8. ஆரஞ்ஞிகங்க³கதா²வண்ணனா
31. கா³மந்தஸேனாஸனம் பஹாய அரஞ்ஞே அருணம் உட்டா²பேதப்³ப³ந்தி ஏத்த² கா³மந்தம், அரஞ்ஞஞ்ச ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² ஸத்³தி⁴ம் உபசாரேனா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² கா³மபரியாபன்னத்தா கா³மந்தஸேனாஸனஸ்ஸ ‘‘கா³மோயேவ கா³மந்தஸேனாஸன’’ந்தி வுத்தம். யோ கோசி ஸத்தோ²பி கா³மோ நாமாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இந்த³கீ²லாதி உம்மாரா. தஸ்ஸாதி லேட்³டு³பாதஸ்ஸ. வினயபரியாயேன அரஞ்ஞலக்க²ணம் அதி³ன்னாதா³னபாராஜிகே (பாரா. 92) ஆக³தம். தத்த² ஹி ‘‘கா³மா வா அரஞ்ஞா வா’’தி அனவஸேஸதோ அவஹாரட்டா²னபரிக்³க³ஹே தது³ப⁴யம் அஸங்கரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ட²பேத்வா கா³மஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். கா³மூபசாரோ ஹி லோகே கா³மஸங்க²மேவ க³ச்ச²தீதி. நிப்பரியாயதோ பன கா³மவினிமுத்தம் டா²னம் அரஞ்ஞமேவ ஹோதீதி அபி⁴த⁴ம்மே (விப⁴. 529) கா³மா ‘‘நிக்க²மித்வா ப³ஹி இந்த³கீ²லா, ஸப்³ப³மேதம் அரஞ்ஞ’’ந்தி வுத்தம். ஸுத்தந்திகபரியாயேன ஆரஞ்ஞகஸிக்கா²பதே³ (பாரா. 654) ‘‘பஞ்சத⁴னுஸதிகம் பச்சி²ம’’ந்தி ஆக³தம் ஆரஞ்ஞிகம் பி⁴க்கு²ம் ஸந்தா⁴ய. ந ஹி ஸோ வினயபரியாயிகே ‘‘அரஞ்ஞே வஸனதோ ஆரஞ்ஞிகோ பந்தஸேனாஸனோ’’தி ஸுத்தே வுத்தோ. அயஞ்ச ஸுத்தஸம்வண்ணனாதி இத⁴ ஸப்³ப³த்த² ஸுத்தந்தகதா²வ பமாணம். தஸ்மா தத்த² ஆக³தமேவ லக்க²ணம் க³ஹேதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தம் ஆரோபிதேன ஆசரியத⁴னுனா’’திஆதி³னா மினனவிதி⁴ம் ஆஹ. தேனேவ ஹி மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²னயோவ (ம. நி. அட்ட². 1.296) இத³மேத்த² பமாணந்தி ச வுத்தோ.
ததோ ததோ மக்³க³ந்தி தத்த² தத்த² கு²த்³த³கமக்³க³ம் பித³ஹதி. து⁴தங்க³ஸுத்³தி⁴கேன து⁴தங்க³ஸோத⁴னபஸுதேன. யதா²பரிச்சி²ன்னே காலேதி உக்கட்ட²ஸ்ஸ தயோபி உதூ, மஜ்ஜி²மஸ்ஸ த்³வே, முது³கஸ்ஸ ஏகோ உது. தத்த²பி து⁴தங்க³ம் ந பி⁴ஜ்ஜதி ஸஉஸ்ஸாஹத்தா. நிபஜ்ஜித்வா க³மிஸ்ஸாமாதி சித்தஸ்ஸ ஸிதி²லபா⁴வேன து⁴தங்க³ம் பி⁴ஜ்ஜதீதி வுத்தம். அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் மனஸி கரோந்தோதி ‘‘அஹம் விவேகவாஸம் வஸிஸ்ஸாமி, யதா²லத்³தோ⁴வ காயவிவேகோ ஸாத்த²கோ காதப்³போ³’’தி மனஸிகாரஸப்³பா⁴வதோ ‘‘ப⁴ப்³போ³…பே… ரக்கி²து’’ந்தி வுத்தம். அஸ்ஸ ஆரஞ்ஞிகஸ்ஸ சித்தம் ந விக்கி²பந்தி ஆபாத²மனுபக³மனதோ. விக³தஸந்தாஸோ ஹோதி விவேகபரிசயதோ. ஜீவிதனிகந்திம் ஜஹதி ப³ஹுபரிஸ்ஸயே அரஞ்ஞே நிவாஸேனேவ மரணப⁴யஸ்ஸ தூ³ரீகரணதோ. பவிவேகஸுக²ரஸம் அஸ்ஸாதே³தி அனுப⁴வதி ஜனஸம்ஸக்³கா³பா⁴வதோ. ஆராத⁴யந்தோதி அனுனயந்தோ. யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபத்தியா விவேகஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ ஆரஞ்ஞிகங்க³யோகி³னோ வாஹனஸதி³ஸந்தி கத்வா வுத்தம் ‘‘அவஸேஸது⁴தாயுதோ⁴’’தி, அவஸிட்ட²து⁴தத⁴ம்மாயுதோ⁴தி அத்தோ².
இதி ஆரஞ்ஞிகங்க³கதா²வண்ணனா.