரூபீனாரூபீ…பே… ‘‘அந்தவா அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – அஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘அனந்தவா அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – அஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘அந்தவா ச அனந்தவா ச அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – அஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘நேவந்தவா நானந்தவா அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – அஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி. இமே அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³.

(8) அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³

959. தத்த² கதமே அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³? ‘‘ரூபீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘அரூபீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘ரூபீ ச அரூபீ ச அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘நேவரூபீனாரூபீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘அந்தவா அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘அனந்தவா அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘அந்தவா ச அனந்தவா ச அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி; ‘‘நேவந்தவா நானந்தவா அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி – நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி நம் பஞ்ஞபேந்தி. இமே அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³.

அட்ட²கம்.