து³க்க²னித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா

ஜாதினித்³தே³ஸவண்ணனா

ப⁴வேதி ஆதா³னனிக்கே²பபரிச்சி²ன்னோ த⁴ம்மப்பப³ந்தோ⁴ ப⁴வோ, தஸ்மிம் ப⁴வே. ஸோ ஹி ஜாயதி ஏத்த² யோனிக³திஆதி³விபா⁴கோ³தி ஜாதீதி வுச்சதி, ஜாயந்தி ஏத்த² ஸத்தா ஸமானன்வயாதி ஜாதி, நிகாயோ. ஸங்க²தலக்க²ணேதி யத்த² கத்த²சி உப்பாதே³. ஸோ ஹி ஜனனட்டே²ன ஜாதி. படிஸந்தி⁴யந்தி படிஸந்தி⁴சித்தக்க²ணே. ஸம்பாதிஜாதோதி ஏத்த² ஜாதிஸத்³தே³ன லப்³ப⁴மானம் மாதுகுச்சி²தோ நிக்க²மனஸங்கா²தம் ஜாயனத்த²ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘பஸூதிய’’ந்தி, அபி⁴ஜாதியந்தி அத்தோ². ஜாயதி ஏதாய க²த்தியாதி³ஸமஞ்ஞாதி ஜாதி, குலம்.

538. ஸயந்தி ஏத்தா²தி ஸேய்யா, மாதுகுச்சி²ஸங்கா²தோ க³ப்³போ⁴ ஸேய்யா ஏதேஸந்தி க³ப்³ப⁴ஸேய்யகா, அண்ட³ஜா, ஜலாபு³ஜா ச. இதரேஸந்தி ஸம்ஸேத³ஜானம், ஓபபாதிகானஞ்ச. அயம்பி சாதி ‘‘படிஸந்தி⁴க²ந்தே⁴ஸ்வேவா’’தி அனந்தரம் வுத்தகதா²பி, பகே³வ ‘‘படிஸந்தி⁴தோ பட்டா²யா’’தி வுத்தகதா²யம். தேனாஹ ‘‘தேஸம் தேஸம் பட²மபாதுபா⁴வோ ஜாதீ’’தி.

உம்முஜ்ஜனவஸேன க³ய்ஹதீதி உம்முஜ்ஜனபச்சுபட்டா²னம். வக்க²மானவிபா⁴க³ம் து³க்க²விசித்ததம் பச்சுபட்ட²பேதீதி து³க்க²விசித்ததாபச்சுபட்டா²னா.

539. ‘‘கஸ்மா பனா’’தி வத³தோ சோத³கஸ்ஸாயமதி⁴ப்பாயோ – ஏகந்தது³க்கே² நிரயே தாவ ஜாதிது³க்கா² ஹோது, அஞ்ஞாஸுபி வா து³க்³க³தீஸு பாபகம்மஸமுட்டா²னதோ ஸுக²ஸம்வத்தனியகம்மஸமுட்டா²னாஸு பன ஸுக³தீஸு கத²ந்தி. இதரோ ‘‘நாயம் ஜாதி ஸபா⁴வது³க்க²வஸேன து³க்கா²தி வுத்தா, ந ஹி காசி படிஸந்தி⁴ து³க்க²வேத³னாஸம்பயுத்தா அத்தி², அத² கோ² து³க்க²ஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அனேகேஸம் து³க்கா²னம் வத்து²பா⁴வதோ’’திஆதி³மாஹ. அது³க்க²ஸபா⁴வம்பி பரியாயதோ து³க்க²ந்தி வுச்சதீதி து³க்க²ஸபா⁴வம் து³க்க²ஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா வுத்தம் ‘‘து³க்க²து³க்க²’’ந்தி யதா² ரூபரூபந்தி.

து³க்கு²ப்பத்திஹேதுதோதி ‘‘அஹு வத மே, தம் வத நாஹோஸீ’’தி சேதஸிகது³க்கு²ப்பத்திஹேதுதோ.

‘‘யத³னிச்சம், தம் து³க்க²’’ந்தி (ஸம். நி. 3.15, 45, 76, 77, 85; 2.4.1, 4) வசனதோ தேபூ⁴மகா ஸங்கா²ரா ஸங்கா²ரது³க்க²ம், தத்த² காரணமாஹ ‘‘உத³யப்³ப³யப்படிபாளிதத்தா’’தி. யஞ்ஹி அபி⁴ண்ஹம் படிபீளிதம், தம் து³க்க²மனதாய து³க்க²ந்தி, விபஸ்ஸனாசாரஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா தேபூ⁴மகக்³க³ஹணம்.

து³க்க²து³க்க²ந்தி து³க்க²தோ³மஸ்ஸுபாயாஸே வத³தி. ‘‘ஜாதிபி து³க்கா²’’திஆதி³னா (விப⁴. 190) து³க்க²ஸச்சவிப⁴ங்கே³ ஆக³தம்.

ப⁴க³வதாபீதி அனாவரணஞாணவதா அச்சரியாபரிமேய்யதே³ஸனாகோஸல்லவதா ப⁴க³வதாபி. உபமாவஸேனதி அங்கா³ரகாஸூபமாதி³உபமாவஸேன.

540. புண்ட³ரீகாதீ³ஸூதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ந மணிகனகரஜதபவாளாதி³ரதனஸன்னிச்சயே, நாபி அண்ட³ஜமேண்ட³ஜவாயஜாதிகே ஸுப⁴மனுஞ்ஞஸயனதலே, நாபி ரதனமயகுட்டிமமனோஹரே பாஸாத³தலே, நாபி ஸித்தஸம்மட்ட²குஸுமோபஹாரவதி பாஸாதூ³பசாரே, நாபி முத்தாஜாலஸதி³ஸவாலிகாவிகிண்ணே விவிடங்க³ணே, நாபி ஹரிதகம்ப³லஸதி³ஸமுது³ஸத்³த³லஸமோதலே பூ⁴மிபா⁴கே³தி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. பரமஸம்பா³தே⁴தி அதிவிய ஸம்பா³தே⁴. திப்³ப³ந்த⁴காரேதி ப³ஹலந்த⁴காரே. பித்தஸேம்ஹபுப்³ப³ருஹிரகூ³தோ²த³ரியாதி³ நானாகுணபஸம்பா³தே⁴. மாதா யதி³ வீஸதிவஸ்ஸா, அத² திம்ஸ, சத்தாலீஸாதி³வஸ்ஸா, தத்தகம் காலம் அதோ⁴தவச்சகூபஸதி³ஸதாய அதி⁴மத்தஜேகு³ச்சே². பூதிமச்சா² தி³ ஸப்³ப³ம் ந ஸதி³ஸூபம்மம் தஸ்ஸ வாதாதி³வஸேன ஏகச்சது³க்³க³ந்தா⁴பக³மஸப்³பா⁴வதோ. த³ஸ மாஸேதி அச்சந்தஸம்யோகே³ உபயோக³வசனம், யேபு⁴ய்யவஸேன வுத்தம் ததோ பி⁴ய்யோபி ஏகச்சானம் தத்தா²வட்டா²னஸம்ப⁴வதோ. அத்தனோ அதோ⁴முக²ம் ட²பிதஸங்குசிதஹத்த²த்³வயஸ்ஸ உக்குடிகஸ்ஸேவ நிஸீத³தோ ஸமிஜ்ஜனப்பஸாரணாதி³ரஹிதோ.

அபி⁴முக²ம் கட்³ட⁴னம் ஆகட்³ட⁴னம். பரிதோ ஸமந்ததோ கட்³ட⁴னம் பரிகட்³ட⁴னம். ஹேட்டா² து⁴னனம் ஓதூ⁴னனம். நிதா⁴ய நிதா⁴ய தூ⁴னனம் நித்³தூ⁴னனம். ஆகட்³ட⁴னாதி³ஸதி³ஸஞ்சேத்த² ‘‘ஆகட்³ட⁴னாதீ³’’தி வுத்தம். தருணவணஸதி³ஸம் அதிவிய ஸுகு²மாலம் க³ப்³ப⁴க³தம் ஸரீரம் ஸீதாதி³அப்பகம்பி ந ஸஹதீதி ஸீதனரகூபபன்னதாதி³ நித³ஸ்ஸிதம். தஞ்ஹி தஸ்ஸ அதிவிய ஸீதம், அதிவிய உண்ஹஞ்ச ஹுத்வா உபதிட்ட²தி. ஸரீரம் வாஸியாதீ³ஹி தச்சே²த்வா கா²ராவஸேசனகரணம் கா²ராபடிச்ச²கம். து³க்கு²ப்பத்திட்டா²னேதி க³ப்³பா⁴ஸயஸஞ்ஞிதம் ததியம் ஆவட்டம் ஸந்தா⁴யாஹ.

பரிவத்தேத்வாதி உத்³த⁴ம்பாத³அதோ⁴ஸீஸபா⁴வேன பரிவத்தேத்வா. இத³ம் விஜாயனமூலகம் து³க்க²ம், யேன மரணது³க்கே²ன ச அட்டிதா வேத³னாப்பத்தா ஸத்தா கதிபயமாஸமத்தாதிக்கந்தம்பி பவத்திம் விஸ்ஸரந்தி, மஹந்த⁴காரம் மஹாவிது³க்³க³ம் பக்க²ந்தா⁴ விய ஹோந்தி.

வதே⁴ந்தஸ்ஸாதி ஸோசனபரிதே³வனஸீஸபடிஹனனாதி³னா பா³தே⁴ந்தஸ்ஸ. கு²ப்பிபாஸா ஹி ஆதபாவட்டா²னாதி³னா ச ஆதாபனம். பஞ்சக்³கி³தாபனாதி³னா பரிதாபனம்.

இமஸ்ஸாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ ஸத்தவித⁴ஸ்ஸ. ஸப்³ப³ஸ்ஸாபீதி க³ப்³ப⁴காலாதீ³ஸு தாபனமத்³த³னாதி³னிரயக்³கி³தா³ஹாதி³ஸஞ்ஜனிதஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸாபி. வத்து²மேவ ஹோதி தத³பா⁴வே அபா⁴வதோ. தேனேவாஹ ‘‘ஜாயேத² நோ சே’’திஆதி³.

541. விசித்தந்தி விவித⁴ம், அச்ச²ரியம் வா.

இதி ஜாதினித்³தே³ஸவண்ணனா.

ஜரானித்³தே³ஸவண்ணனா

542. ஸங்கா²தலக்க²ணந்தி ‘‘டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்த’’ந்தி (ஸம். நி. 3.38; அ. நி. 3.47; கதா². 214) வுத்தம் க²ணிகஜரம் ஸந்தா⁴யாஹ. க²ண்டி³ச்சாதி³ஸம்மதோதி க²ண்டி³ச்சபாலிச்சவலித்தசதாதி³னா ஸமஞ்ஞதோ. ஸாதி க²ந்த⁴புராணபா⁴வஸஞ்ஞிதா பாகடஜரா. க²ந்த⁴பரிபாகோ ஏகப⁴வபரியாபன்னானம் க²ந்தா⁴னம் புராணபா⁴வோ.

இதி ஜரானித்³தே³ஸவண்ணனா.

மரணனித்³தே³ஸவண்ணனா

543. ஸங்க²தலக்க²ணந்தி ஸங்கா²ரானம் வயஸஞ்ஞிதம் க²ணிகமரணமாஹ. யம் ஸந்தா⁴யாதி யம் க²ணிகமரணம் ஸந்தா⁴ய, ‘‘ஜராமரணம் த்³வீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹித’’ந்தி (தா⁴து. 71) ஏத்த² ‘‘மரண’’ந்தி வுத்தந்தி அத்தோ². தந்தி ஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சேத³ஸஞ்ஞிதம் பாகடமரணம். ‘‘சவன’’ந்தி லக்கி²தப்³ப³தாய சுதிலக்க²ணம். வியோக³ரஸந்தி யதா²தி⁴க³தேஹி ஸத்தஸங்கா²ரேஹி வியோஜனரஸம். யதூ²பபன்னாய க³தியா விப்பவாஸவஸேன க³ய்ஹதீதி க³திவிப்பவாஸபச்சுபட்டா²னம்.

பாபஸ்ஸாதி பாபயோகே³ன பாபஸ்ஸ, உபசிதபாபகம்மஸ்ஸாதி அத்தோ². பாபகம்மாதி³னிமித்தந்தி பாபகம்மகம்மனிமித்தக³தினிமித்தஸங்கா²தம் மரணகாலே உபட்டி²தம் அகுஸலவிபாகாரம்மணம். தம்ஹி பஸ்ஸந்தஸ்ஸேவ கஸ்ஸசி அனுப⁴வந்தஸ்ஸ விய மஹாது³க்க²ம் ஹோதி. ப⁴த்³த³ஸ்ஸாதி ப⁴த்³த³கம்மஸ்ஸ, கதகுஸலஸ்ஸாதி அத்தோ². தஸ்ஸ பன காமம் இட்ட²மேவ ஆரம்மணம் உபட்டா²தி, பியவிப்பயோக³வத்து²கம் பன மஹந்தம் து³க்க²ம் ஆரம்மணம் உபட்டா²தி, பியவிப்பயோக³வத்து²கம் பன மஹந்தம் து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதீதி ஆஹ ‘‘அஸஹந்தஸ்ஸ வியோக³ம் பியவத்து²க’’ந்தி. அவிஸேஸதோதி பாபஸ்ஸ, ப⁴த்³த³ஸ்ஸ ச ஸாமஞ்ஞதோ. ‘‘அவிஸேஸதோ’’தி வத்வாபி ‘‘ஸப்³பே³ஸ’’ந்தி வசனம் தம் இத³ம் து³க்க²ம் பரிமத்³தி³தஸங்கா²ரானம் ஏகச்சானம் கீ²ணாஸவானம்பி ஹோதியேவாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். விதுஜ்ஜமானமம்மானந்தி ஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னாவச்சே²த³கவாயுனா விஜ்ஜி²யமானமம்மட்டா²னானம்.

இதி மரணனித்³தே³ஸவண்ணனா.

ஸோகனித்³தே³ஸவண்ணனா

544. ஸோதி ஸோகோ. அத்த²தோ தோ³மனஸ்ஸமேவ ஹோதி சேதஸிகந்தராபா⁴வதோ. தோ³மனஸ்ஸவிஸேஸோ பன ஹோதி விஸயவிஸேஸே பவத்திஆகாரவிஸேஸஸப்³பா⁴வதோதி தம் விஸேஸம் லக்க²ணாதி³தோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவம் ஸந்தேபீ’’திஆதி³ வுத்தம். அந்தோ நிஜ்ஜா²னம் சித்தஸந்தாபோ. பரிஜ்ஜா²பனம் ராக³தோ³ஸபரிளாஹவிஸிட்ட²ம் த³ஹனம். கதாகதகுஸலாகுஸலவிஸயம் விப்படிஸாராகாரேன பவத்தம் அனுஸோசனம் குக்குச்சம், ஞாதிப்³யஸனாதி³விஸயம் கேவலம் சித்தஸந்தா²பபூ⁴தம் அனுஸோசனம் ஸோகோதி அனுஸோசனபச்சுபட்டா²னத்தேபி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

விஸபீதம் ஸல்லம் விஸஸல்லம். ஸோகவஸேன அதிஸாராதி³ ப்³யாதி⁴பி ஹோதி, ஸோகப³ஹுலஸ்ஸ ஸரீரம் ந சிரஸ்ஸேவ ஜீரதி, ப³லவஸோகாபி⁴பூ⁴தோ மரணம்பி பாபுணாதீதி ஆஹ ‘‘ஸமாவஹதி ச ப்³யாதி⁴ஜராமரணபே⁴த³ன’’ந்தி.

இதி ஸோகனித்³தே³ஸவண்ணனா.

பரிதே³வனித்³தே³ஸவண்ணனா

545. வசீபலாபோதி வாசாவிப்பலாபோ, ஸோ அத்த²தோ ஸத்³தோ³ ஏவ. பி⁴ய்யோதி ஸோகது³க்க²தோ உபரி. ஸோகஸமுட்டா²னோ ஹி பரிதே³வோ.

இதி பரிதே³வனித்³தே³ஸவண்ணனா.

து³க்க²னித்³தே³ஸவண்ணனா

546. ஜாதிஆதீ³னம்பி யதா²ரஹம் து³க்க²வத்து²து³க்க²து³க்க²தாஹி ஸதிபி து³க்க²பா⁴வே காயஸ்ஸ பீளனவஸேன இத³ம் ஸவிஸேஸம் து³க்க²மந்தி ஆஹ ‘‘து³க்க²ந்தி விஸேஸதோ வுத்த’’ந்தி.

இதி து³க்க²னித்³தே³ஸவண்ணனா.

தோ³மனஸ்ஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

547. மனோவிகா⁴தரஸந்தி ப்³யாபாத³ஸம்பயோக³வஸேன மனஸோ விஹஞ்ஞனகிச்சம். சேதோது³க்க²ஸமப்பிதாதி சேதஸிகது³க்க²ஸமங்கி³னோ. ஆவட்டந்தீதி ஆமுக²ம் வட்டந்தி, யம்தி³ஸாபி⁴முக²ம் பதிதா, தம்தி³ஸாபி⁴முகா² ஏவ வட்டந்தி. விவட்டந்தீதி விபரிவத்தனவஸேன வட்டந்தி. உத்³த⁴ம்பாத³ம் பபதந்தீதி உத்³த⁴ம்முக²பாதா³ ஹுத்வா பதந்தி. ஸத்த²ம் ஆஹரந்தீதி அத்தனோ ஸரீரஸ்ஸ விஜ்ஜ²னபே⁴த³னவஸேன ஸத்த²ம் உபனேந்தி.

இதி தோ³மனஸ்ஸனித்³தே³ஸவண்ணனா.

உபாயாஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

548. தோ³ஸோயேவாதி காயசித்தானம் ஆயாஸனவஸேன தோ³ஸஸ்ஸேவ பவத்திஆகாரோதி அத்தோ², யதோ பு⁴ஸோ ஆயாஸோதி உபாயாஸோதி வுச்சதி யதா² பு⁴ஸமாதா³னம் உபாதா³னந்தி. ஏகோ த⁴ம்மோதி சுத்³த³ஸஹி அகுஸலசேதஸிகேஹி அஞ்ஞோ ஏகோ சேதஸிகத⁴ம்மோ, யம் ‘‘விஸாதோ³’’தி ச வத³ந்தி. நித்து²னனவஸேன ஸம்பஜ்ஜனதோ நித்து²னனரஸோ, காயே வா நித்து²னனகரணகிச்சோ. ‘‘ஸங்கா²ரது³க்க²பா⁴வதோ’’தி வத்வா ஸோ பனேத்த² ஸாதிஸயோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘சித்தபரித³ஹனதோ, காயவிஸாத³னதோ சா’’தி ஆஹ.

ஏதே ச ஸோகபரிதே³வுபாயாஸா விஞ்ஞத்தியா வினா, ஸஹ ச யதா²பச்சயம் தோ³மனஸ்ஸசித்துப்பாத³ஸ்ஸ பவத்திஆகாரவிஸேஸோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² பாகோ வியாதி ரஜனாதி³னோ பசிதப்³ப³வத்து²னோ பாகோ விய.

இதி உபாயாஸனித்³தே³ஸவண்ணனா.

அப்பியஸம்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா

549. ஸமோதா⁴னம் ஸமாக³மோ. காயிகது³க்க²சித்தவிகா⁴தாதி³அனத்தா²னம் அத்தி²பா⁴வஸ்ஸ பச்சுபட்டா²னோ அனத்த²பா⁴வபச்சுபட்டா²னோ.

தேஸம் அப்பியானம் காயிகவாசஸிகபயோக³ஸங்கா²தோ உபக்கமோ தது³பக்கமோ, ததோ ஸம்பூ⁴தோ தது³பக்கமஸம்பூ⁴தோ.

இதி அப்பியஸம்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா.

பியவிப்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா

550. உபத்³த³வபா⁴வேன பச்சுபதிட்ட²தீதி ப்³யஸனபச்சுபட்டா²னோ.

இதி பியவிப்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா.

இச்சி²தாலாப⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

551. இச்சி²தாலாபோ⁴ நாம யஸ்ஸ கஸ்ஸசி அத்தனா இச்சி²தஸ்ஸ வத்து²னோ அலாபோ⁴. ‘‘யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தீ’’தி ஹி வுத்தம். மத்த²கப்பத்தம் பன இச்சி²தாலாப⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் பாளியம் ‘‘ஜாதித⁴ம்மானம் ஸத்தான’’ந்திஆதி³னா நித்³தி³ட்ட²ந்தி தமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஹோ வதா’’திஆதி³ வுத்தம். இச்சா²வாதி ஏத்த² இச்சா²ஸஹிதோ அலாபோ⁴வாதி ச வத³ந்தி. தப்பரியேஸனரஸாதி தேஸம் அலப்³ப⁴னேய்யவத்தூ²னம் பரியேஸனரஸா. அப்பத்தி அலாபோ⁴.

இதி இச்சி²தாலாப⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா.

பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

552. யம் வுத்தமிதா⁴தி இத⁴ ஸச்சனித்³தே³ஸே யம் ஸரூபதோ வுத்தம். அவுத்தந்தி அஞ்ஞத்த² து³க்க²க்க²ந்த⁴பா³லபண்டி³தஸுத்தாதீ³ஸு வுத்தம்பி இத⁴ ஸரூபதோ அவுத்தம். தஞ்ச ஸப்³ப³ம் இமே உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ வினா ந லப்³ப⁴தீதி தத்த² க²ந்த⁴ஸன்னிஸ்ஸயமேவ து³க்க²ம் க²ந்தே⁴ விபா³த⁴தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இந்த³னமிவ பாவகோ’’தி வுத்தம். யதா² வா லக்க²ம் பஹரணபஹாரஸ்ஸ வத்து², ஏவம் க²ந்தா⁴ ஸம்ஸாரது³க்க²ஸ்ஸ. யதா² ச கோ³ரூபம் ட³ம்ஸமகஸாதி³விபா³தா⁴ய, யதா² ச கே²த்தம் நிப்ப²ன்னஸஸ்ஸலாயனஸ்ஸ, கா³மோ ச கா³மகா⁴தகவிபா³தா⁴ய, ஏவம் க²ந்தா⁴ ஜாதிஆதி³து³க்க²ஸ்ஸ வத்தூ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘லக்க²மிவா’’திஆதி³ வுத்தம். யேபு⁴ய்யேன லோகே விபா³த⁴கா விபா³தே⁴தப்³பா³தீ⁴னா ந ஹோந்தி, இமே பன விபா³தே⁴தப்³பா³தீ⁴னா ஏவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘திணலதாதீ³னீ’’தி வுத்தம். காமம் அனாதி³மதி ஸம்ஸாரே ஆதி³ நாம கஸ்ஸசி நத்தி², ஏகப⁴வபரிச்சி²ன்னஸ்ஸ பன க²ந்த⁴ஸந்தானஸ்ஸ வஸேன வுத்தம் ‘‘ஆதி³து³க்க²ம் ஜாதீ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘பரியோஸானது³க்க²ம் மரண’’ந்தி. ந ஹேத்த² ஸமுச்சே²த³மரணமேவ அதி⁴ப்பேதம். மரணஸ்ஸ அந்திகே ஆஸன்னே ஜாதம் து³க்க²ம் மாரணந்திகது³க்க²ம். பரித³ய்ஹனம் சித்தஸந்தாபோ. லாலப்பனம் அதிவிய விப்பலாபோ. அனுத்து²னனம் அந்தோ நிஜ்ஜா²யனம். ஏகமேகந்தி ஜாதிஆதீ³னம் அந்தரபே⁴த³பி⁴ன்னானம், ஜாதிஆதீ³னமேவ வா உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகானம் வா ஏகமேகம். ஸங்கி²பித்வாதி ஸமாஸேத்வா, ஸாமஞ்ஞனித்³தே³ஸேன வா ஸங்கே²பம் கத்வா.

இதி து³க்க²னித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா.

ஸமுத³யனித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா

553. புனப்³ப⁴வகரணம் புனப்³ப⁴வோ உத்தரபத³லோபேன, யதா² வா அபூபப⁴க்க²னஸீலோ ஆபூபிகோ, ஏவம் புனப்³ப⁴வகரணஸீலா, புனப்³ப⁴வம் வா ப²லம் அரஹதி, ஸோ வா ஏதிஸ்ஸா பயோஜனந்தி போனோப⁴விகா. நந்த³னதோ, ரஞ்ஜனதோ ச நந்தீ³ராக³பா⁴வம் ஸப்³பா³ஸு அவத்தா²ஸு அபச்சக்கா²ய வுத்தியா நந்தீ³ராக³ஸஹக³தா. தாய ச ஸத்தா தத்த² தத்த² ப⁴வாதி³கே கிமிகீடபடங்கா³தி³அத்தபா⁴வேபி நந்த³ந்தி, ரூபாபி⁴னந்த³னாதி³பூ⁴தாய ரஞ்ஜந்தி சாதி தத்ரதத்ராபி⁴னந்தி³னீ. தேனாஹ ‘‘நந்தீ³ராகே³ன ஸஹக³தா’’திஆதி³. தப்³பா⁴வத்தோ² ஹி ஏஸ ஸஹக³தஸத்³தோ³. காமப⁴வவிப⁴வபே⁴த³வஸேன பவத்தியா காமதண்ஹா, ப⁴வதண்ஹா, விப⁴வதண்ஹா ச வேதி³தப்³பா³. காமதண்ஹாதி³பே⁴த³ம் அனாமஸித்வா கேவலம் தண்ஹாபா⁴வேனேவ ஏகபா⁴வக்³க³ஹணேன ஏகத்தம் உபனேத்வா கஸ்ஸசிபி ஸத்தஸ்ஸ கேனசி ஸதி³ஸதாபா⁴வதோ தம்தம்விசித்தபா⁴வஜனககம்மனிப்பா²த³னேன அதிவிசித்தஸபா⁴வா ஸகலஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வதோ து³க்க²ஸமுத³யோ அரியஸச்சம்.

கஸ்மா பனேத்த² தண்ஹாவ ஸமுத³யஸச்சம் வுத்தாதி? விஸேஸஹேதுபா⁴வதோ. அவிஜ்ஜா ஹி ப⁴வேஸு ஆதீ³னவம் படிச்சா²தே³ந்தீ, தி³ட்டி²ஆதி³உபாதா³னஞ்ச தத்த² தத்த² அபி⁴னிவிஸமானம் தண்ஹம் அபி⁴வட்³டே⁴ந்தீ தோ³ஸாத³யோபி கம்மஸ்ஸ காரணம் ஹோந்தி, தண்ஹா பன தம்தம்ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸஸத்தனிகாயகுலபோ⁴கி³ஸ்ஸரியாதி³விசித்ததம் அபி⁴பத்தே²ந்தீ, கம்மவிசித்ததாய உபனிஸ்ஸயதம் கம்மஸ்ஸ ச ஸஹாயபா⁴வம் உபக³ச்ச²ந்தீ ப⁴வாதி³விசித்ததம் நியமேதி, தஸ்மா து³க்க²ஸ்ஸ விஸேஸஹேதுபா⁴வதோ அஞ்ஞேஸுபி அவிஜ்ஜாஉபாதா³னகம்மாதீ³ஸு ஸுத்தே (தீ³. நி. 2.400; ம. நி. 1.133; 3.374) அபி⁴த⁴ம்மே (விப⁴. 203) ச அவஸேஸகிலேஸாகுஸலமூலாதீ³ஸு வுத்தேஸு து³க்க²ஹேதூஸு விஜ்ஜமானேஸு தண்ஹாவ ஸமுத³யஸச்சந்தி வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

இதி ஸமுத³யனித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா.

நிரோத⁴னித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா

554. தஸ்ஸாயேவாதி யத³க்³கே³ன தண்ஹா ஸமுத³யஸச்சந்தி வுத்தா, தத³க்³கே³ன தஸ்ஸாயேவாதி அவதா⁴ரணம். ஸதி ஹி பதா⁴னஹேதுனிரோதே⁴ தத³ஞ்ஞஹேதூ நிருத்³தா⁴யேவ ஹோந்தீதி ப்³யாதி⁴னிமித்தவூபஸமனேன ப்³யாதி⁴வூபஸமோ விய ஹேதுனிரோதே⁴ன ப²லனிரோதோ⁴தி ஆஹ ‘‘ஸமுத³யனிரோதே⁴ன து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி. ந அஞ்ஞதா²தி யதா²வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஏகந்திகதம் த³ஸ்ஸேதி.

அனுபத்³த³வேதி பாணகவிஜ்ஜ²னஸத்த²ப்பஹாராதி³உபத்³த³வரஹிதே. ததோ ஏவ த³ள்ஹே தி²ரே. ஸாகா²தி³சே²த³னேன சி²ன்னோபி. தண்ஹானுஸயேதி காமராக³ப⁴வராகா³னுஸயே. அனூஹதேதி அஸமுபகா⁴டிதே.

யதா² ஸீஹோ யேனத்தனி ஸரோ கி²த்தோ, தத்தே²வ அத்தனோ ப³லம் த³ஸ்ஸேதி, ந ஸரே, ததா² பு³த்³தா⁴னம் காரணே படிபத்தி, ந ப²லே. யதா² பன ஸாரமேய்யா கேனசி லேட்³டு³ப்பஹாரே தி³ன்னே பு⁴ஸ்ஸந்தா லேட்³டு³ம் கா²த³ந்தி, ந பஹாரதா³யகே உட்ட²ஹந்தி, ஏவம் அஞ்ஞதித்தி²யா து³க்க²ம் நிரோதே⁴துகாமா காயச்சே²த³மனுயுஞ்ஜந்தி, ந கிலேஸனிரோத⁴னந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸீஹஸமானவுத்தினோ’’திஆதி³ வுத்தம்.

555. விரஜ்ஜதி பலுஜ்ஜதி சி²ஜ்ஜதி ஸமுத³யோ ஏதேனாதி விராகோ³ வுச்சதி மக்³கோ³. விரஜ்ஜனம் பலுஜ்ஜனம் ஸமுச்சி²ந்த³னம் விராகோ³தி பஹானம் வுச்சதி. தஸ்மாதி யஸ்மா பஹானபரியாயோ விராக³ஸத்³தோ³, நிரோத⁴ஸத்³தோ³ ச, தஸ்மா. அனுஸயஸமுக்³கா⁴ததோ அஸேஸோ விராகோ³ அஸேஸோ நிரோதோ⁴தி ஸம்ப³ந்த⁴னீயம். சாகா³தி³பதா³னிபி க³ஹேத்வா வத³தி ஸப்³பா³னேவ ஏதானீதி. யஸ்மா நிப்³பா³னம் வுச்சதி, ந து³க்க²ஸ்ஸ நிருஜ்ஜ²னமத்தம், தஸ்மா தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴தி³பதா³னிபி நிப்³பா³னவேவசனானீதி. வுத்தமேவத்த²ம் ஸமத்தே²தி ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³. யதா² விராகா³தி³பதா³னி நிப்³பா³னே யுஜ்ஜந்தி, தம்த³ஸ்ஸனம். தத்த² தம் ஆக³ம்மாதி தம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணகரணவஸேன பத்வா. தண்ஹா விரஜ்ஜதீதி அரியமக்³கே³ன அச்சந்தவிராக³வஸேன தண்ஹா விரஜ்ஜீயதி. நிருஜ்ஜ²தீதி நிரோதீ⁴யதி, தேன விராக³னிரோத⁴ஸத்³தா³னம் அதி⁴கரணஸாத⁴னதமாஹ. ததே³வாதி நிப்³பா³னமேவ. சாகா³த³யோ ஹோந்தீதி சாகா³தி³ஹேதும் ப²லவோஹாரேன வத³தி. ‘‘காமகு³ணாலயேஸூ’’தி போத்த²கேஸு லிக²ந்தி, ‘‘காமகு³ணாலயாதீ³ஸூ’’தி பன பாடோ².

556. தயித³ந்திஆதி³ ந போராணபாடோ², ஸச்சத்த²தீ³பனே பன வுத்தனியாமேன ததோ ஆனேத்வா பச்சா² ட²பிதம். ததா² ஹி புப்³பே³ வுத்தானிபி லக்க²ணாதீ³னி புனபி வுத்தானி. ஸம்ஸாரது³க்க²தோ நிப்³பி³ன்னமானஸஸ்ஸ அஸ்ஸாஸம் கரோந்தோ விய ஹோதீதி அஸ்ஸாஸகரணரஸம். ராகா³தி³ஸப்³ப³பபஞ்சவூபஸமனிமித்ததாய நிப்பபஞ்சதம் பச்சுபட்ட²பேதீதி நிப்பபஞ்சபச்சுபட்டா²னம்.

557. நத்தே²வ நிப்³பா³னந்தி யதி³ ஸாமஞ்ஞதோ படிஞ்ஞா, அத்தனா அதி⁴ப்பேதனிப்³பா³னஸ்ஸபி அபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதி, ததா² ஸதி படிஞ்ஞாவிரோதோ⁴. அத² பராபி⁴மதம் நிப்³பா³னம் பதி, ஏவம் ஸதி த⁴ம்மிஅஸித்³தி⁴, ததோ ச நிஸ்ஸயாஸித்³தோ⁴ ஹேது. அனுபலப்³ப⁴னீயதோதி கிம் பச்சக்க²தோ, உதா³ஹு அனுமானதோ? புரிமஸ்மிம் பக்கே² சக்கா²தீ³ஹி அனேகந்திகதா, து³தியஸ்மிம் பரம் பதி அஸித்³தோ⁴ ஹேது. தேனாஹ ‘‘ந, உபாயேன உபலப்³ப⁴னீயதோ’’திஆதி³. தத்த² யதா² சேதோபரியஞாணலாபி⁴னோ ஏவ அரியா பரேஸம் லோகுத்தரசித்தம் ஜானந்தி, தத்தா²பி ச அரஹா ஏவ ஸப்³பே³ஸம், ந ஸப்³பே³, ஏவம் நிப்³பா³னம்பி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தஸம்மாபடிபத்திபூ⁴தேன உபாயேன உபலப்³ப⁴தீதி அத்த²வசனம் சேதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், ந பயோக³வசனம். தம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

558. நத்தீ²தி ந வத்தப்³ப³ம், அரியேஹி உபலப்³ப⁴னீயதோதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸம்ஸாரதோ ஸம்விக்³க³மானஸா ஸம்மாபடிபத்தியா நிப்³பா³னம் அதி⁴க³ச்ச²ந்தீதி ஸப்³ப³ஸமயஸித்³தோ⁴யம் நயோ. தத்த² ஸாஸனிகமேவ நிஸ்ஸாய வத³தி ‘‘படிபத்தியா வஞ்சுபா⁴வாபஜ்ஜனதோ’’தி. தேனாஹ ‘‘அஸதி ஹீ’’திஆதி³. ஸம்மாதி³ட்டி²புரேஜவாயாதி ஸம்மாதி³ட்டி²புப்³ப³ங்க³மாய. புப்³ப³ங்க³மதா சஸ்ஸா பதா⁴னபா⁴வதோ. ததா² ஹி ஸா பட²மம் தே³ஸனாருள்ஹா, ந ஸப்³ப³பட²மம் உப்பஜ்ஜனதோ. ந சாயம் ஸம்மாபடிபத்தி வஞ்ஜா², நிப்³பா³னபாபனதோ நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸம்பாபகதோ. தவ மதேன பன நிப்³பா³னஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ வஞ்ஜ²பா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி யோஜனா. அபா⁴வபாபகத்தாதி ஸம்மாபடிபத்தியா கிலேஸஸமுச்சி²ந்த³னமுகே²ன க²ந்தா⁴னம் அபா⁴வஸம்பாபகபா⁴வதோ, ந வஞ்ஜ²பா⁴வாபத்தீதி சே வதே³ய்யாஸீதி அத்தோ². ந இதி படிக்கே²பே. யம் தயா ‘‘அபா⁴வபாபகத்தா’’தி வத³ந்தேன க²ந்தா⁴பா⁴வோ நிப்³பா³னந்தி படிஞ்ஞாதம், தம் ந. கஸ்மா? அதீதானாக³தாபா⁴வேபி நிப்³பா³னப்பத்தியா அபா⁴வதோ. அதீதானாக³தா ஹி க²ந்தா⁴ ந ஸந்தீதி தஸ்மிம் அபா⁴வே நிப்³பா³னம் அதி⁴க³தம் நாம ஸியா, ஸோ பன நத்தீ²தி. ந கேவலம் அதீதானாக³தானமேவ, அத² கோ² வத்தமானானம்பீதி தியத்³த⁴க³தானம் ஸப்³பே³ஸம் க²ந்தா⁴னம் அபா⁴வோ நிப்³பா³னம். ந ஹி தம் ஏகதே³ஸாபா⁴வோ ப⁴விதும் யுத்தந்தி வத்தமானா சே, ந ந ஸந்தி, ந ஸந்தி சே, ந வத்தமானாதி ‘‘வத்தமானா, ந ஸந்தி சா’’தி விப்படிஸித்³த⁴மேதந்தி ஆஹ ‘‘ந, தேஸம்…பே… பஜ்ஜனதோ’’தி.

கிஞ்ச பி⁴ய்யோ – யதி³ வத்தமானாபா⁴வோ நிப்³பா³னம், யதா³ அரியமக்³கோ³ வத்ததி, ததா³ தஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தா க²ந்தா⁴ வத்தமானாதி கத்வா ததா³ நிப்³பா³னஸ்ஸ அபா⁴வோ ஸியா. ததா² ச ஸதி மக்³க³க்க²ணேபி நிப்³பா³னஸச்சி²கிரியாய அபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வத்தமான…பே… தோ³ஸதோ’’தி ஆஹ. ந மயம் ஸப்³பே³ஸம்யேவ அவத்தமானதாய நிப்³பா³னம் வதா³ம. கிஞ்சரஹீதி, ததா³ மக்³க³க்க²ணே கிலேஸானம் அவத்தமானத்தா, தஸ்மா ந தோ³ஸோ யதா²வுத்ததோ³ஸாபா⁴வோதி? யதி³ கிலேஸானம் அவத்தமானதாஸங்கா²தோ அபா⁴வோ நிப்³பா³னம், ஏவம் ஸதி அரியமக்³க³ஸ்ஸ நிரத்த²கதா ஆபஜ்ஜதி மக்³க³க்க²ணதோ புப்³பே³பி தத³பா⁴வஸித்³தி⁴தோ. தேனாஹ ‘‘அரியமக்³க³ஸ்ஸா’’திஆதி³. தஸ்மா அகாரணமேதந்தி யஸ்மா ந நிப்³பா³னஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴னீயதா, அபா⁴வமத்ததா, படிபத்தியா வஞ்ஜ²பா⁴வோ, அதீதானாக³தாபா⁴வே நிப்³பா³னாதி⁴க³மோ ச ஆபஜ்ஜதி, வத்தமானானம் அபா⁴வோபி ந ஸம்ப⁴வதி, பகே³வ கிலேஸானம் அவத்தமானதா, அரியமக்³க³ஸ்ஸ ச நிரத்த²கபா⁴வாபத்தி, தஸ்மா நிப்³பா³னஸ்ஸ அபா⁴வஸாத⁴னத்த²ம் யதி³த³ம் ‘‘அனுபலப்³ப⁴னீயதோ, அபா⁴வபாபகத்தா, ததா³ கிலேஸானம் அவத்தமானத்தா’’தி ச காரணம் வுத்தம், அகாரணமேதம், அயுத்திரேஸாதி அத்தோ².

559. ஆதி³வசனதோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அவஸிட்ட²ம் ஜம்பு³கா²த³கஸுத்தபதே³ஸம் (ஸம். நி. 4.314 ஆத³யோ), அஞ்ஞம்பி அஸங்க²தாய தா⁴துயா நித்³தே³ஸபாளிம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ததா² ஹி ‘‘நிப்³பா³னம் நிப்³பா³னந்தி, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, வுச்சதி, கதமம் நு கோ², ஆவுஸோ, நிப்³பா³னந்தி? யோ கோ², ஆவுஸோ, ராக³க்க²யோ தோ³ஸக்க²யோ மோஹக்க²யோ, இத³ம் வுச்சதி நிப்³பா³ன’’ந்தி ஜம்பு³கா²த³கஸுத்தே (ஸம். நி. 4.314 ஆத³யோ), ‘‘தத்த² கதமா அஸங்க²தா தா⁴து? ராக³க்க²யோ தோ³ஸக்க²யோ மோஹக்க²யோ’’தி (விப⁴. 184) ஆயதனவிப⁴ங்கே³ வுத்தம். தத்ராயமத்தோ² – நிப்³பா³னம் அஸங்க²தா தா⁴து அஸங்க²தஸபா⁴வோ த⁴ம்மோ. யஸ்மா தம் ஆக³ம்ம ராகா³த³யோ கீ²யந்தி, தஸ்மா ராக³க்க²யோ, தோ³ஸக்க²யோ, மோஹக்க²யோதி ச வுச்சதீதி. ஆக³ம்மாதி ச ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஹி நிப்³பி³ன்னஸ்ஸ விஸங்கா²ரனின்னஸ்ஸ கோ³த்ரபு⁴னா விவட்டிதமானஸஸ்ஸ மக்³கே³ன ஸச்சி²கரணேனாதி அத்தோ². ஸச்சி²கிரியமானஞ்ஹி தம் அதி⁴க³ந்த்வா ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தஞ்ச படிச்ச அதி⁴பதிபச்சயபூ⁴தே ச தஸ்மிம் பரமஸ்ஸாஸபா⁴வேன வினிமுத்தஸங்கா²ரஸ்ஸ பரமக³திபா⁴வேன ச பதிட்டா²னபூ⁴தே பதிட்டா²ய க²யஸங்கா²தோ மக்³கோ³ ராகா³த³யோ கே²பேதீதி தம்ஸச்சி²கரணாபா⁴வே ராகா³தீ³னம் அனுப்பத்தினிரோத⁴க³மனாபா⁴வா தம் ஆக³ம்ம ராகா³த³யோ கீ²யந்தீதி வுச்சந்தி. ஏகம்ஸேன சேதம் ஏவம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம், இதரதா² யதா²ருதவஸேன பாளியா அத்தே² க³ய்ஹமானே ப³ஹூ தோ³ஸா ஆபஜ்ஜந்தீதி தே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அரஹத்தஸ்ஸாபீ’’திஆதி³ வுத்தம். அரஹத்தஞ்ஹி அக்³க³ப²லபமுகா² சத்தாரோ க²ந்தா⁴தி ந தஸ்ஸ ராகா³தி³க²யமத்ததா யுத்தா. தம்பி ஹி…பே… நித்³தி³ட்ட²ம். தத்த² யதா² ராகா³தீ³னம் கீ²ணந்தே உப்பன்னத்தா அரஹத்தம் ‘‘ராக³க்க²யோ’’திஆதி³னா நித்³தி³ட்ட²ந்தி ஸுத்தஸ்ஸ நேய்யத்த²த்தா. ஏவம் நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம ராகா³த³யோ கீ²யந்தீதி நிப்³பா³னம் ‘‘ராக³க்க²யோ’’திஆதி³னா நித்³தி³ட்ட²ந்தி இமஸ்ஸாபி ஸுத்தஸ்ஸ நேய்யத்த²தா வேதி³தப்³பா³. நிப்³பா³னஸ்ஸ ராகா³தி³க்க²யமத்ததாய ப³ஹூதோ³ஸா ஆபஜ்ஜந்தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கிஞ்ச பி⁴ய்யோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

தத்த² இத்தரகாலாதி³ப்பத்திதோ³ஸதோதி ராகா³தீ³னம் க²யமத்ததாய பரித்தகாலதா, ஸங்க²தலக்க²ணதா, பயோகே³ன வினா ஸரஸேனேவ அதி⁴க³ந்த⁴ப்³ப³தா, ராகா³தீ³ஹி அபரிமுத்ததா, ஆதி³த்ததா, து³க்க²தா, அனுபஸந்ததா, ப³ஹுபா⁴வோ, ஓளாரிகதா, கோ³த்ரபு⁴மக்³கா³னம் அனாரம்மணதாதி ஏவமாதி³தோ³ஸாபஜ்ஜனதோ. ராக³ஸ்ஸேவ க²யோ ராக³க்க²யோ, ந தோ³ஸாதீ³னம். ததா² தோ³ஸக்க²யாத³யோபீதி அஞ்ஞோ ராக³க்க²யோ, அஞ்ஞோ தோ³ஸக்க²யோ, அஞ்ஞோ மோஹக்க²யோதி திண்ணம் அகுஸலமூலானம் க²யபூ⁴தானி தீணி நிப்³பா³னானி, சதுன்னம் உபாதா³னானம் க²யே சத்தாரி, பஞ்சன்னம் நீவரணானம் க²யே பஞ்ச, ச²ன்னம் தண்ஹாகாயானம் க²யே ச², ஸத்தன்னம் அனுஸயானம் க²யே ஸத்த, அட்ட²ன்னம் மிச்ச²த்தானம் க²யே அட்ட², நவன்னம் தண்ஹாமூலகானம் க²யே நவ, த³ஸன்னம் ஸம்யோஜனானம் க²யே த³ஸ, தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸஸ்ஸ க²யே பாடியேக்கம் நிப்³பா³னந்தி ப³ஹூனி நிப்³பா³னானி ஹோந்தி. ராகா³தி³க்க²யோ நாம அந்த⁴பா³லானம்பி பாகடோ, அந்தமஸோ தீ³பிமிக³மக்கடாதீ³னம்பி ஸுவிஞ்ஞேய்யோதி ஓளாரிகம் நிப்³பா³னம் ஹோதி. கோ³த்ரபு⁴க்க²ணே கிலேஸக்க²யஸ்ஸ அபா⁴வதோ, மக்³க³க்க²ணே ச அகீ²ணத்தா, ஆரம்மணகரணஸ்ஸ ச அஸம்ப⁴வோ ஏவ. தஸ்ஸ நிப்³பா³னபா⁴வதோதி ஸப்³ப³பரியோஸானஸ்ஸ ராகா³தி³க்க²யஸ்ஸ நிப்³பா³னபா⁴வதோ. யதோ க²யதோ பட்டா²ய ராகா³தீ³னம் பவத்தி ந ஹோதி, ஸோ ‘‘அயம் நாமா’’தி நியமேதப்³போ³ மக்³க³ப²லஞாணானம் ஆரம்மணபூ⁴தோ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ந தாதி³ஸஸ்ஸ க²யஸ்ஸ அபா⁴வதோ’’தி.

கிஞ்ச பி⁴ய்யோ – யோ பச்சி²மப⁴வதோ ததியத்தபா⁴வேயேவ ராகா³தீ³ஸு ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா ஜா²னபா⁴வனாய தே விக்க²ம்பே⁴த்வா அபரிஹீனஜ்ஜா²னோ காலம் கத்வா ப்³ரஹ்மலோகம் உபபன்னோ, தத்த² யாவதாயுகம் ட²த்வா இதா⁴க³தோபி காமேஸு வீதராகோ³வ ஹுத்வா பப்³ப³ஜித்வா அரஹத்தம் பத்தோ, யோ ச பட²மவயே ஏவ ராகா³தி³தோ நிப்³பி³ன்னோ தே ச ஜா²னேன விக்க²ம்பே⁴த்வா பச்சி²மவயே அரஹத்தம் பத்தோ, தேஸம் ராகா³தீ³னம் விக்க²ம்ப⁴னதோ பட்டா²ய அனுப்பஜ்ஜனதோ நிரோத⁴ஸதி³ஸதாய அனுப்பத்தியேவ நிரோதோ⁴. தே நிப்³பா³னப்பத்தா நாம ஸியும், ந ச ஹோந்தி, தஸ்மா ந தாதி³ஸஸ்ஸ க²யஸ்ஸ நிப்³பா³னபா⁴வோ. தஸ்ஸாபி இத்தரகாலதாதி³தோ³ஸஸமாயோகோ³ ஏவாதி ஆஹ ‘‘பா⁴வேபிசா’’திஆதி³.

யதி³ ‘‘க²யோ’’தி வசனதோ யதோ க²யதோ பட்டா²ய ராகா³தீ³னம் அப்பவத்தி, தம் க²யமத்தம் நிப்³பா³னம் மஞ்ஞஸி, ஏவம் ஸதி ‘‘க²யே ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 142; 1382) ‘‘க²யோ’’தி வுத்தத்தா தது³ப்பத்திதோ பட்டா²ய ச ராகா³தீ³னம் அனுப்பத்தீதி மக்³க³ஸ்ஸாபி நிப்³பா³னபா⁴வாபத்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரியமக்³க³ஸ்ஸ சா’’திஆதி³மாஹ.

யதா² நிருத்³தா⁴ ந ஸந்தி, ஏவம் அனுப்பன்னாபீதி அபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ நிரோத⁴ஸதி³ஸதாய அனுப்பத்தி ஏவ நிரோதோ⁴ அனுப்பத்தினிரோதோ⁴. அயஞ்ஹி மக்³கே³ன கே²பேதப்³பா³காரோ, யதி³த³ம் உப்பஜ்ஜனாரஹஸ்ஸ அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னந்தி ‘‘க²யோ’’தி ச வுச்சதீதி. தம் இதரக²யதோ விஸேஸேந்தோ ‘‘அனுப்பத்தினிரோத⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ பன க²யஸ்ஸா’’தி ஆஹ. அனிப்ப²ன்னதா பன தஸ்ஸ க²யஸ்ஸ பரியாயேன உபனிஸ்ஸயத்தாதி வுத்தம். அனுப்பத்தினிரோத⁴க்க²யகரஸ்ஸ ஹி மக்³க³ஸ்ஸ ஆரம்மணபூ⁴தம் நிப்³பா³னம் அத்த²தோ தஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ வியாதி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தி. தது³பசாரேனாதி அத்த²தோ ப²லபூ⁴தக²யவோஹாரேன. ப²லூபசாரேன ஹி காரணம் வோஹரீயதி யதா² ‘‘ஆயு க⁴தம், ஸேம்ஹோ கு³ளோ’’தி ச.

அஸ்ஸாதி நிப்³பா³னஸ்ஸ. ‘‘இத³ம்பி கோ² டா²னம் ஸுது³த்³த³ஸ’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.64, 66-67; ம. நி. 2.337; ஸம். நி. 1.172; மஹாவ. 7-8) பச்சவேக்க²தோ ப⁴க³வதோ அப்போஸ்ஸுக்கபா⁴வாவஹனதோ. ‘‘தஞ்ஹி தே, மாக³ண்டி³ய, அரியம் சக்கு²ம் நத்தி², யேன த்வம் அரியேன சக்கு²னா ஆரோக்³யம் ஜானேய்யாஸி, நிப்³பா³னம் பஸ்ஸேய்யாஸீ’’தி (ம. நி. 2.218) வசனதோ அரியேன சக்கு²னா பஸ்ஸிதப்³ப³ம்.

560. யதி³ நிப்³பா³னம் நாம ஸபா⁴வத⁴ம்மோ அத்தி² ஸத்தஸந்தானபரியாபன்னோ ச, அத² கஸ்மா சதுமஹாபதே² ஸபா⁴ விய ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணா ந லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘மக்³க³ஸமங்கி³னா பத்தப்³ப³தோ அஸாதா⁴ரண’’ந்தி. ‘‘அஸுகஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ காலே உப்பன்ன’’ந்தி ஏவம் புரிமாய கோடியா அபா⁴வதோ அப்பப⁴வம். மக்³க³பா⁴வேதி அரியமக்³க³ஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வே. பா⁴வதோ விஜ்ஜமானதோ லத்³த⁴ப்³ப³தோ.

அணுஆதீ³னந்தி அணுபகதிகாலபுரிஸாதீ³னம். நிச்சபா⁴வாபத்தீதி ஸஸ்ஸதபா⁴வஸித்³தி⁴. கூடட்ட²னிச்சதா ஹி இதா⁴தி⁴ப்பேதா. ஹேதுனோ அபா⁴வாதி உபபத்தியா ஸாத⁴னஹேதுனோ அபா⁴வா. நிச்சா தே அணுஆத³யோ. நிப்³பா³னஸ்ஸ நிச்சத்தாதி அபேக்க²த⁴ம்மத்தாதி ஹேதுலக்க²ணானுபபத்தி. ‘‘அணுஆதீ³னம் அஸித்³த⁴த்தா’’தி ஏதேன ‘‘நிச்சா அணுஆத³யோ’’தி படிஞ்ஞாய த⁴ம்மிஅஸித்³தி⁴, ததோ ச நிஸ்ஸயாஸித்³தோ⁴ ஹேதூதி த³ஸ்ஸேதி.

561. யதா²வுத்தயுத்திஸப்³பா⁴வதோதி ‘‘அப்பப⁴வத்தா’’தி அத்தனா வுத்தம் ஹேதும் ஸந்தா⁴யாஹ. அப்பப⁴வதா சஸ்ஸ அபச்சயதாய த³ட்ட²ப்³பா³, தாய தஸ்ஸ புரிமாய கோடியா அபா⁴வோ. ‘‘ரூபஸபா⁴வாதிக்கமதோ’’தி ஏதேன யதா² ரூபத⁴ம்மானம் ருப்பனஸபா⁴வோ, படிகா⁴தவந்ததாய கலாபஸோ வுத்தியா பதே³ஸஸம்ப³ந்தோ⁴ ச ஸபா⁴வோ, ஏவம் நிப்³பா³னஸ்ஸ கத்த²சி படிகா⁴தோ, ஸப்பதே³ஸதா ச நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதி. ந ஹி நிப்³பா³னம் ‘‘அஸுகதி³ஸாய, அஸுகதே³ஸே’’தி வா நித்³தி³ஸீயதி, யதோ தம் அப்பதிட்ட²மேவாதி.

‘‘அஸிதி²ல …பே… க³மனீயதோ’’தி ஏதேன நிப்³பா³னஸ்ஸ அரியானம் பச்சக்க²ஸித்³த⁴தம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுவசனதோ’’தி ஏதேன தத³ஞ்ஞேஸம் அனுமானஸித்³த⁴தம், தது³ப⁴யேன ‘‘அனுபலப்³ப⁴னீயதோ’’தி பனஸ்ஸ ஹேதுனோ அஸித்³த⁴தம் த³ஸ்ஸேதி. பரமத்தே²ன நாவிஜ்ஜமானம் விஜ்ஜமானமேவாதி யதா²ரத்³த⁴மத்த²ம் நிக³மேத்வா தத³த்த²ஸாத⁴னம் ஆக³மம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்தி-. ஆதி³மாஹ.

தத்த² அஜாதம் அபூ⁴தம் அகதம் அஸங்க²தந்தி (உதா³. 73; நேத்தி. 41) சத்தாரிபி பதா³னி அஞ்ஞமஞ்ஞவேவசனானி. அத² வா வேத³னாத³யோ விய ஹேதுபச்சயஸமவாயஸங்கா²தாய காரணஸாமக்³கி³யா ந ஜாதம் ந நிப்³ப³த்தந்தி அஜாதம். காரணேன வினா, ஸயமேவ ச ந பூ⁴தம் ந பாதுபூ⁴தம் ந உப்பன்னந்தி அபூ⁴தம். ஏவம் அஜாதத்தா, அபூ⁴தத்தா ச யேன கேனசி காரணேன ந கதந்தி அகதம். ஜாதபூ⁴தகதபா⁴வோ ச நாம ரூபாதீ³னம் ஸங்க²தத⁴ம்மானம் ஹோதி, ந அஸங்க²தபா⁴வஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அஸங்க²த’’ந்தி வுத்தம். படிலோமதோ வா ஸமேச்ச ஸம்பூ⁴ய பச்சயேஹி கதந்தி ஸங்க²தம், ததா² ந ஸங்க²தம் ஸங்க²தலக்க²ணரஹிதந்தி ச அஸங்க²தந்தி ஏவம் அனேகேஹி காரணேஹி நிப்³ப³த்திதபா⁴வே படிஸித்³தே⁴ ‘‘பகதிவாதீ³னம் பகதி விய ஸியா நு கோ² ஏகேனேவ காரணேன ஏதம் கத’’ந்தி ஆஸங்காயம் கேனசி ந கதந்தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அகத’’ந்தி வுத்தம். ஏவம் அபச்சயம்பி ஸமானம் ‘‘ஸயமேவ நு கோ² இத³ம் பூ⁴தம் பாதுபூ⁴த’’ந்தி ஆஸங்காயம் தம் நிவத்தனத்த²ம் ‘‘அபூ⁴த’’ந்தி வுத்தம். அயஞ்சேதஸ்ஸ அஸங்க²தாகதாபூ⁴தபா⁴வோ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அஜாதித⁴ம்மத்தாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஜாத’’ந்தி வுத்தம்.

ஏவமேத்த² ஸத்தா² பரமத்த²தோ நிப்³பா³னஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வம் பவேதே³ஸி. பவேதே³ந்தோ ச ‘‘அஹம் த⁴ம்மிஸ்ஸரோ த⁴ம்மஸ்ஸாமீ’’தி ந அத்தனோ ஆணாமத்தேன பவேதே³ஸி, அபிச கோ² பன பத³பரமே அனுகம்பமானோ யுத்திதோபி பவேதே³ஸி. யதா²ஹ –

‘‘நோ சேதம், பி⁴க்க²வே, அப⁴விஸ்ஸ அஜாதம் அபூ⁴தம் அகதம் அஸங்க²தம், நயித⁴ ஜாதஸ்ஸ பூ⁴தஸ்ஸ கதஸ்ஸ ஸங்க²தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயேத². யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, அத்தி² அஜாதம் அபூ⁴தம் அகதம் அஸங்க²தம், தஸ்மா ஜாதஸ்ஸ பூ⁴தஸ்ஸ கதஸ்ஸ ஸங்க²தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயதீ’’தி (உதா³. 73; நேத்தி. 41).

தஸ்ஸத்தோ² – பி⁴க்க²வே, யதி³ அஜாதாதி³ஸபா⁴வா அஸங்க²தா தா⁴து ந அப⁴விஸ்ஸ ந ஸியா, இத⁴ லோகே ஜாதாதி³ஸபா⁴வஸ்ஸ ரூபாதி³க்க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தஸ்ஸ ஸங்க²தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் அனவஸேஸவூபஸமோ ந பஞ்ஞாயேய்ய ந உபலப்³பே⁴ய்ய ந ஸம்ப⁴வேய்ய. நிப்³பா³னஞ்ஹி ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தமானா ஸம்மாதி³ட்டி²ஆத³யோ அரியமக்³க³த⁴ம்மா அனவஸேஸம் ஸம்கிலேஸே ஸமுச்சி²ந்த³ந்தி, தேனேத்த² ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி வட்டது³க்க²ஸ்ஸ அபக³மோ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயதி. ஏவம் ப்³யதிரேகவஸேன நிப்³பா³னஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அனுக³மனவஸேனபி தம் த³ஸ்ஸேத்வா நிக³மேதும் ‘‘யஸ்மா ச கோ²’’திஆதி³ வுத்தம். தஸ்ஸத்தோ² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

ஏத்த² ச யஸ்மா ‘‘அப்பச்சயா த⁴ம்மா அஸங்க²தா த⁴ம்மா (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 7-8). அத்தி², பி⁴க்க²வே, ததா³யதனம், யத்த² நேவ பத²வீ (உதா³. 71). இத³ம்பி கோ² டா²னம் ஸுது³த்³த³ஸம், யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ (தீ³. நி. 2.64, 67; ம. நி. 2.337; ஸம். நி. 2.172; மஹாவ. 7-8). அஸங்க²தஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸாமி அஸங்க²தகா³மினிஞ்ச படிபத³’’ந்திஆதீ³ஹி (ஸம். நி. 4.366) அனேகேஹி ஸுத்தபதே³ஹி ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, அஜாத’’ந்தி (உதா³. 73; நேத்தி. 41) இமினா ச ஸுத்தபதே³ன நிப்³பா³னதா⁴துயா பரமத்த²தோ ஸப்³பா⁴வோ ஸப்³ப³லோகம் அனுகம்பமானேன ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன பகாஸிதோ, தஸ்மா யதி³பி கத்த² அபச்சக்க²காரீனம்பி ஸாஸனே அபி⁴ப்பஸன்னானம் விஞ்ஞூனம் ஸம்ஸயோ நத்தி²யேவ. யே பன பரனேய்யபு³த்³தி⁴னோ புக்³க³லா, தேஸம் விமதிவினோத³னத்த²ம் அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயனித்³தா⁴ரணமுகே²ன யுத்திவிசாரணா.

யதா² பரிஞ்ஞேய்யதாய ஸஉத்தரானம் காமானம், ரூபானஞ்ச படிபக்க²பூ⁴தம் தப்³பி³து⁴ரஸபா⁴வம் நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயதி, ஏவம் ஸபா⁴வானம் ஸப்³பே³ஸம்பி ஸங்க²தத⁴ம்மானம் படிபக்க²பூ⁴தேன தப்³பி³து⁴ரஸபா⁴வேன நிஸ்ஸரணேன ப⁴விதப்³ப³ம். யஞ்ச தம் நிஸ்ஸரணம், ஸா அஸங்க²தா தா⁴து. கிஞ்ச பி⁴ய்யோ – ஸங்க²தத⁴ம்மாரம்மணவிபஸ்ஸனாஞாணம், அபிச அனுலோமஞாணம் கிலேஸே தத³ங்க³வஸேன பஜஹதி, ந ஸமுச்சே²த³வஸேன பஜஹிதும் ஸக்கோதி. ததா² ஸம்முதிஸச்சாரம்மணம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஸு ஞாணம் விக்க²ம்ப⁴னவஸேனேவ கிலேஸே பஜஹதி, ந ஸமுச்சே²த³வஸேன. இதி ஸங்க²தத⁴ம்மாரம்மணஸ்ஸ, ஸம்முதிஸச்சாரம்மணஸ்ஸ ச ஞாணஸ்ஸ கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³ப்பஹானே அஸமத்த²பா⁴வதோ தேஸம் ஸமுச்சே²த³ப்பஹானகரஸ்ஸ அரியமக்³க³ஞாணஸ்ஸ தது³ப⁴யவிபரீதஸபா⁴வேன ஆரம்மணேன ப⁴விதப்³ப³ம், ஸா அஸங்க²தா தா⁴து.

ததா² ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, அஜாதம் அபூ⁴தம் அகதம் அஸங்க²த’’ந்தி (உதா³. 73; நேத்தி. 41) ஏவமாதி³ நிப்³பா³னஸ்ஸ பரமத்த²தோ அத்தி²பா⁴வஜோதகவசனம் அவிபரீதத்த²ம் ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதத்தா. யஞ்ஹி ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதம், தம் அவிபரீதத்த²ம் யதா² தம் ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா, ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா², ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி (ம. நி. 1.353, 356; த⁴. ப. 277-279; தே²ரகா³. 676-678; நேத்தி. 5), ததா² நிப்³பா³னஸத்³தோ³ கத்த²சி விஸயே யதா²பூ⁴தபரமத்த²விஸயோ உபசாரவுத்திஸப்³பா⁴வதோ. ஸேய்யதா²பி ஸீஹஸத்³தோ³தி ஏவமாதீ³ஹி நயேஹி யுத்திதோபி அஸங்க²தாய தா⁴துயா பரமத்த²தோ அத்தி²பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³.

அபரோ நயோ – யதி³ பன நிப்³பா³னம் அபா⁴வமத்தமேவ ஸியா, தஸ்ஸ ‘‘க³ம்பீ⁴ரோ து³த்³த³ஸோ து³ரனுபோ³தோ⁴ ஸந்தோ பணீதோ அதக்காவசரோ நிபுணோ பண்டி³தவேத³னீயோ’’தி (தீ³. நி. 2.64, 67; ம. நி. 2.337; ஸம். நி. 1.172; மஹாவ. 7-8) க³ம்பீ⁴ராதி³தா, ‘‘அஸங்க²தஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 4.366) அஸங்க²தாதி³தா, ‘‘அப்³யாகதா த⁴ம்மா அபச்சயாத⁴ம்மா’’திஆதி³னா அப்³யாகதத⁴ம்மாதி³தா ச ந வத்தப்³பா³ ஸியா. ந ஹி அபா⁴வஸ்ஸ கோசி ஸபா⁴வோ அத்தி², யேன ஸோ க³ம்பீ⁴ராஸங்க²தாதி³ஆகாரதோ விஞ்ஞாயேய்ய. அபா⁴வோ ஹி அபா⁴வோ ஏவ, குதோ தஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ராஸங்கா²தாதி³பா⁴வஸம்ப³ந்தோ⁴. கிஞ்சாயமபா⁴வோ ஸப்³பே³ஸம் கிலேஸானம் ஸப்³ப³ஸத்தஸந்தானக³தானம் ஏகோ வா ப⁴வேய்ய அனேகோ வா. யதி³ ஏகோ, ஏகேனேவ மக்³கே³ன ஸப்³ப³கிலேஸாபா⁴வோ கதோ, ஸச்சி²கதோ சாதி அஞ்ஞஸ்ஸ, அஞ்ஞேஸஞ்ச மக்³கா³னம் நிரத்த²கதாதி ந ஸியா மக்³க³ப³ஹுதா, ஏகஜ்ஜ²ஞ்ச ஸப்³ப³ஸத்தானம் நிப்³பா³னாதி⁴க³மோ ஆபஜ்ஜதி. ஸியா பனேவம் ஏகோ ஏவ ஸோ நிப்³பா³னஸஞ்ஞிதோ கிலேஸாபா⁴வோ, ஸோ பன ந மக்³கே³ஹி காதப்³போ³, அத² கோ² ஸச்சி²காதப்³போ³தி. ஏவம் ஸதி விஸேஸதோ மக்³க³ஸ்ஸ நிரத்த²கதா ஆபஜ்ஜதி, கிலேஸானம் அப்பஹானதோதி ஏகோபி மக்³கோ³ ந ஸியா. அஸதி ச கிலேஸப்பஹானே து³க்க²ஸ்ஸ அனுபச்சே²த³னதோ கிலேஸாபா⁴வஸச்சி²கிரியா கிமத்தி²யா ஸியா, அத² பன மக்³கா³னம் ஸந்தானக³தஸம்யோஜனத்தயப்பஹானாதி³படினியதகிச்சதாய சதூஸு மக்³கே³ஸு பாடியேக்கம் கிலேஸாபா⁴வோ. ஏவம் ஸதி ஸபா⁴வபபே⁴தே³ன வினா ந ப³ஹுபா⁴வோதி ஸோ கிலேஸக்க²யபரியாயேன வுத்தோ ஸபா⁴வத⁴ம்மோ ஏவ ஸியா.

யேஸம் அபா⁴வோ, தப்பபே⁴தே³ன அபா⁴வே பே⁴தோ³பசாரோதி சே? யேஸம் அபா⁴வோ, தேஸம் ஸஸபா⁴வதாய தஸ்ஸ ஸபா⁴வோபசாரோபி ஸியா. ததா² ச தே ஸம்கிலேஸஸங்க²ததாதி³தோ கிலேஸஸங்க²ததாதி³உபசாராபி ஸியும். நோ சே தே இச்சி²தா, தப்பபே⁴தே³ன பே⁴தோ³பசாரோபி ந இச்சி²தப்³போ³. ந ச பஹோதி உபசரிதோ ப³ஹுபா⁴வோ அத்த²தோ ப³ஹுபா⁴வாய. ந ஹி ஜலம் அனலந்தி உபசரிதம் த³ஹதி, பசதி வா. ஏகத்தபஞ்ஹம்பி சாயமபா⁴வோ அஸபா⁴வதாய ந ஸஹதீதி ந ஸக்கா வத்தும் நத்தி²பா⁴வஸாமஞ்ஞதோ அபே⁴த³வோஹாரோ யுத்தரூபோதி. ஏகத்தே ச புப்³பே³ வுத்தா ஏவ தோ³ஸா, ப³ஹுபா⁴வே பன ஸதி வுத்தனயேனேவ ஸித்³தா⁴ ஸபா⁴வத⁴ம்மதா. ஸபா⁴வத⁴ம்மத்தேபி ச ப³ஹுபா⁴வோ விய பா⁴வம் பா⁴வோபி ப³ஹுபா⁴வம் ந ப்³யபி⁴சரேய்யாதி நிப்³பா³னஸ்ஸ ப³ஹுபா⁴வபஸங்கோ³ ஸியாதி சே? ந ப³ஹுபா⁴வஸ்ஸேவ அபா⁴வப்பஸங்க³தோ. யதி³ ஹி யதா² கக்க²ளதா பா⁴வம், ஏவம் பா⁴வோபி கக்க²ளதம் ந ப்³யபி⁴சரேய்ய. ஏவம் ஸதி ஸப்³பே³ஸம் பா⁴வானம் பத²வீபா⁴வாபத்திதோ குதோ பா⁴வஸ்ஸ ப³ஹுபா⁴வோ, தஸ்மா லோகவோஹாரானம் விசித்ததாய யதி³பி ப³ஹுதா பா⁴வாபேக்கா², பா⁴வதா பன ந ப³ஹுதாபேக்கா²தி ந பா⁴வஸ்ஸ ஸதோ நிப்³பா³னஸ்ஸ ப³ஹுபா⁴வோ ‘‘ஏகா நிட்டா² ந புது² நிட்டா²’’தி வசனதோ. ஏகஸ்மிம்யேவ ச த³ஸ்ஸனபா⁴வனாத்³வயம் ஸம்ப⁴வதி.

பரினிப்³பு³தானம் பச்சேகம் நிப்³பா³னபா⁴வே ஸத்தஸந்தானனியதம் நாம நிப்³பா³னம் ஸியா. ததா² ச ஸதி ஸங்க²ததாதி³தோ³ஸானதிவத்தியேவ, கிலேஸப்பஹானம் வா மக்³க³கிச்சம் கிலேஸானம் அபா⁴வோ. தஸ்ஸ ச ஏகத்தே ந மக்³க³ப³ஹுதா கிச்சந்தரஸ்ஸ கத்தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. மக்³க³ப³ஹுபா⁴வோ ச மக்³கே³ஹி ஸச்சி²காதப்³பே³ ஏகஸ்மிம் த⁴ம்மே இந்த்³ரியானம் அபாடவபாடவபாடவதரபாடவதமபா⁴வேன ஸச்சி²கிரியாவிஸேஸேன கிலேஸானம் பஹானபே⁴தே³ன ஹோதீதி நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸபா⁴வத⁴ம்மத்தே ஏவ ஸியா. அபா⁴வோபி ச கிலேஸானம் மக்³கே³ன ஸகிச்சகதாய காதப்³போ³ ஏவ ஸியா, ந ஸச்சி²காதப்³போ³. கோ ஹி ஸபா⁴வோ அபா⁴வஸ்ஸ? யோ ஸச்சி²காதப்³போ³ ஸியா, ஸோ சே நிப்³பா³னம் ஏகேனேவ மக்³கே³ன ஸப்³ப³கிலேஸானம் அபா⁴வோ ஏகோ அபி⁴ன்னோ காதப்³போ³ ஆபன்னோ. அஞ்ஞதா² மக்³க³வஸேன சதுப்³பி³த⁴பா⁴வே நிப்³பா³னஸ்ஸ சதுப்³பி³த⁴பா⁴வப்பஸங்கோ³, நிப்³பா³னவிஸேஸப்பஸங்கோ³ ச ஆபஜ்ஜேய்யாதி மக்³க³கிச்சஸ்ஸ ஏகத்தேன மக்³க³ப³ஹுதா ஸியா. ப³ஹுபா⁴வே பன தேஸம் ஸோ வுத்தனயேன ஏகஸ்மிம் த⁴ம்மே ஸச்சி²கிரியாவிஸேஸதோதி ஸித்³தா⁴ நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸபா⁴வத⁴ம்மதா. க²யாதி⁴க³ந்தப்³ப³தாய பனேதம் ‘‘க²யோ’’தி வுத்தம். ‘‘க²யே ஞாண’’ந்தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 142; 1382) ஹி வசனதோ அரியமக்³கோ³ க²யோ நாம. தேன சேதம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³ம் ஸச்சி²காதப்³ப³ம், தஸ்மா ‘‘க²யோ’’தி வுத்தந்தி.

இதி நிரோத⁴னித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா.

மக்³க³னித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா

562. அட்ட² த⁴ம்மாதி ‘‘கதமம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்ச’’ந்தி ஆரபி⁴த்வா ‘‘ஸம்மாதி³ட்டீ²’’திஆதி³னா பாளியம் (விப⁴. 205) து³க்க²னிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³னித்³தே³ஸே ஆக³தா, தமேவ ச பாளிம் ஆனேத்வா உத்³தே³ஸவஸேன இத⁴ ச வுத்தா ஸம்மாதி³ட்டி²ஆத³யோ அட்ட² த⁴ம்மா அத்த²தோ பகாஸிதா, ந மக்³க³ஸச்சனித்³தே³ஸவஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. யதி³ அத்த²தோ பகாஸிதா, கிமத்தி²யம் பன இத⁴ கத²னந்தி ஆஹ ‘‘இத⁴ பனா’’திஆதி³. தத்த² ‘‘ஏகக்க²ணே பவத்தமானான’’ந்தி இத³ம் லோகியகுஸலசித்துப்பாதே³ஸு விரதியோ நானாக்க²ணிகா ஏவ ஹோந்தீதி கத்வா வுத்தம். ஸேஸமக்³க³த⁴ம்மா பன தத்தா²பி ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பஜ்ஜந்தியேவ. விஸேஸாவபோ³த⁴னத்த²ந்தி படிபக்க²ஸமுக்³கா⁴தாதி³பவத்திஆகாரவிஸேஸஸ்ஸ அவபோ³த⁴னத்த²ம். வித்தா²ரதோ மக்³க³கதா² பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘ஸங்கே²பதோ’’தி. சதுஸச்சபடிவேதா⁴ய படிபன்னஸ்ஸாதி யதா² சதுஸச்சாபி⁴ஸமயோ ஹோதி, ஏவம் ஸப்³ப³ஸோ புப்³ப³பா⁴க³படிபத்தியா பரிபூரணவஸேன படிபன்னஸ்ஸ. அரியமக்³க³ஸங்கா²தஸ்ஸ யோக³ஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வதோ யோகி³னோ. காமம் அவிஜ்ஜானுஸயஸமுக்³கா⁴தே ததே³கட்ட²கிலேஸானம் லேஸோபி நாவஸிஸ்ஸதி, விஜ்ஜாய பன அவிஜ்ஜா உஜுவிபச்சனீகத⁴ம்மோதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அவிஜ்ஜானுஸயஸமுக்³கா⁴தக’’ந்தி வுத்தம். பரதோ மிச்சா²ஸங்கப்பாதி³க்³க³ஹணேபி ஏஸேவ நயோ. தா⁴துப்பகாஸனரஸாதி பரமத்த²பகாஸனரஸா, சதுஸச்சவிபா⁴வனகிச்சாதி அத்தோ². மக்³க³த⁴ம்மானம் படிபக்க²வித⁴மனாகாரோ ஸாதிஸயம் பாகடோ ஹுத்வா உபட்டா²தீதி அவிஜ்ஜானுஸயஸமுக்³கா⁴தகதம் ஸம்மாதி³ட்டி²யா வத்வாபி அவிஜ்ஜந்த⁴காரவித்³த⁴ம்ஸனபச்சுபட்டா²னதா வுத்தா.

ததா² ஸம்பன்னதி³ட்டி²னோதி யதா² அவிஜ்ஜானுஸயஸமுக்³கா⁴தோ ஹோதி, ததா² மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸம்பன்னதி³ட்டி²னோ. ஏவஞ்ஹி சதுஸச்சபடிவேதா⁴ய படிபன்னஸ்ஸ யோகி³னோதி இமமத்த²ம் ததா²-ஸத்³தோ³ உபஸம்ஹரதி. நிப்³பா³னாரம்மணதா பன தம்ஸம்பயுத்தவசனேனேவ போ³தி⁴தா. மிச்சா²ஸங்கப்பனிகா⁴தகந்தி காமஸங்கப்பாதி³மிச்சா²ஸங்கப்பஸமுச்சே²த³கம். அப்பனாரஸோதி நிப்³பா³னாரம்மணே மக்³க³சித்தஸ்ஸ ஸமுப்பாத³வஸேன பவத்தனதோ அப்பனாகிச்சோ.

ததா² பஸ்ஸதோ விதக்கயதோ சாதி வுத்தப்பகாராய ஸம்மாதி³ட்டி²யா பஸ்ஸதோ, நிப்³பா³னாரம்மணே ச ஸம்மாஸங்கப்பேன சித்தம் அபி⁴னிரோபயதோ. வசீது³ச்சரிதஸமுக்³கா⁴திகாதி சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸபி வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ ஸமுச்சே²தி³கா. முஸாவாதா³தீ³னம் விஸம்வாத³னாதி³கிச்சதாய லூகா²னம் அபரிக்³கா³ஹகானம் படிபக்க²பா⁴வதோ ஸினித்³த⁴பா⁴வேன ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் பரிக்³கா³ஹகஸபா⁴வா ஸம்மாவாசாதி ஆஹ ‘‘ஸா பரிக்³க³ஹலக்க²ணா’’தி. காயிககிரியா கிஞ்சி கத்தப்³ப³ம் ஸமுட்டா²பேதி, ஸயஞ்ச ஸமுட்ட²ஹனம் க⁴டனம் ஹோதீதி ஸம்மாகம்மந்தஸங்கா²தா விரதிபி ஸமுட்டா²னஸபா⁴வா வுத்தா. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் வா உக்கி²பனம் ஸமுட்டா²பனம் காயிககிரியாய பா⁴ருக்கி²பனம் விய.

அஸ்ஸாதி யோகி³னோ. தஸ்மிம் ஸதி விஸுஜ்ஜ²னதோ விஸுத்³தி⁴பூ⁴தா. ஜீவமானஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் வா ஸுத்³தி⁴ வோதா³னம், ஆஜீவஸ்ஸேவ வா ஜீவிதிந்த்³ரியவுத்தியா. ஞாயாஜீவஸ்ஸ அபு³த்³த⁴படிகுட்டா²ய ஸம்மாஜீவிகாய பவத்திஹேதுதாய ஞாயாஜீவபவத்திரஸோ. இமஸ்ஸ ஹி பவத்திதோ பட்டா²ய மிச்சா²ஜீவோ ந பவத்ததீதி.

ஸப்³பா³குஸலவித்³த⁴ம்ஸகோபி ஸம்மாவாயாமோ உஜுபடிபக்க²த³ஸ்ஸனவஸேன கோஸஜ்ஜஸமுச்சே²த³கோ வுத்தோ. ஸம்கிலேஸபக்க²தோபி தஸ்ஸ பக்³க³ண்ஹனம் பக்³க³ஹோ. காயாதீ³ஸு ஸுபா⁴தி³ஆகாருபதா⁴ரணவஸேன பவத்தா ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதி³புப்³ப³ங்க³மா அகுஸலக்க²ந்தா⁴ மிச்சா²ஸதி, தஸ்ஸா வித்³த⁴ம்ஸனோ மிச்சா²ஸதிவினித்³து⁴னனோ. அஸம்மோஸோதி ஸம்மோஸவித்³த⁴ம்ஸனதோ தப்படிபக்கோ². ஆரம்மணஸ்ஸ யதா²ஸபா⁴வஸல்லக்க²ணம் உபட்டா²னம். ‘‘ஆரக்க²பச்சுபட்டா²னா’’தி, ‘‘ஸதாரக்கே²ன சேதஸா’’தி (தீ³. நி. 3.348) ச வசனதோ விஸேஸதோ ஸதி குஸலசித்தஸ்ஸ ஆரக்கா²தி ஆஹ ‘‘ஸதியா ஸம்ரக்கி²யமானசித்தஸ்ஸா’’தி.

563. ஸச்சஞாணஸ்ஸாதி ஸச்சானி ஆரப்³ப⁴ பவத்தனகஞாணஸ்ஸ, ந படிவேத⁴ஞாணம் விய ஸகிதே³வ பு³ஜ்ஜ²தி, அத² கோ² புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனதோ அனு அனு போ³தோ⁴ அனுபோ³தோ⁴, அனுஸ்ஸவாகாரபரிவிதக்கதி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்திஅனுக³தோ வா போ³தோ⁴ அனுபோ³தோ⁴, ததே³வ ஞாணந்தி அனுபோ³த⁴ஞாணம். ந ஹி தம் பச்சக்க²தோ பு³ஜ்ஜ²தி, அனுஸ்ஸவாதி³வஸேன பன கப்பனமுகே²ன பு³ஜ்ஜ²தி. கிச்சதோதி பரிஜானனாதி³தோ. தம்கிச்சகரணேனேவ ஹி பரிஞ்ஞேய்யாதீ³னி விய தானிபி தஸ்ஸ பாகடானி ஹோந்தி. விவட்டானுபஸ்ஸனாய ஹி ஸங்கா²ரேஹி பதிலீயமானமானஸஸ்ஸ உப்பஜ்ஜமானம் மக்³க³ஞாணம் விஸங்கா²ரம் து³க்க²னிஸ்ஸரணம் ஆரம்மணம் கத்வா து³க்க²ம் பரிச்சி²ந்த³தி, து³க்க²க³தஞ்ச தண்ஹம் பஜஹதி, நிரோத⁴ஞ்ச ஸச்சி²கரோதி பு²ஸதி. ஆதி³ச்சோ விய பபா⁴ய ஸம்மாஸங்கப்பாதீ³ஹி ஸஹ ஸமுப்பன்னம் தம் மக்³க³ம் பா⁴வேதி, ந ச ஸங்கா²ரே அமுஞ்சித்வா பவத்தமானேன ஞாணேன ஏதம் ஸப்³ப³ம் காதும் ஸக்கா நிமித்தபவத்தேஹி அவுட்டி²தத்தா. தஸ்மா ஏதானி கிச்சானி கரோந்தம் தம் ஞாணம் து³க்கா²தீ³னி விபா⁴வேதி தத்த² ஸம்மோஹனிவத்தனேனாதி ‘‘சத்தாரிபி ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தீ’’தி வுத்தம், ஏகபடிவேதே⁴னாதி அதி⁴ப்பாயோ.

து³க்க²ஸமுத³யம்பி ஸோ பஸ்ஸதீதி காலந்தரத³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி சே? ந, ‘‘யோ நு கோ², ஆவுஸோ, து³க்க²ம் பஸ்ஸதி, து³க்க²ஸமுத³யம்பி ஸோ பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.1100) ஏகத³ஸ்ஸினோ அஞ்ஞத்தயத³ஸ்ஸிதாவிசாரணாயம் தம்ஸாத⁴னத்த²ம் ஆயஸ்மதா க³வம்பதித்தே²ரேன இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஆனீதத்தா, பச்சேகஞ்ச ஸச்சேஸு தி³ஸ்ஸமானேஸு அஞ்ஞத்தயத³ஸ்ஸனஸ்ஸ யோஜிதத்தா. அஞ்ஞதா² அனுபுப்³பா³பி⁴ஸமயே புரிமதி³ட்ட²ஸ்ஸ பச்சா² அத³ஸ்ஸனதோ ஸமுத³யாதி³த³ஸ்ஸினோ து³க்கா²தி³த³ஸ்ஸிதா ந யோஜேதப்³பா³ ஸியா. யோஜிதா ச ஸா ‘‘யோ து³க்க²ஸமுத³யம் பஸ்ஸதி, து³க்க²ம்பி ஸோ பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.1100). லோகியம் ஸச்சஞாணம். தத்த² லோகியஞாணே. பரியுட்டா²னஸங்கா²தோ அபி⁴ப⁴வோ பரியுட்டா²னாபி⁴ப⁴வோ, தஸ்ஸ வஸேன. ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரபுஞ்ஜமத்தத³ஸ்ஸனதோ ஸக்காயதி³ட்டி²பரியுட்டா²னம் நிவத்தேதி. ‘‘லோகஸமுத³யம் கோ², கச்சான, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யா லோகே நத்தி²தா, ஸா ந ஹோதீ’’தி (ஸம். நி. 2.15) வசனதோ ஸமுத³யத³ஸ்ஸனம் ஹேதுப²லபப³ந்தா⁴விச்சே²த³த³ஸ்ஸனதோ பரியுட்டா²னாபி⁴ப⁴வவஸேன பவத்தமானம் உச்சே²த³தி³ட்டி²ம் நிவத்தேதி. ‘‘லோகனிரோத⁴ம் கோ²…பே… பஸ்ஸதோ யா லோகே அத்தி²தா, ஸா ந ஹோதீ’’தி (ஸம். நி. 2.15) வசனதோ நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம் ஹேதுனிரோதா⁴ ப²லனிரோத⁴த³ஸ்ஸனதோ ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ம் நிவத்தேதி. அத்தகாரஸ்ஸ பச்சக்க²த³ஸ்ஸனதோ மக்³க³த³ஸ்ஸனம் ‘‘நத்தி² அத்தகாரே, நத்தி² பரகாரே, நத்தி² புரிஸகாரே’’திஆதி³கம் (தீ³. நி. 1.168) அகிரியதி³ட்டி²ம் பஜஹதி. ‘‘நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய, அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி, நத்தி² ஹேது…பே… விஸுத்³தி⁴யா, அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தீ’’திஆதி³கா (தீ³. நி. 1.168; ம. நி. 2.101, 227; ஸம். நி. 3.212) அஹேதுகதி³ட்டி² ச இத⁴ அகிரியாதி³ட்டி²க்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸாபி ஹி விஸுத்³தி⁴மக்³க³த³ஸ்ஸனேன பஹீயதீதி. து³க்கே² ஞாணம் ஸமுத³யப²லஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ அத்³து⁴வாதி³பா⁴வம் பஸ்ஸதீதி ப²லே விப்படிபத்திம் நிவத்தேதி.

இஸ்ஸரோ லோகம் பவத்தேதி ஸஜ்ஜேதி நிவத்தேதி ஸம்ஹரதீதி இஸ்ஸரகாரணினோ வத³ந்தி. பதா⁴னதோ லோகோ ஆவி ப⁴வதி, தத்தே²வ ச பதிலீயதீதி பதா⁴னகாரணினோ.

‘‘காலோ கரோதி பூ⁴தானி, காலோ ஸம்ஹரதீ பஜா;

காலோ ஸுத்தே ஜாக³ரதி, காலோ ஹி து³ரதிக்கமோ’’தி. –

காலவாதி³னோ. கண்டகஸ்ஸ திகி²ணபா⁴வோ விய, கபிட்ட²ப²லாதீ³னம் பரிமண்ட³லதா விய, மிக³பக்கி²ஸரீஸபாதீ³னம் விசித்ததா விய ச ஸபா⁴வேனேவ லோகோ ஸம்போ⁴தி, விபோ⁴தி சாதி ஸபா⁴வவாதி³னோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அணூஹி லோகோ பவத்ததி, ஸப்³ப³ம் புப்³பே³கதஹேது, லோகோ நியதோ அச்சே²ஜ்ஜஸுத்தாவுதாபே⁴ஜ்ஜமணிஸதி³ஸோ, ந ஏத்த² கஸ்ஸசி புரிஸகாரோதி நியதிவாதி³னோ.

‘‘யதி³ச்சா²ய பவத்தந்தி, யதி³ச்சா²ய நிவத்தரே;

யதி³ச்சா²ய ஸுக²ம் து³க்க²ம், தஸ்மா யாதி³ச்ச²கீ பஜா’’தி. –

யதி³ச்சா²வாதி³னோ, யே அதி⁴ச்சஸமுப்பத்திவாதி³னோதி ச வுச்சந்தி. ஏவமாதி³அகாரணவாத³ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ராமுத³கஆளாராதீ³னம் விய, அரூபலோகே நிக³ண்டா²னம் விய ச லோகதூ²பிகாயம் அபவக்³கோ³ மோக்கோ²தி க³ஹணம் அபவக்³க³கா³ஹோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன பதா⁴னஸ்ஸ அப்பவத்தி, கு³ணவியுத்தஸ்ஸ அத்தனோ ஸகத்தனி அவட்டா²னம், ப்³ரஹ்முனா ஸலோகதா, ஸமீபதா, ஸம்யோகோ³, தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³தி ஏவமாதீ³னம் க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏத்த² ச பதா⁴னஸ்ஸ அப்பவத்தி மஹதாதி³பா⁴வேன அபரிணாமோ, அனபி⁴ப்³யத்தி வா. ‘‘அஹமஞ்ஞோ, பகதி அஞ்ஞா’’தி ஏவம் பவத்தபகதிபுரிஸந்தரஜானனேன அத்தஸுக²து³க்க²மோஹேஸு அவிபா⁴க³க்³க³ஹணே கிர நிவத்திதே வுத்தனயேன பதா⁴னம் நப்பவத்ததி, ஸோ விமோக்கோ²தி காபிலா. கு³ணவியுத்தஸ்ஸாதி பு³த்³தி⁴ஸுக²து³க்க²இச்சா²தோ³ஸப்பயத்தத⁴ம்மாத⁴ம்மஸங்கா²ரேஹி நவஹி அத்தகு³ணேஹி வியுத்தஸ்ஸாதி கணாத³மதானுஸாரினோ. ஸலோகதா ப்³ரஹ்முனா ஸமானலோகதா. ஸமீபதா தஸ்ஸ ஸமீபப்பவத்திதா. ஸம்யோகோ³ தேன ஏகீபா⁴வூபக³மனம். ‘‘இந்த்³ரியதப்பனபுத்தமுக²த³ஸ்ஸனாதீ³ஹி வினா அபவக்³கோ³ நத்தீ²’’தி க³ஹேத்வா ததா² பவத்தனம் காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³. அனஸனகேஸலுஞ்சனாதி³தபசரியாய நக்³க³ஸீலகோ³ஸீலகுக்குரஸீலாதீ³ஹி ச அத்தபரிதாபனேன மோக்கோ² ஹோதீதி அத்தகிலமதோ².

ஸ்வாயம் ஸப்³போ³ மிச்சா²கா³ஹோ ஸச்சஞாணே ஸதி பதிட்ட²ம் ந லப⁴தீதி வுத்தமேவத்த²ம் ஸங்க³ண்ஹந்தோ ‘‘லோகே லோகப்பப⁴வே’’தி கா³த²மாஹாதி.

ஞாணகிச்சதோ வினிச்ச²யவண்ணனா நிட்டி²தா.

564. ஸேஸா ஸப்³ப³த⁴ம்மாதி ஸேஸா ஏகாஸீதி லோகியத⁴ம்மா. அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு த்³வாத³ஸஸு ஆயதனேஸு காமப⁴வவிப⁴வதண்ஹாவஸேன த்³வாத³ஸதிகா ச²த்திம்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி, கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ வா ஆக³தனயேன காலவிபா⁴க³ம் அனாமஸித்வா வுத்தானி. ததா³மஸனே ஹி அட்ட²ஸதம் ஹோந்தி. அஸம்மிஸ்ஸந்தி ஏககத்தா கேனசி அஸம்மிஸ்ஸம், குதோ தத³ந்தோக³த⁴ப்பபே⁴தோ³தி அதி⁴ப்பாயோ. வீமம்ஸித்³தி⁴பாதா³தீ³னம் போ³தி⁴பக்கி²யானம் ஸதிபி கிச்சனானத்தே அத்த²தோ ஏகத்தா ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸங்க³ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி²முகே²ன தத³ந்தோக³த⁴தா வுத்தா.

தயோ நேக்க²ம்மவிதக்காத³யோதி லோகியக்க²ணே அலோப⁴மேத்தாகருணாஸம்பயோக³வஸேன பி⁴ன்னா, மக்³க³க்க²ணே லோப⁴ப்³யாபாத³விஹிம்ஸாஸமுச்சே²த³னவஸேன தயோதி ஏகோபி வுத்தோ. ஏஸ நயோ ஸம்மாவாசாதீ³ஸு. அப்பிச்ச²தாஸந்துட்டி²தானம் பன பா⁴வே ஸம்மாஆஜீவஸம்ப⁴வதோ தேன தேஸம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ப⁴வந்தரேபி ஜீவிதஹேதுபி அரியேஹி அவீதிக்கமனீயத்தா அரியகந்தானம் ஸம்மாவாசாதி³ஸீலானம் க³ஹணேன யேன ஸத்³தா⁴ஹத்தே²ன தானி க³ஹேதப்³பா³னி, ஸோ ஸத்³தா⁴ஹத்தோ² க³ஹிதோ ஏவ ஹோதீதி ததோ அனஞ்ஞானி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸத்³தா⁴ப³லானி தத்த² அந்தோக³தா⁴னி வுத்தானி. ச²ந்தோ³ பன ஸத்³தா⁴னுகு³ணோதி கத்வா ச²ந்தி³த்³தி⁴பாத³ஸ்ஸாபி தத³ந்தோக³த⁴தா வுத்தா. தேஸம் அத்தி²தாயாதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸத்³தா⁴ப³லச²ந்தி³த்³தி⁴பாதா³னம் அத்தி²தாய ஸீலஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வதோ திவிதே⁴னாபி ஸீலேன தே தயோபி க³ஹிதாதி தத்த² அந்தோக³தா⁴. சித்தஸமாதீ⁴தி சித்தித்³தி⁴பாத³ம் வத³தி. ‘‘சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வய’’ந்தி (ஸம். நி. 1.23, 192; பேடகோ. 22; மி. ப. 2.1.9) ஹி சித்தமுகே²ன ஸமாதி⁴ வுத்தோதி ஸமாதி⁴முகே²ன சித்தம்பி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. சித்தித்³தி⁴பாத³பா⁴வனாய பன ஸமாதி⁴பி அதி⁴மத்தோ ஹோதீதி வீமம்ஸித்³தி⁴பாதா³தி³வசனம் விய சித்தித்³தி⁴பாதோ³தி அவத்வா இத⁴ ‘‘சித்தஸமாதீ⁴’’தி வுத்தம். ‘‘பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதீ’’தி (தீ³. நி. 1.466; 3.359; ஸம். நி. 5.376; அ. நி. 3.96; 11.12) வசனதோ ஸமாதி⁴உபகாரா பீதிபஸ்ஸத்³தி⁴யோ, தஸ்மா ஸமாதி⁴க்³க³ஹணேன க³ஹிதா. உபேக்கா² பன ஸமாதி⁴உபகாரகதோ, தம்ஸதி³ஸகிச்சதோ ச. தஸ்மா ஸமாதி⁴ஸீஸேன ஏதேஸம் அந்தோக³த⁴தா த³ட்ட²ப்³பா³.

அந்தோக³தா⁴னம் பபே⁴த³வினிச்ச²யவண்ணனா நிட்டி²தா.

565. பா⁴ரோ விய து³க்க²ஸச்சம் விகா⁴தகத்தா, ஸம்ஹரணீயவஸேன விஹந்தபா⁴வதோதி அத்தோ². பா⁴ராதா³னமிவ தத்த² தத்த² ப⁴வே உப்பஜ்ஜனகவிகா⁴தஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வதோ. பா⁴ரனிக்கே²பனமிவ பவத்திது³க்க²வூபஸமபா⁴வதோ. ரோகோ³ விய, து³ப்³பி⁴க்க²மிவ ச பா³த⁴கத்தா. ரோக³னிதா³னம் விய, து³ப்³பு³ட்டி² விய ச பப⁴வலக்க²ணத்தா. து³ப்³பு³ட்டீ²தி ச அவஸ்ஸனம் வா அதிவஸ்ஸனம் வா. ரோக³வூபஸமோ விய, ஸுபி⁴க்க²மிவ ச ஸந்திலக்க²ணத்தா, ஸுக²பா⁴வதோ. ‘‘நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’’ந்தி (த⁴. ப. 203-204) ஹி வுத்தம். பே⁴ஸஜ்ஜமிவ, ஸுவுட்டி² விய ச து³க்க²ஸ்ஸ ஹேதுபச்சே²த³தோ, தஸ்ஸ ச அபக³மூபாயபா⁴வதோ. நிய்யானலக்க²ணஞ்ஹி மக்³க³ஸச்சம். அனிட்ட²பா⁴வதோ, ஸாஸங்கஸப்படிப⁴யதோ ச து³க்க²ம் வேரிவிஸருக்க²ப⁴யஓரிமதீரூபமம். வேரம் ப்³யாபாதோ³, பச்சத்தி²கபா⁴வோ வா. வேரஸமுக்³கா⁴தோ வேரவூபஸமோ மேத்தா. வேரஸமுக்³கா⁴துபாயோ ஸங்க³ஹவத்தூ²னி.

உபமாதோ வினிச்ச²யவண்ணனா நிட்டி²தா.

566. ஏஸ நயோ ஸமுத³யாதீ³ஸூதி அத்தி² சேத்த² ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்சம், அத்தி² அரியஸச்சம், ந ஸமுத³யோ, அத்தி² ஸமுத³யோ சேவ அரியஸச்சஞ்ச, அத்தி² நேவ ஸமுத³யோ ந அரியஸச்சந்தி. ஸேஸஸச்சத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. ந அரியஸச்சம் பரிஞ்ஞேய்யபஹாதப்³பா³ஸங்க²தனிய்யானபா⁴வாபா⁴வதோ. இதரம் பன அரியஸச்சத்³வயந்தி ஸமுத³யமக்³க³ஸச்சத்³வயமாஹ. ஸியா து³க்க²ம் ஸங்கா²ரது³க்க²தாய. தேனாஹ ‘‘அனிச்சதோ’’தி. தத²த்தேனாதி தத²ஸபா⁴வேன, பரிஞ்ஞேய்யபா⁴வேனாதி அத்தோ². ஏதேன தம் அரியஸச்சத்³வயம் ‘‘ஸியா து³க்க²ம், ந அரியஸச்சம், ஸியா அரியஸச்சம், ந து³க்க²’’ந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. அரியஸச்சஸத்³த³பரா ஹி து³க்கா²தி³ஸத்³தா³ பரிஞ்ஞேய்யாதி³பா⁴வம் வத³ந்தி. தேனேவ அரியஸச்சஸத்³தா³னபேக்க²ம் து³க்க²ஸத்³த³ம் ஸந்தா⁴ய மக்³க³ஸம்பயுத்தஸாமஞ்ஞப²லத⁴ம்மானம் ஆதி³பத³ஸங்க³ஹோ வுத்தோ, அரியஸச்சஸத்³தா³பேக்க²ம் பன ஸந்தா⁴ய சதுத்த²பத³ஸங்க³ஹோ.

ஸப்³பா³காரேனாதி ஸப்³ப³ப்பகாரேன. யதா² மக்³க³ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாத³யோ ஏகங்க³விகலா, ஏவம் அஹுத்வா ஸப்³ப³ங்க³யோகே³ன து³க்க²தாய சேவ அரியஸச்சதாய சாதி அத்தோ². ‘‘உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சக’’ந்தி வுத்தே தண்ஹாயபி ஸங்க³ஹோ ஸியாதி தம்னிவத்தனத்த²ம் ‘‘அஞ்ஞத்ர தண்ஹாயா’’தி வுத்தம் தஸ்ஸா விஸும் அரியஸச்சபா⁴வதோ. ஸமுத³யாதீ³ஸு அவஸேஸகிலேஸாத³யோ பப⁴வட்டே²ன ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்சம் ஸுத்தந்தஸம்வண்ணனா அயந்தி கத்வா. நிரோதோ⁴ அரியஸச்சம், ந ஸமுத³யோ. இதரம் பன அரியஸச்சத்³வயம் ஸியா ஸமுத³யோ அத்தனோ ப²லஸ்ஸ பச்சயட்டே²ன, ந பன யஸ்ஸ பஹானாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தேன, ஸப்³பா³காரேன பன தண்ஹாஸமுத³யோ சேவ அரியஸச்சஞ்ச. மக்³க³ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா, ஸாமஞ்ஞப²லானி ச யஸ்ஸ பஹானாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தேன நேவ ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்சம். ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, நிரோத⁴ஸமாபத்தி ச நிரோதோ⁴, ந அரியஸச்சம். ஸமுத³யோ அரியஸச்சம், ந நிரோதோ⁴. இதரம் பன அரியஸச்சத்³வயம் ஸியா நிரோதோ⁴ க²ணனிரோத⁴ஸப்³பா⁴வதோ, ந பன யஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தேன. ஸப்³பா³காரேன பன அஸங்க²தா தா⁴து நிரோதோ⁴ சேவ அரியஸச்சஞ்ச. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. அரியமக்³க³தோ அஞ்ஞானி மக்³கா³னி மக்³கோ³, ந அரியஸச்சம். நிரோதோ⁴ அரியஸச்சம், ந மக்³கோ³. இதரம் பன ஸச்சத்³வயம் ஸியா மக்³கோ³ ப⁴வகா³மினிபடிபதா³பா⁴வதோ, ந பன யஸ்ஸ பா⁴வனாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தேன, ஸப்³பா³காரேன பன நிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³ மக்³கோ³ சேவ அரியஸச்சஞ்ச. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

சதுக்கதோ வினிச்ச²யவண்ணனா நிட்டி²தா.

567. ஸுஞ்ஞானீதி வேத³காதீ³ஹி பா³ஹிரகபரிகப்பிதேஹீதி அதி⁴ப்பாயோ. து³க்க²ஞ்ஹி வேத³னீயம்பி ஸந்தம் வேத³கரஹிதம், கேவலம் பன தஸ்மிம் அத்தனோ பச்சயேஹி பவத்தமானே து³க்க²ம் வேதே³தீதி வோஹாரமத்தம் ஹோதி. ஏஸ நயோ இதரேஸுபி.

‘‘து³க்க²மேவா’’தி அவதா⁴ரணேன நிவத்திதமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந கோசி து³க்கி²தோ’’தி வுத்தம். கிரியாவ விஜ்ஜதீதி ஸமுத³யஸச்சம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. புரிமஸச்சத்³வயஸ்ஸ விபாகவட்டகம்மவட்டஸங்க³ஹதோ காரகஸ்ஸ வா து³க்க²ஸச்சஸபா⁴வமாஹ. காதப்³பா³பி ஹி கிரியா காரகரஹிதா கேவலம் அத்தனோ பச்சயேஹி தாய பவத்தமானாய து³க்க²ஸஞ்ஞிதே த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ கிரியம் கரோதீதி வோஹாரமத்தம் ஹோதி. நிப்³பு³தக³மகேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ‘‘மக்³கோ³ அத்தீ²’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘மக்³க³மத்தீ²’’தி ஓகாரஸ்ஸ அபா⁴வோ கதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். க³மகோதி நிப்³பு³திம் க³ந்தா.

கிலேஸாஸுசிபக்³க⁴ரணட்டே²ன ஸாஸவதா அஸுப⁴தாதி கத்வா அனாஸவத்தா நிரோத⁴மக்³கா³ ஸுபா⁴ ஏவ. து³க்கா²தீ³னம் பரியாயேன ஸமுத³யாதி³பா⁴வோ ச அத்தி², ந பன நிரோத⁴பா⁴வோ, நிரோத⁴ஸ்ஸ வா ந து³க்கா²தி³பா⁴வோதி நிரோதா⁴வஸேஸத்தயானம் ந அஞ்ஞமஞ்ஞஸமங்கி³தாதி ஆஹ ‘‘நிரோத⁴ஸுஞ்ஞானி வா’’திஆதி³.

ஸமுத³யே து³க்க²ஸ்ஸாபா⁴வதோதி போனோப⁴விகாய தண்ஹாய புனப்³ப⁴வஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யதா² வா பகதிவாதீ³னம் விகாரா அவிகாரிபா⁴வதோ, புப்³பே³ பதிபலீனா ச பகதிபா⁴வேனேவ திட்ட²ந்தி, ந ஏவம் ஸமுத³யஸம்பயுத்தம்பி து³க்க²ம் ஸமுத³யபா⁴வேன திட்ட²தீதி ஆஹ ‘‘ஸமுத³யே து³க்க²ஸ்ஸாபா⁴வதோ’’தி. மக்³கே³ ச நிரோத⁴ஸ்ஸ அபா⁴வதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யதா² அவிப⁴த்தேஹி விகாரேஹி மஹாஹங்காரதம்மத்தவிஸேஸிந்த்³ரியபூ⁴தவிஸேஸேஹி பகதிபா⁴வேனேவ டி²தேஹி பகதி ஸக³ப்³பா⁴ இச்சி²தா பகதிவாதீ³ஹி, ஏவம் ந ப²லேன ஸக³ப்³போ⁴ ஹேதூதி அத்தோ². ‘‘து³க்க²ஸமுத³யானம் நிரோத⁴மக்³கா³னஞ்ச அஸமவாயா’’தி ஏதம் விவரந்தோ ஆஹ ‘‘ந ஹேதுஸமவேதம் ஹேதுப²ல’’ந்திஆதி³. தத்த² ‘‘இத⁴ தந்தூஸு படோ, கபாலேஸு க⁴டோ, பீ³ரணேஸு கடோ த்³வீஸு அணூஸு த்³விஅணுக’’ந்திஆதி³னா இத⁴ வுத்³தி⁴வோஹாரஜனகோ அவிஸும் ஸித்³தா⁴னம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸமவாயோ, தேன ஸமவாயேன காரணேஸு த்³வீஸு அணூஸு த்³விஅணுகம் ப²லம் ஸமவேதம் ஏகீபூ⁴தமிவ ஸம்ப³த்³த⁴ம், தீஸு அணூஸு திஅணுகந்தி ஏவம் மஹாபத²வீமஹாஉத³கமஹாஅக்³கி³மஹாவாதக்க²ந்த⁴பரியந்தம் ப²லம் அத்தனோ காரணேஸு ஸமவேதந்தி ஸமவாயவாதி³னோ வத³ந்தி. ஏவம் பன வத³ந்தேஹி அபரிமாணேஸு காரணேஸு மஹாபரிமாணம் ஏகம் ப²லம் ஸமவேதம் அத்தனோ அந்தோக³தே⁴ஹி காரணேஹி ஸக³ப்³ப⁴ம் அஸுஞ்ஞந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏவமித⁴ ஸமவாயாபா⁴வா ப²லே ஹேது நத்தீ²தி ஹேதுஸுஞ்ஞம் ப²லந்தி அத்தோ².

ஸுஞ்ஞதோ வினிச்ச²யவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி மக்³க³னித்³தே³ஸகதா²வண்ணனா.

ஏகவிதா⁴தி³வினிச்ச²யகதா²வண்ணனா

568. பவத்திபா⁴வதோதி ஸம்ஸாரஸ்ஸ பவத்திபா⁴வதோ. சதுஆஹாரபே⁴த³தோதி சதுஆஹாரப்பச்சயவிஸேஸதோ. ஏதேன சத்தாரோ கப³ளீகாராதி³ஆஹாரவிஸேஸே, அஜ்ஜோ²ஹரணீயவத்து², ஸளாயதன, அவிஜ்ஜா, அபி⁴ஸங்கா²ரஸங்கா²தே தப்பச்சயபூ⁴தத⁴ம்மவிஸேஸே ச ஸங்க³ண்ஹாதி, ஓஜட்ட²மகரூப, வேத³னா, படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாண, நாமரூபஸங்கா²தே தன்னிப்³ப³த்தத⁴ம்மவிஸேஸே ச.

பவத்தகபா⁴வதோ பவத்திது³க்க²ஸ்ஸ. ரூபாபி⁴னந்த³னாதி³பே⁴தோ³ ரூபக்க²ந்தா⁴தி³அபி⁴னந்த³னபே⁴தோ³, ரூபாரம்மணாதி³வஸேனாபீதி வத³ந்தி. ரூபதண்ஹாதீ³னம் பச்சேகம் அனேகபே⁴த³த்தா ச² தண்ஹாகாயா, தேஸம் பே⁴த³தோ.

உபாதா³னேஹி உபாதீ³யதீதி உபாதி³, உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகம். தன்னிஸ்ஸரணபூ⁴தம் நிப்³பா³னம், தஸ்ஸ வூபஸமோ தம்ஸந்தீதி கத்வா தஸ்ஸ யாவ பச்சி²மம் சித்தம், தாவ ஸேஸதம், ததோ பரம் அனவஸேஸதஞ்ச உபாதா³ய ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴து, நிருபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴தூதி த்³விதா⁴ வோஹரீயதி. யதா² சாயம் பே⁴தோ³ வோஹாரதோ, ஏவமிதரேபீதி தே கதிபயே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘திவிதோ⁴’’திஆதி³ வுத்தம். அஞ்ஞதா² ஏகஸ்ஸ ஸதோ நிப்³பா³னஸ்ஸ குதோ பே⁴தோ³தி.

ஸமத²விபஸ்ஸனாபே⁴த³தோதி ஏத்த² ஸம்மாதி³ட்டி²ஸம்மாஸங்கப்பா விபஸ்ஸனா, இதரே ஸமதா²தி வத³ந்தி. ஸீலம்பி ஹி ஸமத²ஸ்ஸ உபகாரகத்தா ஸமத²க்³க³ஹணேன க³ய்ஹதீதி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. அத² வா யானத்³வயஸ்ஸ வஸேன லத்³தோ⁴ மக்³கோ³ ஸமதோ² விபஸ்ஸனாதி ஆக³மனவஸேன வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. அயந்தி அரியமக்³கோ³. ஸப்பதே³ஸத்தாதி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³னம் ஏகதே³ஸத்தாதி அத்தோ². ஏகதே³ஸோ ஹி பதி³ஸ்ஸதி அவயவபா⁴வேன அபதி³ஸீயதீதி பதே³ஸோ, அத்தனோ ஸமுதா³யம் பதி ஸஹ பதே³ஸேனாதி ஸப்பதே³ஸோதி வுச்சதி யதா² ‘‘ஸனித³ஸ்ஸனா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 9), ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ ச ஸப்³ப³லோகியலோகுத்தரஸீலாதி³ஸங்கா³ஹகா, அரியமக்³கோ³ லோகுத்தரோ ஏவாதி ததே³கதே³ஸோ ஹோதி.

ஸஜாதிதோதி ஸமானஜாதிதோ, வசீது³ச்சரிதவிரதிஆதி³பே⁴தே³ஸு ஸமானாய ஸீலஜாதியாதி அத்தோ².

ஓனதஸஹாயோ விய வாயாமோ பக்³க³ஹகிச்சஸாமஞ்ஞதோ. அம்ஸகூடம் த³த்வா டி²தஸஹாயோ விய ஸதி அபிலாபனவஸேன நிச்சலபா⁴வகரணஸாமஞ்ஞதோ. ஸஜாதிதோதி ஸவிதக்கஸவிசாராதி³பே⁴தே³ஸு ஸமானாய ஸமாதி⁴ஜாதியாதி அத்தோ². கிரியதோதி ஸமாதி⁴அனுரூபகிரியதோ. ததோ ஏவ ஹி ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா ஸமாதி⁴னிமித்தா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா ஸமாதி⁴பரிக்கா²ரா’’தி (ம. நி. 1.46) ஸதிவாயாமானம் ஸமாதி⁴ஸ்ஸ நிமித்தபரிக்கா²ரபா⁴வோ வுத்தோ.

ஆகோடேந்தேன வியாதி ‘‘அனிச்சம் அனிச்ச’’ந்திஆதி³னா பஞ்ஞாகிச்சஸதி³ஸேன கிச்சேன ஸமந்ததோ கோடேந்தேன விய, ‘‘அனிச்சம் க²யட்டே²ன, து³க்க²ம் ப⁴யட்டே²னா’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.48) பரிவத்தேந்தேன விய ச ஆதா³ய ஊஹித்வா தி³ன்னமேவ பஞ்ஞா படிவிஜ்ஜ²தி. த்³வின்னம் ஸமானகாலத்தேபி பச்சயபா⁴வேன ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ புரிமகாலஸ்ஸ விய நித்³தே³ஸோ கதோ. ஸஜாதிதோதி ‘‘து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.8) ஸமானாய பஞ்ஞாஜாதியா. கிரியதோதி ஏத்த² பஞ்ஞாஸதி³ஸம் கிச்சம் ‘‘கிரியா’’தி வுத்தம், புப்³பே³ பன ஸமாதி⁴உபகாரகம் தத³னுரூபகிச்சந்தி அயமேத்த² விஸேஸோ.

‘‘ஸப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, அபி⁴ஞ்ஞேய்ய’’ந்தி (ஸம். நி. 4.46) வசனதோ சத்தாரிபி அபி⁴முக²ம் பச்சக்க²தோ ஞாதப்³பா³னி, அபி⁴விஸிட்டே²ன வா ஞாணேன ஞாதப்³பா³னீதி அபி⁴ஞ்ஞேய்யானி.

569. அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸபா⁴கா³னீதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸமானபா⁴கா³னி, ஸதி³ஸரூபானீதி அத்தோ².

து³ரபி⁴ஸம்ப⁴வதரந்தி அபி⁴ஸம்ப⁴விதும் ஸாதே⁴தும் அஸக்குணேய்யதரம், ஸத்திவிகா⁴தேன து³ரதி⁴க³மந்தி அத்தோ². அஸனந்தி கண்ட³ம். அதிபாதேய்யாதி கி²பேய்ய. கோடியாதி கண்ட³ஸ்ஸ கோடியா வாலக்³கே³ன. கோடிந்தி வாலஸ்ஸேவ கோடிம். படிவிஜ்ஜே²ய்யாதி படிமுக²பா⁴வேன விஜ்ஜே²ய்ய.

பா³த⁴கபப⁴வஸந்தினிய்யானலக்க²ணேஹி வவத்தா²னம் ஸலக்க²ணவவத்தா²னம். து³ரவகா³ஹத்தே²ன க³ம்பீ⁴ரத்தாதி ஓளாரிகா து³க்க²ஸமுத³யா. திரச்சா²னக³தானம்பி ஹி து³க்க²ம், ஆஹாராதீ³ஸு ச அபி⁴லாஸோ பாகடோ. பீளனாதி³ஆயூஹனாதி³வஸேன பன ‘‘இத³ம் து³க்க²ம், இத³மஸ்ஸ காரண’’ந்தி யாதா²வதோ ஓகா³ஹிதும் அஸக்குணேய்யத்தா க³ம்பீ⁴ரா. ஸண்ஹஸுகு²மத⁴ம்மத்தா நிரோத⁴மக்³கா³ ஸபா⁴வதோ ஏவ க³ம்பீ⁴ரட்டே²ன து³ரவகா³ஹா. தேனேவ உப்பன்னே மக்³கே³ நத்தி² நிரோத⁴மக்³கா³னம் அனவகா³ஹோதி. நிப்³பா³னம்பி மக்³கே³ன அதி⁴க³ந்தப்³ப³த்தா தஸ்ஸ ப²லந்தி அபதி³ஸீயதீதி ஆஹ ‘‘ப²லாபதே³ஸதோ’’தி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 719). மக்³கோ³பி நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸம்பாபகபா⁴வதோ ‘‘ஹேதூ’’தி அபதி³ஸீயதீதி ஆஹ ‘‘ஹேதுஅபதே³ஸதோ’’தி. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 719).

இதி ஏவம் பகாரேஹீதி இதி விஜஞ்ஞாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² இதிஸத்³தே³ன விஜானனக்கமம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவம் பகாரேஹீதி ஏவம்-ஸத்³தே³ன விஜானனகாரணபூ⁴தேன ஏவ.

ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³தோவினிச்ச²யவண்ணனா நிட்டி²தா.

இந்த்³ரியஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி ஸோளஸமபரிச்சே²த³வண்ணனா.