2. து⁴தங்க³னித்³தே³ஸவண்ணனா

22. அப்பா இச்சா² ஏதஸ்ஸாதி அப்பிச்சோ², பச்சயகே³த⁴ரஹிதோ. தஸ்ஸ பா⁴வோ அப்பிச்ச²தா, அலோப⁴ஜ்ஜா²ஸயதாதி அத்தோ². ஸமம் துட்டி², ஸந்தேன, ஸகேன வா துட்டி² ஸந்துட்டி², ஸந்துட்டி² ஏவ ஸந்துட்டி²தா, அஞ்ஞம் அபத்தே²த்வா யதா²லத்³தே⁴ஹி இதரீதரேஹி பச்சயேஹி பரிதுஸ்ஸனா. ஸந்துட்டி²தாதீ³ஹீதி த-காரோ வா பத³ஸந்தி⁴கரோ. ‘‘ஸந்துட்டி²ஆதீ³ஹீ’’தி வா பாடோ². தே கு³ணேதி தே ஸீலவோதா³னஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தே அப்பிச்ச²தாதி³கு³ணே. ஸம்பாதே³துந்தி ஸம்பன்னே காதும். தே ஹி ஸீலவிஸுத்³தி⁴யா படிலத்³த⁴மத்தா ஹுத்வா து⁴தத⁴ம்மேஹி ஸம்பன்னதரா ஹோந்தி. து⁴தங்க³ஸமாதா³னந்தி கிலேஸானம் து⁴னனகஅங்கா³னம் வித்³த⁴ம்ஸனகாரணானம் ஸம்மதே³வ ஆதா³னம். ஏவந்தி ஏவம் ஸந்தே, து⁴தங்க³ஸமாதா³னே கதேதி அத்தோ². அஸ்ஸ யோகி³னோ. ஸல்லேகோ² கிலேஸானம் ஸம்மதே³வ லிக²னா சே²த³னா தனுகரணம். பவிவேகோ சித்தவிவேகஸ்ஸ உபாயபூ⁴தா விவேகட்ட²காயதா. அபசயோ யதா² படிபஜ்ஜனதோ கிலேஸா நம் அபசினந்தி ந ஆசினந்தி, ததா² படிபஜ்ஜனா. வீரியாரம்போ⁴ அனுப்பன்னானம் பாபத⁴ம்மானம் அனுப்பாத³னாதி³வஸேன ஆரத்³த⁴வீரியதா. ஸுப⁴ரதா யதா²வுத்தஅப்பிச்ச²பா⁴வாதி³ஸித்³தா⁴ உபட்ட²கானம் ஸுக²ப⁴ரணீயதா ஸுபோஸதா. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அப்பகிச்சதாஸல்லஹுகவுத்திஆதி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸீலஞ்சேவ யதா²ஸமாதி³ன்னம் படிபக்க²த⁴ம்மானம் தூ³ரீபா⁴வேன ஸுபரிஸுத்³த⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி. வதானி ச து⁴தத⁴ம்மா ச ஸம்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி ஸம்பன்னா ப⁴விஸ்ஸந்தி, நிப்ப²ஜ்ஜிஸ்ஸந்தி வா. யா தி²ரபூ⁴தா இதரீதரசீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனஸந்துட்டி² போராணானம் பு³த்³தா⁴தீ³னம் அரியானம் பவேணிபா⁴வேன டி²தா, தத்த² பதிட்டி²தபா⁴வம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘போராணே அரியவம்ஸத்தயே பதிட்டா²யா’’தி. பா⁴வனா ஆரமிதப்³ப³ட்டே²ன ஆராமோ ஏதஸ்ஸாதி பா⁴வனாராமோ, தப்³பா⁴வோ பா⁴வனாராமதா, ஸமத²விபஸ்ஸனாபா⁴வனாஸு யுத்தப்பயுத்ததா. யஸ்மா அதி⁴க³மாரஹோ ப⁴விஸ்ஸதி, தஸ்மாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

லாப⁴ஸக்காராதி³ தண்ஹாய ஆமஸிதப்³ப³தோ, லோகபரியாபன்னதாய ச லோகாமிஸம். நிப்³பா³னாதி⁴க³மஸ்ஸ அனுலோமதோ அனுலோமபடிபதா³ விபஸ்ஸனாபா⁴வனா. அத்த²தோதி வசனத்த²தோ. பபே⁴த³தோதி விபா⁴க³தோ. பே⁴த³தோதி வினாஸதோ. து⁴தாதீ³னந்தி து⁴தது⁴தவாத³து⁴தத⁴ம்மது⁴தங்கா³னம். ஸமாஸப்³யாஸதோதி ஸங்கே²பவித்தா²ரதோ.

23. ரதி²காதி ரச்சா². ஸங்காரகூடாதீ³னந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம். அப்³பு⁴க்³க³தட்டே²னாதி உஸ்ஸிதட்டே²ன. ‘‘நதி³யா கூல’’ந்திஆதீ³ஸு விய ஸமுஸ்ஸயத்தோ² கூல-ஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘பம்ஸுகூலமிவ பம்ஸுகூல’’ந்தி. கு-ஸத்³தோ³ குச்சா²யம் உல-ஸத்³தோ³ க³திஅத்தோ²தி ஆஹ ‘‘குச்சி²தபா⁴வம் க³ச்ச²தீதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி, பம்ஸு விய குச்சி²தம் உலதி பவத்ததீதி வா பம்ஸுகூலம். பம்ஸுகூலஸ்ஸ தா⁴ரணம் பம்ஸுகூலம் உத்தரபத³லோபேன, தம் ஸீலமஸ்ஸாதி பம்ஸுகூலிகோ, யதா² ‘‘ஆபூபிகோ’’தி. அங்க³தி அத்தனோ ப²லம் படிச்ச ஹேதுபா⁴வம் க³ச்ச²தீதி அங்க³ம், காரணம். யேன புக்³க³லோ ‘‘பம்ஸுகூலிகோ’’தி வுச்சதி, ஸோ ஸமாதா³னசேதனாஸங்கா²தோ த⁴ம்மோ பம்ஸுகூலிகஸ்ஸ அங்க³ந்தி பம்ஸுகூலிகங்க³ம். தேனாஹ ‘‘பம்ஸுகூலிகஸ்ஸா’’திஆதி³. தஸ்ஸாதி ஸமாதா³னஸ்ஸ. ஸமாதி³யதி ஏதேனாதி ஸமாதா³னம், சேதனா.

ஏதேனேவ நயேனாதி யதா² பம்ஸுகூலதா⁴ரணம் பம்ஸுகூலம், தம்ஸீலோ பம்ஸுகூலிகோ, தஸ்ஸ அங்க³ம் ஸமாதா³னசேதனா ‘‘பம்ஸுகூலிகங்க³’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் ஏதேனேவ வசனத்த²னயேன திசீவரதா⁴ரணம் திசீவரம், தம்ஸீலோ தேசீவரிகோ, தஸ்ஸ அங்க³ம் ஸமாதா³னசேதனா ‘‘தேசீவரிகங்க³’’ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஸங்கா⁴டிஆதீ³ஸு ஏவ தீஸு சீவரேஸு திசீவரஸமஞ்ஞா, ந கண்டு³படிச்சா²தி³வஸ்ஸிகஸாடிகாதீ³ஸூதி தானி ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸங்கா⁴டிஉத்தராஸங்க³அந்தரவாஸகஸங்கா²த’’ந்தி ஆஹ.

தம் பிண்ட³பாதந்தி பரேஹி தி³ய்யமானானம் பிண்டா³னம் பத்தே பதனஸங்கா²தம் பிண்ட³பாதம், தம் உஞ்ச²தீதி பிண்ட³பாதிகோ, யதா² பா³த³ரிகோ ஸாமாகிகோ. பிண்ட³பாதி ஏவ பிண்ட³பாதிகோ, யதா² ப⁴த்³தோ³ ஏவ ப⁴த்³த³கோ. அவக²ண்ட³னம் விச்சி²ந்த³னம் நிரந்தரமப்பவத்தி. தப்படிக்கே²பதோ அனவக²ண்ட³னம் அவிச்சி²ந்த³னம் நிரந்தரப்பவத்தி. ஸஹ அபதா³னேனாதி ஸஹ அனவக²ண்ட³னேன. ஸபதா³னந்தி பத³ஸ்ஸ கிரியாவிஸேஸனபா⁴வம், யத்த² ச தம் அனவக²ண்ட³னம், தஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அவக²ண்ட³னரஹிதம் அனுக⁴ரந்தி வுத்தம் ஹோதீ’’தி வுத்தம். ஏகாஸனேதி இரியாபத²ந்தரேன அனந்தரிதாய ஏகாயயேவ நிஸஜ்ஜாய. பத்தே பிண்டோ³தி ஏத்த² வத்து²பே⁴தோ³ இதா⁴தி⁴ப்பேதோ, ந ஸாமஞ்ஞம். ஏவ-காரோ ச லுத்தனித்³தி³ட்டோ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கேவலம் ஏகஸ்மிம்யேவ பத்தே’’தி ஆஹ. உத்தரபத³லோபம் கத்வா அயம் நித்³தே³ஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பத்தபிண்ட³க³ஹணே பத்தபிண்ட³ஸஞ்ஞம் கத்வா’’தி ஆஹ. ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி.

பச்சா²ப⁴த்தம் நாம பவாரணதோ பச்சா² லத்³த⁴ப⁴த்தம் ஏவ. க²லு-ஸத்³த³ஸ்ஸ படிஸேத⁴த்த²வாசகத்தா தேன ஸமானத்த²ம் ந-காரம் க³ஹேத்வா ஆஹ ‘‘ந பச்சா²ப⁴த்திகோ’’தி. ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ விஸயோ ஸிக்கா²பதே³னேவ படிக்கி²த்தோ. யோ தஸ்ஸ அவிஸயோ, ஸோ ஏவ ஸமாதா³னஸ்ஸ விஸயோதி ஆஹ ‘‘ஸமாதா³னவஸேன படிக்கி²த்தாதிரித்தபோ⁴ஜனஸ்ஸா’’தி. அப்³போ⁴காஸே நிவாஸோ அப்³போ⁴காஸோ. ஸுஸானே நிவாஸோ ஸுஸானம், தம் ஸீலம் அஸ்ஸாதிஆதி³னா ஸப்³ப³ம் வத்தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி. யதா²ஸந்த²தம் விய யதா²ஸந்த²தம், ஆதி³தோ யதா²உத்³தி³ட்ட²ம். தம் ஹேஸ ‘‘இத³ம் ப³ஹுமங்குணம் து³க்³க³ந்த⁴பவாத’’ந்திஆதி³வஸேன அப்படிக்கி²பித்வாவ ஸம்படிச்ச²தி. தேனேவாஹ ‘‘இத³ம் துய்ஹ’’ந்திஆதி³. ஸயனந்தி நிபஜ்ஜனமாஹ. தேன தேன ஸமாதா³னேனாதி தேன தேன பம்ஸுகூலிகங்கா³தி³கஸ்ஸ ஸமாதா³னேன து⁴தகிலேஸத்தாதி வித்³த⁴ம்ஸிதகிலேஸத்தா, தத³ங்க³வஸேன பஹீனதண்ஹுபாதா³னாதி³பாபத⁴ம்மத்தாதி அத்தோ². யேஹி தம் கிலேஸது⁴னனம், தானியேவ இத⁴ து⁴தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அங்கா³னீதி அதி⁴ப்பேதானி, ந அஞ்ஞானி யானி கானிசி, அஞ்ஞேன வா து⁴தஸ்ஸாதி அயமத்தோ² அத்த²தோ ஆபன்னோ. ‘‘ஞாணம் அங்க³ம் ஏதேஸ’’ந்தி இமினா ஞாணபுப்³ப³கதம் தேஸம் ஸமாதா³னஸ்ஸ விபா⁴வேதி. படிபத்தியாதி ஸீலாதி³ஸம்மாபடிபத்தியா. ஸமாதி³யதி ஏதேனாதி ஸமாதா³னம், ஸமாதா³னவஸேன பவத்தா சேதனா, தம் லக்க²ணம் ஏதேஸந்தி ஸமாதா³னசேதனாலக்க²ணானி. வுத்தம்பி சேதம் அட்ட²கதா²யம் –

‘‘ஸமாதா³னகிரியாய, ஸாத⁴கதமபா⁴வதோ;

ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா யேனாதி, கரணபா⁴வேன த³ஸ்ஸிதா’’தி.

ஸமாதா³னசேதனாய க³ஹணம் தம்மூலகத்தா பரிஹரணசேதனாபி து⁴தங்க³மேவ. அத்தனா, பரம்முகே²ன ச குஸலப⁴ண்ட³ஸ்ஸ பு⁴ஸம் விலுப்பனட்டே²ன லோலுப்பம் தண்ஹாசாரோ, தஸ்ஸ வித்³த⁴ம்ஸனகிச்சத்தா லோலுப்பவித்³த⁴ம்ஸனரஸானி. ததோ ஏவ நில்லோலுப்பபா⁴வேன பச்சுபதிட்ட²ந்தி, தம் வா பச்சுபட்டா²பேந்தீதி நில்லோலுப்பபா⁴வபச்சுபட்டா²னானி. அரியத⁴ம்மபத³ட்டா²னானீதி பரிஸுத்³த⁴ஸீலாதி³ஸத்³த⁴ம்மபத³ட்டா²னானி.

ப⁴க³வதோவ ஸந்திகே ஸமாதா³தப்³பா³னீதி இத³ம் அந்தரா அவிச்சே²த³னத்த²ம் வுத்தம், ரஞ்ஞோ ஸந்திகே படிஞ்ஞாதாரஹஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தது³பஜீவினோ ஏகம்ஸதோ அவிஸம்வாத³னம் விய. ஸேஸானம் ஸந்திகே ஸமாதா³னேபி ஏஸேவ நயோ. ஏகஸங்கீ³திகஸ்ஸாதி பஞ்சஸு தீ³க⁴னிகாயாதீ³ஸு நிகாயேஸு ஏகனிகாயிகஸ்ஸ. அட்ட²கதா²சரியஸ்ஸாதி யஸ்ஸ அட்ட²கதா²தந்தியேவ விஸேஸதோ பகு³ணா, தஸ்ஸ. ஏத்தா²தி அத்தனாபி ஸமாதா³னஸ்ஸ ருஹனே. ஜேட்ட²கபா⁴து து⁴தங்க³ப்பிச்ச²தாய வத்தூ²தி ஸோ கிர தே²ரோ நேஸஜ்ஜிகோ, தஸ்ஸ தம் ந கோசி ஜானாதி. அதே²கதி³வஸம் ரத்தியா ஸயனபிட்டே² நிஸின்னம் விஜ்ஜுலதோபா⁴ஸேன தி³ஸ்வா இதரோ புச்சி² ‘‘கிம், ப⁴ந்தே, தும்ஹே நேஸஜ்ஜிகா’’தி. தே²ரோ து⁴தங்க³ப்பிச்ச²தாய தாவதே³வ நிபஜ்ஜித்வா பச்சா² ஸமாதி³யீதி ஏவமாக³தம் வத்து².

1. பம்ஸுகூலிகங்க³கதா²வண்ணனா

24. க³ஹபதிதா³னசீவரந்தி ஏத்த² தா³யகபா⁴வேன ஸமணாபி உக்கட்ட²ஸ்ஸ க³ஹபதிபக்க²ம்யேவ பவிட்டா²தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘பப்³ப³ஜிதோ க³ண்ஹிஸ்ஸதீ’’தி ட²பிதகம் ஸியா க³ஹபதிசீவரம், ந பன க³ஹபதிதா³னசீவரந்தி தாதி³ஸம் நிவத்தேதும் தா³னக்³க³ஹணம். அஞ்ஞதரேனாதி ஏத்த² ஸமாதா³னவசனேன தாவ ஸமாதி³ன்னம் ஹோது, படிக்கே²பவசனேன பன கத²ந்தி? அத்த²தோ ஆபன்னத்தா. யதா² ‘‘தே³வத³த்தோ தி³வா ந பு⁴ஞ்ஜதீ’’தி வுத்தே ‘‘ரத்தியம் பு⁴ஞ்ஜதீ’’தி அத்த²தோ ஆபன்னமேவ ஹோதி, தஸ்ஸ ஆஹாரேன வினா ஸரீரட்டி²தி நத்தீ²தி, ஏவமிதா⁴பி பி⁴க்கு²னோ க³ஹபதிதா³னசீவரே படிக்கி²த்தே தத³ஞ்ஞசீவரப்படிக்³க³ஹோ அத்த²தோ ஆபன்னோ ஏவ ஹோதி, சீவரேன வினா ஸாஸனே டி²தி நத்தீ²தி.

ஏவம் ஸமாதி³ன்னது⁴தங்கே³னாதிஆதி³விதா⁴னம் பம்ஸுகூலிகங்கே³ படிபஜ்ஜனவிதி⁴. ஸுஸானே லத்³த⁴ம் ஸோஸானிகம். தம் பன யஸ்மா தத்த² கேனசி ச²ட்³டி³தத்தா பதிதம் ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸுஸானே பதிதக’’ந்தி. ஏவம் பாபணிகம்பி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தாலவேளிமக்³கோ³ நாம மஹாகா³மே ஏகா வீதி². அனுராத⁴புரேதி ச வத³ந்தி. ட³ட்³டோ⁴ பதே³ஸோ ஏதஸ்ஸாதி ட³ட்³ட⁴ப்பதே³ஸம், வத்த²ம். மக்³கே³ பதிதகம் ப³ஹுதி³வஸாதிக்கந்தம் க³ஹேதப்³ப³ந்தி வத³ந்தி. ‘‘த்³வத்திதி³வஸாதிக்கந்த’’ந்தி அபரே. தோ²கம் ரக்கி²த்வாதி கதிபயம் காலம் ஆக³மேத்வா. வாதாஹதம்பி ஸாமிகானம் ஸதிஸம்மோஸேன பதிதஸதி³ஸந்தி ‘‘ஸாமிகே அபஸ்ஸந்தேன க³ஹேதும் வட்டதீ’’தி வுத்தம். தஸ்மா தோ²கம் ஆக³மேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம்.

‘‘ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே³மா’’தி தி³ன்னம், சோளகபி⁴க்கா²வஸேன லத்³த⁴ஞ்ச லத்³த⁴காலதோ பட்டா²ய ‘‘ஸமணசீவரம் ஸியா நு கோ², நோ’’தி ஆஸங்கம் நிவத்தேதும் ‘‘ந தம் பம்ஸுகூல’’ந்தி வுத்தம். ந ஹி தம் தேவீஸதியா உப்பத்திட்டா²னேஸு கத்த²சி பரியாபன்னம். இதா³னி இமினாவ பஸங்கே³ன யம் பி⁴க்கு²த³த்தியே லக்க²ணபத்தம் பம்ஸுகூலம், தஸ்ஸ ச உக்கட்டா²னுக்கட்ட²விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பி⁴க்கு²த³த்தியேபீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² கா³ஹேத்வா வா தீ³யதீதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ வா க³ணஸ்ஸ வா தே³ந்தேஹி யம் சீவரம் வஸ்ஸக்³கே³ன பாபேத்வா பி⁴க்கூ²னம் தீ³யதி. ஸேனாஸனசீவரந்தி ஸேனாஸனம் காரேத்வா ‘‘ஏதஸ்மிம் ஸேனாஸனே வஸந்தா பரிபு⁴ஞ்ஜந்தூ’’தி தி³ன்னசீவரம். ந தம் பம்ஸுகூலந்தி அபம்ஸுகூலபா⁴வோ புப்³பே³ வுத்தகாரணதோ, கா³ஹேத்வா தி³ன்னத்தா ச. தேனாஹ ‘‘நோ கா³ஹாபேத்வா தி³ன்னமேவ பம்ஸுகூல’’ந்தி. தத்ரபீதி யம் கா³ஹேத்வா ந தி³ன்னம் பி⁴க்கு²த³த்தியம், தத்ரபி யேன பி⁴க்கு²னா சீவரம் தீ³யதி, தஸ்ஸ லாபே⁴, தா³னே ச விஸும் விஸும் உப⁴யத்த² ஆத³ரகா³ரவானம் ஸப்³பா⁴வதோ, தத³பா⁴வதோ ச பி⁴க்கு²த³த்தியஸ்ஸ ஏகதோஸுத்³தி⁴ உப⁴தோஸுத்³தி⁴ அனுக்கட்ட²தா ஹோந்தீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் தா³யகேஹீ’’திஆதி³ வுத்தம், பாத³மூலே ட²பேத்வா தி³ன்னகம் ஸமணேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. யஸ்ஸ கஸ்ஸசீதி உக்கட்டா²தீ³ஸு யஸ்ஸ கஸ்ஸசி. ருசியாதி ச²ந்தே³ன. க²ந்தியாதி நிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா.

நிஸ்ஸயானுரூபபடிபத்திஸப்³பா⁴வோதி உபஸம்பன்னஸமனந்தரம் ஆசரியேன வுத்தேஸு சதூஸு நிஸ்ஸயேஸு அத்தனா யதா²படிஞ்ஞாதது³தியனிஸ்ஸயானுரூபாய படிபத்தியா விஜ்ஜமானதா. ஆரக்க²து³க்கா²பா⁴வோதி சீவராரக்க²னது³க்க²ஸ்ஸ அபா⁴வோ பம்ஸுகூலசீவரஸ்ஸ அலோப⁴னீயத்தா. பரிபோ⁴க³தண்ஹாய அபா⁴வோ ஸவிஸேஸலூக²ஸபா⁴வத்தா. பாஸாதி³கதாதி பரேஸம் பஸாதா³வஹதா. அப்பிச்ச²தாதீ³னம் ப²லனிப்ப²த்தி து⁴தங்க³பரிஹரணஸ்ஸ அப்பிச்ச²தாதீ³ஹியேவ நிப்பா²தே³தப்³ப³தோ. து⁴தத⁴ம்மே ஸமாதா³ய வத்தனம் யாவதே³வ உபரி ஸம்மாபடிபத்திஸம்பாத³னாயாதி வுத்தம் ‘‘ஸம்மாபடிபத்தியா அனுப்³ரூஹன’’ந்தி. மாரஸேனவிகா⁴தாயாதி மாரஸ்ஸ, மாரஸேனாய ச விஹனனாய வித்³த⁴ம்ஸனாய. காயவாசாசித்தேஹி யதோ ஸம்யதோதி யதி, பி⁴க்கு². தா⁴ரிதம் யம் லோகக³ருனா பம்ஸுகூலம், தம் கோ ந தா⁴ரயே, யஸ்மா வா லோகக³ருனா பம்ஸுகூலம் தா⁴ரிதம், தஸ்மா கோ தம் ந தா⁴ரயேதி யோஜனா யம்தம்ஸத்³தா³னம் ஏகந்தஸம்ப³ந்தி⁴பா⁴வதோ. படிஞ்ஞம் ஸமனுஸ்ஸரந்தி உபஸம்பத³மாளே ‘‘ஆம ப⁴ந்தே’’தி ஆசரியபமுக²ஸ்ஸ ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்முகா² தி³ன்னம் படிஞ்ஞம் ஸமனுஸ்ஸரந்தோ.

இதி பம்ஸுகூலிகங்க³கதா²வண்ணனா.

2. தேசீவரிகங்க³கதா²வண்ணனா

25. சதுத்த²கசீவரந்தி நிவாஸனபாருபனயோக்³யம் சதுத்த²கசீவரந்தி அதி⁴ப்பாயோ, அம்ஸகாஸாவஸ்ஸ அப்படிக்கி²பிதப்³ப³தோ. அஞ்ஞதரவசனேனாதி ஏத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. யாவ ந ஸக்கோதி, யாவ ந லப⁴தி, யாவ ந ஸம்பஜ்ஜதீதி பச்சேகம் யாவ-ஸத்³தோ³ ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³. ந ஸம்பஜ்ஜதீதி ந ஸிஜ்ஜ²தி. நிக்கி²த்தபச்சயா தோ³ஸோ நத்தீ²தி நிசயஸன்னிதி⁴து⁴தங்க³ஸம்கிலேஸதோ³ஸோ நத்தி². ஆஸன்னேதி சீவரஸ்ஸ ஆஸன்னே டா²னே. ரஜனக்க²ணே பரிபு⁴ஞ்ஜனகாஸாவம் ரஜனகாஸாவம். தத்ரட்ட²கபச்சத்த²ரணம் நாம அத்தனோ, பரஸ்ஸ வா ஸந்தகம் ஸேனாஸனே பச்சத்த²ரணவஸேன அதி⁴ட்டி²தம். ‘‘அம்ஸகாஸாவம் பரிக்கா²ரசோளம் ஹோதி, இதி பச்சத்த²ரணம், அம்ஸகாஸாவந்தி இமானி த்³வேபி அதிரேகசீவரட்டா²னே டி²தானிபி து⁴தங்க³பே⁴த³ம் ந கரோந்தீ’’தி அட்ட²கதா²யம் வுத்தந்தி வத³ந்தி. பரிஹரிதும் பன ந வட்டதீதி ரஜனகாலே ஏவ அனுஞ்ஞாதத்தா நிச்சபரிபோ⁴க³வஸேன ந வட்டதி தேசீவரிகஸ்ஸ. அம்ஸகாஸாவந்தி க²ந்தே⁴ ட²பேதப்³ப³காஸாவம். காயபரிஹாரிகேனாதி வாதாதபாதி³பரிஸ்ஸயதோ காயஸ்ஸ பரிஹரணமத்தேன. ஸமாதா³யேவாதி க³ஹேத்வா ஏவ. அப்பஸமாரம்ப⁴தாதி அப்பகிச்சதா. கப்பியே மத்தகாரிதாயாதி நிஸீத³னாதி³வஸேன, பரிக்கா²ரசோளவஸேன ச ப³ஹூஸு சீவரேஸு அனுஞ்ஞாதேஸுபி திசீவரமத்தே டி²தத்தா. ஸஹ பத்தசரணாயாதி ஸபத்தசரணோ. பக்கீ² ஸபக்க²கோ.

இதி தேசீவரிகங்க³கதா²வண்ணனா.

3. பிண்ட³பாதிகங்க³கதா²வண்ணனா

26. அதிரேகலாப⁴ந்தி ‘‘பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனம் நிஸ்ஸாயா’’தி (மஹாவ. 73, 128) ஏவம் வுத்தபி⁴க்கா²ஹாரலாப⁴தோ அதிரேகலாப⁴ம், ஸங்க⁴ப⁴த்தாதி³ந்தி அத்தோ². ஸகலஸ்ஸ ஸங்க⁴ஸ்ஸ தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் ஸங்க⁴ப⁴த்தம். கதிபயே பி⁴க்கூ² உத்³தி³ஸித்வா தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் உத்³தே³ஸப⁴த்தம். ஏகஸ்மிம் பக்கே² ஏகதி³வஸம் தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் பக்கி²கம். உபோஸதே² உபோஸதே² தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் உபோஸதி²கம். படிபத³தி³வஸே தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் பாடிபதி³கம். விஹாரம் உத்³தி³ஸ்ஸ தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் விஹாரப⁴த்தம். து⁴ரகே³ஹே ஏவ ட²பேத்வா தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் து⁴ரப⁴த்தம். கா³மவாஸீஆதீ³ஹி வாரேன தா³தப்³ப³ப⁴த்தம் வாரகப⁴த்தம். ‘‘ஸங்க⁴ப⁴த்தம் க³ண்ஹதா²திஆதி³னா’’தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன உத்³தே³ஸப⁴த்தாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸாதி³தும் வட்டந்தீதி பி⁴க்கா²பரியாயேன வுத்தத்தா. பே⁴ஸஜ்ஜாதி³படிஸம்யுத்தா நிராமிஸஸலாகா. யாவகாலிகவஜ்ஜாதி ச வத³ந்தி. விஹாரே பக்கப⁴த்தம்பீதி உபாஸகா இதே⁴வ ப⁴த்தம் பசித்வா ‘‘ஸப்³பே³ஸம் அய்யானம் த³ஸ்ஸாமா’’தி விஹாரேயேவ ப⁴த்தம் ஸம்பாதே³ந்தி, தம் பிண்ட³பாதிகானம்பி வட்டதி. ஆஹரித்வாதி பத்தம் க³ஹேத்வா கே³ஹதோ ஆனேத்வா. தம் தி³வஸம் நிஸீதி³த்வாதி ‘‘மா, ப⁴ந்தே, பிண்டா³ய சரித்த², விஹாரேயேவ பி⁴க்கா² ஆனீயதீ’’தி வத³ந்தானம் ஸம்படிச்ச²னேன தம் தி³வஸம் நிஸீதி³த்வா. ஸேரிவிஹாரஸுக²ந்தி அபராயத்தவிஹாரிதாஸுக²ம். அரியவம்ஸோதி அரியவம்ஸஸுத்தபடிஸம்யுத்தா (தீ³. நி. 3.309; அ. நி. 4.28) த⁴ம்மகதா². த⁴ம்மரஸந்தி த⁴ம்மூபஸஞ்ஹிதம் பாமோஜ்ஜாதி³ரஸம்.

ஜங்க⁴ப³லம் நிஸ்ஸாய பிண்ட³பரியேஸனதோ கோஸஜ்ஜனிம்மத்³த³னதா. ‘‘யதா²பி ப⁴மரோ புப்ப²’’ந்திஆதி³னா (த⁴. ப. 49; நேத்தி. 123) வுத்தவிதி⁴னா ஆஹாரபரியேஸனதோ பரிஸுத்³தா⁴ஜீவதா. நிச்சம் அந்தரக⁴ரம் பவிஸந்தஸ்ஸேவ ஸுப்படிச்ச²ன்னக³மனாத³யோ ஸேகி²யத⁴ம்மா ஸம்பஜ்ஜந்தீதி ஸேகி²யபடிபத்திபூரணம். படிக்³க³ஹணே மத்தஞ்ஞுதாய, ஸம்ஸட்ட²விஹாராபா⁴வதோ ச அபரபோஸிதா. குலே குலே அப்பகஅப்பகபிண்ட³க³ஹணேன பரானுக்³க³ஹகிரியா. அந்திமாய ஜீவிகாய அவட்டா²னேன மானப்பஹானம். வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘அந்தமித³ம், பி⁴க்க²வே, ஜீவிகானம், யதி³த³ம் பிண்டோ³ல்ய’’ந்திஆதி³ (இதிவு. 91; ஸம். நி. 3.80). மிஸ்ஸகப⁴த்தேன யாபனதோ ரஸதண்ஹானிவாரணம். நிமந்தனாஸம்படிச்ச²னதோ க³ணபோ⁴ஜனாதி³ஸிக்கா²பதே³ஹி அனாபத்திதா.

அப்படிஹதவுத்திதாய சதூஸுபி தி³ஸாஸு வத்தனட்டே²ன சாதுத்³தி³ஸோ. ஆஜீவஸ்ஸ விஸுஜ்ஜ²தீதி ஆஜீவோ அஸ்ஸ விஸுஜ்ஜ²தி. அத்தப⁴ரஸ்ஸாதி அப்பானவஜ்ஜஸுலப⁴ரூபேஹி பச்சயேஹி அத்தனோ ப⁴ரணதோ அத்தப⁴ரஸ்ஸ. ததோ ஏவ ஏகவிஹாரிதாய ஸத்³தி⁴விஹாரிகாதீ³னம்பி அஞ்ஞேஸம் அபோஸனதோ அனஞ்ஞபோஸினோ. பத³த்³வயேனாபி காயபரிஹாரிகேன சீவரேன குச்சி²பரிஹாரிகேன பிண்ட³பாதேன விசரணதோ ஸல்லஹுகவுத்திதம், ஸுப⁴ரதம், பரமஅப்பிச்ச²தம், ஸந்துட்டி²ஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. தே³வாபி பிஹயந்தி தாதி³னோதி தாதி³ஸஸ்ஸ பு⁴ஸம் அதிவிய ஸந்தகாயவசீமனோகம்மதாய உபஸந்தஸ்ஸ பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³மதோ ஸப்³ப³காலம் ஸதிமதோ பிண்ட³பாதிகஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸ்ஸ ஸக்காத³யோ தே³வாபி பிஹயந்தி பத்தே²ந்தி. தஸ்ஸ ஸீலாதி³கு³ணேஸு ப³ஹுமானம் உப்பாதே³ந்தா ஆத³ரம் ஜனேந்தி, பகே³வ மனுஸ்ஸா. ஸசே ஸோ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகஸன்னிஸ்ஸிதோ ந ஹோதி, தத³பி⁴கங்கீ² ந ஹோதீதி அத்தோ².

இதி பிண்ட³பாதிகங்க³கதா²வண்ணனா.

4. ஸபதா³னசாரிகங்க³கதா²வண்ணனா

27. இமினாதி ஸபதா³னசாரிகேன. காலதரந்தி காலஸ்ஸேவ. அபா²ஸுகட்டா²னந்தி ஸபரிஸ்ஸயாதி³வஸேன து³ப்பவேஸனட்டா²னம். புரதோதி வீதி²யம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ புரதோ க⁴ரம் அபவிட்ட²ஸ்ஸேவ. பத்தவிஸ்ஸட்ட²ட்டா²னந்தி பேஸகாரவீதி²யம் பேஸகாரபா⁴வம் நிம்மினித்வா டி²தஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ க⁴ரத்³வாரே பத்தவிஸ்ஸட்ட²ட்டா²னம். உக்கட்ட²பிண்ட³பாதிகோ தம் தி³வஸம் ந பி⁴க்க²ம் ஆக³மயமானோ நிஸீத³தி, தஸ்மா தம் அனுலோமேதி. கத்த²சிபி குலே நிப³த்³த⁴ம் உபஸங்கமனாபா⁴வதோ பரிசயாபா⁴வேன குலேஸு நிச்சனவகதா. ஸப்³ப³த்த² அலக்³க³மானஸதாய ச ஸோம்மபா⁴வேன ச சந்தூ³பமதா. குலேஸு பரிக்³க³ஹசித்தாபா⁴வேன தத்த² மச்சே²ரப்பஹானம். ஹிதேஸிதாய விபா⁴கா³பா⁴வதோ ஸமானுகம்பிதா. குலானம் ஸங்க³ண்ஹனஸம்ஸட்ட²தாத³யோ குலூபகாதீ³னவா. அவ்ஹானானபி⁴னந்த³னாதி நிமந்தனவஸேன அவ்ஹானஸ்ஸ அஸம்படிச்ச²னா. அபி⁴ஹாரேனாதி பி⁴க்கா²பி⁴ஹாரேன. ஸேரிசாரந்தி யதா²ருசி விசரணம்.

இதி ஸபதா³னசாரிகங்க³கதா²வண்ணனா.

5. ஏகாஸனிகங்க³கதா²வண்ணனா

28. நானாஸனபோ⁴ஜனந்தி அனேகஸ்மிம் ஆஸனே போ⁴ஜனம், ஏகனிஸஜ்ஜாய ஏவ அபு⁴ஞ்ஜித்வா விஸும் விஸும் நிஸஜ்ஜாஸு ஆஹாரபரிபோ⁴க³ந்தி அத்தோ². பதிரூபந்தி யுத்தரூபம் அனுட்டா²பனீயம். வத்தம் காதும் வட்டதீதி வத்தம் காதும் யுஜ்ஜதி. வத்தம் நாம க³ருட்டா²னீயே கத்தப்³ப³மேவ. தத்த² பன படிபஜ்ஜனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் யம் தே²ரவாத³ம் ஆஹ ‘‘ஆஸனம் வா ரக்கே²ய்ய போ⁴ஜனம் வா’’திஆதி³. தஸ்ஸத்தோ² – ஏகாஸனிகம் பி⁴க்கு²ம் பு⁴ஞ்ஜந்தம் ஆஸனம் வா ரக்கே²ய்ய, து⁴தங்க³பே⁴த³தோ யாவ போ⁴ஜனபரியோஸானா ந வுட்டா²தப்³ப³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. போ⁴ஜனம் வா ரக்கே²ய்ய து⁴தங்க³பே⁴த³தோ, அபு⁴ஞ்ஜியமானம் யாவ பு⁴ஞ்ஜிதும் நாரப⁴தி, தாவ வுட்டா²தப்³ப³ந்தி அத்தோ². யஸ்மா தயித³ம் த்³வயம் இத⁴ நத்தி², தஸ்மா வத்தகரணம் து⁴தங்க³ம் ந ரக்க²தீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘அயஞ்சா’’திஆதி³. ‘‘பே⁴ஸஜ்ஜத்த²மேவா’’தி இமினா பே⁴ஸஜ்ஜபரிபோ⁴க³வஸேனேவ ஸப்பிஆதீ³னிபி வட்டந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. அப்பாபா³த⁴தாதி அரோக³தா. அப்பாதங்கதாதி அகிச்ச²ஜீவிதா ஸரீரது³க்கா²பா⁴வோ. லஹுட்டா²னந்தி காயஸ்ஸ லஹுபரிவத்திதா. ப³லந்தி ஸரீரப³லம். பா²ஸுவிஹாரோதி ஸுக²விஹாரோ. ஸப்³ப³மேதம் ப³ஹுக்க²த்தும் பு⁴ஞ்ஜனபச்சயா உப்பஜ்ஜனவிகாரபடிக்கே²பபத³ம். ருஜாதி ரோகா³. ந கம்மமத்தனோதி அத்தனோ யோக³கம்மம் புரேப⁴த்தம், பச்சா²ப⁴த்தஞ்ச ந பரிஹாபேதி, ப³ஹுஸோ போ⁴ஜனே அப்³யாவடபா⁴வதோ, அரோக³பா⁴வதோ சாதி அதி⁴ப்பாயோ.

இதி ஏகாஸனிகங்க³கதா²வண்ணனா.

6. பத்தபிண்டி³கங்க³கதா²வண்ணனா

29. அப்படிகூலம் கத்வா பு⁴ஞ்ஜிதும் வட்டதி படிகூலஸ்ஸ பு⁴த்தஸ்ஸ அக³ண்ஹனம்பி ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ. பமாணயுத்தமேவ க³ண்ஹிதப்³ப³ந்தி ‘‘ஏகபா⁴ஜனமேவ க³ண்ஹாமீ’’தி ப³ஹும் க³ஹேத்வா ந ச²ட்³டே³தப்³ப³ம். நானாரஸதண்ஹாவினோத³னந்தி நானாரஸபோ⁴ஜனே தண்ஹாய வினோத³னம். அத்ர அத்ர நானாபா⁴ஜனே டி²தே நானாரஸே இச்சா² ஏதஸ்ஸாதி அத்ரிச்சோ², தஸ்ஸ பா⁴வோ அத்ரிச்ச²தா, தஸ்ஸா அத்ரிச்ச²தாய பஹானம். ஆஹாரே பயோஜனமத்தத³ஸ்ஸிதாதி அஸம்பி⁴ன்னனானாரஸே கே³த⁴ம் அகத்வா ஆஹாரே ஸத்தா²ரா அனுஞ்ஞாதபயோஜனமத்தத³ஸ்ஸிதா. விஸும் விஸும் பா⁴ஜனேஸு டி²தானி ப்³யஞ்ஜனானி க³ண்ஹதோ தத்த² தத்த² ஸாபோ⁴க³தாய ஸியா விக்கி²த்தபோ⁴ஜிதா, ந ததா² இமஸ்ஸ ஏகபத்தக³தஸஞ்ஞினோதி வுத்தம் ‘‘அவிக்கி²த்தபோ⁴ஜிதா’’தி. ஓக்கி²த்தலோசனோதி பத்தஸஞ்ஞிதாய ஹேட்டா²கி²த்தசக்கு². பரிபு⁴ஞ்ஜேய்யாதி பரிபு⁴ஞ்ஜிதும் ஸக்குணேய்ய.

இதி பத்தபிண்டி³கங்க³கதா²வண்ணனா.

7. க²லுபச்சா²ப⁴த்திகங்க³கதா²வண்ணனா

30. பு⁴ஞ்ஜந்தஸ்ஸ யம் உபனீதம், தஸ்ஸ படிக்கே²பேன தம் அதிரித்தம் போ⁴ஜனந்தி அதிரித்தபோ⁴ஜனம். புன போ⁴ஜனம் கப்பியம் காரேத்வா ந பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம், தப்³பி³ஸயத்தா இமஸ்ஸ து⁴தங்க³ஸ்ஸ. தேனாஹ ‘‘இத³மஸ்ஸ விதா⁴ன’’ந்தி. யஸ்மிம் போ⁴ஜனேதி யஸ்மிம் பு⁴ஞ்ஜியமானே போ⁴ஜனே. ததே³வ பு⁴ஞ்ஜதி, ந அஞ்ஞம். அனதிரித்தபோ⁴ஜனபச்சயா ஆபத்தி அனதிரித்தபோ⁴ஜனாபத்தி, ததோ தூ³ரீபா⁴வோ அனாபஜ்ஜனம். ஓத³ரிகத்தம் க⁴ஸ்மரபா⁴வோ குச்சி²பூரகதா, தஸ்ஸ அபா⁴வோ ஏகபிண்டே³னாபி யாபனதோ. நிராமிஸஸன்னிதி⁴தா நிஹிதஸ்ஸ அபு⁴ஞ்ஜனதோ. புன பரியேஸனவஸேன பரியேஸனாய கே²த³ம் ந யாதி. அபி⁴ஸல்லேக²கானம் ஸந்தோஸகு³ணாதீ³னம் வுத்³தி⁴யா ஸஞ்ஜனனம் ஸந்தோஸகு³ணாதி³வுட்³டி⁴ஸஞ்ஜனனம். இத³ந்தி க²லுபச்சா²ப⁴த்திகங்க³ம்.

இதி க²லுபச்சா²ப⁴த்திகங்க³கதா²வண்ணனா.

8. ஆரஞ்ஞிகங்க³கதா²வண்ணனா

31. கா³மந்தஸேனாஸனம் பஹாய அரஞ்ஞே அருணம் உட்டா²பேதப்³ப³ந்தி ஏத்த² கா³மந்தம், அரஞ்ஞஞ்ச ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² ஸத்³தி⁴ம் உபசாரேனா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² கா³மபரியாபன்னத்தா கா³மந்தஸேனாஸனஸ்ஸ ‘‘கா³மோயேவ கா³மந்தஸேனாஸன’’ந்தி வுத்தம். யோ கோசி ஸத்தோ²பி கா³மோ நாமாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இந்த³கீ²லாதி உம்மாரா. தஸ்ஸாதி லேட்³டு³பாதஸ்ஸ. வினயபரியாயேன அரஞ்ஞலக்க²ணம் அதி³ன்னாதா³னபாராஜிகே (பாரா. 92) ஆக³தம். தத்த² ஹி ‘‘கா³மா வா அரஞ்ஞா வா’’தி அனவஸேஸதோ அவஹாரட்டா²னபரிக்³க³ஹே தது³ப⁴யம் அஸங்கரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ட²பேத்வா கா³மஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். கா³மூபசாரோ ஹி லோகே கா³மஸங்க²மேவ க³ச்ச²தீதி. நிப்பரியாயதோ பன கா³மவினிமுத்தம் டா²னம் அரஞ்ஞமேவ ஹோதீதி அபி⁴த⁴ம்மே (விப⁴. 529) கா³மா ‘‘நிக்க²மித்வா ப³ஹி இந்த³கீ²லா, ஸப்³ப³மேதம் அரஞ்ஞ’’ந்தி வுத்தம். ஸுத்தந்திகபரியாயேன ஆரஞ்ஞகஸிக்கா²பதே³ (பாரா. 654) ‘‘பஞ்சத⁴னுஸதிகம் பச்சி²ம’’ந்தி ஆக³தம் ஆரஞ்ஞிகம் பி⁴க்கு²ம் ஸந்தா⁴ய. ந ஹி ஸோ வினயபரியாயிகே ‘‘அரஞ்ஞே வஸனதோ ஆரஞ்ஞிகோ பந்தஸேனாஸனோ’’தி ஸுத்தே வுத்தோ. அயஞ்ச ஸுத்தஸம்வண்ணனாதி இத⁴ ஸப்³ப³த்த² ஸுத்தந்தகதா²வ பமாணம். தஸ்மா தத்த² ஆக³தமேவ லக்க²ணம் க³ஹேதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தம் ஆரோபிதேன ஆசரியத⁴னுனா’’திஆதி³னா மினனவிதி⁴ம் ஆஹ. தேனேவ ஹி மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²னயோவ (ம. நி. அட்ட². 1.296) இத³மேத்த² பமாணந்தி ச வுத்தோ.

ததோ ததோ மக்³க³ந்தி தத்த² தத்த² கு²த்³த³கமக்³க³ம் பித³ஹதி. து⁴தங்க³ஸுத்³தி⁴கேன து⁴தங்க³ஸோத⁴னபஸுதேன. யதா²பரிச்சி²ன்னே காலேதி உக்கட்ட²ஸ்ஸ தயோபி உதூ, மஜ்ஜி²மஸ்ஸ த்³வே, முது³கஸ்ஸ ஏகோ உது. தத்த²பி து⁴தங்க³ம் ந பி⁴ஜ்ஜதி ஸஉஸ்ஸாஹத்தா. நிபஜ்ஜித்வா க³மிஸ்ஸாமாதி சித்தஸ்ஸ ஸிதி²லபா⁴வேன து⁴தங்க³ம் பி⁴ஜ்ஜதீதி வுத்தம். அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் மனஸி கரோந்தோதி ‘‘அஹம் விவேகவாஸம் வஸிஸ்ஸாமி, யதா²லத்³தோ⁴வ காயவிவேகோ ஸாத்த²கோ காதப்³போ³’’தி மனஸிகாரஸப்³பா⁴வதோ ‘‘ப⁴ப்³போ³…பே… ரக்கி²து’’ந்தி வுத்தம். அஸ்ஸ ஆரஞ்ஞிகஸ்ஸ சித்தம் ந விக்கி²பந்தி ஆபாத²மனுபக³மனதோ. விக³தஸந்தாஸோ ஹோதி விவேகபரிசயதோ. ஜீவிதனிகந்திம் ஜஹதி ப³ஹுபரிஸ்ஸயே அரஞ்ஞே நிவாஸேனேவ மரணப⁴யஸ்ஸ தூ³ரீகரணதோ. பவிவேகஸுக²ரஸம் அஸ்ஸாதே³தி அனுப⁴வதி ஜனஸம்ஸக்³கா³பா⁴வதோ. ஆராத⁴யந்தோதி அனுனயந்தோ. யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபத்தியா விவேகஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ ஆரஞ்ஞிகங்க³யோகி³னோ வாஹனஸதி³ஸந்தி கத்வா வுத்தம் ‘‘அவஸேஸது⁴தாயுதோ⁴’’தி, அவஸிட்ட²து⁴தத⁴ம்மாயுதோ⁴தி அத்தோ².

இதி ஆரஞ்ஞிகங்க³கதா²வண்ணனா.

9. ருக்க²மூலிகங்க³கதா²வண்ணனா

32. ச²ன்னந்தி இட்ட²காச²த³னாதீ³ஹி சா²தி³தம், ஆவஸத²ந்தி அத்தோ². ஸீமந்தரிகருக்கோ²தி த்³வின்னம் ராஜூனம் ரஜ்ஜஸீமாய டி²தருக்கோ². தத்த² ஹி தேஸம் ராஜூனம் ப³லகாயோ உபக³ந்த்வா அந்தரந்தரா யுத்³த⁴ம் கரேய்ய, சோராபி பாரிபந்தி²கா ஸமோஸரந்தா பி⁴க்கு²ஸ்ஸ ஸுகே²ன நிஸீதி³தும் ந தே³ந்தி. சேதியருக்கோ² ‘‘தே³வதாதி⁴ட்டி²தோ’’தி மனுஸ்ஸேஹி ஸம்மதருக்கோ² பூஜேதும் உபக³தேஹி மனுஸ்ஸேஹி அவிவித்தோ ஹோதி. நிய்யாஸருக்கோ² ஸஜ்ஜருக்கா²தி³. வக்³கு³லிருக்கோ² வக்³கு³லினிஸேவிதோ. ஸீமந்தரிகருக்கா²த³யோ ஸபரிஸ்ஸயா, து³ல்லப⁴விவேகா சாதி ஆஹ ‘‘இமே ருக்கே² விவஜ்ஜேத்வா’’தி. பண்ணஸடந்தி ருக்க²தோ பதிதபண்ணம். படிச்ச²ன்னே டா²னே நிஸீதி³தப்³ப³ம் ருக்க²மூலிகபா⁴வஸ்ஸ படிச்சா²த³னத்த²ம். ச²ன்னே வாஸகப்பனா த⁴ம்மஸ்ஸவனாதீ³னமத்தா²யபி ஹோதி. தஸ்மா ‘‘ஜானித்வா அருணம் உட்டா²பிதமத்தே’’தி வுத்தம்.

அபி⁴ண்ஹம் தருபண்ணவிகாரத³ஸ்ஸனேனாதி அபி⁴க்க²ணம் தரூஸு, தரூனம் வா பண்ணேஸு விகாரஸ்ஸ க²ணப⁴ங்க³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன. ஸேனாஸனமச்சே²ரகம்மாராமதானந்தி ஆவாஸமச்ச²ரியனவகம்மரதபா⁴வானம். தே³வதாஹீதி ருக்க²தே³வதாஹி. தாபி ஹி ருக்க²ட்ட²விமானேஸு வஸந்தியோ ருக்கே²ஸு வஸந்தி. அயம்பி ருக்கே²தி ஸஹவாஸிதா. வண்ணிதோதி ‘‘அப்பானி சேவா’’திஆதி³னா பஸம்ஸிதோ. ‘‘ருக்க²மூலஸேனாஸனம் நிஸ்ஸாய பப்³ப³ஜ்ஜா’’தி (மஹாவ. 73, 128) ஏவம் நிஸ்ஸயோதி ச பா⁴ஸிதோ. அபி⁴ரத்தானி தருணகாலே, நீலானி மஜ்ஜி²மகாலே, பண்டூ³னி ஜிண்ணகாலே. பதிதானி மிலாயனவஸேன. ஏவம் பஸ்ஸந்தோ தருபண்ணானி பச்சக்க²தோ ஏவ நிச்சஸஞ்ஞம் பனூத³தி பஜஹதி, அனிச்சஸஞ்ஞா ஏவஸ்ஸ ஸண்டா²தி. யஸ்மா ப⁴க³வதோ ஜாதிபோ³தி⁴த⁴ம்மசக்கபவத்தனபரினிப்³பா³னானி ருக்க²மூலேயேவ ஜாதானி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘பு³த்³த⁴தா³யஜ்ஜம் ருக்க²மூல’’ந்தி.

இதி ருக்க²மூலிகங்க³கதா²வண்ணனா.

10. அப்³போ⁴காஸிகங்க³கதா²வண்ணனா

33. ‘‘ருக்க²மூலம் படிக்கி²பாமீ’’தி ஏத்தகே வுத்தே ச²ன்னம் அப்படிக்கி²த்தமேவ ஹோதீதி ‘‘ச²ன்னஞ்ச ருக்க²மூலஞ்ச படிக்கி²பாமீ’’தி வுத்தம். து⁴தங்க³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ படியோகி³படிக்கே²பேன ஹி ஸமாதா³னம் இஜ்ஜ²தி, நோ அஞ்ஞதா²தி. ‘‘த⁴ம்மஸ்ஸவனாயா’’தி இமினாவ த⁴ம்மம் கதே²ந்தேனாபி உபோஸத²தி³வஸாதீ³ஸு ஸுணந்தானம் சித்தானுரக்க²ணத்த²ம் தேஹி யாசிதேன ச²ன்னம் பவிஸிதும் வட்டதி, த⁴ம்மம் பன கதே²த்வா அப்³போ⁴காஸோவ க³ந்தப்³போ³. ருக்க²மூலிகஸ்ஸாபி ஏஸேவ நயோ. உபோஸத²த்தா²யாதி உபோஸத²கம்மாய. உத்³தி³ஸந்தேனாதி பரேஸம் உத்³தே³ஸம் தே³ந்தேன. உத்³தி³ஸாபேந்தேனாதி ஸயம் உத்³தே³ஸம் க³ண்ஹந்தேன. மக்³க³மஜ்ஜே² டி²தம் ஸாலந்தி ஸீஹளதீ³பே விய மக்³கா³ அனோக்கம்ம உஜுகமேவ பவிஸிதப்³ப³ஸாலம். வேகே³ன க³ந்தும் ந வட்டதி அஸாருப்பத்தா. யாவ வஸ்ஸூபரமா ட²த்வா க³ந்தப்³ப³ம், ந தாவ து⁴தங்க³பே⁴தோ³ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

ருக்க²ஸ்ஸ அந்தோ நாம ருக்க²மூலம். பப்³ப³தஸ்ஸ பன பப்³பா⁴ரஸதி³ஸோ பப்³ப³தபதே³ஸோ. அச்ச²ன்னமரியாத³ந்தி யதா² வஸ்ஸோத³கம் அந்தோ ந பவிஸதி, ஏவம் ச²த³னஸங்கே²பேன உபரி அகதமரியாத³ம். அந்தோ பன பப்³பா⁴ரஸ்ஸ வஸ்ஸோத³கம் பவிஸதி சே, அப்³போ⁴காஸஸங்கே²பமேவாதி தத்த² பவிஸிதும் வட்டதி. ஸாகா²மண்ட³போதி ருக்க²ஸாகா²ஹி விரளச்ச²ன்னமண்ட³போ. பீட²படோ க²லித்த²த்³த⁴ஸாடகோ.

பவிட்ட²க்க²ணே து⁴தங்க³ம் பி⁴ஜ்ஜதி யதா²வுத்தபப்³பா⁴ராதி³கே ட²பேத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஜானித்வாதி த⁴ம்மஸ்ஸவனாதி³அத்த²ம் ச²ன்னம் ருக்க²மூலம் பவிஸித்வா நிஸின்னோ ‘‘இதா³னி அருணோ உட்ட²ஹதீ’’தி ஜானித்வா. ருக்க²மூலேபி கத்த²சி அத்தே²வ நிவாஸபா²ஸுகதாதி ஸியா தத்த² ஆஸங்க³புப்³ப³கோ ஆவாஸபலிபோ³தோ⁴, ந பன அப்³போ⁴காஸேதி இதே⁴வ ஆவாஸபலிபோ³து⁴பச்சே²தோ³ ஆனிஸம்ஸோ வுத்தோ. பஸம்ஸாயானுரூபதாதி அனிகேதாதி வுத்தபஸம்ஸாய அனாலயபா⁴வேன அனுச்ச²விகதா. நிஸ்ஸங்க³தாதி ஆவாஸபரிக்³க³ஹாபா⁴வேனேவ தத்த² நிஸ்ஸங்க³தா. அஸுகதி³ஸாய வஸனட்டா²னம் நத்தி², தஸ்மா தத்த² க³ந்தும் நேவ ஸக்காதி ஏதி³ஸஸ்ஸ பரிவிதக்கஸ்ஸ அபா⁴வதோ சாதுத்³தி³ஸோ. மிக³பூ⁴தேனாதி பரிக்³க³ஹாபா⁴வேன மிக³ஸ்ஸ விய பூ⁴தேன. ஸிதோதி நிஸ்ஸிதோ. விந்த³தீதி லப⁴தி.

இதி அப்³போ⁴காஸிகங்க³கதா²வண்ணனா.

11. ஸோஸானிகங்க³கதா²வண்ணனா

34. ந ஸுஸானந்தி அஸுஸானம். அஞ்ஞத்தோ² ந-காரோ, ஸுஸானலக்க²ணரஹிதம் வஸனட்டா²னந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ந தத்தா²தி ‘‘ஸுஸான’’ந்தி வவத்த²பிதமத்தே டா²னே ந வஸிதப்³ப³ம். ந ஹி நாமமத்தேன ஸுஸானலக்க²ணம் ஸிஜ்ஜ²தி. தேனாஹ ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³. ஜா²பிதகாலதோ பன பட்டா²ய…பே… ஸுஸானமேவ ச²வேன ஸயிதமத்தாய ஸுஸானலக்க²ணப்பத்திதோ. ச²வஸயனம் ஹி ‘‘ஸுஸான’’ந்தி வுச்சதி.

ஸோஸானிகேன நாம அப்பகிச்சேன ஸல்லஹுகவுத்தினா ப⁴விதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மிம் பன வஸந்தேனா’’திஆதி³ வுத்தம். க³ருகந்தி து³ப்பரிஹாரம். தமேவ ஹி து³ப்பரிஹாரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² உப்பன்னபரிஸ்ஸயவிகா⁴தத்தா²யாதி ‘‘ஸுஸானம் நாம மனுஸ்ஸராஹஸ்ஸேய்யக’’ந்தி சோரா கதகம்மாபி அகதகம்மாபி ஓஸரந்தி, தத்த² சோரேஸு ப⁴ண்ட³ஸாமிகே தி³ஸ்வா பி⁴க்கு²ஸமீபே ப⁴ண்ட³ம் ச²ட்³டே³த்வா பலாதேஸு மனுஸ்ஸா பி⁴க்கு²ம் ‘‘சோரோ’’தி க³ஹேத்வா போதே²ய்யும், தஸ்மா விஹாரே ஸங்க⁴த்தே²ரம் வா கோ³சரகா³மே ரஞ்ஞா நியுத்தம் ராஜயுத்தகம் வா அத்தனோ ஸோஸானிகபா⁴வம் ஜானாபேத்வா யதா² தாதி³ஸோ, அஞ்ஞோ வா பரிஸ்ஸயோ ந ஹோதி, ததா² அப்பமத்தேன வஸிதப்³ப³ம். சங்கமந்தஸ்ஸ யதா³ ஆளஹனம் அபி⁴முக²ம் ந ஹோதி, ததா³பி ஸம்வேக³ஜனனத்த²ம் தத்த² தி³ட்டி² விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்³த⁴க்கி²கேன ஆளஹனம் ஓலோகேந்தேனா’’தி வுத்தம்.

உப்பத²மக்³கே³ன க³ந்தப்³ப³ம் அத்தனோ ஸோஸானிகபா⁴வஸ்ஸ அபாகடபா⁴வத்த²ம். ஆரம்மணந்தி தஸ்மிம் ஸுஸானே ‘‘அயம் வம்மிகோ, அயம் ருக்கோ², அயம் கா²ணுகோ’’திஆதி³னா தி³வாயேவ ஆரம்மணம் வவத்த²பேதப்³ப³ம். ப⁴யானகந்தி ப⁴யஜனகம் வம்மிகாதி³ம். கேனசி லேட்³டு³பாஸாணாதி³னா ஆஸன்னே விசரந்தீதி ந பஹரிதப்³பா³. திலபிட்ட²ம் வுச்சதி பலலம். மாஸமிஸ்ஸம் ப⁴த்தம் மாஸப⁴த்தம். கு³ளாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன திலஸம்கு³ளிகாதி³க⁴னபூவஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. குலகே³ஹம் ந பவிஸிதப்³ப³ந்தி பேததூ⁴மேன வாஸிதத்தா, பிஸாசானுப³ந்த⁴த்தா ச குலகே³ஹஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரம் ந பவிஸிதப்³ப³ம். தே³வஸிகம் ச²வடா³ஹோ து⁴வடா³ஹோ. மதஞாதகானம் தத்த² க³ந்த்வா தே³வஸிகம் ரோத³னம் து⁴வரோத³னம். வுத்தனயேனாதி ‘‘ஜா²பிதகாலதோ பன பட்டா²யா’’தி வுத்தனயேன. ‘‘பச்சி²மயாமே படிக்கமிதும் வட்டதீ’’தி இச்சி²தத்தா ‘‘ஸுஸானம் அக³ததி³வஸே’’தி அங்கு³த்தரபா⁴ணகா.

ஸுஸானே நிச்சகாலம் ஸிவதி²கத³ஸ்ஸனேன மரணஸ்ஸதிபடிலாபோ⁴. ததோ ஏவ அப்பமாத³விஹாரிதா. தத்த² ச²ட்³டி³தஸ்ஸ மதகளேவரஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன அஸுப⁴னிமித்தாதி⁴க³மோ. ததோ ஏவ காமராக³வினோத³னம். ப³ஹுலம் ஸரீரஸ்ஸ அஸுசிது³க்³க³ந்த⁴ஜேகு³ச்ச²பா⁴வஸல்லக்க²ணதோ அபி⁴ண்ஹம் காயஸபா⁴வத³ஸ்ஸனம். ததோ மரணஸ்ஸதிபடிலாப⁴தோ ச ஸம்வேக³ப³ஹுலதா. ப்³யாதி⁴கானம், ஜராஜிண்ணானஞ்ச மதானம் தத்த² த³ஸ்ஸனேன ஆரோக்³யயோப்³ப³னஜீவிதமத³ப்பஹானம். கு²த்³த³கஸ்ஸ, மஹதோ ச ப⁴யஸ்ஸ அபி⁴ப⁴வனதோ ப⁴யபே⁴ரவஸஹனதா. ஸம்விக்³க³ஸ்ஸ யோனிஸோ பத³ஹனம் ஸம்ப⁴வதீதி அமனுஸ்ஸானம் க³ருபா⁴வனீயதா. நித்³தா³க³தம்பீதி ஸுத்தம்பி, ஸுபினந்தேபீதி அதி⁴ப்பாயோ.

இதி ஸோஸானிகங்க³கதா²வண்ணனா.

12. யதா²ஸந்த²திகங்க³கதா²வண்ணனா

35. ஸேனாஸனகா³ஹணே பரே உட்டா²பேத்வா க³ஹணம், ‘‘இத³ம் ஸுந்த³ரம், இத³ம் ந ஸுந்த³ர’’ந்தி பரிதுலயித்வா புச்ச²னா, ஓலோகனா ச ஸேனாஸனலோலுப்பம். துட்ட²ப்³ப³ந்தி துஸ்ஸிதப்³ப³ம். விஹாரஸ்ஸ பரியந்தபா⁴வேன தூ³ரேதி வா ப³ஹூனம் ஸன்னிபாதட்டா²னாதீ³னம் அச்சாஸன்னேதி வா புச்சி²தும் ந லப⁴தி, புச்ச²னேனபிஸ்ஸ து⁴தங்க³ஸ்ஸ ஸம்கிலிஸ்ஸனதோ. ஓலோகேதுந்தி லோலுப்பவஸேன பஸ்ஸிதும். ஸசஸ்ஸ தம் ந ருச்சதீதி அஸ்ஸ யதா²ஸந்த²திகஸ்ஸ தம் யதா²கா³ஹிதம் ஸேனாஸனம் அபா²ஸுகபா⁴வேன ஸசே ந ருச்சதி, முது³கஸ்ஸ அஸதி ரோகே³ யதா²கா³ஹிதம் பஹாய அஞ்ஞஸ்ஸ ஸேனாஸனஸ்ஸ க³ஹணம் லோலுப்பம், மஜ்ஜி²மஸ்ஸ க³ந்த்வா ஓலோகனா, உக்கட்ட²ஸ்ஸ புச்ச²னா. ஸப்³பே³ஸம்பி உட்டா²பேத்வா க³ஹணே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி².

உபட்டா²பனீயானம்பி அனுட்டா²பனேன ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் ஹிதேஸிதா. தாய கருணாவிஹாரானுகு³ணதா. ஸுந்த³ராஸுந்த³ரவிபா⁴கா³கரணதோ ஹீனபணீதவிகப்பபரிச்சாகோ³. தேன தாதி³லக்க²ணானுகு³ணதா. ததோ ஏவ அனுரோத⁴விரோத⁴ப்பஹானம். த்³வாரபித³ஹனம் ஓகாஸாதா³னதோ. யதா²ஸந்த²தராமதந்தி யதா²கா³ஹிதே யதா²னித்³தி³ட்டே² ஸேனாஸனே அபி⁴ரதபா⁴வம்.

இதி யதா²ஸந்த²திகங்க³கதா²வண்ணனா.

13. நேஸஜ்ஜிகங்க³கதா²வண்ணனா

36. ஸேய்யந்தி இரியாபத²லக்க²ணம் ஸேய்யம். தப்படிக்கே²பேனேவ ஹி தத³த்தா² ‘‘மஞ்சோ பி⁴ஸீ’’தி ஏவமாதி³கா (சூளவ. 321, 322) ஸேய்யா படிக்கி²த்தா ஏவ ஹோந்தி. ‘‘நேஸஜ்ஜிகோ’’தி ச ஸயனம் படிக்கி²பித்வா நிஸஜ்ஜாய ஏவ விஹரிதும் ஸீலமஸ்ஸாதி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ இத⁴ அதி⁴ப்பேதத்தா ஸேய்யா ஏவேத்த² படியோகி³னீ, ந இதரே ததா² அனிட்ட²த்தா, அஸம்ப⁴வதோ ச. கோஸஜ்ஜபக்கி²யோ ஹி இரியாபதோ² இத⁴ படியோகி³பா⁴வேன இச்சி²தோ, ந இதரே. ந ச ஸக்கா டா²னக³மனேஹி வினா நிஸஜ்ஜாய ஏவ யாபேதும் ததா² பவத்தேதுந்தி ஸேய்யாவேத்த² படியோகி³னீ. தேனாஹ ‘‘தேன பனா’’திஆதி³. சங்கமிதப்³ப³ம் ந ‘‘நேஸஜ்ஜிகோ அஹ’’ந்தி ஸப்³ப³ரத்திம் நிஸீதி³தப்³ப³ம். இரியாபத²ந்தரானுக்³க³ஹிதோ ஹி காயோ மனஸிகாரக்க²மோ ஹோதி.

சத்தாரோ பாதா³, பிட்டி²அபஸ்ஸயோ சாதி இமேஹி பஞ்சஹி அங்கே³ஹி பஞ்சங்கோ³. சதூஹி அட்டனீஹி, பிட்டி²அபஸ்ஸயேன ச பஞ்சங்கோ³தி அபரே. உபோ⁴ஸு பஸ்ஸேஸு பிட்டி²பஸ்ஸே ச யதா²ஸுக²ம் அபஸ்ஸாய விஹரதோ நேஸஜ்ஜிகஸ்ஸ ‘‘அனேஸஜ்ஜிகதோ கோ விஸேஸோ’’தி கா³ஹம் நிவாரேதும் அப⁴யத்தே²ரோ நித³ஸ்ஸிதோ ‘‘தே²ரோ அனாகா³மீ ஹுத்வா பரினிப்³பா³யீ’’தி.

உபச்சே²தீ³யதி ஏதேனாதி உபச்சே²த³னந்தி வினிப³ந்து⁴பச்சே²த³ஸ்ஸ ஸாத⁴கதமபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்³ப³கம்மட்டா²னானுயோக³ஸப்பாயதா அலீனானுத்³த⁴ச்சபக்கி²கத்தா நிஸஜ்ஜாய. ததோ ஏவ பாஸாதி³கஇரியாபத²தா. வீரியாரம்பா⁴னுகூலதா வீரியஸமதாயோஜனஸ்ஸ அனுச்ச²விகதா. ததோ ஏவ ஸம்மாபடிபத்தியா அனுப்³ரூஹனதா. பணிதா⁴யாதி ட²பேத்வா. தனுந்தி உபரிமகாயம். விகம்பேதீதி சாலேதி, இச்சா²விகா⁴தம் கரோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. வதந்தி து⁴தங்க³ம்.

இதி நேஸஜ்ஜிகங்க³கதா²வண்ணனா.

து⁴தங்க³பகிண்ணககதா²வண்ணனா

37. ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனானம் வஸேன ஸியா குஸலானி, கீ²ணாஸவானம் வஸேன ஸியா அப்³யாகதானி. தத்த² ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனா படிபத்திபூரணத்த²ம், கீ²ணாஸவா பா²ஸுவிஹாரத்த²ம் து⁴தங்கா³னி பரிஹரந்தி. அகுஸலம்பி து⁴தங்க³ந்தி அகுஸலசித்தேனாபி து⁴தங்க³ஸேவனா அத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. தம் ந யுத்தம், யேன அகுஸலசித்தேன பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ ஆரஞ்ஞிகத்தம், தம் து⁴தங்க³ம் நாம ந ஹோதி. கஸ்மா? லக்க²ணாபா⁴வதோ. யம் ஹித³ம் கிலேஸானம் து⁴னனதோ து⁴தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ, ஞாணஸ்ஸ, சேதனாய வா அங்க³த்தம், ந தம் அகுஸலத⁴ம்மேஸு ஸம்ப⁴வதி. தஸ்மா அரஞ்ஞவாஸாதி³மத்தேன ஆரஞ்ஞிகாத³யோ தாவ ஹோந்து, ஆரஞ்ஞிகங்கா³தீ³னி பன ந ஹோந்தீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந மய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² இமானீதி து⁴தங்கா³னி. வுத்தம் ஹேட்டா² வசனத்த²னித்³தே³ஸே. ந ச அகுஸலேன கோசி து⁴தோ நாம ஹோதி, கிலேஸானம் து⁴னனட்டே²னாதி அதி⁴ப்பாயோ. யஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஏதானி ஸமாதா³னானி அங்கா³னி, ஏதேன பட²மேனாபி அத்த²விகப்பேன ‘‘நத்தி² அகுஸலம் து⁴தங்க³’’ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ந ச அகுஸலம் கிஞ்சி து⁴னாதீதி அகுஸலம் கிஞ்சி பாபம் ந ச து⁴னாதி ஏவ அப்படிபக்க²தோ. யேஸம் ஸமாதா³னானம் தம் அகுஸலம் ஞாணம் விய அங்க³ந்தி கத்வா தானி து⁴தங்கா³னீதி வுச்சேய்யும். இமினா து³தியேனாபி அத்த²விகப்பேன ‘‘நத்தி² அகுஸலம் து⁴தங்க³’’ந்தி த³ஸ்ஸேதி. நாபி அகுஸலந்திஆதி³ ததியஅத்த²விகப்பவஸேன யோஜனா. தஸ்மாதிஆதி³ வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ நிக³மனம்.

யேஸந்தி அப⁴யகி³ரிவாஸிகே ஸந்தா⁴யாஹ. தே ஹி து⁴தங்க³ம் நாம பஞ்ஞத்தீதி வத³ந்தி. ததா² ஸதி தஸ்ஸ பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானத்தா கிலேஸானம் து⁴னனட்டோ²பி ந ஸியா, ஸமாதா³தப்³ப³தா சாதி தேஸம் வசனம் பாளியா விருஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘குஸலத்திகவினிமுத்த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தஸ்மாதி யஸ்மா பஞ்ஞத்திபக்கே² ஏதே தோ³ஸா து³ன்னிவாரா, தஸ்மா தம் தேஸம் வசனம் ந க³ஹேதப்³ப³ம், வுத்தனயோ சேதனாபக்கோ²யேவ க³ஹேதப்³போ³தி அத்தோ². யஸ்மா ஏதே து⁴தகு³ணா குஸலத்திகே பட²மததியபத³ஸங்க³ஹிதா, தஸ்மா ஸியா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா, ஸியா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா, ஸியா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா, ஸியா அஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகாதி ஏவம் ஸேஸதிகது³கபதே³ஹிபி நேஸம் யதா²ரஹம் ஸங்க³ஹோ விபா⁴வேதப்³போ³.

காமம் ஸப்³போ³பி அரஹா து⁴தகிலேஸோ, இத⁴ பன து⁴தங்க³ஸேவனாமுகே²ன கிலேஸே விது⁴னித்வா டி²தோ கீ²ணாஸவோ ‘‘து⁴தகிலேஸோ புக்³க³லோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ. ததா² ஸப்³போ³பி அரியமக்³கோ³ நிப்பரியாயேன கிலேஸது⁴னனோ த⁴ம்மோ, விஸேஸதோ அக்³க³மக்³கோ³. பரியாயேன பன விபஸ்ஸனாஞாணாதி³. ஹேட்டி²மபரிச்சே²தே³ன து⁴தங்க³சேதனாஸம்பயுத்தஞாணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம் து⁴தம் த³ஸ்ஸேத்வா து⁴தவாதே³ த³ஸ்ஸேதப்³பே³ யஸ்மா து⁴தவாத³பே⁴தே³ன து⁴தோ விய து⁴தபே⁴தே³ன து⁴தவாதோ³பி து³விதோ⁴, தஸ்மா தேஸம், தது³ப⁴யபடிக்கே²பஸ்ஸ ச வஸேன சதுக்கமேத்த² ஸம்ப⁴வதீதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்தி² து⁴தோ’’திஆதி³ வுத்தம்.

தயித³ந்தி நிபாதோ, தஸ்ஸ ‘‘ஸோ அய’’ந்தி அத்தோ². து⁴தத⁴ம்மா நாமாதி து⁴தங்க³ஸேவனாய படிபக்க²பூ⁴தானம் பாபத⁴ம்மானம் து⁴னனவஸேன பவத்தியா ‘‘து⁴தோ’’தி லத்³த⁴னாமாய து⁴தங்க³சேதனாய உபகாரகா த⁴ம்மாதி கத்வா து⁴தத⁴ம்மா நாம. அஸம்பத்தஸம்பத்தேஸு பச்சயேஸு அலுப்³ப⁴னாகாரேன பவத்தனதோ அப்பிச்ச²தா ஸந்துட்டி²தா ச அத்த²தோ அலோபோ⁴. பச்சயகே³தா⁴தி³ஹேதுகானம் லோலதாதீ³னம் ஸம்கிலேஸானம் ஸம்மதே³வ லிக²னதோ சே²த³னதோ க³ணஸங்க³ணிகாதி³பே⁴த³தோ ஸம்ஸக்³க³தோ சித்தஸ்ஸ விவேசனதோ ஸல்லேக²தா பவிவேகதா ச அலோபோ⁴ அமோஹோதி இமேஸு த்³வீஸு த⁴ம்மேஸு அனுபதந்தி தத³ந்தோக³தா⁴ தப்பரியாபன்னா ஹோந்தி, தது³ப⁴யஸ்ஸேவ பவத்திவிஸேஸபா⁴வதோ. இமேஹி குஸலத⁴ம்மேஹி அத்தீ² இத³மத்தீ², யேன ஞாணேன பப்³ப³ஜிதேன நாம பம்ஸுகூலிகங்கா³தீ³ஸு பதிட்டி²தேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி யதா²னுஸிட்ட²ம் து⁴தகு³ணே ஸமாதி³யதி சேவ பரிஹரதி ச, தம் ஞாணம் இத³மத்தி²தா. தேனாஹ ‘‘இத³மத்தி²தா ஞாணமேவா’’தி. படிக்கே²பவத்தூ²ஸூதி க³ஹபதிசீவராதீ³ஸு தேஹி தேஹி து⁴தங்கே³ஹி படிக்கி²பிதப்³ப³வத்தூ²ஸு. லோப⁴ந்தி தண்ஹம். தேஸ்வேவ வாதி படிக்கே²பவத்தூ²ஸு ஏவ. ஆதீ³னவபடிச்சா²த³கந்தி ஆரக்க²து³க்க²பராதீ⁴னவுத்திசோரப⁴யாதி³ஆதீ³னவபடிச்சா²த³கம். அனுஞ்ஞாதானந்தி ஸத்தா²ரா நிச்ச²ந்த³ராக³பரிபோ⁴க³வஸேன அனுஞ்ஞாதானம் ஸுக²ஸம்ப²ஸ்ஸஅத்த²ரணபாவுரணாதீ³னம். படிஸேவனமுகே²னாதி படிஸேவனத்³வாரேன, தேன லேஸேனாதி அத்தோ². அதிஸல்லேக²முகே²னாதி அதிவிய ஸல்லேக²படிபத்திமுகே²ன, உக்கட்ட²ஸ்ஸ வத்தனகானம்பி படிக்கி²பனவஸேனாதி அத்தோ².

ஸுகு²மகரணஸன்னிஸ்ஸயோ ராகோ³ து³க்கா²ய படிபத்தியா பதிட்ட²ம் ந லப⁴தீதி ஆஹ ‘‘து³க்கா²படிபத³ஞ்ச நிஸ்ஸாய ராகோ³ வூபஸம்மதீ’’தி. ஸல்லேகோ² நாம ஸம்பஜானஸ்ஸ ஹோதி, ஸதிஸம்பஜஞ்ஞே மோஹோ அபதிட்டோ²வ அப்பமாத³ஸம்ப⁴வதோதி வுத்தம் ‘‘ஸல்லேக²ம் நிஸ்ஸாய அப்பமத்தஸ்ஸ மோஹோ பஹீயதீ’’தி. ஏத்தா²தி ஏதேஸு து⁴தங்கே³ஸு. தத்தா²தி அரஞ்ஞருக்க²மூலேஸு.

ஸீஸங்கா³னீதி ஸீஸபூ⁴தானி அங்கா³னி, பரேஸம்பி கேஸஞ்சி நானந்தரிகதாய, ஸுகரதாய ச ஸங்க³ண்ஹனதோ உத்தமங்கா³னீதி அத்தோ². அஸம்பி⁴ன்னங்கா³னீதி கேஹிசி ஸம்பே⁴த³ரஹிதானி, விஸும்யேவ அங்கா³னீதி வுத்தம் ஹோதி. கம்மட்டா²னம் வட்³ட⁴தி ராக³சரிதஸ்ஸ மோஹசரிதஸ்ஸ தோ³ஸசரிதஸ்ஸாபி, தம் ஏகச்சம் து⁴தங்க³ம் ஸேவந்தஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஹாயதி கம்மட்டா²னம் ஸுகுமாரபா⁴வேனலூக²படிபத்திம் அஸஹந்தஸ்ஸ. வட்³ட⁴தேவ மஹாபுரிஸஜாதிகஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ. ந வட்³ட⁴தி கம்மட்டா²னம் உபனிஸ்ஸயரஹிதஸ்ஸ. ஏகமேவ ஹி து⁴தங்க³ம் யதா² கிலேஸது⁴னனட்டே²ன, ஏவம் சேதனாஸபா⁴வத்தா. தேனாஹ ‘‘ஸமாதா³னசேதனா’’தி.

தேரஸாபி து⁴தங்கா³னி ஸமாதா³ய பரிஹரந்தானம் புக்³க³லானம் வஸேன ‘‘த்³வாசத்தாலீஸ ஹோந்தீ’’தி வத்வா பி⁴க்கூ²னம் தேரஸன்னம்பி பரிஹரணஸ்ஸ ஏகஜ்ஜ²ம்யேவ ஸம்ப⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸசே ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ‘‘ஏகப்பஹாரேன ஸப்³ப³து⁴தங்கா³னி பரிபு⁴ஞ்ஜிதும் ஸக்கோதீ’’தி வுத்தம். கத²ம் அப்³போ⁴காஸே விஹரந்தஸ்ஸ ருக்க²மூலிகங்க³ம்? ‘‘ச²ன்னம் படிக்கி²பாமி, ருக்க²மூலிகங்க³ம் ஸமாதி³யாமீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.32) வசனதோ ச²ன்னே அருணம் உட்டா²பிதமத்தே து⁴தங்க³ம் பி⁴ஜ்ஜதி, ந அப்³போ⁴காஸே, தஸ்மா பே⁴த³ஹேதுனோ அபா⁴வேன தம்பி அரோக³மேவ. ததா² ஸேனாஸனலோலுப்பஸ்ஸ அபா⁴வேன யதா²ஸந்த²திகங்க³ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆரஞ்ஞிகங்க³ம் க³ணம்ஹா ஓஹீயனஸிக்கா²பதே³ன (பாசி. 691-692) படிக்கி²த்தம், க²லுபச்சா²ப⁴த்திகங்க³ம் அனதிரித்தபோ⁴ஜனஸிக்கா²பதே³ன (பாசி. 238-240). பவாரிதாய ஹி பி⁴க்கு²னியா அதிரித்தம் கத்வா பு⁴ஞ்ஜிதும் ந லப்³ப⁴தி. கப்பியே ச வத்து²ஸ்மிம் லோலதாபஹானாய து⁴தங்க³ஸமாதா³னம், ந அகப்பியே, ஸிக்கா²பதே³னேவ படிக்கி²த்தத்தா. அட்டே²வ ஹோந்தி பி⁴க்கு²னியா ஸம்கச்சிகசீவராதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சபி திசீவரஸங்க²மேவ க³ச்ச²ந்தீதி கத்வா. யதா²வுத்தேஸூதி பி⁴க்கூ²னம் வுத்தேஸு தேரஸஸு திசீவராதி⁴ட்டா²னவினயகம்மாபா⁴வதோ ட²பேத்வா தேசீவரிகங்க³ம் த்³வாத³ஸ ஸாமணேரானம். ஸத்தாதி பி⁴க்கு²னீனம் வுத்தேஸு அட்ட²ஸு ஏகம் பஹாய ஸத்த திசீவராதி⁴ட்டா²னவினயகம்மாபா⁴வதோ. ‘‘ட²பேத்வா தேசீவரிகங்க³’’ந்தி ஹி இமம் அனுவத்தமானமேவ கத்வா ‘‘ஸத்த ஸிக்க²மானஸாமணேரீன’’ந்தி வுத்தம். பதிரூபானீதி உபாஸகபா⁴வஸ்ஸ அனுச்ச²விகானி.

து⁴தங்க³னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி து³தியபரிச்சே²த³வண்ணனா.