17. பஞ்ஞாபூ⁴மினித்³தே³ஸவண்ணனா

படிச்சஸமுப்பாத³கதா²வண்ணனா

570. இமிஸ்ஸா பஞ்ஞாயாதி இமிஸ்ஸா யதா²தி⁴க³தாய விபஸ்ஸனாய. பூ⁴மிபூ⁴தேஸூதி பவத்திட்டா²னபூ⁴தேஸு. காமஞ்சாயம் படிச்சஸமுப்பாத³படிச்சஸமுப்பன்னஸமஞ்ஞா பிதாபுத்தஸமஞ்ஞா விய அபேக்கா²ஸித்³தா⁴, ஹேதுப²லத⁴ம்மேஸு பன யதா²க்கமம் வவத்தி²தாவாதி ‘‘படிச்சஸமுப்பாதோ³ சேவா’’திஆதி³னா விப⁴ஜ்ஜ வுத்தம். ஆதி³ஸத்³தே³னாதி ‘‘படிச்சஸமுப்பாதா³தி³பே⁴தா³’’தி ஏத்த² வுத்தஆதி³ஸத்³தே³ன. அவஸேஸா ஹோந்தி, ஸம்வண்ணனாவஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘தேஸம் வண்ணனாக்கமோ அனுப்பத்தோ’’தி.

அவிஜ்ஜாத³யோ த⁴ம்மா படிச்சஸமுப்பாதோ³, ந ஸமுப்பத்திமத்தம். ஸ்வாயமத்தோ² இமினா ஸுத்தபதே³ன வேதி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³ம் வத்வா படிச்சஸமுப்பன்னே பன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஜராமரணாத³யோ பனா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். கஸ்மா பனேத்த² அனுலோமதோ படிச்சஸமுப்பாத³த⁴ம்மா த³ஸ்ஸிதா, படிலோமதோ படிச்சஸமுப்பன்னா த⁴ம்மாதி? யதோ தே பச்சயதோ உப்பன்னா, தஸ்ஸ ஸமனந்தரத³ஸ்ஸனத்த²ம்.

ந நிச்சம் ந ஸஸ்ஸதந்தி அனிச்சம். ஸமேச்ச ஸம்பூ⁴ய பச்சயேஹி கதந்தி ஸங்க²தம். படிச்ச பச்சயாரஹம் பச்சயம் நிஸ்ஸாய ஸஹிதமேவ உப்பன்னந்தி படிச்சஸமுப்பன்னம். க²யனஸபா⁴வம் க²யத⁴ம்மம். வயனஸபா⁴வம் வயத⁴ம்மம். விரஜ்ஜனஸபா⁴வம் பலுஜ்ஜனஸபா⁴வம் விராக³த⁴ம்மம். நிருஜ்ஜ²னஸபா⁴வம் நிரோத⁴த⁴ம்மம். ஸேஸம் யதே³த்த² வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

571. ஏத்தா²தி ஏதேஸு யதா²வுத்தேஸு ஸுத்தபதே³ஸு. ஸங்கே²போதி அத்த²ஸங்கே²போ.

ஜாதிபச்சயாதி ஜாதிஸங்கா²தா பச்சயா. ஹேதும்ஹி நிஸ்ஸக்கவசனம். டி²தாவ ஸா தா⁴தூதி யாயம் ஜராமரணஸ்ஸ இத³ப்பச்சயதா ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி, ஏஸா தா⁴து ஏஸ ஸபா⁴வோ. ஸா ததா²க³தானம் உப்பாத³தோ புப்³பே³, உத்³த⁴ஞ்ச அவிஞ்ஞாயமானோ, மஜ்ஜே² ச விஞ்ஞாயமானோ, ந ததா²க³தேஹி உப்பாதி³தோ, அத² கோ² ஸம்ப⁴வந்தஸ்ஸ ஜராமரணஸ்ஸ ஸப்³ப³காலம் ஜாதிபச்சயதோ ஸம்ப⁴வோதி டி²தா ஏவ. கேவலம் பன ஸயம்பூ⁴ஞாணேன அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²னதோ, ‘‘அயம் த⁴ம்மோ ததா²க³தேன அதி⁴க³தோ’’தி பவேத³னதோ ச ததா²க³தோ ‘‘த⁴ம்மஸ்ஸாமீ’’தி வுச்சதி ந அபுப்³ப³ஸ்ஸ உப்பாத³னதோ. தேன வுத்தம் ‘‘டி²தாவ ஸா தா⁴தூ’’தி. ஸா ஏவ ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி ஏத்த² விபல்லாஸாபா⁴வதோ ஏவம் அவபு³ஜ்ஜ²மானஸ்ஸ ஏதஸ்ஸ ஸபா⁴வஸ்ஸ, ஹேதுனோ வா ததே²வ பா⁴வதோ டி²ததாதி த⁴ம்மட்டி²ததா. ஜாதி வா ஜராமரணஸ்ஸ உப்பாத³ட்டி²தி பவத்தஆயூஹனஸம்யோக³பலிபோ³த⁴ஸமுத³யஹேதுபச்சயட்டி²தீதி தது³ப்பாதா³தி³பா⁴வேனஸ்ஸா டி²ததா ‘‘த⁴ம்மட்டி²ததா’’தி ப²லம் பதிஸாமத்தி²யதோ ஹேதுமேவ வத³தி.

அத² வா தா⁴ரீயதி பச்சயேஹீதி த⁴ம்மோ, திட்ட²தி தத்த² ததா³யத்தவுத்திதாய ப²லந்தி டி²தி, த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தி த⁴ம்மட்டி²தி. த⁴ம்மோதி வா காரணம், பச்சயோதி அத்தோ². த⁴ம்மஸ்ஸ டி²திஸபா⁴வோ, த⁴ம்மதோ ச அஞ்ஞோ ஸபா⁴வோ நத்தீ²தி த⁴ம்மட்டி²தி, பச்சயோ. தேனாஹ ‘‘பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’ந்தி (படி. ம. 1.45). த⁴ம்மட்டி²தி ஏவ த⁴ம்மட்டி²ததா. ஸா ஏவ தா⁴து ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி இமஸ்ஸ ஸபா⁴வஸ்ஸ, ஹேதுனோ வா அஞ்ஞத²த்தாபா⁴வதோ ‘‘ந ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி விஞ்ஞாயமானஸ்ஸ தப்³பா⁴வாபா⁴வதோ நியாமதா வவத்தி²தபா⁴வோதி த⁴ம்மனியாமதா. ப²லஸ்ஸ வா ஜராமரணஸ்ஸ ஜாதியா ஸதி ஸம்ப⁴வோ த⁴ம்மே ஹேதும்ஹி டி²ததாதி த⁴ம்மட்டி²ததா. அஸதி அஸம்ப⁴வோ த⁴ம்மே நியததாதி த⁴ம்மனியாமதாதி ஏவம் ப²லேன ஹேதும் விபா⁴வேதி. தம் ‘‘டி²தாவ ஸா தா⁴தூ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.20) வுத்தம் இத³ப்பச்சயதம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி பச்சக்க²கரணேன அபி⁴முக²ம் பு³ஜ்ஜ²தி யாதா²வதோ படிவிஜ்ஜ²தி. அபி⁴ஸமேதீதி தஸ்ஸ வேவசனம். ஆதி³தோ கதே²ந்தோ ஆசிக்க²தி, உத்³தி³ஸதீதி அத்தோ². தமேவ உத்³தே³ஸம் பரியோஸாபேந்தோ தே³ஸேதி. யதா²உத்³தி³ட்ட²மத்த²ம் நித்³தி³ஸனவஸேன பகாரேஹி ஞாபேந்தா பஞ்ஞபேதி. பகாரேஹியேவ பதிட்ட²பேந்தோ பட்ட²பேதி. யதா²னித்³தி³ட்ட²மத்த²ம் படினித்³தி³ஸனவஸேன விவரதி விப⁴ஜதி, விவடஞ்ஹி விப⁴த்தஞ்ச அத்த²ம் ஹேதுதா⁴ரணத³ஸ்ஸனேஹி பாகடம் கரோந்தோ உத்தானீகரோதி. உத்தானீகரோந்தோ ததா²பச்சக்க²பூ⁴தம் கத்வா நிக³மனவஸேன பஸ்ஸதா²தி சாஹ.

572. பச்சயலக்க²ணோதி பச்சயபா⁴வலக்க²ணோ, பச்சயோதி வா லக்கி²தப்³போ³. பவத்திது³க்க²ஸ்ஸ அனுப³ந்தா⁴பனகிச்சதாய து³க்கா²னுப³ந்த⁴னரஸோ. நிப்³பா³னகா³மிமக்³க³ஸ்ஸ உப்பத²பா⁴வதோ கும்மக்³க³பச்சுபட்டா²னோ.

ஸோ பனாயம் படிச்சஸமுப்பாதோ³. யாவத்தகேஹி பச்சயேஹி யம் ப²லம் உப்பஜ்ஜனாரஹம், அவிகலேஹேவ தேஹி தஸ்ஸ உப்பத்தி, தத³ஞ்ஞேன ச தஸ்ஸ பயோஜனம் நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘அனூனாதி⁴கேஹேவா’’தி. யதா² தம் சக்கு²ரூபாலோகமனஸிகாரேஹி சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ, ஏதேன தம்தம்ப²லனிப்பா²த³னேன தஸ்ஸா பச்சயஸாமக்³கி³யா தப்பரதா தத²தாதி த³ஸ்ஸேதி. ஸாமக்³கி³ந்தி ஸமோதா⁴னம், ஸமவாயந்தி அத்தோ². அஸம்ப⁴வாபா⁴வதோதி அனுப்பஜ்ஜனஸ்ஸ அபா⁴வதோ. பச்சயஸாமக்³கி³யஞ்ஹி ஸதி அனுப்பஜ்ஜனே தஸ்ஸா விதத²தா ஸியா. அஞ்ஞத⁴ம்மப்பச்சயேஹீதி அஞ்ஞஸ்ஸ ப²லத⁴ம்மஸ்ஸ பச்சயேஹி. அஞ்ஞத⁴ம்மானுப்பத்திதோதி ததோ அஞ்ஞஸ்ஸ ப²லத⁴ம்மஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ. ந ஹி கதா³சி சக்கு²ரூபாலோகமனஸிகாரேஹி ஸோதவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ அத்தி², யதி³ ஸியா, தஸ்ஸா ஸாமக்³கி³யா அஞ்ஞத²தா நாம ஸியா, ந சேதம் அத்தீ²தி ‘‘அனஞ்ஞத²தா’’தி வுத்தம். பச்சயதோதி பச்சயபா⁴வதோ. பச்சயஸமூஹதோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ.

573. இத³ப்பச்சயா ஏவ இத³ப்பச்சயதாதி தா-ஸத்³தே³ன பத³ம் வட்³டி⁴தம், ந கிஞ்சி அத்த²ந்தரம் யதா² தே³வோ ஏவ தே³வதாதி. இத³ப்பச்சயானம் வா ஸமூஹோ இத³ப்பச்சயதாதி ஸமூஹத்த²ம் தா-ஸத்³த³மாஹ யதா² ‘‘ஜனானம் ஸமூஹோ ஜனதா’’தி. நனு ச ‘‘அத்தி² இத³ப்பச்சயா ஜராமரணந்தி இதி புட்டே²ன ஸதா, ஆனந்த³, அத்தீ²திஸ்ஸ வசனீயம். கிம் பச்சயா ஜராமரணந்தி இதி சே வதே³ய்ய, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி இச்சஸ்ஸ வசனீய’’ந்தி (தீ³. நி. 2.96) ஜாதிஸத்³த³பச்சயஸத்³த³ஸமானாதி⁴கரணேன கிம்-ஸத்³தே³ன இத³ம்ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸமானாதி⁴கரணதாத³ஸ்ஸனதோ இத³ப்பச்சயஸத்³த³ஸ்ஸ கம்மதா⁴ரயஸமாஸோ தி³ஸ்ஸதி, ந ஹேத்த² ‘‘இமஸ்ஸ பச்சயா இத³ப்பச்சயா’’தி ஜராமரணஸ்ஸ, அஞ்ஞஸ்ஸ வா பச்சயதோ ஜராமரணஸம்ப⁴வபுச்சா² ஸம்ப⁴வதி விதி³தபா⁴வதோ, அஸம்ப⁴வதோ ச, ஜராமரணஸ்ஸ பன பச்சயபுச்சா² ஸம்ப⁴வதி. பச்சய-ஸத்³தே³ன ச ஸமானாதி⁴கரணதாய இத³ம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ இமஸ்மா பச்சயாதி பச்சயபுச்சா² யுஜ்ஜதி. ஸா ச ஸமானாதி⁴கரணதா பா³ஹிரத்த²ஸமாஸேபி லப்³ப⁴தி. ததோ ச அஞ்ஞபத³த்த²வசனிச்சா²பா⁴வே கம்மதா⁴ரயஸமாஸோ லப்³ப⁴தி.

ஸாமிவசனஸமாஸே பன ஸமானாதி⁴கரணதா நத்தீ²தி ந கத²ஞ்சி கம்மதா⁴ரயஸமாஸஸம்ப⁴வோதி? நயித³மேவம் வசனிச்ச²ந்தரபா⁴வதோ. படிச்சஸமுப்பாத³வசனிச்சா² ஹேஸா ‘‘இத³ப்பச்சயதா படிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி ஏத்த². ‘‘அத்தி² இத³ப்பச்சயா ஜராமரண’’ந்தி ஏத்த² பன ஜராமரணஸ்ஸ பச்சயமத்தபரிபுச்சா², தஸ்மா யதா² இத³ம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ படிச்சஸமுப்பாத³விஸேஸனதா, புச்சி²தப்³ப³பச்சயவிஸேஸனதா ச ஹோதி, ததா² ஸமாஸவிகப்போ ஏத்த², தத்த² ச காதப்³போ³தி ந ஸமாஸந்தரத³ஸ்ஸனம் ஸாமிவசனஸமாஸபா³த⁴கம். கஸ்மா பனேத்தா²பி கம்மதா⁴ரயஸமாஸோ ந இச்சி²தோதி? ஹேதுப்பப⁴வானம் ஹேது படிச்சஸமுப்பாதோ³தி இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ கம்மதா⁴ரயஸமாஸே அஸம்ப⁴வதோ, ‘‘இமஸ்ஸ அத்தனோ பச்சயானுரூபஸ்ஸ அனுரூபோ பச்சயோ இத³ப்பச்சயோ’’தி இமஸ்ஸ ச அத்த²ஸ்ஸ இச்சி²தத்தா. யோ பனேத்த² இத³ம்-ஸத்³தே³ன க³ஹிதோ அத்தோ², ஸோ ‘‘அத்தி² இத³ப்பச்சயா ஜராமரண’’ந்தி ஏத்த² ஜராமரணக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதோதி இத³ம்-ஸத்³தோ³ படிச்சஸமுப்பன்னதோ அப⁴ஸ்ஸித்வா அஞ்ஞாஸம்ப⁴வதோ பச்சயே அவதிட்ட²தி, தஸ்மா தத்த² கம்மதா⁴ரயஸமாஸோ. ஏத்த² பன இத³ம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ ததோ பரிச்சஜனகாரணம் நத்தீ²தி ஸாமிவசனஸமாஸோ ஏவ. ஏவம்பி ந இத³ப்பச்சயோ ஏவ இத³ப்பச்சயபா⁴வோ ப⁴விதும் யுத்தோதி இத³ப்பச்சயதாய படிச்சஸமுப்பாத³தானுபபத்தீதி? நாயம் தோ³ஸோ அத்த²ந்தராபா⁴வதோதி வுத்தோவாயமத்தோ².

அத² வா பன ஹோது இத³ப்பச்சயபா⁴வோ இத³ப்பச்சயதாதி. பா⁴வோதி சேத்த² அவினாபா⁴விப²லம் பதி ஹேதுனோ ஸத்வம். ததா² ஹி இத³ப்பச்சய-ஸத்³தோ³ ஜாதிஆதீ³ஸு நிருள்ஹோ. தஞ்ச இத³ப்பச்சயஸத்வம் இத³ப்பச்சயதோ அஞ்ஞம் நத்தி². யதி³ அஞ்ஞம் ஸியா, தம் அவிஜ்ஜமானம் ஸியா. ந ஹி ஸதா அஞ்ஞம் விஜ்ஜமானம் ஹோதி. அத² ஸத்வம் ஸம் நாம, யஸ்ஸ ஸதோ பா⁴வோ, தம் அஸம் நாம ஸியா. ந ஹி தம் ஸத்வம் ஸபா⁴வம் ஸத்வதோ அஞ்ஞத்தா, தஸ்மா ஸதோ பா⁴வோ ஸத்வந்தி நித்³தே³ஸோ ந யுஜ்ஜதி. ந ச ஸம்-ஸம்ப³ந்தே⁴ன அஸம் ஸம் நாம ஹோதி, பகே³வ ஸம்-ஸம்ப³ந்தே⁴ன. அஸதி ச ஸதி³திக்³க³ஹணம் விபரீதக்³கா³ஹோதி ந க³ஹணதோ ஸம்ஸித்³தி⁴. ஸதி³ஸகப்பனாயஞ்ச மாணவகஸ்ஸ ஸீஹபா⁴வோ விய ந அஸதோ ஸம்-ஸபா⁴வதா. யஸ்மா பன இத³ப்பச்சயபா⁴வோ யதா²வுத்தம் ஸத்வம், ந அஸத்வம். நாபி யஸ்ஸ தம் ஸத்வம், தத³ஸம், தஸ்மா இத³ப்பச்சயபா⁴வோ இத³ப்பச்சயஸரூபம் ஸபா⁴வந்தரேஹி வினிவத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் இமஸ்ஸாயந்தி விஸேஸேத்வா இத³ப்பச்சயதாதி வுத்தந்தி ந இத³ப்பச்சயதாய படிச்சஸமுப்பாத³பா⁴வாஸம்ப⁴வோ.

படிச்ச ஸமுப்பஜ்ஜதி ஏதஸ்மாதி படிச்சஸமுப்பாதோ³தி தஸ்ஸாபி ஹேதுஅத்த²பா⁴வதோ ஜாதிஆதி³பதா³னம் ஏவமேவ ஹேதுபா⁴வவாசகதாய ஹேதுபதா⁴னதா யோஜேதப்³பா³ ஹேதுப்பப⁴வானம் ஹேது படிச்சஸமுப்பாதோ³தி கத்வா. ததா² ஹி ‘‘த³ஸப³லஸமன்னாக³தோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ சதூஹி வேஸாரஜ்ஜேஹி ஸமன்னாக³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதி, இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி யாவ ‘ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’’தி (ஸம். நி. 2.21-22) அனேன ஸீஹனாத³ஸுத்தேன பகாஸிதோ ஏவமத்தோ². ‘‘கிம் வாதீ³ பனாயஸ்மதோ ஸத்தா² கிமக்கா²யீ’’தி புட்டே²ன ஆயஸ்மதா அஸ்ஸஜித்தே²ரேன –

‘‘யே த⁴ம்மா ஹேதுப்பப⁴வா, தேஸம் ஹேதும் ததா²க³தோ ஆஹ;

தேஸஞ்ச யோ நிரோதோ⁴, ஏவம்வாதீ³ மஹாஸமணோ’’தி. (மஹாவ. 60; அப. தே²ர 1.1.286) –

வுத்தோ. தேன விஞ்ஞாயதி ஹேதுப்பப⁴வானம் ஹேது படிச்சஸமுப்பாதோ³தி. ஸேஸமேத்த² வத்தப்³ப³ம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

574. படிச்சாதி தம் தம் காரணம் நிஸ்ஸாய. ஸம்மாதி அவிபரீதம் அனிச்சதோ அனிச்சஸ்ஸ உப்பாதோ³தி கத்வா. நிச்சதோ ஹி காரணதோ ப²லஸ்ஸ உப்பாதோ³ விபரீதோ. தேனாஹ ‘‘தித்தி²ய…பே… நிரபேக்கோ²’’தி. ‘‘உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதீ’’தி (ஸம். நி. 3.38; அ. நி. 3.47; கதா². 214) ஏவம் வுத்தஸங்க²தலக்க²ணதோ அஞ்ஞோ ‘‘பச்சயதோ க²ணதோ’’தி ஏத்த² வுத்தபச்சயலக்க²ணோ ஏகோ ஆகாரோ உப்பாதோ³தி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. யம் ஸந்தா⁴ய தே ‘‘ஜாதிஆதீ³னம் ஹேதவோ ஜாதிஆத³யோ’’தி வத³ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம், நிப்³ப³த்திலக்க²ணவினிமுத்தஸ்ஸ தாதி³ஸஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘தம் ந யுஜ்ஜதீ’’திஆதி³. க³ம்பீ⁴ரனயாஸம்ப⁴வதோதி க³ம்பீ⁴ரானம் நயானஞ்ச அஸம்ப⁴வதோ. ஸத்³த³பே⁴த³தோதி ஸத்³த³வினாஸதோ ஸத்³தா³யோக³தோ. ஸுத்தம் நத்தி² ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’திஆதி³ஸுத்தபதே³ஹி (ஸம். நி. 2.1, 20) உப்பாத³மத்தஸ்ஸ அப்பகாஸிதத்தா. அயமேவ ஹி அத்தோ² ஹேட்டா² த³ஸ்ஸிதோ இதா³னிபி த³ஸ்ஸீயதி. தம் உப்பாத³மத்தம். விஹராமி தஸ்மிம் பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴காலேதி அதி⁴ப்பாயோ. விஹராமீதி வா காலவிபல்லாஸேன வுத்தம், விஹாஸிந்தி அத்தோ². தத்ராதி தஸ்மிம் பதே³ஸவிஹாரே. பச்சயாகாரத³ஸ்ஸனேனாதி யேனாகாரேன பச்சயத⁴ம்மோ பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ஸோ பச்சயாகாரோ பச்சயபா⁴வோ, தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன. இத⁴ பன வேத³னானம் பச்சயபா⁴வோ அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யித’’ந்திஆதி³. வேத³னானம்யேவ ஹி பச்சயம் பஸ்ஸந்தேன வுத்தவிஹாரோ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ ஏகதே³ஸமேவ பஸ்ஸதோ விஹாரோதி கத்வா பதே³ஸவிஹாரோ ஜாதோ, அனந்தனயஸமந்தபட்டா²னமனஸிகாரோ பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴விஹாரோ. தஞ்ஹி நிப்பதே³ஸதோ பச்சயாகாரத³ஸ்ஸனந்தி ஏகே. பதே³ஸவிஹாரஸுத்தவிரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி தஸ்ஸ வேத³னானம் பச்சயத⁴ம்மமனஸிகாரவிபா⁴வனதோ.

லோகோ ஸமுதே³தி ஏதஸ்மாதி லோகஸமுத³யோ, அவிஜ்ஜாதி³கோ பச்சயக³ணோ, ந லோகஸமுத³யமத்தம். தேனாஹ ‘‘அனுலோமபடிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி. நத்தி²தாதி ஸப்³ப³ஸோ அபா⁴வோ, நரன்வயவினாஸோ உச்சே²தோ³தி அத்தோ². நத்தி²தாஸஹசரணதோ பன உச்சே²த³தி³ட்டி² நத்தி²தாதி அதி⁴ப்பேதா. பச்சயானுபரமோ பச்சயானம் அவிச்சே²தோ³. யதா² ஹி அதீதஹேதுபஞ்சகஸன்னிஸ்ஸயேன ஏதரஹிப²லபஞ்சகம் விய ஹேதுபஞ்சகம்பி ஹோதி, ஏவம் ஏதரஹிஹேதுபஞ்சகஸன்னிஸ்ஸயேன ஆயதிம்ப²லபஞ்சகம்பி ப⁴விஸ்ஸதி. தேனாஹ ‘‘பச்சயானுபரமே ப²லானுபரமதோ’’தி.

தம் க³ம்பீ⁴ரத்தம் உப்பாத³மத்தே நத்தி² அஸபா⁴வத⁴ம்மத்தா. ஏகத்தனயாத³யோ நயா ஸபா⁴வத⁴ம்மேஸு லப்³ப⁴மானதோ உப்பாத³மத்தே கத²ஞ்சிபி ந லப்³பே⁴ய்யுந்தி ஆஹ ‘‘நயசதுக்கம் உப்பாத³மத்தே நத்தீ²’’தி.

575. ஸமானே கத்தரீதி ஏகஸ்மிம்யேவ கத்தரி உப்பஜ்ஜனகிரியாய யோ கத்தா, தஸ்மிம்யேவ பச்சயனகிரியாய ச கத்துபூ⁴தேதி அத்தோ². யதா² ‘‘ந்ஹத்வா பு⁴ஞ்ஜதி, பு⁴த்வா ஸயதீ’’தி. ‘‘புப்³ப³காலே’’தி இத³ஞ்ச த்வாஸத்³த³ந்தானம் பதா³னம் யேபு⁴ய்யேன புரிமகாலகிரியாய தீ³பனதோ வுத்தம், ந இத⁴ படிச்சஸத்³த³ஸ்ஸ புரிமகாலத்த²த்தா. ஏவஞ்ஹி ‘‘சக்கு²ம் படிச்சா’’தி நித³ஸ்ஸனவசனம் நித³ஸ்ஸிதப்³பே³ன ஸம்ஸந்தே³ய்ய. அத² வா காமஞ்சேத்த² உபி⁴ன்னம் கிரியானம் ஸமகாலதா உப்பஜ்ஜனகிரியாய புப்³பே³ பச்சயனகிரியாய அஸம்ப⁴வதோ, ததா²பி ப²லகிரியாய ஹேதுகிரியா புரிமகாலோ விய வோஹரிதும் யுத்தா. ஏவமேத்த² ஹேதுப²லவவத்தா²னம் ஸுபாகடம் ஹோதீதி உபசாரஸித்³த⁴ம் புரிமகாலம் க³ஹேத்வா வுத்தம் ‘‘புப்³ப³காலே’’தி. அத்த²ஸித்³தி⁴கரோதி வாக்யத்த²படிவிஞ்ஞத்திகரோ. படிச்சஸமுப்பாதோ³தி ஹி ஏத்த² வாக்யத்தா²வபோ³தோ⁴ இத⁴ அத்த²ஸித்³தீ⁴தி அதி⁴ப்பேதோ. பயுஜ்ஜமானோ படிச்சஸத்³தோ³ உப்பாத³ஸத்³தே³ன வுச்சமானஸ்ஸ ஸமானஸ்ஸ ‘‘கத்து அபா⁴வதோ’’தி பத³ம் ஆனேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.204, 400; 3.421, 425-426; ஸம். நி. 2.43-44; 2.4.60; கதா². 465) பச்சயனகிரியாய, உப்பஜ்ஜனகிரியாய ச விஞ்ஞாணமேவ கத்தாதி ஸமானகத்துகதா லப்³ப⁴தி.

‘‘படிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி ஏத்த² பன உப்பாத³ஸத்³த³ஸ்ஸ பா⁴வஸாத⁴னதாய கிரியாவ வுத்தாதி ஸமானகத்துலக்க²ணோ ஸத்³த³ப்பயோகோ³ ந ஸம்ப⁴வதீதி. தேனாஹ ‘‘ஸத்³த³பே⁴த³ம் க³ச்ச²தீ’’தி, அபஸத்³த³ப்பயோகோ³ ஹோதீதி அத்தோ². ந சேத்த² பராவரயோகோ³ (பாணினீ 3.4.20) ‘‘அப்பத்வா நதி³ம் பப்³ப³தோ, அதிக்கம்ம பப்³ப³தம் நதீ³’’திஆதீ³ஸு விய, நாபி லக்க²ணஹேதுஆதி³பயோகோ³ ‘‘ஸீஹம் தி³ஸ்வா ப⁴யம் ஹோதி, க⁴தம் பிவித்வா ப³லம் ஜாயதே, ‘த⁴’ந்தி கத்வா த³ண்டோ³ பதிதோ’’திஆதீ³ஸு விய. நேவேத்த² ஸத்³த³பே⁴தோ³. ந ஹி ஹத்த²தலே ஆமலகம் விய ஸப்³ப³ஞ்ஞேய்யம் பச்சக்க²ம் கத்வா டி²தானம் மஹேஸீனம் வசனே அக்க²ரசிந்தகானம் விப்பலாபோ அவஸரம் லப⁴தி. லப⁴து, வாக்யத்தே²ன ஸத்³த³ஸித்³தி⁴தோ ‘‘ந்ஹத்வா க³மனம், பு⁴த்வா ஸயன’’ந்திஆதீ³ஸு வியாதி. ஏவம்பி ந ச கிஞ்சி அத்த²ம் ஸாதே⁴தி. யதி³பி பச்சேகம் பத³த்தோ² லப்³ப⁴தி, வாக்யத்தோ² பன ந யுஜ்ஜதி, தஸ்மா த³ஸதா³ளிமாதி³வாக்யானி விய அஸம்ப³ந்த⁴த்த²தாய நிரத்த²கம் ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

நாமபதே³ வுத்தே அப்பயுத்தானிபி ‘‘அத்தி², ஹோதி, விஜ்ஜதீ’’தி ஏவரூபானி கிரியாபதா³னி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³பா³னீதி ஞாயம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஹோதிஸத்³தே³ன ஸத்³தி⁴ம் யோஜயிஸ்ஸாமா’’தி. இமேஸூதி யதா²வுத்தேஸு தே³ஸனாபடிஞ்ஞாபுச்சா²னிக³மனவஸேன வுத்தேஸு படிச்சஸமுப்பாத³பதே³ஸு. நித³ஸ்ஸனமத்தஞ்சேதம், அஞ்ஞேஸுபி ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³மேவ ஸாது⁴கம் யோனிஸோ மனஸி காரோதி. யதி³த³ம் இத³ப்பச்சயதா படிச்சஸமுப்பாதோ³ (தீ³. நி. 2.67; ம. நி. 2.337; ஸ. நி. 1.172; மஹாவ. 7). க³ம்பீ⁴ரோ சாயம், ஆனந்த³, படிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி (தீ³. நி. 2.95; ஸம். நி. 2.60) ஏவமாதீ³ஸுபி ஏகேனபி ஸத்³தி⁴ம் ஹோதி-ஸத்³தோ³ ஸம்ப³ந்த⁴ம் ந க³ச்ச²தி. யோக³ம் ந க³ச்ச²தி ததா² ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன அவுத்தத்தா. ‘‘ந ச உப்பாதோ³ ஹோதீ’’தி இத³ம் அஸபா⁴வத⁴ம்மத்தா உப்பாத³ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திலக்க²ணாயோக³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். யதா² ஹி வினாஸஸ்ஸ வினாஸோ நத்தி², ஏவம் உப்பாத³ஸ்ஸ வினாஸோ விய உப்பாதோ³பி நத்தி². யதி³ ஸியா, யேன உப்பாதே³ன உப்பாதோ³ உப்பாத³வா, ஸோபி உப்பாத³வாதி அனவட்டா²னமேவ ஆபஜ்ஜேய்யாதி வுத்தோவாயமத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஸசே ஹேய்யா’’திஆதி³. யதி³ ஏவம், கத²ம் ஸமுத³யோ ஹோதீதி? நாயம் தோ³ஸோ நிப்³ப³த்தியா அனதி⁴ப்பேதத்தா. ஏவம் து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ பாதுபா⁴வோ ஸம்ப⁴வதீதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ², இத⁴ பன படிச்சஸமுப்பாதோ³ ஹோதீதி தஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வசோத³னாதி கத்வா ஹோதி, ஜாயதீதி நிப்³ப³த்திசோத³னா கதா ஸியாதி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம் ‘‘ந உப்பாதோ³ ஹோதீ’’தி.

576. இமேஸம் ஸங்கா²ராதீ³னம் பச்சயா இத³ப்பச்சயா, அவிஜ்ஜாத³யோ, தேஸம் பா⁴வோ இத³ப்பச்சயதா. கோ பன ஸோ பா⁴வோதி ஆஹ ‘‘பா⁴வோ ச நாமா’’திஆதி³. தஸ்ஸத்தோ² – யேனாகாரேன அவிஜ்ஜாத³யோ ஸங்கா²ராதி³பாதுபா⁴வஹேதூ ஹோந்தி, தஸ்மிம் அவிஜ்ஜாதீ³னம் பவத்திஆகாரவிஸேஸே விகாரே படிச்சஸமுப்பாதோ³தி அயம் ஸமஞ்ஞாதி. தேஸம் வாதீ³னம் தம் மஞ்ஞனம். ஹேதுவசனதோதி ஹேதுபா⁴வவசனதோ.

577. ஏத்தா²தி படிச்சஸமுப்பாத³பதே³. ஸமுப்பாத³பதா⁴னவசனவிஞ்ஞேய்யோ ஸஸத்திகோ ஹேது படிச்சஸமுப்பாதோ³தி அவிபரீதம் அத்த²ம் அஜானந்தானம் அஞ்ஞத்த² ஸமுப்பாத³ஸத்³த³ஸ்ஸ பா⁴வஸாத⁴னஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ ததா² இதா⁴பி ப்³யஞ்ஜனச்சா²யாய உப்பாதோ³யேவாயம் வுத்தோ, ந ஹேதூதி யா ஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதி, ஸா இமஸ்ஸ படிச்சஸமுப்பாத³பத³ஸ்ஸ ஏவம் இதா³னி வுச்சமானாகாரேன அத்த²ம் க³ஹேத்வா வூபஸமேதப்³பா³ வினோதே³தப்³பா³.

த்³வேதா⁴தி கா³தா²ய அயம் ஸங்கே²பத்தோ² – யஸ்மா அத்தனோ பச்சயவஸேன பவத்தோ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மஸமூஹோ பச்சேதப்³ப³தோ படிச்சோ ச ஸோ ஸஹ உப்பஜ்ஜனதோ ஸமுப்பாதோ³ ச, படிச்ச வா காரணஸாமக்³கி³ம் அபச்சக்கா²ய ஸஹ உப்பஜ்ஜனதோ ஏவாதி ச ஏவம் த்³வேதா⁴ ‘‘படிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி இத³ம் வசனம் இச்சி²தப்³ப³ம், தஸ்மா தஸ்ஸ பச்சயத⁴ம்மோபி ப²லூபசாரேன படிச்சஸமுப்பாதோ³ இச்சேவ வுத்தோதி.

பச்சயதாயாதி பச்சயஸமூஹதோ. பவத்தோதி நிப்³ப³த்தோ. த⁴ம்மஸமூஹோதி பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மபுஞ்ஜோ. பதீயமானோதி ஞாணக³தியா அபி⁴முக²ம் உபேயமானோ, அபி⁴ஸமியமானோதி அத்தோ². ஹிதாய ஸுகா²ய சாதி லோகுத்தரஹிதாய, லோகுத்தரஸுகா²ய ச. ஸஹ உப்பஜ்ஜதி ஏகேகஸ்ஸ கதா³சிபி உப்பத்தியா அபா⁴வதோ. ஸம்மா உப்பஜ்ஜதி அஹேதுதோ, விஸமஹேதுதோ ச அனுப்பஜ்ஜனதோ. ஸஹ உப்பஜ்ஜதீதி ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பஜ்ஜதி அந்தமஸோ அட்ட²ன்னம் த⁴ம்மானம் உப்பஜ்ஜனதோ. ந பச்சக்கா²யாதி அபடிக்கி²பித்வா, அத்தனோ பச்சயபூ⁴தத⁴ம்மஸமுதா³யேன கேனசி ந வினாதி அத்தோ². தஸ்ஸாதி ய்வாயம் ‘‘படிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி வுத்தோ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மஸமூஹோ, தஸ்ஸ அயம் அவிஜ்ஜாதி³கோ ஹேதுஸமூஹோ. ‘‘தப்பச்சயத்தா’’தி ஏதேன படிச்சஸமுப்பாத³பச்சயே படிச்ச ஸமுப்பாத³ஸமஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘யதா² லோகே’’திஆதி³. யதா² ஹி லோகே ‘‘பித்தம் மதி²தம், ஸூரா த³தி⁴, திபுஸம் ஜரோ, ஸேம்ஹோ கு³ளோ, ஆயு க⁴த’’ந்தி ச பச்சயோ ப²லவோஹாரேன வுச்சதி, ஏவம் ப²லூபசாரேன படிச்சஸமுப்பாதோ³ வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

578. படிச்ச-ஸத்³தே³ படி-ஸத்³தோ³ அபி⁴முக²த்தோ², இச்ச-ஸத்³தோ³ க³ம்மத்தோ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘படிமுக²மிதோ’’தி. கஸ்ஸ பன படிமுக²ம், கேன வா இதோ, கோ வா இதோதி சோத³னத்தயே பச்சி²மம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ ‘‘ஹேதுஸமூஹோ’’தி ஆஹ. தஸ்மிஞ்ஹி விஸ்ஸட்டே² ஹேதுஸமூஹோ நாம பச்சயஸாமக்³கீ³தி தத்த² அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ படிமுக²ம், அஞ்ஞமஞ்ஞேனேவ ச இதோதி விஸ்ஸட்டோ²வாயமத்தோ² ஹோதீதி. ஸஹிதேதி ஸமுதி³தே அவினிப்³பு⁴த்தே. ஸோதி ஹேதுஸமூஹோ. ஸமுப்பாதோ³ இதி வுத்தோதி யோஜனா.

பாதுபா⁴வாயாதி உப்பாதா³ய. காமம் பாளியம் ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி (ஸம். நி. 2.1; உதா³. 1; மஹாவ. 1; நேத்தி. 24; விப⁴. 225) அவிஜ்ஜாவ பச்சயபா⁴வேன வுத்தா, ததா²பி ந அவிஜ்ஜா ஏகாவ பச்சயோ ஹோதி, அத² கோ² ஸஹஜாதத⁴ம்மவத்து²ஆரம்மணாத³யோ, யோனிஸோமனஸிகாராத³யோ, தண்ஹுபாதா³னாத³யோ ச த⁴ம்மா யதா²ரஹம் ஸங்கா²ருப்பாத³னே அவிஜ்ஜாய ஸஹகாரீகாரணம் ஹோந்தியேவ. ஏவம் ஸங்கா²ராத³யோபி விஞ்ஞாணாதீ³னந்தி ஆஹ ‘‘அவிஜ்ஜாதி³ஏகேகஹேதுஸீஸேன நித்³தி³ட்டோ² ஹேதுஸமூஹோ’’தி. ஸாதா⁴ரணப²லனிப்பா²த³கட்டே²னாதி தம்ஸமூஹபரியாபன்னானம் ஹேதுத⁴ம்மானம் ஸாதா⁴ரணஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ நிப்³ப³த்தகபா⁴வேன. அவேகல்லட்டே²னாதி அனூனபா⁴வேன. தஸ்மிஞ்ஹி ஹேதுஸமூஹே ஏகச்சாஸாதா⁴ரணஞ்சேதம் ப²லம், ஏகச்சேஹேவ ச நிப்³ப³த்தேதப்³ப³ம் ஸியா, ஸப்³பே³ஸம் தேஸம் பச்சயத⁴ம்மானம் அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்கா² நத்தீ²தி படிமுக²க³மனாபா⁴வதோ படிச்சத்தோ² ந பரிபூரேய்யாதி. ஸாமக்³கி³அங்கா³னந்தி பச்சயஸாமக்³கி³யா அங்க³பூ⁴தானம், ஸமூஹீனந்தி அத்தோ². நித்³தா⁴ரணே சேதம் ஸாமிவசனம். ப²லத⁴ம்மானம் ஸஹிததா நாம விஸும் அபா⁴வோ, ந ஹேதுத⁴ம்மானம் விய அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்கா²தி ஆஹ ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவினிப்³போ⁴க³வுத்தித⁴ம்மே’’தி அவினிப்³போ⁴க³க்³க³ஹணஞ்சேத்த² ரூபத⁴ம்மானம்பி ஸங்க³ண்ஹனத்த²ம். அஞ்ஞதா² ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேதி வுச்சேய்ய.

579. பச்சயதாதி அயம் அவிஜ்ஜாதி³கோ பச்சயஸமூஹோ. அஞ்ஞோஞ்ஞந்தி அஞ்ஞமஞ்ஞம். படிச்சாதி நிஸ்ஸாய ஸஹகாரீகாரணம் லத்³தா⁴. ஸமந்தி அவிஸமம் அவேகல்லேன. ஸஹாதி ஏகஜ்ஜ²ம். த⁴ம்மேதி அத்தனோ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மே. யஸ்மா உப்பாதே³தி, ததோபி தஸ்மாபி. ஏவம் படிச்சஸமுப்பாதோ³தி முனினா ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதாதி யோஜனா. ந அபடிச்ச படிச்சேவாதி அவதா⁴ரணத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ கா³தா²யம் ஏவ-காரோ லுத்தனித்³தி³ட்டோ²தி த³ஸ்ஸேதி.

ஏகேகதே³ஸந்தி ப²லஸமுதா³யஸ்ஸ ஏகதே³ஸேகதே³ஸம், பா⁴க³ஸோதி அத்தோ². புப்³பா³பரபா⁴வேனாதி படிபாடியா. ஸப்³ப³மேதம் ரூபாரூபகலாபுப்பாத³னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அத்தா²னுஸாரவோஹாரகுஸலேனாதி பரமத்த²த⁴ம்மானுக³தவோஹாரனிபுணேன.

580. புரிமேன பதே³னாதி யோஜனா. ஸஸ்ஸதாதீ³னந்தி ஸஸ்ஸதபா⁴வாதீ³னம், ஸஸ்ஸதவாதா³தீ³னம் வா. ஸஸ்ஸதஸஹசரிதா ஹி வாதா³பி ஸஸ்ஸதாத³யோதி வுச்சந்தி யதா² ‘‘து³க்க²தே³ஸனா து³க்க²’’ந்தி. உச்சே²தா³தீ³தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. விகா⁴தோ வினாஸோ, பஹானந்தி அத்தோ². ஞாயோதி அந்தத்³வயவிரஹிதா மஜ்ஜி²மா படிபத்தி.

பவத்தித⁴ம்மானந்தி பவத்திபூ⁴தானம் த⁴ம்மானம், கிலேஸவட்டாதீ³னந்தி அத்தோ². ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ சா’’திஆதி³னயப்பவத்தோ (தீ³. நி. 1.31) ஸஸ்ஸதவாதோ³. ‘‘நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாயா’’திஆதி³னயப்பவத்தோ (தீ³. நி. 1.168; ம. நி. 2.101, 227; ஸம். நி. 3.212) அஹேதுவாதோ³. பகதி அணுகாலாதி³வஸேன லோகோ பவத்ததீதி ஏவம் பவத்தோ விஸமஹேதுவாதோ³. இஸ்ஸரபுரிஸபஜாபதிவாதா³ வஸவத்திவாதா³. அஹேதுவாத³க்³க³ஹணேனேவ சேத்த² ஸபா⁴வனியதி யதி³ச்சா²வாதா³னம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. கேசி பன ‘‘சக்கு² ஏவ சக்கு²ஸ்ஸ காரண’’ந்தி ஏவமாதி³கோ விஸமஹேதுவாதோ³. இஸ்ஸராதி³வாதோ³ அஹேதுவாத³ந்தோக³தோ⁴. ஸபா⁴வேனேவ த⁴ம்மா பவத்தந்தீதி வாதோ³ ‘‘வஸவத்திவாதோ³’’தி வத³ந்தி. கிம் ஹி பச்சயஸாமக்³கி³யா பயோஜனந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸமுப்பாத³பதே³ன பரிதீ³பிதோ ஹோதீதி யோஜனா. பரிதீ³பனஸ்ஸ பன அவிபரீதகாரணம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பச்சயஸாமக்³கி³யம் த⁴ம்மானம் உப்பத்திதோ’’தி வுத்தம். விஹதாதி அப்³பா⁴ஹதா. ‘‘புரிமபுரிமபச்சயவஸேனா’’தி இமினா அவிச்சே²த³வஸேன பவத்தமானம் உச்சே²த³தி³ட்டி²னிவத்தகம் ஹேதுப²லபப³ந்த⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘குதோ உச்சே²தோ³’’தி. உச்சே²தா³பா⁴வகத²னேனேவ சேத்த² உச்சே²த³வாத³ஸ்ஸாபி அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

தஸ்ஸா தஸ்ஸா பச்சயஸாமக்³கி³யாதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஹேதுபச்சயஸமவாயே. ஸந்ததிம் அவிச்சி²ந்தி³த்வாதி ஹேதுப²லபப³ந்த⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ ஸந்தானஸ்ஸ அவிச்சி²ந்த³னேன. தேஸம் தேஸம் பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் ஸம்ப⁴வதோ உப்பஜ்ஜனதோ ஸஸ்ஸதுச்சே²த³ஸங்கா²தம் அந்தத்³வயம் அனுபக்³க³ம்ம யதா²ஸகம் பச்சயேஹி அனுரூபப²லுப்பத்தி இத⁴ மஜ்ஜி²மபடிபதா³தி அதி⁴ப்பேதா. கம்மவட்டஸ்ஸ, விபாகவட்டஸ்ஸ ச பி⁴ன்னஸபா⁴வத்தா, பி⁴ன்னகாலத்தா ச ஸோ கரோதி ஸோ படிஸம்வேதே³தீதி வாத³ப்பஹானம். குஸலாகுஸலக்க²ந்த⁴ப்பவத்தியஞ்ஹி காரகவோஹாரோ, விபாகக்க²ந்த⁴பவத்தியம் வேத³கவோஹாரோதி. யஸ்மிம் ஸந்தானே கம்மம் நிப்³ப³த்தம், தத்தே²வ தஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ நிப்³ப³த்தனதோ அஞ்ஞோ கரோதி அஞ்ஞோ படிஸம்வேதே³தீதி வாத³ப்பஹானம். ந ஹி கதஸ்ஸ வினாஸோ, அகதஸ்ஸ வா அப்³பா⁴க³மோ அத்தி². ‘‘இத்தீ², புரிஸா’’தி வோஹாரேன ஜனபத³னிருத்தி. தத்த² யஸ்மா பண்டி³தாபி லோகே ‘‘பஞ்சக்க²ந்தே⁴ ஆனேது, நாமரூபம் ஆக³ச்ச²தூ’’தி அவத்வா இத்தீ², புரிஸோத்வேவ வோஹரந்தி, தஸ்மா ‘‘இத்தீ² ஏவாயம், புரிஸோ ஏவாயந்தி அபரிஞ்ஞாதவத்து²கானம் ஹோதி அபி⁴னிவேஸோ. வித்³த³ஸுனோ பன படிச்சஸமுப்பாத³ம் ஜானந்தஸ்ஸ ததா² ததா² பவத்தமானே த⁴ம்மே உபாதா³ய பஞ்ஞத்திமத்ததோ தத்த² பரமத்த²தோ ந அபி⁴னிவேஸோதி ஆஹ ‘‘ஜனபத³னிருத்தியா அனபி⁴னிவேஸோ’’தி. ஸமஞ்ஞாயாதி லோகஸமஞ்ஞாய. அனதிதா⁴வனந்தி அனதிக்கமனம். ‘‘ஸத்தோ’’தி ஹி வுத்தே ‘‘கோ ஏத்த² ஸத்தோ, கிம் ரூபம், உதா³ஹு வேத³னாத³யோ’’தி விபா⁴க³ம் அகத்வா லோகஸமஞ்ஞாவஸேனேவ லோகியேஹி விய லோகியோ அத்தோ² ஸமஞ்ஞம் அவிலங்க⁴ந்தேன வோஹரிதப்³போ³.

அபரோ நயோ – பச்சேதுமரஹதீதி படிச்சோ. யோ ஹி நம் பச்சேதி அபி⁴ஸமேதி, தஸ்ஸ அச்சந்தமேவ து³க்க²வூபஸமாய ஸம்வத்ததி. ஸம்மா, ஸஹ ச உப்பாதே³தீதி ஸமுப்பாதோ³. பச்சயத⁴ம்மோ ஹி அத்தனோ ப²லம் உப்பாதே³ந்தோ ஸம்புண்ணமேவ உப்பாதே³தி, ந விகலம். யே ச த⁴ம்மே உப்பாதே³தி, தே ஸப்³பே³ ஸஹேவ உப்பாதே³தி, ந ஏகேகம். இதி படிச்சோ ச ஸோ ஸமுப்பாதோ³ சாதி படிச்சஸமுப்பாதோ³. அத² வா படிச்ச படிமுக²ம் இத்வா காரணஸாமக்³கி³ம் அப்படிக்கி²பித்வா ஸஹிதே உப்பாதே³தீதி படிச்சஸமுப்பாதோ³. படிமுக²க³மனஞ்ச பச்சயஸ்ஸ காரணஸாமக்³கி³யா அங்க³பா⁴வேன ப²லஸ்ஸ உப்பாத³னமேவ. அப்படிக்கி²பித்வாதி ச ந வினா தாய காரணஸாமக்³கி³யா, அங்க³பா⁴வம் அக³ந்த்வா ஸயமேவ ந உப்பாதே³தீதி அத்தோ². ஏதேன காரணப³ஹுதா த³ஸ்ஸிதா, ‘‘ஸஹிதே’’தி இமினா பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மப³ஹுதா. உப⁴யேனாபி ‘‘ஏகம் ந ஏகதோ’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 2.617) பரதோ வுச்சமானோ ஸாஸனனயோ தீ³பிதோ ஹோதி.

அத² வா படிச்ச பச்சேதப்³ப³ம் பச்சயம் படிக³ந்த்வா ந வினா தேன ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ உப்பாதோ³ படிச்சஸமுப்பாதோ³ (உதா³. அட்ட². 1). படிச்சஸமுப்பாதோ³தி சேத்த² ஸமுப்பாத³ப்பதா⁴னவசனவிஞ்ஞேய்யோ ஸஸத்திகோ ஹேதூதி வேதி³தப்³போ³. தத்த² ‘‘படிச்சா’’தி வுத்தே கிம் படிச்சாதி வத்தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘பச்சேதப்³ப³’’ந்தி. ஸோ ச பச்சயத⁴ம்மோதி கத்வா வுத்தம் ‘‘பச்சய’’ந்தி. இதா³னி படிச்சஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²மாஹ ‘‘படிக³ந்த்வா’’தி. காரணஸ்ஸ ஸபா⁴வேன தப்படிலாப⁴க³தியா பத்வா. கத²ம் ந வினா தேன? ஸதி ஏவ தஸ்மிம், தஸ்ஸ ச ப²லஸ்ஸ உப்பாத³தோ ஏவ, ந அஞ்ஞதா². அஸதி, நிரோத⁴தோ சாதி அயம் பச்சயட்டி²தி படிச்சஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ². தேனாயம் படிச்சஸத்³தோ³ யதா² ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இமஸ்ஸுப்பாதோ³’’தி ஏதே ஸத்³தா³ பு⁴ம்மனிஸ்ஸக்கவசனஜோதனீயேன இத³ம்-ஸத்³த³வசனீயஸ்ஸ ஹேதுமதோ ஹேதுஆயத்தபா⁴வேன பா⁴வுப்பாது³த்தரகிரியாபேக்கே²ன யாயஸ்ஸ ததா³யத்ததா, தாய ஸமத்த²தாய ஹேதும் வத³ந்தி, ஏவம் க³ந்த்வா-ஸத்³த³ந்தரவசனீயேன தம்விஞ்ஞேய்யஸ்ஸேவ பச்சயனகிரியாகத்துஹேதுமதோ ஹேதுபச்சயனேன ஹேதுஆயத்தபா⁴வேன ஸமுப்பாது³த்தரகிரியாபேக்கே²ன யாயஸ்ஸ ததா³யத்ததா, தாய ஸமத்த²தாய ஹேதுமாஹ. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘அவிஜ்ஜா படிச்ச, ஸங்கா²ரா படிச்சஸமுப்பன்னா’’திஆதி³ (படி. ம. 1.46) ஸங்கா²ரபிடகே வுத்தம். ஸமத்த²தா சேத்த² நிதா³னாதி³பா⁴வோ. ஸோ ச தத³வினாபா⁴விப²லம் பதி ஸத்வமேவ. ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸாதி ச ஸம்யோஜனானுரூபதாவஸேன ஜாதிஆதி³னா ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஜராமரணாதி³பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ. உப்பாதோ³தி உப்பஜ்ஜனம். யதி³ ஏவம் கத²ம் படிச்சஸத்³த³ப்பயோகோ³, நனு ஸமானகத்துகானம் புப்³ப³காலே ஈதி³ஸோ ஸத்³த³ப்பயோகோ³தி? ‘‘பு⁴த்வா க³ச்ச²தி, கஸித்வா வபதீ’’திஆதீ³ஸு ஸச்சமேதம், தம் பன யேபு⁴ய்யவஸேன த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஸமானாபரகாலே, அஸமானகத்துகே ச த³ஸ்ஸனதோ. ஸமானகாலே தாவ –

‘‘அந்த⁴காரம் நிஹந்த்வான, உதி³தாயம் தி³வாகரோ;

வண்ணபஞ்ஞாவபா⁴ஸேஹி, ஓபா⁴ஸேத்வா ஸமுக்³க³தோ’’தி. –

உதா³ஹரணம். கேசி பன ‘‘முக²ம் ப்³யாதா³ய ஸயதி, அக்கீ²னி பரிவத்தேத்வா பஸ்ஸதீ’’தி உதா³ஹரந்தி. அபரே ‘‘நிஸஜ்ஜ அதீ⁴தே, ட²த்வா கதே²தீ’’தி.

தத்த² ப்³யாதா³னபரிவத்தனுத்தரகாலபா⁴விஸயனத³ஸ்ஸனகிரியாபேக்கா² புப்³பு³த்தரகாலதா அத்தி², ஸா ச பே⁴தா³னுபலக்க²ணா கேஹிசி ந லக்கீ²யதி. ‘‘நிஸஜ்ஜ அதீ⁴தே, ட²த்வா கதே²தீ’’தி ச ஸமானகாலதாயபி அஜ்ஜே²னகத²னேஹி புப்³பே³பி நிஸஜ்ஜட்டா²னானி ஹோந்தீதி ஸக்கா புப்³பு³த்தரகாலதா ஸம்பா⁴வேதும், தஸ்மா புரிமானியேவ உதா³ஹரணானி யுத்தானி. உத³யஸமகாலமேவ ஹி தன்னிவத்தனியனிவத்தனந்தி. அபரகாலே ‘‘த்³வாரமாவரித்வா பவிஸதி, ஆவரித்வா நிக்க²மதீ’’தி. கேசி பன ‘‘ட³க்கச்ச பதிதோ த³ண்டோ³’’தி உதா³ஹரந்தி. அபி⁴கா⁴தபூ⁴தஸஹஜாதாய பன அபி⁴கா⁴தஜஸத்³த³ஸ்ஸ ஸமானகாலதா ஏத்த² லப்³ப⁴தி, தஸ்மா இதா⁴பி புரிமானியேவ உதா³ஹரணானி யுத்தானி. புரிமதாவசனிச்சா²வஸேனேவ பன லக்க²ணஹேதுகிரியானம் லக்க²ணஹேதுபா⁴வவசனிச்சா²தி லக்க²ணபா⁴வதோ புரிமகாலோ இச்சேவ ‘‘நிஹந்த்வானா’’தி ஸத்³த³ஸித்³தி⁴ இச்சி²தா, ஏவஞ்ச பச்சயனகிரியா ஸமுப்பஜ்ஜனகிரியாய புரிமிகாவாதி படிச்ச-ஸத்³த³ஸித்³தி⁴. தத்த² யுத்தம் பச்சக்க²தோ கத்துத³ஸ்ஸனதோ. இத⁴ பன தத³பா⁴வதோ ந யுத்தந்தி சே? நாயம் தோ³ஸோ. இதா⁴பி அனுமானதோ ஸித்³தோ⁴. ஜராமரணாதி³கோ கத்தா அத்தே²வ ‘‘ஞத்வா கிரியதோ வய’’ந்தி ஏவமாதி³பயோக³த³ஸ்ஸனதோ அவஸ்ஸம் அனுமியமானேன கத்துனா ஈதி³ஸோ ஸத்³த³பயோகோ³ இச்சி²தப்³போ³. அஸமானே பன கத்தரி ‘‘பிஸாசம் தி³ஸ்வா ப⁴யம் ஹோதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீ’’தி (ம. நி. 1.271; 2.182; பு. ப. 204) ஏவமாதி³ வேதி³தப்³ப³ம். யதா² ச தத்த² பிஸாசத³ஸ்ஸனாதி³புரிஸப்³யாபாரோ, ஏவமிதா⁴பி பச்சயனம் பச்சயப்³யாபாரோ அத்தனோ ப²லுப்பாத³னம், தஞ்ச ஸத்வம் ஸமுப்பாதோ³வாதி ‘‘பச்சயே ஸதி, பச்சயஸ்ஸ உப்பாதா³’’தி பச்சயனஸ்ஸ ஸமுப்பாத³ஹேதுதாய க³மகோ ஸமானஸ்ஸ கத்து அபா⁴வேபி படிச்ச-ஸத்³தோ³ ஸித்³தோ⁴தி வேதி³தப்³போ³. யதி³ படிச்சஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ உப்பாதோ³ படிச்சஸமுப்பாதோ³, கத²ம் பச்சயோ படிச்சஸமுப்பாதோ³தி? ஹேட்டா² விசாரிதோவாயமத்தோ². அபிச யோயம் ஸமுப்பாத³-ஸத்³த³விபா⁴விதானம் பச்சயுப்பன்னானம் படிச்சஸத்³த³விபா⁴விதோ ஸஸத்திகோ ஹேது அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்ஸ ஸமுப்பாதா³பி⁴முக²தாய பதா⁴னவசனவிஞ்ஞேய்யஸபா⁴வத்தா ததா² வுத்தோதி.

கிம் பன காரணம் ஸமுப்பாத³பதா⁴னேன வசனேன ஸமுப்பாத³ஸ்ஸ ஹேது வேதி³தப்³போ³, ந பன ஸஹேதுகோ ஸமுப்பாதோ³ ஏவாதி? வுச்சதே – தி³ட்ட²ஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ யோ பச்சயோ பச்சயனித்³தே³ஸேன தஸ்ஸ விபா⁴விதத்தா. கத²ம்? யதா²ஹ –

‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பரிவீமம்ஸமானோ பரிவீமம்ஸதி ‘யம் கோ² இத³ம் அனேகவித⁴ம் நானப்பகாரகம் து³க்க²ம் லோகே உப்பஜ்ஜதி ஜராமரணம், இத³ம் நு கோ² து³க்க²ம் கிம் நிதா³னம் கிம் ஸமுத³யம் கிம் ஜாதிகம் கிம் பப⁴வம், கிஸ்மிம் ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, கிஸ்மிம் அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதீ’தி. ஸோ பரிவீமம்ஸமானோ ஏவம் பஜானாதி ‘யம் கோ² இத³ம்…பே… இத³ம் கோ² து³க்க²ம் ஜாதினிதா³ன’’’மிச்சாதி³னா (ஸம். நி. 2.51) –

தி³ட்ட²ஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிதா³னம் பரிவீமம்ஸஸுத்தே வுத்தம். தம் பஜானனஞ்ச நிதா³னம்பி விஞ்ஞாதப்³ப³ந்தி. யதா² சாஹ –

‘‘புப்³பே³ மே, பி⁴க்க²வே, ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி ‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ ஜாயதி ச ஜீயதி ச மீயதி ச சவதி ச உபபஜ்ஜதி ச, அத² ச பனிமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் நப்பஜானாதி ஜராமரணஸ்ஸ. குதா³ஸ்ஸு நாம இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயிஸ்ஸதி ஜராமரணஸ்ஸா’தி…பே… தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ ‘ஜாதியா கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’’ந்தி (ஸம். நி. 2.10) –

ஆதி³னா தி³ட்ட²ஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ பச்சயவீமம்ஸாபி⁴ஸமயா வுத்தா. பச்சயோ ஹி ஞாதப்³போ³. தத³பி⁴ஸமயாயத்தஞ்ச து³க்க²னிஸ்ஸரணபஜானனந்தி யோ ச ஞாதப்³போ³, ஸோ பவேதே³தப்³போ³தி படிச்சஸமுப்பாத³ஸத்³தோ³ யம் யதி³த³ம் ஸமுப்பாத³ஸத்³த³விபா⁴விதம் தி³ட்ட²ம் து³க்க²ம், தம் பச்சயம் படிச்சேவ, ந அஞ்ஞதா²தி ஏவம் பச்சயவிபா⁴வனத்த²ம் வுச்சதி. ப⁴வதி ஹி ஞாதும், பவேதே³துஞ்ச இச்சி²தபா⁴வேன பதா⁴னஸ்ஸாபி கேனசி விஸேஸேன ஞாதப்³ப³தாய அப்பதா⁴னபா⁴வேன நித்³தே³ஸோ யதா² ‘‘கோ ஸோதாபன்னோ, யஸ்ஸ தீணி ஸம்யோஜனானி பஹீனானி. கோ தே³வத³த்தோ, யஸ்ஸ உச்சதரானி கே³ஹானீ’’தி, ஏவமிதா⁴பி பச்சயபச்சயனபவேத³னட்டே²ன நித்³தே³ஸே ஸத்திவிஸேஸேன அத்தனோ ப²லேன பச்சனீயதாய ஞாதப்³ப³பா⁴வேன ‘‘படிச்சா’’தி பரியாயேன பச்சயோ வுத்தோ.

யோ சாயம் ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³கோ நித்³தே³ஸோ, ஸோ ச ஸகலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ மூலதோ பட்டா²ய பச்சயானம் பவேத³னாய நித்³தி³ட்டோ²தி பரியோஸானேபி ‘‘ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதீ’’தி ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸமுக்³கா⁴தம் து³க்க²ம் த³ஸ்ஸேத்வா தஸ்ஸ யதா²வுத்தே பச்சயே தம்ஸமுத³யாபி⁴முகே² கத்வா நிக³மிதா பச்சயா. படிபதா³ஸுத்தேபி (ஸம். நி. 2.3) ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா…பே… ஸமுத³யோ ஹோதீ’’தி வத்வா ‘‘அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²படிபதா³’’தி வுத்தம். ந ச படிச்சஸமுப்பன்னபா⁴வேன க³ஹிதம் து³க்க²ம் மிச்சா²படிபத³ம், அத² கோ² து³க்க²ஸமுத³யபூ⁴தா பச்சயாதி. யதா² ச ‘‘பஞ்சங்கி³கோ ஸம்மாஸமாதி⁴ (தீ³. நி. 3.335), பஞ்சஞாணிகோ ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி (தீ³. நி. 3.355) அங்க³ஞாணபடிவேத³னத்த²த்தா தே³ஸனாய ஸம்மாஸமாதி⁴பதா⁴னேஹி ஸத்³தே³ஹி அங்க³ஞாணபடிவேத³னம் கதம், ஏவமிதா⁴பி ஸமுப்பாத³பதா⁴னேன ஸத்³தே³ன பச்சயபடிவேத³னம் கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

581. யா பனாயம் தந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. நிக்கி²த்தாதி ட²பிதா, தே³ஸிதாதி அத்தோ². யதா²தி⁴ப்பேதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தனனதோ தந்தி, க³ந்தோ². ‘‘கிம் வாதீ³, ப⁴ந்தே, ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி புச்சி²தேன ‘‘விப⁴ஜ்ஜவாதீ³, மஹாராஜா’’தி (பாரா. அட்ட². 1.ததியஸங்கீ³திகதா²; கதா². அட்ட². நிதா³னகதா²) மோக்³க³லிபுத்ததிஸ்ஸத்தே²ரேன வுத்தத்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸாவகா விப⁴ஜ்ஜவாதி³னோ. தே ஹி ஸத்தா²ரா வேனயிகாதி³பா⁴வம் விப⁴ஜ்ஜ வுத்தம் அனுவத³ந்தி, ஸோமனஸ்ஸாதீ³னம், சீவராதீ³னஞ்ச ஸேவிதப்³பா³ஸேவிதப்³ப³பா⁴வம். ஸஸ்ஸதுச்சே²த³வாதே³ வா விப⁴ஜ்ஜ வத³ந்தி. ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ சா’’திஆதீ³னம் (தீ³. நி. 1.31) ட²பனீயானம் ட²பனதோ, ராகா³தி³க்க²யஸ்ஸ ஸஸ்ஸதஸ்ஸ, ராகா³தி³காயது³ச்சரிதாதி³உச்சே²த³ஸ்ஸ ச வசனதோ, ந பன ஏகம்ஸப்³யாகரணீயாதி³கே தயோ பஞ்ஹே அபனேத்வா விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயமேவ வத³ந்தி. விப⁴ஜ்ஜவாதீ³னம் மண்ட³லம் ஸமூஹோ விப⁴ஜ்ஜவாதி³மண்ட³லம். விப⁴ஜ்ஜவாதி³னோ வா ப⁴க³வதோ பரிஸா விப⁴ஜ்ஜவாதி³மண்ட³லந்திபி வத³ந்தி, விப⁴ஜ்ஜ வா ஸஸ்ஸதுச்சே²தே³ உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம மஜ்ஜி²மபடிபதா³பூ⁴தஸ்ஸ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ தே³ஸனதோ ப⁴க³வா, தத³னுவாத³தோ தஸ்ஸ ஸாவகா ச விப⁴ஜ்ஜவாதி³னோதி. ஸேஸம் புரிமஸதி³ஸம்.

ஓதரித்வாதி ஓகா³ஹேத்வா, விப⁴ஜ்ஜவாதீ³ ஹுத்வாதி அத்தோ². ந ஹி ஸயம் அவிப⁴ஜ்ஜவாதீ³ ஸமானோ விப⁴ஜ்ஜவாதீ³னம் அந்தரே டா²னமத்தேன விப⁴ஜ்ஜவாதி³மண்ட³லம் ஓதிண்ணோ நாம ஹோதி. ஆசரியேஹி அவுத்தவிபரீதத்த²தீ³பனேன தே நஅப்³ப⁴சிக்க²ந்தேன. அவிஜ்ஜா புஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரானம்பி ஹேது பச்சயோ ஹோதீதி வத³ந்தோ, கதா²வத்து²ம்ஹி படிக்கி²த்தே புக்³க³லவாதா³தி³கே ச வத³ந்தோ ஸகஸமயம் வோக்கமதி நாம, ததா² அவோக்கமந்தேன. பரஸமயம் தோ³ஸாரோபனப்³யாபாரவிரஹேன அனாயூஹந்தேன. ‘‘இத³ம்பி ஸுத்தம் க³ஹேதப்³ப³’’ந்தி பரஸமயம் அஸம்பிண்டே³ந்தேனாதி கேசி வத³ந்தி. ‘‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி, யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி அனஞ்ஞ’’ந்திஆதீ³னி (ம. நி. 1.396) வத³ந்தோ ஸுத்தம் படிபா³ஹதி நாம, ததா² அபடிபா³ஹந்தேன. ‘‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி, யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா, தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாய (ம. நி. 1.234; பாசி. 417, 418), ஸுபினந்தே கதோ வீதிக்கமோ ஆபத்திகரோ ஹோதீ’’தி ச ஏவமாதி³ம் வத³ந்தோ வினயம் படிலோமேதி நாம, தப்³பி³பரியாயேன தம் அனுலோமேந்தேன. படிலோமேந்தோ ஹி கம்மந்தரம் பி⁴ந்த³ந்தோ, த⁴ம்மதஞ்ச விலோமேந்தோ குதோ கிலேஸவினயம் அனுலோமேதி. ஸுத்தே (தீ³. நி. 2.187 ஆத³யோ; அ. நி. 4.180) வுத்தே சத்தாரோ மஹாபதே³ஸே, அட்ட²கதா²யஞ்ச வுத்தே ஸுத்தஸுத்தானுலோமஆசரியவாத³அத்தனோமதிமஹாபதே³ஸே ஓலோகேந்தேன. ததோ³லோகனேன ஹி ஸுத்தே, வினயே ச ஸந்திட்ட²தி நாதிதா⁴வதி.

த⁴ம்மந்தி படிச்சஸமுப்பாத³பாளிம். அத்த²ந்தி தத³த்த²ம். ஹேது, ஹேதுப²லானி வா அயமேத்த² ஹேது த⁴ம்மோ, இத³மேத்த² ஹேதுப²லம் அத்தோ²தி. த⁴ம்மந்தி வா த⁴ம்மதம். யதா² ஏகே ‘‘உப்பாதா³ வா ததா²க³தானம் அனுப்பாதா³ வா ததா²க³தானம் டி²தாவ ஸா தா⁴தூ’’தி (ஸம். நி. 2.20) ஸுத்தபத³ஸ்ஸ அத்த²ம் மிச்சா² கா³ஹேந்தா ‘‘நிச்சோ படிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி பச்சயாகாரத⁴ம்மம் மிச்சா² தீ³பேந்தி, ஏவம் அதீ³பேத்வா ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ அத்தனோ ப²லம் பதி காரணஸ்ஸ வவத்தி²தஸபா⁴வம் தீ³பேந்தேன. யதா² ச ஏகே ‘‘அனிரோத⁴ம் அனுப்பாத³’’ந்திஆதி³னா படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ அத்த²ம் மிச்சா² கா³ஹேந்தி, ஏவம் கா³ஹே அகத்வா வுத்தனயேனேவ அவிபரீதம் அத்த²ம் ஸங்கா³ஹேந்தேன. ‘‘து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜா’’தி வுத்தமத்த²ம் பரிவத்தேத்வா புன ‘‘புப்³ப³ந்தே அஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஹி (த⁴. ஸ. 1067) அபரேஹிபி பரியாயேஹினித்³தி³ஸந்தேன. ‘‘ஸங்கா²ரா இமினா பரியாயேன ப⁴வோதி வுச்சந்தி, தண்ஹா இமினா பரியாயேன உபாதா³ன’’ந்திஆதி³னா நித்³தி³ஸந்தேனாதி ச வத³ந்தி. பகதியாதி யதா²வுத்தவிதா⁴னம் அனாமஸித்வா கேவலமேவ.

ஸச்சந்தி சதுஸச்சம். ஸத்தோதி ஸத்தஸுஞ்ஞதாதி வத³ந்தி, ஸத்தஸுஞ்ஞேஸு பன ஸங்கா²ரேஸு ஸத்தவோஹாரோ, ஸத்தத்த²கிச்சஸித்³தி⁴ ச. பச்சயாகாரமேவ சாதி பச்சயாகாரோ ஏவ ச, ம-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ. பச்சயத⁴ம்மானம் அத்தனோயேவ ப²லஸ்ஸ பச்சயபா⁴வோ படிச்சஸமுப்பாதோ³தி அத்தோ².

தஸ்மாதி வுத்தனயேன அத்த²வண்ணனாய காதப்³ப³த்தா, து³க்கரத்தா ச பதிட்ட²ம் நாதி⁴க³ச்சா²மீதி யத்த² டி²தஸ்ஸ வண்ணனா ஸுகரா ஹோதி, தஸ்ஸா பதிட்டா²பூ⁴தம் தம் நயம் அத்தனோயேவ ஞாணப³லேன நாதி⁴க³ச்சா²மீதி அத்தோ². நிஸ்ஸயம் பன ஆசிக்க²ந்தோ ‘‘ஸாஸனம் பனித³’’ந்திஆதி³மாஹ. இத⁴ ஸாஸனந்தி பாளித⁴ம்மமாஹ, படிச்சஸமுப்பாத³மேவ வா. ஸோ ஹி அனுலோமபடிலோமாதி³னானாதே³ஸனானயபடிமண்டி³தோ அப்³போ³ச்சி²ன்னோ அஜ்ஜாபி பவத்ததீதி நிஸ்ஸயோ ஹோதி. தத³ட்ட²கதா²ஸங்கா²தோ ச புப்³பா³சரியமக்³கோ³. ‘‘தம் ஸுணாத² ஸமாஹிதா’’தி ஆத³ரஜனனே, உஸ்ஸாஹனே ச கிம் பயோஜனந்தி சே, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³. அட்டி² கத்வாதி அத்த²ம் கத்வா. யதா² வா ந நஸ்ஸதி, ஏவம் அட்டி²க³தம் விய கரோந்தோ அட்டி²ம் கத்வா. புப்³ப³காலதோ அபரகாலே ப⁴வம் புப்³பா³பரியம். விஸேஸந்தி பட²மாரம்ப⁴தோ பபு⁴தி க²ணே க²ணே ஞாணவிஸேஸம், கிலேஸக்க²யவிஸேஸஞ்ச லப⁴தீதி அத்தோ².

582. தே³ஸனாபே⁴த³தோதி தே³ஸனாவிஸேஸதோ. அத்த²தோ, லக்க²ணாதி³தோ, ஏகவிதா⁴தி³தோ ச அத்த²லக்க²ணேகவிதா⁴தி³தோ. அங்கா³னஞ்ச வவத்தா²னாதி அவிஜ்ஜாதீ³னம் த்³வாத³ஸன்னம் அங்கா³னம் வவத்தா²னத³ஸ்ஸனதோ.

கம்மவிபாககிலேஸவட்டானம் மூலகாரணத்தா, ஆதி³தோ வுத்தத்தா ச அவிஜ்ஜா படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ மூலம். தத்த² வல்லியா மூலே தி³ட்டே² ததோ பபு⁴தி வல்லிஹரணம் விய படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ மூலே தி³ட்டே² ததோ பபு⁴தி படிச்சஸமுப்பாத³தே³ஸனாதி உபமாஸம்ஸந்த³னா ந காதப்³பா³. ந ஹி ப⁴க³வதோ இத³மேவ தி³ட்ட²ம், இத³ம் அதி³ட்ட²ந்தி விப⁴ஜனீயம் அத்தி² ஸப்³ப³ஸ்ஸ தி³ட்ட²த்தா. மூலதோ பபு⁴தி பன வல்லிஹரணம் விய மூலதோ பபு⁴தி படிச்சஸமுப்பாத³தே³ஸனா கதாதி இத³மேத்த² ஸாமஞ்ஞம் அதி⁴ப்பேதம், போ³த⁴னேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன வா போ³தே⁴தப்³ப³பா⁴வேன மூலாதி³த³ஸ்ஸனஸாமஞ்ஞம் யோஜேதப்³ப³ம்.

தஸ்ஸாதி –

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, குமாரோ வுத்³தி⁴மன்வாய இந்த்³ரியானம் பரிபாகமன்வாய பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ…பே… ரஜனீயேஹி. ஸோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா பியரூபே ரூபே ஸாரஜ்ஜதி, அப்பியரூபே ரூபே ப்³யாபஜ்ஜதி, அனுபட்டி²தகாயஸதி ச விஹரதி பரித்தசேதஸோ, தஞ்ச சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, யத்த²ஸ்ஸ தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஸோ ஏவம் அனுரோத⁴விரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ யம் கிஞ்சி வேத³னம் வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸோ தம் வேத³னம் அபி⁴னந்த³தி அபி⁴வத³தி, அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தீ’’தி (ம. நி. 1.408) –

ஏவம் வுத்தஸ்ஸ. ஏவம் ஸோதத்³வாராதீ³ஸுபி. தஸ்ஸ அபி⁴னந்த³தோதி ஸப்பீதிகதண்ஹாய அபி⁴முக²பா⁴வேன நந்த³தோ. அபி⁴வத³தோதி ‘‘அஹோ ஸுக²ம், அஹோ ஸுக²’’ந்தி வசீபே⁴த³கரணபவத்தாய ப³லவதண்ஹாய ‘‘அஹம், மமா’’தி அபி⁴வத³தோ. ததோ ப³லவதியா மோசேதும் அஸக்குணேய்யதாய அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ. ததோபி ப³லவதீ பன உபாதா³னபூ⁴தா தண்ஹா நந்தீ³. ஏத்த² ச அபி⁴னந்த³னாதி³னா தண்ஹா வுத்தா, நந்தி³வசனேன தப்பச்சயம் உபாதா³னம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி நந்தி³தாதத³விப்பயோக³தாஹி, தண்ஹாதி³ட்டா²பி⁴னந்த³னபா⁴வேஹி சாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்திஆதி³கஞ்ச தத்தே²வ மஹாதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தே வுத்தம்.

விபாகவட்டபூ⁴தே படிஸந்தி⁴பவத்திப²ஸ்ஸாதி³கே கம்மஸமுட்டா²னஞ்ச ஓஜம் ஸந்தா⁴ய ‘‘சத்தாரோ ஆஹாரா தண்ஹானிதா³னா’’திஆதி³ வுத்தம். வட்டூபத²ம்ப⁴கா பன இதரேபி ஆஹாரா தண்ஹாபப⁴வே தஸ்மிம் அவிஜ்ஜமானே ந விஜ்ஜந்தீதி ‘‘தண்ஹானிதா³னா’’தி வத்தும் வட்டந்தி.

583. ததோ ததோதி சதுப்³பி³தா⁴ஸு தே³ஸனாஸு ததோ ததோ தே³ஸனதோ. ஞாயப்படிவேதா⁴ய ஸம்வத்ததீதி ஞாயோதி மக்³கோ³, ஸோ ஏவ வா படிச்சஸமுப்பாதோ³ ‘‘அரியோ சஸ்ஸ ஞாயோ பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்டோ² ஹோதீ’’தி (ஸம். நி. 2.41; 5.1024) வசனதோ. ஸயமேவ ஹி ஸோ ஸமந்தப⁴த்³த³கத்தா ததா² ததா² படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³த்தா தாய தாய தே³ஸனாய அத்தனோ படிவேதா⁴ய ஸம்வத்ததி. சதுப்³பி³த⁴க³ம்பீ⁴ரபா⁴வப்பத்தியாதி த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரேஸு பதிட்டா²தி⁴க³மனேன பதிட்டி²தத்தாதி அத்தோ².

ஸமந்தப⁴த்³த³கதா, தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தி ச சதுன்னம்பி தே³ஸனானம் ஸமானம் காரணந்தி விஸேஸகாரணம் வத்துகாமோ ஆஹ ‘‘விஸேஸதோ’’தி. அஸ்ஸாதி அஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தே³ஸனா, அஸ்ஸ வா படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ தே³ஸனாதி யோஜேதப்³ப³ம். பவத்திகாரணவிபா⁴கோ³ அவிப⁴த்தஸபா⁴வா அவிஜ்ஜாத³யோவ, காரணந்தி வா க³ஹிதானம் பகதிஆதீ³னம், அவிஜ்ஜாதீ³னஞ்ச அகாரணதா, காரணதா ச. தத்த² ஸம்மூள்ஹா கேசி அகாரணம் காரணந்தி க³ண்ஹந்தி, கேசி ந கிஞ்சி காரணம் பு³ஜ்ஜ²ந்தீதி தேஸம் யதா²ஸகேஹி அனுரூபேஹி காரணேஹி ஸங்கா²ராதி³பவத்திஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம், ஸம்ஸாரப்பவத்திஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அத்தோ². பவத்திஆதீ³னவபடிச்சா²தி³கா அவிஜ்ஜா ஆதி³, ததோ ஸங்கா²ரா உப்பஜ்ஜந்தி, ததோ விஞ்ஞாணந்தி ஏவம் பவத்தியா உப்பத்திக்கமஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம், க³ப்³ப⁴ஸேய்யகாதி³வஸேன வா தத்த² தத்த² ப⁴வே அத்தபா⁴வஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனானுபுப்³பி³ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச அனுலோமதே³ஸனா பவத்தாதி. இதராஸம் தத³த்த²தாஸம்ப⁴வேபி ந தாஸம் தத³த்த²மேவ பவத்தி அத்த²ந்தரஸப்³பா⁴வதோ. அயம் பன தத³த்தா² ஏவாதி ஏதிஸ்ஸா தத³த்த²தா வுத்தா.

அனுவிலோகயதோ யோ ஸம்போ³தி⁴தோ புப்³ப³பா⁴கே³ தம்தம்பச்சயுப்பன்னாவபோ³த⁴ஸங்கா²தோ புப்³ப³பா⁴க³படிவேதோ⁴ பவத்தோ, தத³னுஸாரேன தத³னுக³மேன ஜராமரணாதி³கஸ்ஸ ஜாதிஆதி³காரணம் யம் அதி⁴க³தம், தஸ்ஸ ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் அயம் படிலோமதே³ஸனா பவத்தா. அனுவிலோகயதோ படிலோமதே³ஸனா பவத்தாதி வா ஸம்ப³ந்தோ⁴. தே³ஸேந்தோபி ஹி ப⁴க³வா கிச்சா²பன்னம் லோகம் அனுவிலோகேத்வா புப்³ப³பா⁴க³…பே… ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் தே³ஸேஸீதி. ஆஹாரதண்ஹாத³யோ பச்சுப்பன்னத்³தா⁴, ஸங்கா²ராவிஜ்ஜா அதீதத்³தா⁴தி இமினா அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘யாவ அதீதம் அத்³தா⁴னம் அதிஹரித்வா’’தி. ஆஹாரா வா தண்ஹாய பபா⁴வேதப்³பா³ அனாக³தோ அத்³தா⁴, தண்ஹாத³யோ பச்சுப்பன்னோ, ஸங்கா²ராவிஜ்ஜா அதீதோதி. பச்சக்க²ம் பன ப²லம் த³ஸ்ஸேத்வா தன்னிதா³னத³ஸ்ஸனவஸேன ப²லகாரணபரம்பரத³ஸ்ஸனம் யுஜ்ஜதீதி ஆஹாரா புரிமதண்ஹாய உப்பாதி³தா பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴, தண்ஹாத³யோ அதீதோ, ஸங்கா²ராவிஜ்ஜா ததோபி அதீததரோ ஸம்ஸாரஸ்ஸ அனாதி³பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தோதி. யாவ அதீதத்³தா⁴னந்தி யாவ அதீததரம் அத்³தா⁴னந்தி அத்தோ² யுத்தோதி. ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்திஆஹாரகா வா சத்தாரோ ஆஹாரா ‘‘ஆஹாரேதீதாஹம் ந வதா³மி…பே… ஏவம் பன மம் அவத³ந்தம் யோ ஏவம் புச்சே²ய்ய ‘கிஸ்ஸ நு கோ², ப⁴ந்தே, விஞ்ஞாணாஹாரோ’தி, ஏஸ கல்லோ பஞ்ஹோ, தத்ர கல்லம் வேய்யாகரணம், விஞ்ஞாணாஹாரோ ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தியா’’தி (ஸம். நி. 2.12) வசனதோ, தம்ஸம்பயுத்தத்தா ப²ஸ்ஸசேதனானம், தப்பவத்திஹேதுத்தா ச கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ. தேன ஹி உபத்த²ம்பி⁴தரூபகாயஸ்ஸ, தஞ்ச இச்ச²ந்தஸ்ஸ காமவிஞ்ஞாணாயூஹனம் ஹோதி. போ⁴ஜனஞ்ஹி ஸத்³தா⁴தீ³னம், ராகா³தீ³னஞ்ச உபனிஸ்ஸயோதி வுத்தம். தஸ்மா தே கம்மவட்டஸங்க³ஹிதா ஆஹாரா பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴தி இமஸ்மிம் பரியாயே புரிமோயேவ அத்தோ² யுத்தோ.

அதீதத்³த⁴தோ பபு⁴தி ‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.2) அதீதே, ததோ பரஞ்ச ஹேதுப²லபடிபாடிம் பச்சக்க²பூ⁴தானம் ஆஹாரானம் நிதா³னத³ஸ்ஸனவஸேன ஆரோஹித்வா நிவத்தனேன வினா அபு³ஜ்ஜ²ந்தானம் தம்ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸா அயம் தே³ஸனா பவத்தாதி அத்தோ². அனாக³தத்³த⁴ஹேதுஸமுட்டா²னதோ பபு⁴தீதி அனாக³தஸ்ஸ ப⁴வஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தானம் த⁴ம்மானம் உப்பத்திதோ பட்டா²ய. அனாக³தத்³த⁴ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அனாக³தத்³து⁴னோ அப்படிவிஜ்ஜ²ந்தானம் அபஸ்ஸந்தானம் பச்சக்க²ம் பச்சுப்பன்னம் ஹேதும் த³ஸ்ஸேத்வா ஹேதுப²லபரம்பராய தஸ்ஸ ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அத்தோ². ஏத்த² ச ஆதி³தோ பட்டா²ய யாவ பரியோஸானா, பரியோஸானதோ ச பட்டா²ய யாவ ஆதி³ பவத்தா தே³ஸனா த்³வாத³ஸங்கா³, ததோ ஏவ திஸந்தி⁴ சதுஸங்கே²பா. மஜ்ஜ²தோ பட்டா²ய யாவ ஆதி³ பவத்தா தே³ஸனா அட்ட²ங்கா³ த்³விஸந்தி⁴ திஸங்கே²பா. மஜ்ஜ²தோ பன பட்டா²ய யாவ பரியோஸானா பவத்தா தே³ஸனா ச²ளங்கா³ த்³விஸந்தி⁴ திஸங்கே²பா. ‘‘ஸம்யோஜனியேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ விஹரதோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தி, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.53, 57) மஜ்ஜ²தோ பட்டா²ய யாவ பரியோஸானா பவத்தா தே³ஸனா ஏகஸந்தி⁴ த்³விஸங்கே²பா. ஏவம் அயம் அனேகங்கா³ ஏவ படிச்சஸமுப்பாத³தே³ஸனா ஆக³தா. ஏகங்க³வஸேனாபி ச படிச்சஸமுப்பாத³தே³ஸனா லப்³ப⁴தேவ. யதா²ஹ –

‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, ஸுதவா அரியஸாவகோ படிச்சஸமுப்பாத³ம்யேவ ஸாது⁴கம் யோனிஸோ மனஸி கரோதி ‘இதி இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதி. இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீ’தி. ஸுக²வேத³னியம், பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²வேத³னா’’தி (ஸம். நி. 2.62) –

ஆதி³. ஏத்த² ஹி ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா’’தி ஏத்தகோ ஏவ படிச்சஸமுப்பாதோ³ வுத்தோ. தேனேதம் விஞ்ஞாயதி ‘‘ஏகங்க³படிச்சஸமுப்பாதோ³’’தி.

தத்த² இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீதி இமஸ்மிம் அவிஜ்ஜாதி³கே பச்சயே ஸதி இத³ம் ஸங்கா²ராதி³கம் ப²லம் ஹோதி. இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீதி இமஸ்ஸ அவிஜ்ஜாதி³கஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ உப்பாதா³ இத³ம் ஸங்கா²ராதி³கம் ப²லம் உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீதி அவிஜ்ஜாதீ³னம் அபா⁴வே ஸங்கா²ராதீ³னம் அபா⁴வஸ்ஸ, அவிஜ்ஜாதீ³னம் நிரோதா⁴ ஸங்கா²ராதீ³னம் நிரோத⁴ஸ்ஸ ச வசனேன புரிமஸ்மிம் பச்சயலக்க²ணே நியமோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி ஏவ, ந அஸதி, இமஸ்ஸ உப்பாதா³ ஏவ, ந நிரோதா⁴’’தி. தேனேதம் லக்க²ணம் அந்தோக³த⁴னியமம் இத⁴ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

நிரோதோ⁴தி ச அவிஜ்ஜாதீ³னம் விராகா³தி⁴க³மேன ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ அப்பவத்தி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘அவிஜ்ஜாயத்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴’’திஆதி³ (மஹாவ. 1; உதா³. 3). நிரோத⁴விரோதீ⁴ ச உப்பாதோ³, யேன ஸோ உப்பாத³விரோதி⁴பா⁴வேன வுத்தோ ‘‘இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீ’’தி, தேனேதம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘அனிரோதோ⁴ உப்பாதோ³ நாம, ஸோ சேத்த² அத்தி²பா⁴வோதிபி வுச்சதீ’’தி. ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீ’’தி இத³மேவ ஹி லக்க²ணம் பரியாயந்தரேன ‘‘இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வத³ந்தேன பரேன புரிமம் விஸேஸிதம் ஹோதி, தஸ்மா ந த⁴ரமானதம்யேவ ஸந்தா⁴ய ‘‘இமஸ்மிம் ஸதீ’’தி வுத்தம், அத² கோ² மக்³கே³ன அனிருத்³த⁴பா⁴வஞ்சாதி விஞ்ஞாயதி. யஸ்மா ச ‘‘இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீ’’தி (உதா³. 2) த்³விதா⁴பி உத்³தி³ட்ட²லக்க²ணஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ நித்³தே³ஸம் வத³ந்தேன ‘‘அவிஜ்ஜாயத்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’திஆதி³னா (மஹாவ. 1; உதா³. 3) நிரோதோ⁴ ஏவ வுத்தோ, தஸ்மா நத்தி²பா⁴வோபி நிரோதோ⁴ ஏவாதி நத்தி²பா⁴வவிருத்³தோ⁴ அத்தி²பா⁴வோ அனிரோதோ⁴தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. தேன அனிரோத⁴ஸங்கா²தேன அத்தி²பா⁴வேன உப்பாத³ம் விஸேஸேதி. ததோ ந இத⁴ அத்தலாப⁴மத்தம் உப்பாதோ³தி அதி⁴ப்பேதோ, அத² கோ² அனிரோத⁴ஸங்கா²தோ அத்தி²பா⁴வோ சாதி அயமத்தோ² விபா⁴விதோதி ஏவமேதம் லக்க²ணத்³வயவசனம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வேன ஸாத்த²கந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

கோ பனாயம் அனிரோதோ⁴ நாம, யோ அத்தி²பா⁴வோ, உப்பாதோ³தி ச வுச்சதீதி? அப்பஹீனபா⁴வோ, அனிப்³ப³த்திதப²லதாப்பஹீனாரஹதாஹி ப²லுப்பாத³னாரஹதா ச. யே தேஹி பஹாதப்³பா³ அகுஸலா த⁴ம்மா, தேஸம் அரியமக்³கே³ன அஸமுக்³கா⁴திதபா⁴வோ, யே பன ந பஹாதப்³பா³ குஸலாப்³யாகதா த⁴ம்மா, யானி தேஸு ஸம்யோஜனானி அகீ²ணாஸவானம், தேஸம் அபரிக்கீ²ணதா ச. அஸமுக்³கா⁴திதானுஸயதாய ஹி ஸஸம்யோஜனாக²ந்த⁴ப்பவத்தி படிச்சஸமுப்பாதோ³. ததா² ஹி வுத்தம் –

‘‘யாய ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாய நிவுதஸ்ஸ பா³லஸ்ஸ, யாய ச தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ அயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ, ஸா சேவ அவிஜ்ஜா பா³லஸ்ஸ அப்பஹீனா, ஸா ச தண்ஹா அபரிக்கீ²ணா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ந, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அசரி ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய, தஸ்மா பா³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ காயூபகோ³ ஹோதி, ஸோ காயூபகோ³ ஸமானோ ந பரிமுச்சதி ஜாதியா ஜராமரணேனா’’தி (ஸம். நி. 2.19) –

ஆதி³. கீ²ணஸம்யோஜனானம் பன அவிஜ்ஜாய அபா⁴வதோ ஸங்கா²ரானம், தண்ஹுபாதா³னானம் அபா⁴வதோ உபாதா³னப⁴வானம் ந ஸம்ப⁴வோதி வட்டஸ்ஸ உபச்சே²தோ³ பஞ்ஞாயதி. தேனேவாஹ –

‘‘ச²ன்னந்த்வேவ, ப²க்³கு³ன, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴, ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’’தி (ஸம். நி. 2.12) –

ஆதி³. ந ஹி அக்³க³மக்³கா³தி⁴க³மதோ உத்³த⁴ம் யாவ பரினிப்³பா³னா ஸளாயதனாதீ³னம் அப்பவத்தி, அத² கோ² நத்தி²தா, நிரோத⁴ஸத்³த³வசனீயதா, கீ²ணஸம்யோஜனதாதி நிரோதோ⁴ வுத்தோ. அபிச சிரகதம்பி கம்மம் அனிப்³ப³த்திதப²லதாய, அப்பஹீனாரஹதாய ச ப²லாரஹம் ஸந்தம் ஏவ நாம ஹோதி, ந நிப்³ப³த்திதப²லம், நாபி பஹீனாரஹந்தி ப²லுப்பத்திபச்சயானம் அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதீ³னம் வுத்தனயேன ப²லாரஹபா⁴வோ அனிரோதோ⁴தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் அனிருத்³த⁴பா⁴வேனேவ ஹி யேன வினா ப²லம் ந ஸம்ப⁴வதி, தம் காரணம் அதீதாதி³பி ‘‘இமஸ்மிம் ஸதீ’’தி இமினா வசனேன வுத்தம். ததோ ஏவ ச அவுஸிதப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ அப்பவத்தித⁴ம்மதம் அனாபன்னோ பச்சயுப்பாதோ³ காலபே⁴த³ம் அனாமஸித்வா அனிவத்திதாய ஏவ ‘‘இமஸ்ஸுப்பாதா³’’தி வுத்தோ. அத² வா அவஸேஸபச்சயஸமவாயே அவிஜ்ஜமானஸ்ஸாபி விஜ்ஜமானஸ்ஸ விய பகே³வ விஜ்ஜமானஸ்ஸ யா ப²லுப்பத்திஅபி⁴முக²தா, ஸா ‘‘இமஸ்ஸுப்பாதா³’’தி வுத்தா. ததா³ ஹி ததோ ப²லம் உப்பஜ்ஜதீதி தத³வத்த²ம் காரணம் ப²லஸ்ஸ உப்பாத³னபா⁴வேன உபட்டி²தம் உப்பதிதம் நாம ஹோதி, ந விஜ்ஜமானம்பி அதத³வத்த²ந்தி தத³வத்த²தா உப்பாதோ³தி வேதி³தப்³பா³.

தத்த² ‘‘ஸதீ’’தி இமினா விஜ்ஜமானதாமத்தேன பச்சயபா⁴வம் வத³ந்தோ அப்³யாபாரதம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. உப்பாதா³தி உப்பத்தித⁴ம்மதம், அஸப்³ப³காலபா⁴விதம், ப²லுப்பத்திஅபி⁴முக²தஞ்ச தீ³பேந்தோ அனிச்சதம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ஸதி, ந அஸதி, உப்பாதா³, ந நிரோதா⁴’’தி பன ஹேதுஅத்தே²ஹி பு⁴ம்மனிஸ்ஸக்கவசனேஹி ஸமத்தி²தம் நிதா³னஸமுத³யஜாதிபப⁴வபா⁴வம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. ஹேதுஅத்த²தா சேத்த² பு⁴ம்மவசனே யஸ்ஸ பா⁴வேன தத³வினாபா⁴விப²லஸ்ஸ பா⁴வோ லக்கீ²யதி, தத்த² பவத்தியா வேதி³தப்³பா³, யதா² அத⁴னானம் த⁴னே அனனுப்பதீ³யமானே தா³லித்³தி³யம் வேபுல்லமக³மாஸி (தீ³. நி. 3.91), நிப்ப²ன்னே ஸஸ்ஸே ஸுபி⁴க்க²ம் ஜாயதீதி ச. நிஸ்ஸக்கவசனஸ்ஸாபி ஹேதுஅத்த²தா ப²லஸ்ஸ பப⁴வே பகதியஞ்ச பவத்தியா, யதா² ‘‘கலலா ஹோதி அப்³பு³த³ம், அப்³பு³தா³ ஜாயதே பேஸீ’’தி (ஸம். நி. 1.235; கதா². 692), ‘‘ஹிமவதா க³ங்கா³ பப⁴வதி, ஸிங்க³தோ ஸரோ ஜாயதீ’’தி ச. அவிஜ்ஜாதி³பா⁴வேன ச தத³வினாபா⁴விஸங்கா²ராதி³பா⁴வோ லக்கீ²யதி, அவிஜ்ஜாதீ³ஹி ச ஸங்கா²ராத³யோ பப⁴வந்தி, பகரீயந்தி சாதி தேஸம் பப⁴வோ, பகதி ச, தஸ்மா தத³த்த²தீ³பனத்த²ம் ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இமஸ்ஸுப்பாதா³’’தி ஹேதுஅத்தா² பு⁴ம்மனிஸ்ஸக்கனித்³தே³ஸா கதா.

யஸ்மா சேத்த² ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஸங்கே²பேன உத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³கோ நித்³தே³ஸோ, தஸ்மா யதா²வுத்தோ அத்தி²பா⁴வோ, உப்பாதோ³ ச தேஸம் தேஸம் பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் பச்சயபா⁴வோதி விஞ்ஞாயதி. ந ஹி அனிருத்³த⁴தாஸங்கா²தம் அத்தி²பா⁴வம், உப்பாத³ஞ்ச அனிவத்தஸபா⁴வதாஸங்கா²தம், உத³யாவத்த²தாஸங்கா²தம் வா ‘‘ஸதியேவ, ந அஸதி, உப்பாதா³ ஏவ, ந நிரோதா⁴’’தி அந்தோக³த⁴னியமேஹி வசனேஹி பகாஸிதம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞோ பச்சயபா⁴வோ நாம அத்தி², தஸ்மா யதா²வுத்தோ அத்தி²பா⁴வோ, உப்பாதோ³ ச பச்சயபா⁴வோதி வேதி³தப்³போ³. யேபி ஹி பட்டா²னே ஆக³தா ஹேதுஆத³யோ சதுவீஸதி பச்சயா, தேபி ஏதஸ்ஸேவ பச்சயபா⁴வஸ்ஸ விஸேஸாதி வேதி³தப்³பா³. ததா² ய்வாயம் மூலஹேதுனிதா³னஸம்ப⁴வபப⁴வாதி³பரியாயேஹி, உப்பாத³ட்டி²தி பவத்தட்டி²தி நிமித்தட்டி²தி ஆயூஹனட்டி²தி ஸம்யோக³ட்டி²தி பலிபோ³த⁴ட்டி²தீதிஆதி³பரியாயேஹி ச பகாஸிதோ காரணத்தோ², ஸோபி ஏத்தே²வ அந்தோக³தோ⁴தி த³ட்ட²ப்³போ³.

584. மூலகாரணஸத்³த³ம் அபேக்கி²த்வா ந அகாரணந்தி நபும்ஸகனித்³தே³ஸோ, அகாரணாதி அத்தோ². அகாரணம் யதி³ ஸியா, ஸுத்தம் படிபா³ஹிதம் ஸியாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஆஸவஸமுத³யா’’தி ஸுத்தம் ஆஹரதி. பரியாயோ காரணம். வட்டகதா²ய ஸீஸபா⁴வோ வட்டஹேதுனோ கம்மஸ்ஸாபி ஹேதுபா⁴வோ. தத்த² ப⁴வதண்ஹாயபி ஹேதுபூ⁴தா அவிஜ்ஜா, தாய படிச்சா²தி³தாதீ³னவே ப⁴வே தண்ஹாய உப்பஜ்ஜனதோ அவிஜ்ஜா விஸேஸேன ஸீஸபூ⁴தாதி ‘‘மூலகாரண’’ந்தி வுத்தா.

புரிமாய கோடியா அபஞ்ஞாயமானாய உப்பாத³விரஹதோ நிச்சதம் க³ண்ஹேய்யாதி ஆஹ ‘‘ஏவம் சேதம், பி⁴க்க²வே, வுச்சதீ’’திஆதி³. தேன இதோ புப்³பே³ உப்பன்னபுப்³ப³தா நத்தீ²தி அபஞ்ஞாயனதோ புரிமகோடிஅபஞ்ஞாயனம் வுத்தந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி.

585. அவிஜ்ஜாதண்ஹாஹேதுக்கமேன ப²லேஸு வத்தப்³பே³ஸு ‘‘ஸுக³திது³க்³க³திகா³மினோ’’தி வசனம் ஸத்³த³லக்க²ணாவிரோத⁴னத்த²ம். பூஜிதஸ்ஸ ஹி த்³வந்தே³ புப்³ப³னிபாதோ. ஸவரா கிர மம்ஸஸ்ஸ அட்டி²னா அலக்³க³னத்த²ம் புனப்புனம் தாபேத்வா கோட்டேத்வா உண்ஹோத³கம் பாயேத்வா விரித்தம் ஸூனம் அட்டி²தோ முத்தமம்ஸம் கா³விம் மாரேந்தி. தேனாஹ ‘‘அக்³கி³ஸந்தாபா’’திஆதி³. தத்த² யதா² வஜ்ஜ²கா³வீ ச அவிஜ்ஜாபி⁴பூ⁴ததாய யதா²வுத்தம் உண்ஹோத³கபானம் ஆரப⁴தி, ஏவம் புது²ஜ்ஜனோ யதா²வுத்தம் து³க்³க³திகா³மிகம்மம். யதா² பன ஸா உண்ஹோத³கபானே ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா தண்ஹாவஸேன ஸீதுத³கபானம் ஆரப⁴தி, ஏவம் புது²ஜ்ஜனோ அவிஜ்ஜாய நாதிப³லவபா⁴வதோ து³க்³க³திகா³மிகம்மே ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா தண்ஹாவஸேன ஸுக³திகா³மிகம்மம் ஆரப⁴தி. து³க்கே² ஹி அவிஜ்ஜம் தண்ஹா அனுவத்ததி, ஸுகே² தண்ஹம் அவிஜ்ஜாதி.

586. கத்த²சி ஸுத்தே. ஏகத⁴ம்மமூலிகம் தே³ஸனந்தி அவிஜ்ஜாதண்ஹாஸு ஏகோயேவ த⁴ம்மோ மூலம் ஏதிஸ்ஸாதி ஏகத⁴ம்மமூலிகா, தம், தத்த² ஏகம் ஏவ த⁴ம்மம் மூலம் கத்வா படிச்சஸமுப்பாத³தே³ஸனம் தே³ஸேதீதி அத்தோ². உபனிஸீத³தி ப²லம் ஏத்தா²தி உபனிஸா, காரணம், அவிஜ்ஜா உபனிஸா ஏதேஸந்தி அவிஜ்ஜூபனிஸா. அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோதி உபாதா³னியேஸு தேபூ⁴மகத⁴ம்மேஸு விஸயபூ⁴தேஸு அஸ்ஸாதே³தப்³ப³தோ அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞிதம் ஸுக²ஸோமனஸ்ஸம் அனுபஸ்ஸனஸீலஸ்ஸ. அப்பஹீனாவிஜ்ஜதாய பா³லலக்க²ணயோகே³ன பா³லஸ்ஸ. ஏவந்தி அவிஜ்ஜானிவுதத்தா, தண்ஹாஸம்யுத்தத்தா ச. அயம் காயோதி அயம் மமஞ்சேவ தும்ஹாகஞ்ச பச்சக்க²பூ⁴தோ ஸவிஞ்ஞாணககாயோ க²ந்த⁴பஞ்சகம். ‘‘ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’தி (மஹாவ. 1; உதா³. 1) வசனதோ ப²ஸ்ஸகாரணஞ்சேதம் வுச்சதீதி ஆயதனச்ச²க்கம் வா. ஸமுதா³க³தோதி உப்பன்னோ. ப³ஹித்³தா⁴ ச நாமரூபந்தி ப³ஹித்³தா⁴ ஸவிஞ்ஞாணககாயோ க²ந்த⁴பஞ்சகம், ஸளாயதனானி வா. இத்தே²தந்தி இத்த²ம் ஏதம். அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச பஞ்சக்க²ந்தா⁴ த்³வாத³ஸாயதனானி த்³வாராலம்ப³னபா⁴வேன வவத்தி²தானி த்³வயம் நாமாதி அத்தோ². த்³வயம் படிச்ச ப²ஸ்ஸோதி அஞ்ஞத்த² சக்கு²ரூபாதீ³னி த்³வயானி படிச்ச சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாத³யோ வுத்தா, இத⁴ பன அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரானி ஆயதனானி, மஹாத்³வயம் நாம கிரேதந்தி வுத்தம். அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – அஞ்ஞத்த² ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாணம், திண்ணம் ஸங்க³தி ப²ஸ்ஸோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.204, 400; 3.421, 425, 426; ஸம். நி. 2.44; 4.60; கதா². 465) சக்கு² சேவ ரூபா ச…பே… மனோ சேவ த⁴ம்மா சாதி வுத்தானி த்³வயானி படிச்ச சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாத³யோ வுத்தா. இத⁴ பன ‘‘அயஞ்சேவ காயோ’’தி சக்கா²தி³னிஸ்ஸயே ஸேஸத⁴ம்மே சக்கா²தி³னிஸ்ஸிதே ஏவ கத்வா வுத்தம் சக்கா²தி³காயம் ஏகத்தேன ‘‘அஜ்ஜ²த்திகாயதன’’ந்தி க³ஹேத்வா, ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ ச நாமரூப’’ந்தி வுத்தம் ரூபாதி³ஆரம்மணம் ஏகத்தேனேவ ‘‘பா³ஹிராயதன’’ந்தி தானி அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரானி ஆயதனானி படிச்ச ப²ஸ்ஸோ வுத்தோ, தஸ்மா மஹாத்³வயமேதந்தி.

ஏவஞ்ச கத்வா அத்தனோ ச பரஸ்ஸ ச பஞ்சஹி க²ந்தே⁴ஹி, ச²ஹி ஆயதனேஹி சாதி அயமத்தோ² தீ³பேதப்³போ³வாதி வுத்தம். ‘‘அயம் காயோ’’தி ஹி வுத்தானி ஸனிஸ்ஸயானி சக்கா²தீ³னி அத்தனோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴, ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ நாமரூப’’ந்தி வுத்தானி ரூபாதீ³னி பரேஸம். ததா² அயம் காயோ அத்தனோ ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ஆயதனானி, ப³ஹித்³தா⁴ நாமரூபம் பரேஸம் பா³ஹிரானீதி. அஞ்ஞதா² அஜ்ஜ²த்திகாயதனமத்தே ஏவ ‘‘அயம் காயோ’’தி வுத்தேன அஜ்ஜ²த்திகாயதனானேவ அத்தனோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ஹோந்தீதி அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச பஞ்சஹி க²ந்தே⁴ஹி தீ³பனா ந ஸம்ப⁴வேய்யாதி. ஸளேவாயதனானீதி ஸளேவ ப²ஸ்ஸகாரணானி, யேஹி காரணபூ⁴தேஹி ஆயதனேஹி உப்பன்னேன ப²ஸ்ஸேன பு²ட்டோ² பா³லோ ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஏதேஸம் வா அஞ்ஞதரேன. அவிஜ்ஜானீவரணஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தஸ்ஸ தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸா’’திஆதி³ (ஸம். நி. 2.19) யோஜேதப்³ப³ம். இமஸ்மிஞ்ஹி ஸுத்தே ஸங்கா²ரே அவிஜ்ஜாதண்ஹானிஸ்ஸிதே ஏவ கத்வா காயக்³க³ஹணேன விஞ்ஞாணனாமரூபஸளாயதனானி க³ஹேத்வா தஸ்மிம் காயே ஸளாயதனானம் ப²ஸ்ஸம் தம்னிஸ்ஸிதமேவ கத்வா வேத³னாய விஸேஸபச்சயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தேன ப⁴க³வதா பா³லபண்டி³தானம் அதீதத்³தா⁴விஜ்ஜாதண்ஹாமூலகோ வேத³னாந்தோ படிச்சஸமுப்பாதோ³ த³ஸ்ஸிதோ. புன ச பா³லபண்டி³தானம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேந்தேன –

‘‘யாய ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாய நிவுதஸ்ஸ பா³லஸ்ஸ, யாய ச தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ அயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ, ஸா சேவ அவிஜ்ஜா பா³லஸ்ஸ அப்பஹீனா, ஸா ச தண்ஹா அபரிக்கீ²ணா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ந, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அசரி ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய. தஸ்மா பா³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ காயூபகோ³ ஹோதி, ஸோ காயூபகோ³ ஸமானோ ந பரிமுச்சதி ஜாதியா…பே… து³க்க²ஸ்மாதி வதா³மீ’’தி (ஸம். நி. 2.19) –

வேத³னாபப⁴வம் ஸாவிஜ்ஜம் தண்ஹம் த³ஸ்ஸேத்வா, உபாதா³னப⁴வே ச தன்னிஸ்ஸிதே கத்வா ‘‘காயூபகோ³ ஹோதீ’’திஆதி³னா ஜாதிஆதி³கே த³ஸ்ஸேந்தேன பச்சுப்பன்னஹேதுஸமுட்டா²னதோ பபு⁴தி உப⁴யமூலவஸேன படிச்சஸமுப்பாதோ³ வுத்தோ, தப்³பி³பரியாயேன ச பண்டி³தஸ்ஸ பச்சுப்பன்னஹேதுபரிக்க²யதோ பபு⁴தி உப⁴யமூலகோ படிலோமபடிச்சஸமுப்பாதோ³தி.

587. பூரேதுந்தி வட்³டே⁴தும், உபசினிதுந்தி அத்தோ². து³க்³க³திகா³மிகம்மஸ்ஸ விஸேஸபச்சயத்தா அவிஜ்ஜா ‘‘அவிந்தி³யம் விந்த³தீ’’தி வுத்தா, ததா² விஸேஸபச்சயோ விந்தி³யஸ்ஸ ந ஹோதீதி ‘‘விந்தி³யம் ந விந்த³தீ’’தி ச. அத்தனிஸ்ஸிதானி கத்வா சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் பவத்தனம் உப்பாத³னம் ஆயதனம். ஸம்மோஹபா⁴வேனேவ அனபி⁴ஸமயபூ⁴தத்தா அவிதி³தம் அஞ்ஞாதம் கரோதி. அந்தவிரஹிதே ஜவாபேதீதி வண்ணாக³மவிபரியாயவிகாரவினாஸதா⁴துஅத்த²விஸேஸயோகே³ஹி பஞ்சவித⁴ஸ்ஸ நிருத்திலக்க²ணஸ்ஸ வஸேன அ-கார வி-கார ஜ-காரே க³ஹேத்வா அஞ்ஞேஸம் வண்ணானம் லோபம், ஜ-காரஸ்ஸ ச து³தியஸ்ஸாக³மம் கத்வா ‘‘அவிஜ்ஜா’’தி வுத்தம். ப்³யஞ்ஜனத்த²ம் வத்வா ஸபா⁴வத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் வத்தா²ரம்மணானி ‘‘இத³ம் வத்து², இத³ம் ஆரம்மண’’ந்தி அவிஜ்ஜாய ஞாதும் ந ஸக்காதி அவிஜ்ஜா தப்படிச்சா²தி³கா வுத்தா. வத்தா²ரம்மணஸபா⁴வசா²த³னதோ ஏவ அவிஜ்ஜாதீ³னம் படிச்சஸமுப்பாத³பா⁴வஸ்ஸ, ஜராமரணாதீ³னம் படிச்சஸமுப்பன்னபா⁴வஸ்ஸ ச சா²த³னதோ படிச்சஸமுப்பாத³படிச்சஸமுப்பன்னச்சா²த³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அபச்சக்கி²த்வாதி பச்சக்கா²னம் அகத்வா அபடிக்கி²பித்வா. உபகாரகட்டோ² பச்சயட்டோ² யதா² பிண்ட³பாதாதி³ ஸரீரஸ்ஸ.

ஸங்க²தமபி⁴ஸங்க²ரோந்தீதி யதா² ஸங்க²தம் ஹோதி, ஏவம் அபி⁴ஸங்க²ரோந்தி. ஸங்கா²ரஸத்³த³க்³க³ஹணேன ஆக³தா ஸங்கா²ரா ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தஸங்கா²ரா. யதி³பி அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராபி ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தா, தே பன இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய பதா⁴னாதி விஸும் வுத்தா, தஸ்மா ‘‘து³விதா⁴’’தி ஏத்த² ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தஸங்கா²ரேஸு அபி⁴ஸங்க²ரணகஸங்கா²ரம் வஜ்ஜேத்வா தத³ஞ்ஞே ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தஸங்கா²ரா யோஜேதப்³பா³. ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தஸங்கா²ராதி வா ஸமுதா³யோ வுத்தோ. ததே³கதே³ஸா ச இத⁴ வண்ணேதப்³ப³பா⁴வேன க³ஹிதா அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, தஸ்மா வண்ணேதப்³ப³ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹகவஸேன து³வித⁴தா வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘பட²மம் நிருஜ்ஜ²தி வசீஸங்கா²ரோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.464) விதக்கவிசாரஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸஸஞ்ஞாவேத³னாவசீஸங்கா²ராத³யோ வுத்தா, ந அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரேஸு வுத்தா காயஸஞ்சேதனாத³யோ.

ஸங்க²தஸங்கா²ரா நாம யதா²ஸகம் பச்சயேஹி ஸங்க²தத்தா. ஸதிபி பச்சயனிப்³ப³த்தானம் ஸப்³பே³ஸம்பி ஸங்க²தபா⁴வே ‘‘மமேதம் ப²ல’’ந்தி தத்தா²பி⁴முகே²ன விய கம்முனா நிப்³ப³த்திதத்தா தேபூ⁴மகவிபாககடத்தாரூபேஸு ஸாதிஸயோ ஸங்க²தபா⁴வோதி அதி⁴ப்பாயேன அட்ட²கதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 2.587) கம்மனிப்³ப³த்தானம் அபி⁴ஸங்க²தஸங்கா²ரதா வுத்தா. பாளியம் பன ததா² ஆக³தட்டா²னஸ்ஸ அபா⁴வதோ ‘‘தேபி …பே… ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீ’’தி வுத்தம். அனிச்சா வத ஸங்கா²ராதி வுத்தா உபு⁴ஆதி³ஸமுட்டா²னாபி ஸப்³ப³த⁴ம்மா. அபி⁴ஸங்க²ரணகஸங்கா²ரோதி வுச்சதி அத்தனோ ப²லஸ்ஸ அபி⁴ஸங்க²ரணதோ. காயபயோக³ஸமுட்டா²பனவீரியம் காயிகவீரியம். அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸாதி பயோக³வேக³ஸ்ஸ.

வாசம் ஸங்க²ரோதீதி வசீஸங்கா²ரோ. காயேன ஸங்க²ரீயதீதி காயஸங்கா²ரோ. சித்தேன ஸங்க²ரீயதி, சித்தம் வா ஸங்க²ரோதீதி சித்தஸங்கா²ரோ. ஸங்கே²பதோ பன ஸப்³பே³பி யதா²ரஹம் ஸங்க²ரோந்தி, ஸங்க²ரீயந்தீதி ச ஸங்கா²ராதி வேதி³தப்³பா³. வுத்தந்தி ஸங்கா²ரட்ட²பச்சயட்டா²தி³மாஹ.

நமதீதி ஏகந்தஸாரம்மணதாய ஆரம்மணாபி⁴முக²ம் நமதி. பரிதஸ்ஸதீதி பிபாஸதி, தண்ஹாபரிதாபதாய வா விசலதி. உபாதி³யதீதி த³ள்ஹம் ஆதி³யதி. ப⁴வதீதி உபபத்திப⁴வம் ஸந்தா⁴யாஹ. பா⁴வயதீதி கம்மப⁴வம். சுதி க²ந்தா⁴னம் மரணந்தி ‘‘மரந்தி ஏதேனா’’தி வுத்தம். து³க்கா² வேத³னா உப்பாத³து³க்கா², டி²திது³க்கா²தி ச கத்வா ‘‘த்³வேதா⁴ க²ணதீ’’தி வுத்தம். ஆயாஸோ பரிஸ்ஸமோ விஸாதோ³.

நித்³தி³ட்ட²னயத³ஸ்ஸனந்தி யதா²னித்³தி³ட்ட²விதி⁴ஸந்த³ஸ்ஸனம். கேவல-ஸத்³தோ³ அஸம்மிஸ்ஸவாசகோ ச ஹோதி ‘‘கேவலா ஸாலயோ’’திஆதீ³ஸு, நிரவஸேஸவாசகோ ச ‘‘கேவலா அங்க³மக³தா⁴’’திஆதீ³ஸு, தஸ்மா த்³விதா⁴பி அத்த²ம் வத³தி. தத்த² அஸம்மிஸ்ஸஸ்ஸாதி ஸுக²ரஹிதஸ்ஸ. ந ஹி ஏத்த² கிஞ்சி உப்பாத³வயரஹிதம் அத்தி². ஸகலஸ்ஸாதி ஸப்³ப³ப⁴வாதி³க³தஸ்ஸ, ஸப்³ப³காலிகஸ்ஸ ச.

588. ‘‘லக்க²ணேகவிதா⁴தி³தோ’’தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தோ³ பச்சேகம் பரிஸமாபேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘லக்க²ணாதி³தோ’’தி. ஸம்பயுத்தே, தம்ஸமங்கி³புக்³க³லே வா ஸம்மோஹயதீதி ஸம்மோஹனரஸா. ஆரம்மணஸபா⁴வஸ்ஸ சா²த³னம் ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி சா²த³னபச்சுபட்டா²னா. ‘‘ஆஸவஸமுத³யா அவிஜ்ஜாஸமுத³யோ’’தி (ம. நி. 1.103) வசனதோ ஆஸவபத³ட்டா²னா. படிஸந்தி⁴ஜனனத்த²ம் ஆயூஹந்தி ப்³யாபாரம் கரோந்தீதி ஆயூஹனரஸா. ராஸிகரணம் வா ஆயூஹனம். சேதனாஸபா⁴வத்தா சேதனா ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி சேதனாபச்சுபட்டா²னா. நாமரூபஸ்ஸ புரேசாரிகபா⁴வேன பவத்ததீதி புப்³ப³ங்க³மரஸம். புரிமப⁴வேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டனம் ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி படிஸந்தி⁴பச்சுபட்டா²னம். விஞ்ஞாணேன ஸஹ, அஞ்ஞமஞ்ஞஞ்ச ஸம்பயுஜ்ஜதீதி ஸம்பயோக³ரஸம். ஸமம் பகாரேஹி யோகோ³ ஸம்பயோகோ³. விஸும் அபா⁴வோ அவினிப்³போ⁴கோ³. ரூபம் ஸம்பயோகா³பா⁴வதோ விகிரதீதி விகிரணரஸம். ததோ ஏவ ஹி பிஸியமானா தண்டு³லாத³யோ விகிரந்தி, சுண்ணீபூ⁴தா வித்³த⁴ம்ஸந்தி, நாமஸ்ஸ கதா³சி குஸலாதி³பா⁴வோபி அத்தீ²தி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘அப்³யாகதபச்சுபட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம். ‘‘அசேதனோ அப்³யாகதோ’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.311; விப⁴. அட்ட². 173) ஏத்த² விய அனாரம்மணதா வா அப்³யாகததா த³ட்ட²ப்³பா³. ஆயதனலக்க²ணந்தி க⁴ட்டனலக்க²ணம், ஆயானம் தனனலக்க²ணம் வா. த³ஸ்ஸனஸ்ஸ யதா²ஸகம் விஸயக்³க³ஹணஸ்ஸ கரணதோ த³ஸ்ஸனரஸம். ‘‘த³ஸ்ஸனாதி³ரஸ’’ந்தி பன ஸம்மோஹவினோத³னியம் வுத்தம். வத்து²த்³வாரபா⁴வபச்சுபட்டா²னம் யதா²ரஹம் விஞ்ஞாணமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனந்தி அதி⁴ப்பாயோ. வத்து²க்³க³ஹணஞ்சேத்த² சக்கா²தி³பஞ்சகாபேக்க²ம். அகுஸலவிபாகுபேக்கா²ய அனிட்ட²பா⁴வதோ து³க்கே²ன, இதராய இட்ட²பா⁴வதோ ஸுகே²ன ஸங்க³ஹிதத்தா ‘‘ஸுக²து³க்க²பச்சுபட்டா²னா’’தி வுத்தம். து³க்க²ஸமுத³யத்தா ஹேதுலக்க²ணா தண்ஹா. ‘‘தத்ரதத்ராபி⁴னந்தி³னீ’’தி (ம. நி. 1.91, 460; ஸம். நி. 5.1081; விப⁴. 203; மஹாவ. 14) வசனதோ அபி⁴னந்த³னரஸா. சித்தஸ்ஸ, புக்³க³லஸ்ஸ வா ரூபாதீ³ஸு அதித்தபா⁴வோ ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி அதித்தபா⁴வபச்சுபட்டா²னா. அமுஞ்சனரஸம் தண்ஹாதி³ட்டா²பி⁴னிவேஸவஸேன. தண்ஹாத³ள்ஹத்தம் ஹுத்வா காமுபாதா³னம், ஸேஸானி தி³ட்டி² ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தீதி தண்ஹாத³ள்ஹத்ததி³ட்டி²பச்சுபட்டா²னம். கம்முபபத்திப⁴வவஸேன ப⁴வஸ்ஸ லக்க²ணாத³யோ யோஜேதப்³பா³.

589. மோஹாதி³பா⁴வதோதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன அனனுபோ³தா⁴தீ³னம் ஸங்க³ஹோ. து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாணவஸேன அப்படிபத்தி, அஸுபா⁴தீ³ஸு ஸுபா⁴தி³விபல்லாஸவஸேன மிச்சா²படிபத்தி. தி³ட்டி²விப்பயுத்தவஸேன வா அப்படிபத்தி, தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தவஸேன மிச்சா²படிபத்தி. த்³வாராரம்மணதோதி த்³வாரதோ, ஆரம்மணதோ ச ச²ஸு த்³வாரேஸு, ச²ஸு ஆரம்மணேஸு ச பவத்தனதோ. அயம் பன விபா⁴கோ³ ந அவிஜ்ஜாய ஏவ, அஞ்ஞேஸுபி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கே³ஸு அரூபத⁴ம்மானம் லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘ஸப்³பே³ஸுபீ’’தி.

விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி³பா⁴வதோதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன நேவஸேக்கா²னாஸேக்க²ஸம்யோஜனியாதி³பா⁴வே ஸங்க³ண்ஹாதி. சதுயோனிஸம்வத்தனதோதி சதுயோனிபரியாபன்னத்தபா⁴வனிப்³ப³த்தனதோ.

லோகியவிபா⁴கா³தி³பா⁴வதோதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன அப்³யாகதஸப்பச்சயஸங்க²தாதி³பா⁴வே ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸஹேதுகாஹேதுகாதி³தோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸஸங்கா²ராஸங்கா²ராதி³பே⁴தே³ ஸங்க³ண்ஹாதி.

காமம் நாமரூபம் பச்சுப்பன்னத்³த⁴வஸேன வுச்சதி, ததா²பி யதா² பச்சுப்பன்னம், ஏவம் அதீதானாக³தம்பீதி அத்³த⁴த்³வயபரியாபன்னஸ்ஸாபி நயதோ க³ஹேதப்³ப³த்தா வுத்தம் ‘‘அதீதாதி³தோ திவித⁴’’ந்தி.

ஸஞ்ஜாதிஸமோஸரணட்டா²னதோதி விஞ்ஞாணதம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் உப்பத்திபவத்திதே³ஸபா⁴வதோ. ‘‘பூ⁴தப்பஸாத³விஞ்ஞாணதோ’’தி பாடோ² யுத்தோ. ‘‘விஞ்ஞாணாதி³தோ’’தி பன பட²ந்தி. ஏகஸேஸனயேன பா³ஹிராயதனஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹே ஸதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன தஸ்ஸ ஸங்க³ஹிததா த³ட்ட²ப்³பா³. நோப⁴யகோ³சரந்தி மனாயதனமாஹ. ந ஹி அரூபத⁴ம்மானம் தே³ஸவஸேன ஆஸன்னதா, தூ³ரதா வா அத்தி² அவிக்³க³ஹத்தா, தஸ்மா மனாயதனஸ்ஸ கோ³சரோ மனாயதனம் ஸம்பத்தோ, அஸம்பத்தோ வாதி ந வுச்சதி. ப²ஸ்ஸாதீ³னம்பீதி ஏத்த² ப²ஸ்ஸோ தாவ பு²ஸனஸபா⁴வதோ, லோகியஸாஸவாதி³பா⁴வதோ ச ஏகவிதோ⁴. படிக⁴ஸம்ப²ஸ்ஸஅதி⁴வசனஸம்ப²ஸ்ஸபே⁴த³தோ, ஸஹேதுகாதி³பா⁴வதோ ச து³விதோ⁴. ப⁴வத்தயபரியாபன்னதோ, வேத³னாத்தயஸம்பயோக³தோ, அஹேதுகது³ஹேதுகதிஹேதுகதோ ச திவிதோ⁴. யோனிக³திவஸேன சதுப்³பி³தோ⁴, பஞ்சவிதோ⁴ ச.

வேத³னா அனுப⁴வனலக்க²ணதோ, லோகியஸாஸவாதி³பா⁴வதோ ச ஏகவிதா⁴. பஞ்சத்³வாரிகமனோத்³வாரிகபே⁴த³தோ து³விதா⁴. ஸுகா²தி³பே⁴த³தோ திவிதா⁴. யோனிக³திவஸேன சதுப்³பி³தா⁴, பஞ்சவிதா⁴ ச. ச²ளாரம்மணபே⁴த³தோ ச²ப்³பி³தா⁴.

தண்ஹா லோகஸ்ஸ ஸமுத³யபா⁴வதோ ஏகவிதா⁴. து³விதா⁴ தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபா⁴வதோ. திவிதா⁴ காமப⁴வவிப⁴வதண்ஹாபே⁴த³தோ. சதுப்³பி³தா⁴ சதுமக்³க³பஹேய்யதோ. பஞ்சவிதா⁴ ரூபாபி⁴னந்த³னாதி³பா⁴வதோ. ச²ப்³பி³தா⁴ ச²தண்ஹாகாயபே⁴த³தோ.

உபாதா³னம் ஏகவித⁴ம் த³ள்ஹக்³கா³ஹபா⁴வதோ. து³வித⁴ம் தண்ஹாதி³ட்டி²பே⁴த³தோ. திவித⁴ம் ப⁴வத்தயூபனிஸ்ஸயபா⁴வதோ. சதுப்³பி³த⁴ம் காமுபாதா³னாதி³பே⁴த³தோ. பஞ்சவித⁴ம் பஞ்சக³திஸம்வத்தனதோ.

ப⁴வோ ஏகவிதோ⁴ லோகியஸாஸவாதி³பா⁴வதோ. து³விதோ⁴ கம்முபபத்திபே⁴த³தோ. திவிதோ⁴ காமப⁴வாதி³பே⁴த³தோ. சதுப்³பி³தோ⁴ சதுருபாதா³னபச்சயதோ. பஞ்சவிதோ⁴ பஞ்சக³திஸம்வத்தனதோ. ச²ப்³பி³தோ⁴ காமகம்மப⁴வாதி³பே⁴த³தோ. ஸத்தவிதோ⁴ ஸத்தவிஞ்ஞாணட்டி²திஸங்க³ஹதோ. அட்ட²விதோ⁴ சதுருபாதா³னபச்சயகம்மப⁴வாதி³பே⁴த³தோ. நவவிதோ⁴ காமப⁴வாதி³பே⁴த³தோ.

ஜாதி ஏகவிதா⁴ தத்த² தத்த² ப⁴வே பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்திபா⁴வதோ. து³விதா⁴ ரூபக்க²ந்த⁴ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹதோ. திவிதா⁴ ப⁴வத்தயபரியாபன்னதோ. யோனிக³திவஸேன சதுப்³பி³தா⁴, பஞ்சவிதா⁴ ச. இமினா நயேன ஜராமரணாதீ³னம்பி ஏகவிதா⁴தி³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³.

590. ஸோகாதீ³னம்பி க³ஹிதத்தா அங்க³ப³ஹுத்தப்பஸங்கே³ ‘‘த்³வாத³ஸேவா’’தி அங்க³வவத்தா²னம் வேதி³தப்³ப³ம். ந ஹி ஸோகாத³யோ அங்க³பா⁴வேன வுத்தா, ப²லேன பன காரணம் அவிஜ்ஜம் மூலங்க³ம் த³ஸ்ஸேதும் தே வுத்தா. ஜராமரணப்³பா⁴ஹதஸ்ஸ ஹி பா³லஸ்ஸ தே ஸம்ப⁴வந்தீதி ஸோகாதீ³னம் ஜராமரணகாரணதா வுத்தா, ந பன ‘‘காயிகாய து³க்கா²ய வேத³னாய பு²ட்டோ²’’தி ச ஸுத்தே ஜராமரணனிமித்தஞ்ச து³க்க²ம் ஸங்க³ஹிதந்தி தம் தன்னிமித்தானம் ஜராமரணப்³பா⁴ஹதஸ்ஸ ஸம்ப⁴வே ஸாத⁴கபா⁴வேன வுத்தம். யஸ்மா பன ஜராமரணேனேவ ஸோகாதீ³னம் ஏகஸங்கே²போ கதோ, தஸ்மா தேஸம் ஜாதிபச்சயதா யுஜ்ஜதி. ஜராமரணபச்சயபா⁴வே ஹி அவிஜ்ஜாய ஏகஸங்கே²போ காதப்³போ³ ஸியா. ஜாதிபச்சயா பன ஜராமரணம், ஸோகாத³யோ ச ஸம்ப⁴வந்தீதி தத்த² ஜராமரணம் ஏகந்திகம் அங்க³பா⁴வேன க³ஹிதம். ஸோகாத³யோ பன ரூபப⁴வாதீ³ஸு அபா⁴வதோ அனேகந்திகா கேவலம் பாகடேன ப²லேன அவிஜ்ஜானித³ஸ்ஸனத்த²ம் க³ஹிதா. தேன அனாக³தே ஜாதியா ஸதி ததோ பராய படிஸந்தி⁴யா ஹேதுஹேதுபூ⁴தா அவிஜ்ஜா த³ஸ்ஸிதாதி ப⁴வசக்கஸ்ஸ அவிச்சே²தோ³ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதீதி. ஸுத்தஞ்ச ஸோகாதீ³னம் அவிஜ்ஜா காரணந்தி ஏதஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ ஸாத⁴கம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், ந ஸோகாதீ³னம் பா³லஸ்ஸ ஜராமரணனிமித்ததாமத்தஸ்ஸ. ‘‘அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ’’தி ஹி வசனேன அவிஜ்ஜா ஸோகாதீ³னம் காரணந்தி த³ஸ்ஸிதா, ந ச ஜராமரணனிமித்தமேவ து³க்க²ம் து³க்க²ந்தி.

அபரோ நயோ ஜராமரணம்பி பச்சயோ, அஞ்ஞதா² த்³வாத³ஸங்கா³னி ந பரிபூரேந்தி. கஸ்ஸ பன ஸோ பச்சயோ? ஸோகாதீ³னம். யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘ஜராமரணபச்சயா ஸோகாத³யோ ஸம்ப⁴வந்தீ’’தி அவத்வா ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம், ஸோகாத³யோ ச ஸம்ப⁴வந்தீ’’தி வுத்தந்தி? யஸ்மா தத³ஞ்ஞேனபி து³க்க²த⁴ம்மேன பு²ட்ட²ஸ்ஸ தே ஸம்ப⁴வந்தி, தஸ்மா அப்பஹீனஸம்யோஜனஸ்ஸாபி தேஸம் தப்பச்சயதா ந ஏகம்ஸிகாதி ஜாதிபச்சயதாவ வுத்தா. அத² வா ஜராமரணக்³க³ஹணேன உபபத்திப⁴வோ ஸங்க³ஹிதோ. உபாதி³ன்னக்க²ந்த⁴பரிபாகோ ஹி ஆயுனோ ஸம்ஹானி, இந்த்³ரியானம் பரிபாகோ ச ஜரா, தேஸஞ்ச பே⁴தோ³ மரணந்தி. ஸதி ச உபபத்திப⁴வே தத்த² கதுபசிதம், போராணம் வா கம்மம் கம்மப⁴வோ, கம்மாதி³உபட்டா²னே சுதிஅனந்தரம் படிஸந்தி⁴ம் ஜனேதீதி உபபத்திப⁴வோ ஜாதியா பச்சயோ, தஸ்மா ஜராமரணம்பி ஜாதியா பச்சயதாய படிச்சஸமுப்பாதோ³. யஸ்மா பன ‘‘ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’தி ஏத்தே²வ உபபத்திப⁴வஸ்ஸ ஜாதியா பச்சயதா ஸங்க³ஹிதா, தஸ்மா வுத்தபரியாயஸங்க³ஹதோ ச ‘‘ஜராமரணபச்சயா ஜாதீ’’தி ந வுத்தம். ஏவம் ஜராமரணஸ்ஸாபி பச்சயபா⁴வஸித்³தி⁴தோ படிச்சஸமுப்பாத³தாதி த்³வாத³ஸங்க³தா வவத்தி²தாதி வேதி³தப்³பா³. தேனாஹ ‘‘த்³வாத³ஸேவா’’திஆதி³. அயம் தாவாதி ‘‘தே³ஸனாபே⁴த³தோ’’திஆதி³னா வுத்தம் அத்த²ஸம்வண்ணனம் ஸந்தா⁴யாஹ.

அவிஜ்ஜாபச்சயாஸங்கா²ரபத³கதா²வண்ணனா

591. அயம் பனாதி இதா³னி வக்க²மானம். ‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜா து³க்கே² அஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.103) ஸுத்தந்தேஸு சதுட்டா²னிகா அவிஜ்ஜா வுத்தாதி ‘‘ஸுத்தந்தபரியாயேனா’’தி வுத்தம். நிக்கே²பகண்டே³ (த⁴. ஸ. 1106) பன ஸுத்தந்தேஸு சதூஸு டா²னேஸு கதி²தாய ஏவ அவிஜ்ஜாய அட்ட²ஸு டா²னேஸு கிச்சஜாதிதோ கதி²தத்தா தத³த்த²வண்ணனாவஸேன விபா⁴வனம் காதும் ‘‘அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேனா’’தி ஆரபி⁴த்வா ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அஹாபேத்வா விப⁴ஜிதப்³ப³ம். விப⁴ஜனஞ்ஹி அபி⁴த⁴ம்மபரியாயோ. ‘‘அட்ட²ஸு டா²னேஸு அஞ்ஞாண’’ந்தி ஆனேத்வா தம் ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஸேஸட்டா²னேஸூதி து³க்க²ஸமுத³யேஸு, புப்³ப³ந்தாதீ³ஸு ச. ஆரம்மணவஸேனாதி ஆரம்மணகரணவஸேனாபி. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ‘‘து³க்கே² அஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³கே பாடே². ஸாதி அவிஜ்ஜா. உப்பன்னாதி அஸமூஹதுப்பன்னா, பகே³வ பச்சுப்பன்னா. ‘‘படிச்சா²தே³த்வா’’தி ஏத்த² வுத்தம் படிச்சா²த³னாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யாதா²வஸரஸலக்க²ணம் படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தீ’’தி வுத்தம். ரஸிதப்³போ³ படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஸபா⁴வோ ரஸோ, அத்தனோ ரஸோ ஸரஸோ, யாதா²வோ யதா²பூ⁴தோ ஸரஸோ யாதா²வஸரஸோ, யோ ‘‘பீளனட்டோ²’’திஆதி³னா (படி. ம. 2.8) வுத்தோ து³க்க²ஸச்சப்பபே⁴தா³ ஏவ ச புப்³ப³ந்தாத³யோ, ஸோ ஏவ லக்கி²தப்³ப³த்தா யாதா²வஸரஸலக்க²ணம். தம் படிவிஜ்ஜி²தும் பச்சக்க²தோ ஜானிதும் ந தே³தி.

தது³ப⁴யந்தி புப்³ப³ந்தஞ்சேவ அபரந்தஞ்ச அதீதம், அனாக³தஞ்ச க²ந்த⁴பஞ்சகம். புப்³ப³ந்தாபரந்தபா⁴க³வந்ததாய வா பச்சுப்பன்னத்³த⁴பூ⁴தோ மஜ்ஜ²ந்தோ புப்³ப³ந்தாபரந்தோ. அயம் அவிஜ்ஜா இமே ஸங்கா²ராதி இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மேஸு பச்சக்க²தோ ஜானனாகாரத³ஸ்ஸனம். ஏத்தா²தி ஏதேஸு து³க்கா²தீ³ஸு. யதி³பி அவிஜ்ஜா து³க்கா²தீ³ஸு ஆரம்மணகரணவஸேனபி பவத்ததி, யதா² பன நிரோத⁴மக்³கே³ ஆரம்மணம் காதும் அஸக்கோந்தீ தே ஜானிதுகாமஸ்ஸ தப்படிச்சா²த³னவஸேன, அனிரோத⁴மக்³கே³ஸு நிரோத⁴மக்³க³க்³க³ஹணகாரணபா⁴வேன ச பவத்தமானா தே யாதா²வதோ படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தி, ஏவம் து³க்கா²தீ³ஸுபீதி வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘படிச்சா²த³னவஸேனேவ இதா⁴தி⁴ப்பேதா’’தி. து³க்கா²தி³விஸயோ அந்த⁴தமகரோ, லோபா⁴தீ³னஞ்ச அந்த⁴தமகரானம் பச்சயபூ⁴தோ அத³ஸ்ஸனாகாரோ அஞ்ஞாணம்.

592. புஞ்ஞாத³யோதி புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராத³யோ. தத்த² புனாதி அத்தனோ ஸந்தானம் அபுஞ்ஞப²லதோ, து³க்க²ஸம்கிலேஸதோ ச ஸோதே⁴தீதி புஞ்ஞம். ஹிதஸுக²ஜ்ஜா²ஸயேன புஞ்ஞம் கரோதீதி தன்னிப்பா²த³னேன காரகஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயம் பூரேதி, புஜ்ஜப⁴வம் நிப்³ப³த்தேதீதி வா புஞ்ஞம். இதி பூரகோ, புஜ்ஜனிப்³ப³த்தகோ ச நிருத்தினயேன புஞ்ஞந்தி வேதி³தப்³போ³. புஞ்ஞஞ்ச ஸோ அத்தனோ ப²லஸ்ஸ அபி⁴ஸங்க²ரணட்டே²ன அபி⁴ஸங்கா²ரோ சாதி புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ. புஞ்ஞபடிபக்க²தோ அபுஞ்ஞந்தி வுத்தவிபரியாயேன அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ வேதி³தப்³போ³. ஸமாதி⁴பச்சனீகானம் அதிதூ³ரதாய ந இஞ்ஜதி, அனிஞ்ஜஞ்ச ப⁴வம் அபி⁴ஸங்க²ரோதீதி ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ. காயேன பவத்திதோ, காயதோ வா பவத்தோ, காயஸ்ஸ வா ஸங்கா²ரோதி காயஸங்கா²ரோ. வசீசித்தஸங்கா²ரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. தத்த² பட²மத்திகோ பரிவீமம்ஸனஸுத்தாதி³வஸேன க³ஹிதோ. தத்த² ஹி ‘‘புஞ்ஞம் சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, புஞ்ஞூபக³ம் ஹோதி விஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.51) ஆக³தம். து³தியத்திகோ விப⁴ங்க³ஸுத்தவஸேன. தத்த² ஹி ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா. கதமே தயோ? காயஸங்கா²ரோ வசீஸங்கா²ரோ சித்தஸங்கா²ரோ’’தி (ஸம். நி. 2.28) வுத்தம்.

வித்தா²ரதோ பனாதிஆதி³ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம் ஸரூபதோ, பபே⁴த³தோ ச விபா⁴வனம். பா⁴வனாவஸேனேவ பவத்தா, ந தா³னஸீலவஸேனாதி தத்த² லப்³ப⁴மானம் புஞ்ஞகிரியவத்து²ம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவஞ்ச கத்வா அரூபாவசரசேதனாபி ‘‘பா⁴வனாவஸேனேவ பவத்தா’’தி வுத்தா. யே பன ‘‘பா⁴வனாவஸேனேவா’’தி அவதா⁴ரணேன அபி⁴ஞ்ஞாசேதனம் நிவத்தேதீதி வத³ந்தி, தத³யுத்தம் தாஸம்பி அவிஜ்ஜாபச்சயதாய விய புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரபா⁴வஸ்ஸ ச இச்சி²தத்தா. அஞ்ஞதா² அபி⁴ஞ்ஞாசித்துப்பாத³ஸ்ஸ புஞ்ஞகிரியவத்தூ²ஸு அஸங்க³ஹோ ஏவ ஸியா, ந ச யுத்தம் ‘‘குஸலஞ்ச புஞ்ஞகிரியவத்து²ஞ்ச ந ஹோதீ’’தி. பாணாதிபாதாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ந தத³வஸிட்ட²அகுஸலகம்மபதா²னம்யேவ க³ஹணம், அத² கோ² அனவஸேஸஅகுஸலகம்மஸ்ஸாபி க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

இதரேஸு பனாதி காயஸங்கா²ராதீ³ஸு. புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராத³யோ பவத்தமானா இமேஹி த்³வாரேஹி பவத்தந்தீதி த்³வாரதோ பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம். ‘‘ஸமவீஸதி சேதனா’’தி கஸ்மா வுத்தம், யதி³ காயவசீவிஞ்ஞத்தியோ ஸமுட்டா²பேந்தியோ குஸலாகுஸலசேதனா காயஸங்கா²ரோ, வசீஸங்கா²ரோதி ச வுச்சந்தி, ஏவம் ஸந்தே அபி⁴ஞ்ஞாசேதனாயபி குஸலாய ததா² பவத்தாய வசீஸங்கா²ரபா⁴வோ வத்தப்³போ³தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாசேதனா’’திஆதி³. ஏத்தா²தி காயவசீஸங்கா²ரக்³க³ஹணே, காயவசீஸஞ்சேதனாக்³க³ஹணே வா. ந க³ஹிதாதி அட்ட²கதா²யம் ந க³ஹிதா ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாசேதனா விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ந ஹோதீ’’தி. கஸ்மா பன ந ஹோதி, நனு ஸாபி குஸலா, விபாகத⁴ம்மா சாதி? ஸச்சமேதம், அனுபச்சி²ன்னதண்ஹாவிஜ்ஜமானே பன ஸந்தானே ஸப்³யாபாரப்பவத்தியா தஸ்ஸா குஸலதா, விபாகத⁴ம்மதா ச வுத்தா, ந விபாகுப்பாத³னேன. ஸா பன விபாகம் உப்பாதே³ந்தீ ரூபாவசரமேவ உப்பாதே³ய்ய. ந ஹி அஞ்ஞபூ⁴மிகம் கம்மம் அஞ்ஞபூ⁴மிகம் விபாகம் உப்பாதே³தீதி. அத்தனா ஸதி³ஸாரம்மணம் திட்டா²னிகமேவ ச உப்பாதே³ய்ய சித்துப்பாத³கண்டே³ ரூபாவசரவிபாகஸ்ஸ கம்மஸதி³ஸாரம்மணஸ்ஸேவ வுத்தத்தா. ந ச ரூபாவசரவிபாகோ பரித்தாதி³ஆரம்மணோ அத்தி², அபி⁴ஞ்ஞாசேதனா ச பரித்தாதி³ஆரம்மணாவ ஹோதி. தஸ்மா விபாகம் ந உப்பாதே³தீதி விஞ்ஞாயதி. கஸிணேஸு ச உப்பாதி³தஸ்ஸ சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஆனிஸம்ஸபூ⁴தா அபி⁴ஞ்ஞா. யதா²ஹ ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே’’திஆதி³ (தீ³. நி. 1.244-245; ம. நி. 1.384-386, 431-433; பாரா. 12). தஸ்மா ஸமாதி⁴ப²லஸதி³ஸா ஸா, ந ச ப²லம் தே³தி. தா³னஸீலானிஸம்ஸபூ⁴தோ தஸ்மிம் ப⁴வே பச்சயலாபோ⁴ வியாதி ஸாபி விபாகம் ந உப்பாதே³தீதி.

‘‘யதா² ச அபி⁴ஞ்ஞாசேதனா, ஏவம் உத்³த⁴ச்சசேதனாபி ந ஹோதீ’’தி இத³ம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தத⁴ம்மே விஸும் உத்³த⁴ரித்வா ‘‘தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 725) வுத்தத்தா விசாரேதப்³ப³ம். ஸா பன விசாரணா ஹேட்டா² க²ந்த⁴னித்³தே³ஸவண்ணனாயம் அகுஸலகதா²யம் விசாரிதா ஏவாதி தத்த² விசாரிதனயேனேவ வேதி³தப்³பா³. அபிசேத்த² யதே³கே விப⁴ஜ்ஜ வத³ந்தி, த³ஸ்ஸனபா⁴வனானம் அபா⁴வேபி யேஸம் புது²ஜ்ஜனானம், ஸேக்கா²னஞ்ச த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி ப⁴விதப்³ப³ம், தேஸம் தது³ப்பத்திகாலே தேஹி பஹாதும் ஸக்குணேய்யா அகுஸலா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³, பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தி ச வுச்சந்தி. புது²ஜ்ஜனானம் பன பா⁴வனாய அபா⁴வா பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³சிந்தா நத்தி². தேன தேஸம் பவத்தமானா த³ஸ்ஸனேன பஹாதும் அஸக்குணேய்யாபி பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தி ந வுச்சந்தி. யதி³ வுச்சேய்யும், த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³பா³ பா⁴வனாயபஹாதப்³பா³னம் கேஸஞ்சி கேனசி கதா³சி ஆரம்மணஆரம்மணாதி⁴பதிஉபனிஸ்ஸயபச்சயேஹி பச்சயோ ப⁴வேய்யும்? ந ச பட்டா²னே த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³பா³ பா⁴வனாயபஹாதப்³பா³னம் கேனசி பச்சயேன பச்சயோதி வுத்தா. ஸேக்கா²னம் பன விஜ்ஜமானா பா⁴வனாய பஹாதும் ஸக்குணேய்யாதி பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³. தேனேவ ஸேக்கா²னம் த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³, சத்தத்தா வந்தத்தா முத்தத்தா பஹீனத்தா படினிஸ்ஸட்ட²த்தா உக்கே²டிதத்தா ஸமுக்கே²டிதத்தா அஸ்ஸாதி³தப்³பா³, அபி⁴னந்தி³தப்³பா³ ச ந ஹோந்தி. பஹீனதாய ஏவ ஸோமனஸ்ஸஹேதுபூ⁴தா, அவிக்கே²பஹேதுபூ⁴தா ச ந தோ³மனஸ்ஸம், உத்³த⁴ச்சஞ்ச உப்பாதே³ந்தீதி ந தே தேஸம் ஆரம்மணஆரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வம், பகதூபனிஸ்ஸயபா⁴வஞ்ச க³ச்ச²ந்தி. ந ஹி பஹீனே உபனிஸ்ஸாய அரியோ ராகா³தி³கிலேஸே உப்பாதே³தி.

வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கே³ன யே கிலேஸா பஹீனா, தே கிலேஸே ந புனேதி ந பச்சேதி ந பச்சாக³ச்ச²தி…பே… அரஹத்தமக்³கே³ன…பே… பச்சாக³ச்ச²தீ’’தி (மஹானி. 80; சூளனி. மேத்தகூ³மாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 27). ந ச புது²ஜ்ஜனானம் த³ஸ்ஸனேன பஹாதும் ஸக்குணேய்யா, இதரேஸம் ந கேனசி பச்சயேன பச்சயோ ஹோந்தீதி ந ஸக்கா வத்தும் ‘‘தி³ட்டி²ம் அஸ்ஸாதே³தி அபி⁴னந்த³தி, தம் ஆரப்³ப⁴ ராகோ³ உப்பஜ்ஜதி, தி³ட்டி², விசிகிச்சா², உத்³த⁴ச்சம் உப்பஜ்ஜதி. விசிகிச்ச²ம் ஆரப்³ப⁴ விசிகிச்சா², தி³ட்டி², உத்³த⁴ச்சம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி (பட்டா². 1.1.407) தி³ட்டி²விசிகிச்சா²னம் உத்³த⁴ச்சாரம்மணபச்சயபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா. ஏத்த² ஹி உத்³த⁴ச்சந்தி உத்³த⁴ச்சஸஹக³தசித்துப்பாத³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா அதி⁴பதிபச்சயனித்³தே³ஸே ‘‘தி³ட்டி²ம் க³ரும் கத்வா அஸ்ஸாதே³தி அபி⁴னந்த³தி, தம் க³ரும் கத்வா ராகோ³ உப்பஜ்ஜதி, தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதீ’’தி (பட்டா². 1.1.415) ஏத்தகமேவ வுத்தம், ந வுத்தம் ‘‘உத்³த⁴ச்சம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி. தஸ்மா த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி பஹாதப்³பா³னம் அதீதாதி³பா⁴வேன ந வத்தப்³ப³த்தேபி யாதி³ஸானம் தாஹி அனுப்பத்தித⁴ம்மதா ஆபாதே³தப்³பா³, தேஸு புது²ஜ்ஜனேஸு வத்தமானா த³ஸ்ஸனம் அபேக்கி²த்வா தேன பஹாதும் ஸக்குணேய்யா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³, ஸேக்கே²ஸு வத்தமானா பா⁴வனம் அபேக்கி²த்வா தாய பஹாதும் ஸக்குணேய்யா பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³.

தேஸு பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³ ஸஹாயவிரஹா விபாகம் ந ஜனயந்தீதி பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³சேதனாய நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வோ ந வுத்தோ, அபேக்கி²தப்³ப³த³ஸ்ஸனபா⁴வனாரஹிதானம் பன புது²ஜ்ஜனேஸு உப்பஜ்ஜமானானம் ஸகப⁴ண்டே³ ச²ந்த³ராகா³தீ³னம், உத்³த⁴ச்சஸஹக³தசித்துப்பாத³ஸ்ஸ ச ஸம்யோஜனத்தயததே³கட்ட²கிலேஸானம் அனுபச்சி²ன்னதாய அபரிக்கீ²ணஸஹாயானம் விபாகுப்பாத³னம் ந ஸக்கா படிஸேதி⁴துந்தி உத்³த⁴ச்சஸஹக³தத⁴ம்மானம் விபாகோ விப⁴ங்கே³ வுத்தோ. யதி³ ஏவம், அபேக்கி²தப்³ப³த³ஸ்ஸனபா⁴வனாரஹிதானம் அகுஸலானம் நேவத³ஸ்ஸனேன-நபா⁴வனாயபஹாதப்³ப³தாய நவத்தப்³ப³தா ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, அப்பஹாதப்³பா³னம் ‘‘நேவத³ஸ்ஸனேன-நபா⁴வனாய பஹாதப்³பா³’’தி (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 9) வுத்தத்தா, அப்பஹாதப்³ப³விருத்³த⁴ஸபா⁴வத்தா ச அகுஸலானம்.

ஏவம்பி தே இமஸ்மிம் திகே ‘‘நவத்தப்³பா³’’தி வத்தப்³பா³ ஆபஜ்ஜந்தீதி? நாபஜ்ஜந்தி, சித்துப்பாத³கண்டே³ த³ஸ்ஸிதானம் த்³வாத³ஸஅகுஸலசித்துப்பாதா³னம் த்³வீஹி பதே³ஹி ஸங்க³ஹிதத்தா. யதா² ஹி த⁴ம்மவஸேன ஸப்³பே³ ஸங்க²தத⁴ம்மா ஸங்க³ஹிதாதி உப்பன்னத்திகே காலவஸேன அஸங்க³ஹிதாபி அதீதா ‘‘நவத்தப்³பா³’’தி ந வுத்தா சித்துப்பாத³ரூபபா⁴வேன க³ஹிதேஸு நவத்தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வா, ஏவமிதா⁴பி சித்துப்பாத³பா⁴வேன க³ஹிதேஸு நவத்தப்³ப³ஸ்ஸ அஸங்க³ஹிதஸ்ஸ அபா⁴வா நவத்தப்³ப³தா நவுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. யத்த² ஹி சித்துப்பாதோ³ கோசி நியோக³தோ நவத்தப்³போ³ அத்தி², தத்த² தேஸம் சதுத்தோ² கோட்டா²ஸோ அத்தீ²தி யதா²வுத்தபதே³ஸு விய தத்தா²பி பி⁴ந்தி³த்வா ப⁴ஜாபேதப்³ப³சித்துப்பாதே³ பி⁴ந்தி³த்வா ப⁴ஜாபேதி ‘‘ஸியா நவத்தப்³பா³ பரித்தாரம்மணா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1422). தத³பா⁴வா உப்பன்னத்திகே, இத⁴ ச ததா² ந வுத்தா.

அத² வா யதா² ஸப்படிகே⁴ஹி ஸமானஸபா⁴வத்தா ரூபதா⁴துயம் தயோ மஹாபூ⁴தா ஸப்படிகா⁴தி வுத்தா. யதா²ஹ ‘‘அஸஞ்ஞஸத்தானம் அனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ம் ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்ச த்³வே மஹாபூ⁴தா, த்³வே மஹாபூ⁴தே படிச்ச ஏகம் மஹாபூ⁴த’’ந்தி, ஏவம் புது²ஜ்ஜனானம் பவத்தமானா பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஸமானஸபா⁴வா பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தி வுச்சேய்யுந்தி? நத்தி² நவத்தப்³ப³தாபஸங்கோ³. ஏவஞ்ச ஸதி புது²ஜ்ஜனானம் பவத்தமானாபி பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³ ஸகப⁴ண்டே³ ச²ந்த³ராகா³த³யோ பரப⁴ண்டே³ ச²ந்த³ராகா³தீ³னம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ, ராகோ³ ச ராக³தி³ட்டீ²னம் அதி⁴பதிபச்சயோதி அயமத்தோ² லத்³தோ⁴ ஹோதி. யதா² பன அபோ²ட்ட²ப்³ப³த்தா ரூபதா⁴துயம் தயோ மஹாபூ⁴தா ந பரமத்த²தோ ஸப்படிகா⁴, ஏவம் அபேக்கி²தப்³ப³பா⁴வனாரஹிதா புது²ஜ்ஜனேஸு வத்தமானா ஸகப⁴ண்டே³ ச²ந்த³ராகா³த³யோ ந பரமத்த²தோ பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தி பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³னம் நானாக்க²ணிககம்மபச்சயதா ந வுத்தா. ந ச த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³பா³ பா⁴வனாயபஹாதப்³பா³னம் கேனசி பச்சயேன பச்சயோதி வுத்தா. யே ஹி த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³பச்சயா கிலேஸா, ந தே த³ஸ்ஸனதோ உத்³த⁴ம் பவத்தந்தி. த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³பச்சயஸ்ஸபி பன உத்³த⁴ச்சஸஹக³தஸ்ஸ ஸஹாயவேகல்லமத்தமேவ த³ஸ்ஸனேன கதம், ந தஸ்ஸ கோசி பா⁴வோ த³ஸ்ஸனேன அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதி³தோதி தஸ்ஸ ஏகந்தபா⁴வனாயபஹாதப்³ப³தா வுத்தா. தஸ்மா தஸ்ஸ தாதி³ஸஸ்ஸேவ ஸதி ஸஹாயே விபாகுப்பாத³னவசனம், அஸதி ச விபாகானுப்பாத³னவசனம் ந விருஜ்ஜ²தீதி.

தயித³ம் ஸப்³ப³ம் தேஸம் ஆசரியானம் அஹோபுரிஸிகாமத்தந்தி அபரே. கஸ்மா? உத்³த⁴ச்சஸஹக³தஸ்ஸ ஏகந்தேன பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³த்தா. ஏவஞ்ஹி வுத்தம் ப⁴க³வதா ‘‘கதமே த⁴ம்மா பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³? உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ சித்துப்பாதோ³’’தி (த⁴. ஸ. 1406). யதி³ ஹி தம் இச்சி²தம் ஸியா, யதா² அதீதாரம்மணத்திகே ‘‘நியோகா³ அனாக³தாரம்மணா நத்தீ²’’தி (த⁴. ஸ. 1433) வத்வா விப⁴ஜ்ஜ வுத்தம், ஏவமிதா⁴பி ‘‘நியோகா³ பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³ நத்தீ²’’தி வத்வா ‘‘உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ ஸியா பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³, ஸியா ந வத்தப்³போ³’’தி வதே³ய்ய. யா ச தம் ஸமத்தே²ந்தேன ‘‘யதி³ வுச்சேய்யு’’ந்திஆதி³னா யுத்தி வுத்தா, ஸாபி அயுத்தி. கஸ்மா? யஸ்மா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³ரம்மணானம் ராக³தி³ட்டி²விசிகிச்சா²உத்³த⁴ச்சானம் த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³பா⁴வோ ஏவ இச்சி²தோதி. யம் பன உத்³த⁴ச்சக்³க³ஹணேன பாளியம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ சித்துப்பாதோ³ வுத்தோதி வத்வா தம் ஸாதே⁴தும் அதி⁴பதிபச்சயனித்³தே³ஸே உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ அனுத்³த⁴ரணம் நிப³ந்த⁴னம் வுத்தம், தம்பி அனிப³ந்த⁴னம் பட்டா²னே ஸாவஸேஸபாட²த³ஸ்ஸனதோ. ததா² ஹி ‘‘அதீதோ த⁴ம்மோ பச்சுப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ, அனாக³தோ த⁴ம்மோ பச்சுப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 2.18.2) ஏதேஸம் விப⁴ங்கே³ சேதோபரியஞாணக்³க³ஹணம் கத்வா ‘‘பச்சுப்பன்னோ த⁴ம்மோ பச்சுப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி ஏதஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ லப்³ப⁴மானம்பி ந உத்³த⁴டம்.

பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ விபாகதா³னம் பதி த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ ஸஹாயபா⁴வூபக³மனம் விசாரேதப்³ப³ம். கிம் அவிஜ்ஜாதி³ விய தா³னஸீலாதீ³னம் உப்பத்தியாயேவ விபாகதா³னஸாமத்தி²யா டா²னவஸேன த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³ப³ம் பா⁴வனாயபஹாதப்³ப³ஸ்ஸ ஸஹாயபா⁴வம் உபக³ச்ச²தி, உதா³ஹு கிலேஸா விய கம்மஸ்ஸ படிஸந்தி⁴தா³னம் பதீதி? கிஞ்சேத்த² – யதி³ தாவ புரிமோ பக்கோ² பஹீனத³ஸ்ஸனப்பஹாதப்³ப³த்தா ஸேக்க²ஸந்தானே பவத்தினோ பா⁴வனாபஹாதப்³ப³ஸ்ஸ கிரியபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதி பஹீனாவிஜ்ஜாதண்ஹாமானே ஸந்தானே பவத்ததா³னாதி³ விய. அத² து³தியோ, தஸ்ஸாபி த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³ப³தா ஆபஜ்ஜதி அபாயக³மனீயஸபா⁴வானதிவத்தனதோ, தஸ்மா ஹேட்டா² விசாரிதனயேனேவ உத்³த⁴ச்சஸஹக³தஸ்ஸ விபாகதா³னம் பதி பாளியா, அட்ட²கதா²ய ச அவிருஜ்ஜ²னவஸேனேத்த² அத்த²வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

ஸாபீதி உத்³த⁴ச்சசேதனாபி. விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயபா⁴வேதி ஸம்புண்ணஸ்ஸ விபாகவிஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயபா⁴வே. யதி³ அபனேதப்³பா³, கஸ்மா ‘‘ஸமவீஸதி சேதனா’’தி வுத்தந்தி தஸ்ஸ காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா பன ஸப்³பா³பேதா ஹோந்தீ’’தி. அபி⁴ஞ்ஞாசேதனாயபி பச்சயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. யதி³ ஏவம் அபி⁴ஞ்ஞாசேதனாய ஸஹ ஏகவீஸதீதி வத்தப்³ப³ம், ந, ததா² அவசனஸ்ஸ வுத்தகாரணத்தா. தம் பன இதராவசனஸ்ஸாபி காரணந்தி ஸமானரூபாய ஏகிஸ்ஸா அவசனே யம் காரணம் அபேக்கி²த்வா ஏகா ந வுத்தா, தேன காரணேன வுத்தாயபி அவத்தப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதி. அயம் திகோதி காயஸங்கா²ரத்திகோ. புரிமத்திகந்தி புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரத்திகம். பவிஸதீதி கத²ம் பவிஸதி. புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ஹி அட்ட²காமாவசரசேதனாபபே⁴தோ³ காயது³ச்சரிததோ விரமந்தஸ்ஸ ஸியா காயஸங்கா²ரோ, வசீது³ச்சரிததோ விரமந்தஸ்ஸ ஸியா வசீஸங்கா²ரோ, மனோத்³வாரே பன உப்பன்னா தேரஸபி சேதனா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ச ஹோதி சித்தஸங்கா²ரோ ச. அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோபி காயது³ச்சரிதவஸேன பவத்தியம் ஸியா காயஸங்கா²ரோ, வசீது³ச்சரிதவஸேன பவத்தியம் ஸியா வசீஸங்கா²ரோ, த்³வே த்³வாரானி முஞ்சித்வா மனோத்³வாரே பவத்தியம் ஸியா சித்தஸங்கா²ரோ, ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ சாதி ஏவம் து³தியத்திகோ புரிமத்திகமேவ பவிஸதி. தேன வுத்தம் ‘‘அத்த²தோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம்யேவ வஸேன அவிஜ்ஜாய பச்சயபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³’’தி.

593. அவிஜ்ஜாபா⁴வே பா⁴வதோதி அவிஜ்ஜாய அத்தி²பா⁴வே ஸங்கா²ரானம் பா⁴வதோ. ந ஹி அவிஜ்ஜாய அஸதி கதா³சி ஸங்கா²ரா ஸம்ப⁴வந்தி. இதா³னி தம் அவிஜ்ஜாய பா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஞ்ஞாணம் அப்பஹீனம் ஹோதீ’’தி ஆஹ. தேன மக்³கே³ன அனிரோதோ⁴ இத⁴ அவிஜ்ஜாய அத்தி²பா⁴வோ, ந த⁴ரமானதா ஏவாதி த³ஸ்ஸேதி. ஸ்வாயமத்தோ² ஹேட்டா² விபா⁴விதோயேவ. ‘‘அவிஜ்ஜாஸங்கா²த’’ந்தி ச இமினா ஞாணாபா⁴வாதி³ம் நிவத்தேதி. அயஞ்ஹி அ-காரோ ‘‘அஹேதுகா த⁴ம்மா (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 2) அபி⁴க்கு²கோ ஆவாஸோ’’திஆதீ³ஸு (சூளவ. 76) தம்யோக³னிவத்தியம் தி³ஸ்ஸதி. அபா⁴வோ ஹேத்த² தீ³பிதோ. ‘‘அப்பச்சயா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 7) தம்ஸம்ப³ந்தி⁴தானிவத்தியம். பச்சயுப்பன்னஞ்ஹி பச்சயஸம்ப³ந்தீ⁴தி அப்பச்சயுப்பன்னத்தாதி தம்ஸம்ப³ந்தி⁴தா ஏத்த² ஜோதீயதி. ‘‘அனித³ஸ்ஸனா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 9) தம்ஸபா⁴வனிவத்தியம். நித³ஸ்ஸனஞ்ஹி த³ட்ட²ப்³ப³தா. அத² சக்கு²விஞ்ஞாணம் நித³ஸ்ஸனம் ந பஸ்ஸதீதி தக்³க³ஹேதப்³ப³தானிவத்தியம். ததா² ‘‘அனாஸவா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 15). ‘‘அப்படிகா⁴ த⁴ம்மா (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 10), அனாரம்மணா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 55) தம்கிச்சனிவத்தியம். ‘‘அரூபினோ த⁴ம்மா (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 11), அசேதஸிகா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 57) தப்³பா⁴வனிவத்தியம். தத³ஞ்ஞதா² ஹி ஏத்த² பகாஸீயதி. ‘‘அமனுஸ்ஸோ’’தி (தீ³. நி. 2.321) தப்³பா⁴வமத்தனிவத்தியம். மனுஸ்ஸத்தமத்தம் நத்தி², அஞ்ஞம் ஸமானந்தி ஸதி³ஸதா ஹேத்த² ஸூசீயதி. ‘‘அஸ்ஸமணோ ஸமணபடிஞ்ஞோ (அ. நி. 3.13, 27; பு. ப. 91, 124), அபுத்தோ’’தி ததா² ஸம்பா⁴வனீயகு³ணனிவத்தியம். க³ரஹா ஹி ஏத்த² ஞாயதி. ‘‘கச்சி போ⁴தோ அனாமயம் (ஜா. 1.15.146; 2.20.129), அனுத³ரா கஞ்ஞா’’தி தத³னப்பபா⁴வனிவத்தியம். ‘‘அனுப்பன்னா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 17) தம்ஸதி³ஸபா⁴வனிவத்தியம். அதீதானஞ்ஹி உப்பன்னபுப்³ப³த்தா, உப்பாதி³த⁴ம்மானஞ்ச பச்சயேகதே³ஸனிப்³ப³த்தியா ஆரத்³து⁴ப்பாத³பா⁴வா, காலவினிமுத்தஸ்ஸ ச விஜ்ஜமானத்தா உப்பன்னானுகூலதா, பகே³வ பச்சுப்பன்னானந்தி தப்³பி³து⁴ரபா⁴வோ ஏத்த² விஞ்ஞாயதி. ‘‘அஸேக்கா² த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 11) தத³பரியோஸானனிவத்தியம். தன்னிட்டா²னஞ்ஹேத்த² பகாஸீயதி. இமேஸம் பன அத்தா²னம் அஸம்ப⁴வதோ பாரிஸேஸேன யதா² குஸலபடிபக்கா² த⁴ம்மா அகுஸலா, ஏவம் விஜ்ஜாபடிபக்கா² அவிஜ்ஜாதி கத்வா ஞாணபடிபக்கோ² த⁴ம்மோ அஞ்ஞாணந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸுக²ஸஞ்ஞாய க³ஹேத்வா து³க்க²து³க்க²விபரிணாமது³க்க²ஸங்கா²ரது³க்க²தாஹி விஞ்ஞூஹி து³க்க²ந்த்வேவ க³ஹேதப்³ப³ம் ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸுக²ந்தி ஸஞ்ஞாய அபி⁴னிவிஸித்வா, ஏதேன தத்த² தண்ஹாபவத்திம் த³ஸ்ஸேதி. ஆரப⁴தீதி நிப்³ப³த்தேதி. தண்ஹாபரிக்கா²ரேதி தண்ஹாய ‘‘ஸுக²ம் ஸுப⁴’’ந்திஆதி³னா ஸங்க²தே பரிக்க²தே, அலங்கதேதி அத்தோ². தண்ஹா ஹி து³க்க²ஸ்ஸ ஸமுத³யோதி அஜானந்தோ பா³லோ ‘‘அஹோ வதாஹம் காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா க²த்தியமஹாஸாலானம் ஸஹப்³யதம் உபபஜ்ஜேய்ய’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.442) பரிதஸ்ஸந்தோ காயஸங்கா²ரே பரிக்க²ரோதி. தண்ஹாபரிக்கா²ரேதி வா தண்ஹாய பரிவாரபூ⁴தே. தண்ஹாவத்து²ம் ஹி சக்கா²தி³ம், ரூபாதி³ஞ்ச அபி⁴ஸங்க²ரித்வா தம்ஸமங்கீ³னம் தே³ந்தா ஸங்க²ரா தண்ஹாய உபனேந்தா தஸ்ஸா பரிவாரா விய ஹோந்தீதி. க³திவிஸேஸே ப்³ரஹ்மலோகாதி³கே. அனேகஸதபஸுப³த்³த⁴பி⁴ம்ஸனோ வாஜபேய்யாதி³கோ யஞ்ஞோ. அமரணத்தா²தி க³ஹிதா து³க்கரகிரியா அமரதபோ. அமரோ வா தே³வோ வா ப⁴வேய்யம், தே³வஞ்ஞதரோ வாதி பவத்திதா வதசரியா அமரதபோ. து³க்க²த்தா வா மரோ மாரகோ தபோ அமரதபோ. தி³ட்டே² அதி³ட்ட²ஸத்³தோ³ விய மரே அமரஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³.

ஜாதிஆதி³பபாதது³க்க²ஜனனதோ மருப்பபாதஸதி³ஸதா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வுத்தா. ‘‘மஹாபரிளாஹஜனிக’’ந்தி இமினா அனுத³ஹனட்டே²ன திணுக்காஸதி³ஸதம் புஞ்ஞப²லஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. அப்பஸ்ஸாத³தஞ்சாதி ச-ஸத்³தே³ன அதி⁴குட்டனவினிவிஜ்ஜ²னஅங்க³பச்சங்க³பலிப⁴ஞ்ஜனாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தப்பச்சயந்தி தஸ்ஸ விபரிணாமது³க்க²ஸபா⁴வஸ்ஸ ஸுக³திப²லஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தம். ரமணீயபா⁴வேன ச அஸ்ஸாத³பா⁴வேன ச க³ய்ஹமானம் புஞ்ஞப²லம் தீ³பஸிகா²மது⁴லித்தஸத்த²தா⁴ராஸதி³ஸம். தத³த்தோ² ச புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ தம்னிபாதலேஹனஸதி³ஸோ வுத்தோ. ‘‘ஸுகோ² இமிஸ்ஸா பரிப்³பா³ஜிகாய தருணாய முது³காய லோமஸாய பா³ஹாய ஸம்ப²ஸ்ஸோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.469) ஸுக²ஸஞ்ஞாய அஸுப⁴பா⁴வஸ்ஸ அஸல்லக்க²ணேனேவ ஏகச்சகாமபரிபோ⁴கோ³தி பா³லோ விய கூ³த²கீளனம், கிலேஸாபி⁴பூ⁴ததாய கோதா⁴ரதிஅபி⁴பூ⁴தோ அஸவஸோ மரிதுகாமோ விய விஸகா²த³னம் ஸம்பதி கிரியாக²ணே, ஆயதிம் ப²லக்க²ணே ச ஜிகு³ச்ச²னீயம், து³க்க²ஞ்ச அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம் ஆரப⁴தி. லோப⁴ஸஹக³தஸ்ஸ வா கூ³த²கீளனஸதி³ஸதா, தோ³ஸஸஹக³தஸ்ஸ விஸகா²த³னஸதி³ஸதா யோஜேதப்³பா³. ஸப⁴யஸ்ஸாபி பிஸாசனக³ரஸ்ஸ காமகு³ணஸமித்³தி⁴யா ஸுக²விபல்லாஸஹேதுபா⁴வோ விய ஆருப்பவிபாகானம் நிரந்தரதாய, அனுபலக்கி²யமானஉப்பாத³வயானம் தீ³க⁴ஸந்தானதாய அக³ய்ஹமானவிபரிணாமானம் ஸங்கா²ரவிபரிணாமது³க்க²பூ⁴தானம்பி நிச்சாதி³விபல்லாஸஹேதுபா⁴வோதி, தேஸம் பிஸாசனக³ரஸதி³ஸதா, தத³பி⁴முக²க³மனஸதி³ஸதா ச ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ யோஜேதப்³பா³.

அவிஜ்ஜாபா⁴வதோவ ஸங்கா²ரபா⁴வோ, ந அபா⁴வதோதி ஸங்கா²ரானம் அவிஜ்ஜாபச்சயபா⁴வே ஸங்கே²பேன அன்வயதோ, ப்³யதிரேகதோ ச வுத்தமத்த²ம் ஸுத்தேன ஸமத்தே²தும் ‘‘வுத்தம்பி சேத’’ந்திஆதி³னா ஸுத்தபத³ம் ஆப⁴தம். தத்த² அவித்³வாதி அவித்³த³ஸு. அவிஜ்ஜாக³தோதி அவிஜ்ஜாய ஸமன்னாக³தோ, அப்பஹீனாவிஜ்ஜோதி அதி⁴ப்பாயோ.

பட்டா²னபச்சயகதா²வண்ணனா

594. தாவாதி வத்தப்³ப³ந்தராபேக்கோ² நிபாதோ, தேன ‘‘அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ’’தி இத³ம் தாவ ஸித்³த⁴ம், இத³ம் பன அபரம் வத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘இத³ம் பன வத்தப்³ப³’’ந்தி யமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், தம் த³ஸ்ஸேதும் பச்சயத⁴ம்மா நாம யேஸம் பச்சயா ஹோந்தி, யதா² வா பச்சயா ஹோந்தி, தது³ப⁴யேஸம் ப³ஹுபா⁴வதோ அனேகதா⁴வ பச்சயா ஹோந்தீதி அவிஜ்ஜாயபி தம் ஆஸங்கந்தோ புச்சி² ‘‘கதமேஸம் ஸங்கா²ரானம் கத²ம் பச்சயோ ஹோதீ’’தி, புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராத³யோ ப³ஹூ ஸங்கா²ரா வுத்தா. அவிஜ்ஜா ச தேஸம் பச்சயோ ஹோதி, ந ஸப்³பே³ஸம் ஏகதா⁴வ ஹோதி, தஸ்மா இமேஸம் ஸங்கா²ரானம் ஏவம் பச்சயோ ஹோதீதி இத³ம் வத்தப்³ப³ந்தி அத்தோ². தத்ராதி தஸ்மிம் பச்சயபா⁴வே. யதி³பி ‘‘கதமேஸம் ஸங்கா²ரான’’ந்திஆதி³னா அஸாதா⁴ரணதோ புச்சா² ஆரத்³தா⁴, ஏகதே³ஸேன பன ஸமுதா³யோபலக்க²ணமேதந்தி த்³வாத³ஸன்னம் படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னம் யதா²ஸகம் பச்சயுப்பன்னானம் பச்சயபா⁴வோ வத்தப்³போ³தி தம் த³ஸ்ஸேதும், அவிஜ்ஜாய வா பச்சயபா⁴வே புச்சி²தே தப்பஸங்கே³ன ஸப்³பே³ஸம்பி பச்சயத⁴ம்மானம் பச்சயபா⁴வம் விஸஜ்ஜேதுகாமோ பச்சயே தாவ பாளினயேனேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ப⁴க³வதா ஹீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² ச ப⁴க³வதா சதுவீஸதி பச்சயா வுத்தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேஸம் வஸேன அவிஜ்ஜாதீ³னம் பச்சயபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ.

‘‘ஹேது ச ஸோ பச்சயோ சா’’தி இமினா வசனேன ஹேதுனோ, அதி⁴பதிபச்சயாதி³பூ⁴தஸ்ஸ ச க³ஹணம் ஸியாதி தம் நிவாரேந்தோ ஆஹ ‘‘ஹேது ஹுத்வா பச்சயோ’’தி. ஏவம்பி ஸோ ஏவ தோ³ஸோ ஆபஜ்ஜதீதி புன ஆஹ ‘‘ஹேதுபா⁴வேன பச்சயோதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி. தேன ந இத⁴ ஹேதுஸத்³தே³ன த⁴ம்மக்³க³ஹணம் கதம், அத² கோ² த⁴ம்மஸ்ஸ ஸத்திவிஸேஸோ க³ஹிதோதி த³ஸ்ஸேதி. தஸ்ஸ ஹி பச்சயஸத்³த³ஸ்ஸ ச ஸமானாதி⁴கரணதம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஹேது ச ஸோ பச்சயோ ச, ஹேது ஹுத்வா பச்சயோ’’தி ச வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா பரதோ பாளியம் ‘‘ஹேதூ ஹேது…பே… ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³னா (பட்டா². 1.1.1) தேன தேன ஹேதுபா⁴வாதி³உபகாரேன தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ உபகாரகத்தம் வுத்தம். அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் பன ‘‘யோ ஹி த⁴ம்மோ யம் த⁴ம்மம் அப்பச்சக்கா²ய திட்ட²தி வா உப்பஜ்ஜதி வா, ஸோ தஸ்ஸ பச்சயோ’’தி (பட்டா². அட்ட². பச்சயுத்³தே³ஸவண்ணனா), ‘‘மூலட்டே²ன உபகாரகோ த⁴ம்மோ ஹேதுபச்சயோ’’தி (பட்டா². அட்ட². பச்சயுத்³தே³ஸவண்ணனா) ச ஏவமாதி³னா த⁴ம்மபட்டா²னனித்³தே³ஸேன த⁴ம்மதோ அஞ்ஞா த⁴ம்மஸத்தி நாம நத்தீ²தி த⁴ம்மேஹேவ த⁴ம்மஸத்திவிபா⁴வனம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இதா⁴பி வா ‘‘ஹேது ச ஸோ பச்சயோ சா’’தி த⁴ம்மேனேவ த⁴ம்மஸத்திம் த³ஸ்ஸேதி. ந ஹி ‘‘ஹேதுபச்சயோ’’திஆதி³கோ உத்³தே³ஸோ குஸலாதி³உத்³தே³ஸோ விய த⁴ம்மப்பதா⁴னோ, அத² கோ² த⁴ம்மானம் உபகாரகபா⁴வப்பதா⁴னோதி.

‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி இமினா தப்³பா⁴வேன பச்சயபா⁴வம் ஆரம்மணாதீ³ஸு அதிதி³ஸதி ‘‘ஆரம்மணஞ்ச தம் பச்சயோ சாதி ஆரம்மணபச்சயோ, ஆரம்மணம் ஹுத்வா பச்சயோ, ஆரம்மணபா⁴வேன பச்சயோதி அத்தோ²’’தி, ந கம்மதா⁴ரயமத்தம்.

595. வசனாவயவோதி ஸாத⁴னாவயவம் ஸந்தா⁴யாஹ. வசனஸபா⁴வஞ்ஹி ஸாத⁴னம் பரேஸம் அவிதி³தத்த²ஞாபனதோ லோகே ஸாத⁴னந்தி பாகடம் பஞ்ஞாதம். ததா² ஹி நம் அவயவலக்க²ணம், வசனஸபா⁴வஞ்ச ஸாத⁴னம், அவயவபக்கா²தீ³னி வசனானி ஸாத⁴னந்தி ச ஞாயவாதி³னோ வத³ந்தி. படிஞ்ஞா, ஹேதூதிஆதீ³ஸூதி படிஞ்ஞா, ஹேது, உதா³ஹரண, உபனய, நிக³மனானி. உதா³ஹரணஸாத⁴ம்மியா ஸாத்⁴யஸாத⁴னம் ஹேது. விரூபோ ஹேதூதி ச ஏவமாதீ³ஸு காரணம் யம் கிஞ்சி காரணலக்க²ணம், ஸம்பாபகலக்க²ணம்பி வா. ஆதி³-ஸத்³தே³ன தஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹேதப்³ப³தாய, ஞாபகலக்க²ணம் பன வசனாவயவக்³க³ஹணேன க³ஹிதம். காமம் மூலம்பி காரணலக்க²ணம் காரணமேவ, காரணந்தி பனேத்த² பச்சயஹேது க³ஹிதோ. மூலந்தி ஹேதுஹேதூதி காரணவிஸேஸவிஸயத்தா மூலஸ்ஸ விஸும் க³ஹணம். ஏதீதி ஏதஸ்ஸ அத்த²வசனம் வத்ததீதி, தஞ்ச உப்பத்திட்டி²தீனம் ஸாதா⁴ரணவசனம். தேனேவாஹ ‘‘திட்ட²தி வா உப்பஜ்ஜதி வா’’தி. ஏகச்சோ ஹி பச்சயோ டி²தியா ஏவ உபகாரகோ ஹோதி யதா² பச்சா²ஜாதபச்சயோ, ஏகச்சோ உப்பத்தியா ஏவ யதா² அனந்தராதி³கோ, ஏகச்சோ உப⁴யஸ்ஸ யதா² ஹேதுஆத³யோ.

உபகாரகலக்க²ணோதி ச த⁴ம்மேன த⁴ம்மஸத்திம் உபகாரம் த³ஸ்ஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஹினோதி பதிட்டா²தி ஏத்தா²தி ஹேது, அனேகத்த²த்தா தா⁴துஸத்³தா³னம் ஹி-ஸத்³தோ³ மூலஸத்³தோ³ விய பதிட்ட²த்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஹினோதி வா ஏதேன கம்மனிதா³னபூ⁴தேன உத்³த⁴ம் ஓஜம் அதிஹரந்தேன மூலேன விய பாத³போ தப்பச்சயம் ப²லம் க³ச்ச²தி பவத்ததி வுத்³தி⁴ம் விருள்ஹிம் ஆபஜ்ஜதீதி ஹேது. அத்தனோ ப²லம் கரோதீதி காரணம். நித³தா³தி த³ஸ்ஸேந்தம் விய ஹோதீதி நிதா³னம். ஸம்ப⁴வதி தம் ஏதஸ்மாதி ஸம்ப⁴வோ. பப⁴வதி ஏதஸ்மாதி பப⁴வோதி பச்சயஹேதுஸத்³தே³ஹி இதரேஸம்பி ஸமானத்த²தா வேதி³தப்³பா³. ஏவம் ஸந்தேபி காரணவிஸேஸவிஸயோ ஹேதுஸத்³தோ³, காரணஸாமஞ்ஞவிஸயோ பச்சயஸத்³தோ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மூலட்டே²னா’’திஆதி³மாஹ. ஹேதுஅத்தோ², பச்சயட்டோ² ச ஹேட்டா² பபஞ்சவஸேன வுத்தோதி தம் ஸங்கி²ப்பம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸங்கே²பதோ…பே… ஹேதுபச்சயோ’’தி.

யதா² ஸாலிவீஹிபீ³ஜாதீ³னி தம்தம்ஓஸதீ⁴னம் ஸாலிவீஹிஆதி³பா⁴வஸ்ஸ ஸாத⁴கானி, மணிஆதி³ப்பபா⁴வத்தூ²னி ச நீலாதி³வண்ணானி நீலாதி³ப்பபா⁴ஸாத⁴கானி, ஏவம் ஹேதுபச்சயோ யதா²ரஹம் அத்தனா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் குஸலாதி³பா⁴வஸ்ஸ ஸாத⁴கோதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸோ ஸாலிஆதீ³ன’’ந்திஆதி³னா. ஆசரியானந்தி ச ரேவதாசரியம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஏவம் ஸந்தேதி ஹேதுபச்சயோ யதி³ குஸலாதி³பா⁴வஸாத⁴கோ, ஏவம் ஸதி. ந ஸம்பஜ்ஜதி ந ஸிஜ்ஜ²தி. யதா² குஸலாகுஸலஹேது தம்ஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸ குஸலாகுஸலபா⁴வாய ந பரியத்தோ, ஏவம் அப்³யாகதோபி ஹேது தம்ஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸ அப்³யாகதபா⁴வாய. ஸபா⁴வேனேவ ஹி தம் அப்³யாகதந்தி ஆஹ ‘‘ந ஹி ஸோ தேஸம் குஸலாதி³பா⁴வம் ஸாதே⁴தீ’’தி. ஹேதுபச்சயோ ச தேஸம் ஹோதியேவாதி ஆஹ ‘‘ந ச பச்சயோ ந ஹோதீ’’தி. இதா³னி தமத்த²ம் பாளியா ஸமத்தே²தும் ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். வினா ஏதேனாதி ஏதேன ஹேதுனா அப்³யாகதபா⁴வஸாத⁴கேன வினா அஹேதுகத்தா, அப்³யாகதபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴ ஸபா⁴வேனேவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

‘‘யோனிஸோ, பி⁴க்க²வே, மனஸி கரோதோ அனுப்பன்னா சேவ குஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா ச குஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தீ’’திஆதி³ (அ. நி. 1.67) வசனேஹி குஸலபா⁴வஸ்ஸ யோனிஸோமனஸிகாரப்படிப³த்³த⁴தா ஸித்³தா⁴தி ஆஹ ‘‘யோனிஸோமனஸிகாரப்படிப³த்³தோ⁴ குஸலபா⁴வோ’’தி. ஏதேனேவ அகுஸலஅப்³யாகதபா⁴வாபி குஸலபா⁴வோ விய ந ஹேதுபடிப³த்³தா⁴தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. யம் பனேகே மஞ்ஞேய்யும் ‘‘அஹேதுகஹேதுஸ்ஸ அகுஸலபா⁴வோ விய ஸஹேதுகஹேதூனம்பி ஸபா⁴வதோவ குஸலாதி³பா⁴வோ, அஞ்ஞேஸம் தம்ஸம்பயுத்தானம் ஹேதுபடிப³த்³தோ⁴’’தி, தஸ்ஸ உத்தரம் வத்தும் ‘‘யதி³ சா’’திஆதி³மாஹ. அலோபோ⁴ குஸலோ வா ஸியா அப்³யாகதோ வாதி யதி³ அலோபோ⁴ ஸபா⁴வதோ குஸலோ, ஸோ குஸலஸபா⁴வத்தா அப்³யாகதோ ந ஸியா. அத² அப்³யாகதோ தம்ஸபா⁴வத்தா குஸலோ ந ஸியா அலோப⁴ஸபா⁴வஸ்ஸ அதோ³ஸத்தாபா⁴வோ விய. யஸ்மா பன உப⁴யதா²பி ஹோதி, தஸ்மா யதா² உப⁴யதா² ஹோந்தேஸு ஸத்³தா⁴தீ³ஸு ஸம்பயுத்தேஸு ஹேதுபடிப³த்³த⁴ம் குஸலாதி³பா⁴வம் பரியேஸேத², ந ஸபா⁴வதோ, ஏவம் ஹேதூஸுபி குஸலாதி³தா அஞ்ஞபடிப³த்³தா⁴ பரியேஸிதப்³பா³, ந ஸபா⁴வதோதி யம் வுத்தம் ‘‘ஸம்பயுத்தஹேதூஸு ஸபா⁴வதோவ குஸலாதி³பா⁴வோ’’தி, தம் ந யுஜ்ஜதி. ஸா பன பரியேஸியமானா யோனிஸோமனஸிகாராதி³படிப³த்³தா⁴ ஹோதீதி ஹேதூஸு விய ஸம்பயுத்தேஸுபி யோனிஸோமனஸிகாராதி³படிப³த்³தோ⁴ குஸலாதி³பா⁴வோ, ந ஹேதுபடிப³த்³தோ⁴தி ஸித்³த⁴ம் ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

விருள்ஹமூலா வியாதி ஏதேன மூலானி விய மூலானீதி த³ஸ்ஸேதி. தேனேவாஹ ‘‘ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னேனா’’தி. ஸ்வாயம் ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ, குஸலோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸா’’தி ஏவம் ஸத்ததா⁴ பஞ்ஹாவாரே நித்³தி³ட்டோ². யம் பன வுத்தம் ஹேதுகிச்சம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஹேதூ ஹேதுஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மானம், தம்ஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானம் ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.1), தத்த² பட²மோ ஹேதுஸத்³தோ³ பச்சத்தனித்³தி³ட்டோ² பச்சயத⁴ம்மனித்³தே³ஸோ, தேனஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வேன உபகாரகதா ஹேதுபச்சயதாதி த³ஸ்ஸேதி. து³தியோ பச்சயுப்பன்னவிஸேஸனம், தேன ந யேஸம் கேஸஞ்சி ஸம்பயுத்தகானம் ஹேதூ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ, அத² கோ² ஹேதுனா ஸம்பயுத்தானமேவாதி த³ஸ்ஸேதி. நனு ச ஸம்பயுத்தஸத்³த³ஸ்ஸ ஸாபேக்க²த்தா து³தியே ஹேதுஸத்³தே³ அவிஜ்ஜமானேபி அஞ்ஞஸ்ஸ அபேக்கி²தப்³ப³ஸ்ஸ அனித்³தி³ட்ட²த்தா ஹேதூ அத்தனாவ ஸம்பயுத்தகானம் ஹேதுபச்சயேன பச்சயோதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயதீதி? நாயமேகந்தோ. ஹேதுஸத்³தோ³ ஹி பச்சத்தனித்³தி³ட்டோ² ‘‘ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’தி ஏத்தே²வ ப்³யாவடோ யதா³ க³ய்ஹதி, ந ததா³ ஸம்பயுத்தவிஸேஸனம் ஹோதீதி ஸம்பயுத்தஅவிஸிட்டா² யே கேசி க³ஹிதா ப⁴வேய்யுந்தி. நனு ச யதா² ‘‘அரூபினோ ஆஹாரா ஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மானம், அரூபினோ இந்த்³ரியா ஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மான’’ந்தி ச வுத்தே து³தியேன ஆஹாரக்³க³ஹணேன, இந்த்³ரியக்³க³ஹணேன ச வினாபி ஆஹாரிந்த்³ரியஸம்பயுத்தகாவ க³ய்ஹந்தி, ஏவமிதா⁴பி ஸியாதி? ந, ஆஹாரிந்த்³ரியாஸம்பயுத்தஸ்ஸ வஜ்ஜேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. வஜ்ஜேதப்³பா³பா⁴வதோ ஹி தத்த² து³தியே ஆஹாரிந்த்³ரியக்³க³ஹணே அஸதிபி தம்ஸம்பயுத்தகாவ க³ய்ஹந்தீதி தம் ந கதம், இத⁴ பன வஜ்ஜேதப்³ப³ம் அத்தீ²தி கத்தப்³ப³ம் து³தியம் ஹேதுக்³க³ஹணம். ஏவம்பி ‘‘ஹேதூ ஹேதுஸம்பயுத்தகான’’ந்தி ஏத்த² ஹேதுஸம்பயுத்தகானம் ஸோ ஏவ ஸம்பயுத்தகஹேதூதி விஸேஸனஸ்ஸ அகதத்தா யோ கோசி ஹேது யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஹேதுஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோதி ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, பச்சத்தனித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸேவ ஹேதுனோ புன ஸம்பயுத்தவிஸேஸனபா⁴வேன வுத்தத்தா. ஏதத³த்த²மேவ ஹி வினாபி து³தியேன ஹேதுஸத்³தே³ன ஹேதுஸம்பயுத்தபா⁴வே ஸித்³தே⁴பி தஸ்ஸ க³ஹணம் கதம்.

அத² வா அஸதி து³தியே ஹேதுஸத்³தே³ ஹேதுஸம்பயுத்தகானம் ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ, ந பன ஹேதூனந்தி ஏவம்பி க³ஹணம் ஸியாதி தன்னிவாரணத்த²ம் ஸோ வுத்தோ. தேன ஹேதுஸம்பயுத்தபா⁴வம் யே லப⁴ந்தி, தேஸம் ஸப்³பே³ஸம் ஹேதூனம், அஞ்ஞேஸம்பி ஹேதூ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. யஸ்மா பன ஹேதுஜா²னமக்³கா³ பதிட்டா²மத்தாதி³பா⁴வேன அஞ்ஞத⁴ம்மனிரபேக்கா², ந ஆஹாரிந்த்³ரியா விய ஸாபேக்கா² ஏவ, தஸ்மா ஏதேஸ்வேவ து³தியம் ஹேதாதி³க்³க³ஹணம் கதம். ஆஹாரிந்த்³ரியா பன ஆஹரிதப்³ப³ஈஸிதப்³பா³பேக்கா² ஏவ, தஸ்மா தே வினாபி து³தியேன ஆஹாரிந்த்³ரியக்³க³ஹணேன அத்தனா ஏவ ஆஹரிதப்³பே³, ஈஸிதப்³பே³ ச ஆஹாரிந்த்³ரியபூ⁴தே, அஞ்ஞே ச ஸம்பயுத்தகே பரிச்சி²ந்த³ந்தீதி தம் தத்த² ந கதம். இத⁴ ச து³தியேன ஹேதுக்³க³ஹணேன பச்சயுப்பன்னானம் ஹேதுனா, பச்சயபூ⁴தேனேவ ச ஸம்பயுத்தானம் ஹேதூனம், அஞ்ஞேஸஞ்ச பரிச்சி²ன்னத்தா புன விஸேஸேன கிச்சம் நத்தீ²தி பஞ்ஹாவாரே ‘‘குஸலா ஹேதூ ஸம்பயுத்தகானம் க²ந்தா⁴ன’’ந்திஆதீ³ஸு து³தியம் ஹேதுக்³க³ஹணம் ந கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

596. ஆரம்மணபா⁴வேனாதி விஸயபா⁴வேன, ஆலம்பி³தப்³ப³பா⁴வேனாதி அத்தோ². ஆரபி⁴த்வாபீதி பி-ஸத்³தே³ன இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி – ரூபாயதனாதி³மத்தே யஸ்மிம் கிஸ்மிஞ்சி ஏகஸ்மிம் அட்ட²த்வா ‘‘யம் யம் த⁴ம்மம் ஆரப்³பா⁴’’தி (பட்டா² 1.1.2) அனியமேன ஸப்³ப³ரூபாயதனானம்…பே… ஸப்³ப³த⁴ம்மாயதனானஞ்ச ஆரம்மணபச்சயபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா ரூபாதி³பே⁴தே³ன ச²ப்³பி³தே⁴ஸு ஸங்க²தாஸங்க²தபஞ்ஞத்தித⁴ம்மேஸு ந கோசி த⁴ம்மோ ஆரம்மணபச்சயோ ந ஹோதீதி. ஸ்வாயம் ஆரம்மணபச்சயபா⁴வோ ஹேட்டா² விபா⁴விதோ ஏவ. ஆலம்பி³த்வாதி க³ஹேத்வா. ஏகந்தஸாரம்மணபா⁴வதோ அனாரப்³ப⁴ பவத்தி ஏவ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஆரப்³பே⁴வா’’தி. ஸ்வாயம் ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ, குஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ, குஸலோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ, குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலஸ்ஸ, அகுஸலஸ்ஸா’’தி ஏவம் நவப்பகாரோ வேதி³தப்³போ³.

597. ஜேட்ட²கட்டே²னாதி பமுக²பா⁴வேன. அத்தாதீ⁴னானஞ்ஹி பதிபூ⁴தோ த⁴ம்மோ அதி⁴பதி. ஸோ தேஸம் பமுக²பா⁴வேன பவத்ததி. ‘‘ச²ந்த³வதோ கிம் நாம ந ஸிஜ்ஜ²தீ’’திஆதி³கம் புரிமாபி⁴ஸங்கா²ரூபனிஸ்ஸயம் லபி⁴த்வா உப்பஜ்ஜமானே சித்துப்பாதே³ ச²ந்தா³த³யோ து⁴ரபூ⁴தா ஜேட்ட²கபூ⁴தா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ஸாத⁴யமானா வஸே வத்தயமானா ஹுத்வா பவத்தந்தி, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ச தேஸம் வஸேன வத்தந்தி ஹீனாதி³பா⁴வேன தத³னுவத்தனதோ, தேன தே அதி⁴பதிபச்சயா ஹோந்தி. க³ருகாதப்³ப³ம்பி ஆரம்மணம் தன்னின்னபோணபப்³பா⁴ரானம் அஸ்ஸாத³னபச்சவேக்க²ணமக்³க³ப²லானம் அத்தனோ வஸே வத்தயமானம் விய பச்சயோ ஹோதி. தஸ்மா அயம் அத்தாதீ⁴னானம் பதிபா⁴வேன உபகாரகத்தா அதி⁴பதிபச்சயோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ச²ந்தா³தி⁴பதீதி ச²ந்த³ஸங்கா²தோ அதி⁴பதி, ச²ந்த³ம் து⁴ரம் ச²ந்த³ம் ஜேட்ட²கம் கத்வா சித்துப்பத்திகாலே உப்பன்னஸ்ஸ கத்துகம்யதாச²ந்த³ஸ்ஸேதம் நாமம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. கஸ்மா பன யதா² ஹேதுபச்சயனித்³தே³ஸே ‘‘ஹேதூ ஹேதுஸம்பயுத்தகான’’ந்தி (பட்டா². 1.1.1) வுத்தம், ஏவமித⁴ ‘‘அதி⁴பதீ அதி⁴பதிஸம்பயுத்தகான’’ந்தி அவத்வா ‘‘ச²ந்தா³தி⁴பதி ச²ந்த³ஸம்பயுத்தகான’’ந்திஆதி³னா (பட்டா². 1.1.3) நயேன வுத்தந்தி? ஏகக்க²ணே அபா⁴வதோ. ஹேதவோ ஹி த்³வே தயோபி ஏகக்க²ணே ஹேதுபச்சயா ஹோந்தி, மூலட்டே²ன உபகாரகபா⁴வஸ்ஸ அவிஜஹனதோ. அதி⁴பதி பன ஜேட்ட²கட்டே²ன உபகாரகோ, ந ச ஏகக்க²ணே ப³ஹூ ஜேட்ட²கா ஹோந்தி. தஸ்மா ஏகதோ உப்பன்னானம்பி தேஸம் ஏகக்க²ணே அதி⁴பதிபச்சயபா⁴வோ நத்தீ²தி ‘‘அதி⁴பதீ அதி⁴பதிஸம்பயுத்தகான’’ந்தி அவத்வா ‘‘ச²ந்தா³தி⁴பதி ச²ந்த³ஸம்பயுத்தகான’’ந்திஆதி³னா நயேன வுத்தம்.

யம் யம் த⁴ம்மந்தி யம் யம் ஆரம்மணத⁴ம்மம். க³ரும் கத்வாதி க³ருகாரசித்தீகாரவஸேன வா அஸ்ஸாத³னவஸேன வா க³ருகாரிகம் லத்³த⁴ப்³ப³ம் அவிஜஹிதப்³ப³ம் அனவஞ்ஞாதம் கத்வா. தே தே த⁴ம்மாதி தே தே க³ருகாதப்³பா³ த⁴ம்மா. தேஸம் தேஸந்தி தம்தம்க³ருகாரகத⁴ம்மானம். அதி⁴பதிபச்சயேனாதி ஆரம்மணாதி⁴பதிபச்சயேன. ஸ்வாயம் ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ ஸஹஜாதாரம்மணேஹி, அகுஸலஸ்ஸ ஆரம்மணேனேவ, அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதாரம்மணேஹி, குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதேனேவாதி குஸலமூலா சத்தாரோ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ ஸஹஜாதாரம்மணேஹி, அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதேனேவ, ததா² அகுஸலாப்³யாகதஸ்ஸாதி அகுஸலமூலா தயோ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதாரம்மணேஹி, குஸலஸ்ஸ ஆரம்மணேனேவ, ததா² அகுஸலஸ்ஸாதி அப்³யாகதமூலா தயோ’’தி ஸங்கே²பதோ த³ஸப்பகாரோ அதி⁴பதிபச்சயோ. ஏத்த² ச ஸத்ததா⁴ ஸஹஜாதாதி⁴பதி, ஸத்ததா⁴ ஆரம்மணாதி⁴பதி வேதி³தப்³போ³.

598. அந்தராயதீதி அந்தரம், ப்³யவதா⁴யகந்தி அத்தோ². நாஸ்ஸ அந்தரம் விஜ்ஜதீதி அனந்தரோ, அனந்தரோ ச ஸோ பச்சயோ சாதி அனந்தரபச்சயோ. ‘‘அத்தா²னந்தரதா அனந்தரபச்சயோ, காலானந்தரதா ஸமனந்தரபச்சயோ’’திஆதி³னா ப³ஹுதா⁴ பபஞ்சயந்தி, அஸாரம் க³ந்த²வித்தா²ரம் கரோந்தி. யதா² பவத்திஓகாஸதா³னவிஸேஸபா⁴வேன நத்தி²விக³தபச்சயா வுத்தா, ந ஏவம் அனந்தரஸமனந்தரபச்சயா, ஏதே பன சித்தனியமஹேதுபா⁴வேன வுத்தாதி தம் சித்தனியமஹேதுபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ ஹி ஏஸா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதிஆதி³ சித்தனியமோதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸந்தீரணானந்தரா வோட்ட²ப்³ப³னம், சுதிஅனந்தரா படிஸந்தீ⁴தி யஸ்ஸ யஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அனந்தரா யம் யம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ தத³னந்தருப்பாத³னியமோ தம்தம்ஸஹகாரிபச்சயவிஸிட்ட²ஸ்ஸ புரிமபுரிமசித்தஸ்ஸேவ வஸேன இஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேதி.

அத்தா²னந்தரதாயாதி அத்தே²ன கேனசி த⁴ம்மேன அனந்தரதாய. காலானந்தரதாயாதி காலபே⁴தே³ன அனந்தரதாய. ஆசரியானந்தி இதா⁴பி ரேவதாசரியமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தத்தா²தி தஸ்மிம் காலானந்தரதாய ஸமனந்தரபச்சயபா⁴வே, தஸ்மிம் வா யதா²வுத்தவிரோதே⁴. பா⁴வனாப³லேன பன வாரிதத்தாதி ஏத்த² யதா² ருக்க²ஸ்ஸ வேதே⁴ தி³ன்னே புப்பி²தும் ஸமத்த²ஸ்ஸேவ புப்ப²னம் ந ஹோதி, வேதே⁴ பன அபனீதே தாய ஏவ ஸமத்த²தாய புப்ப²னம் ஹோதி, ஏவமிதா⁴பி பா⁴வனாப³லேன வாரிதத்தா ஸமுட்டா²பனஸமத்த²ஸ்ஸேவ அஸமுட்டா²பனம், தஸ்மிஞ்ச அபக³தே தாய ஏவ ஸமத்த²தாய ஸமுட்டா²பனம் ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. தம்பி வசனம் காலானந்தரதா நத்தி² ஸத்தாஹாதி³னா காலேன அந்தரிதபா⁴வதோ. ஏததே³வ ‘‘காலந்தரிததா அத்தி²’’ இச்சேவ வதா³ம. நனு ச காலோ நாம கோசி பரமத்த²தோ நத்தீ²தி வதே³ய்யாதி ஆஸங்கந்தோ ஆஹ ‘‘காலானந்தர…பே… லத்³தீ⁴’’தி.

ப்³யஞ்ஜனமத்ததோவேத்த² நானாகரணம் பச்சேதப்³ப³ம், ந அத்த²தோதி உபசயஸந்ததிஅதி⁴வசனனிருத்திபதா³னம் விய ஸத்³த³த்த²மத்ததோ நானாகரணம், ந வசனீயத்த²தோதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனேவ ஸத்³த³த்த²விஸேஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கத²’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² புரிமபச்சி²மானம் நிரோது⁴ப்பாத³ந்தராபா⁴வதோ நிரந்தருப்பாத³னஸமத்த²தா அனந்தரபச்சயபா⁴வோ. ரூபகலாபானம் விய ஸண்டா²னாபா⁴வதோ, பச்சயபச்சயுப்பன்னானம் ஸஹாவட்டா²னாபா⁴வதோ ச ‘‘இத³மிதோ ஹேட்டா², உத்³த⁴ம், திரிய’’ந்தி விபா⁴கா³பா⁴வா அத்தனா ஏகத்தமிவ உபனேத்வா ஸுட்டு² அனந்தரபா⁴வேன உப்பாத³னஸமத்த²தா ஸமனந்தரபச்சயதா. உப்பாத³னஸமத்த²தாதி ச அப்³யாபாரத்தா த⁴ம்மானம் யஸ்மிம் யதா³காரே நிருத்³தே⁴, வத்தமானே வா ஸதி தம்தம்விஸேஸவந்தோ த⁴ம்மா ஹோந்தி, தஸ்ஸ ஸோவ ஆகாரோ வுச்சதீதி த³ட்ட²ப்³போ³. த⁴ம்மானம் பவத்திமத்தமேவ ச உபாதா³ய காலவோஹாரோதி நிரோதா⁴ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனப²லஸமாபத்தீனம் அஸஞ்ஞப⁴வா சவந்தஸ்ஸ, புரிமசுதிபச்சி²மபடிஸந்தீ⁴னஞ்ச நிரோது⁴ப்பாத³னிரந்தரதாய காலந்தரதா நத்தி². ந ஹி தேஸம் அந்தரா அரூபத⁴ம்மப்பவத்தி அத்தி², யம் உபாதா³ய காலந்தரதா வுச்சேய்ய, ந ச ரூபத⁴ம்மப்பவத்தி அரூபத⁴ம்மப்பவத்தியா அந்தரம் கரோதி அஞ்ஞஸந்தானத்தா. ரூபாரூபஸந்ததியோ ஹி த்³வே அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸதி³ஸஸபா⁴வத்தா அஞ்ஞமஞ்ஞூபகாரபா⁴வேன பவத்தமானாபி விஸும்யேவ ஹோந்தி. ஏகஸந்ததியஞ்ச புரிமபச்சி²மானம் மஜ்ஜே² பவத்தமானம் தம்ஸந்ததிபரியாபன்னதாய அந்தரகாரகம் ஹோதி. தாதி³ஸஞ்ச கிஞ்சி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனப²லஸமாபத்தீனம் மஜ்ஜே² நத்தி², ந ச அபா⁴வோ அந்தரகாரகோ ஹோதி அபா⁴வத்தா ஏவ. தஸ்மா ஜவனானந்தரஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸ விய, ப⁴வங்கா³னந்தரஸ்ஸ ப⁴வங்க³ஸ்ஸ விய ச நிரந்தரதா ஸுட்டு² அனந்தரதா ஹோதீதி ததா² உப்பாத³னஸமத்த²தா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனசுதீனம்பி த³ட்ட²ப்³பா³. உப்பத்தியா பச்சயபா⁴வோ சேத்த² அனந்தரபச்சயாதீ³னம் பாகடோதி உப்பாத³னஸமத்த²தாவ வுத்தா. பச்சுப்பன்னானம் பன த⁴ம்மானம் புப்³ப³ந்தாபரந்தபரிச்சே²தே³ன க³ஹிதானம் உப்பஜ்ஜதீதி வசனம் அலப⁴ந்தானம் ‘‘அதீதோ த⁴ம்மோ பச்சுப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³னா (பட்டா². 2.18.4) அனந்தராதி³பச்சயபா⁴வோ வுத்தோதி ந ஸோ உப்பத்தியா ஏவாதி விஞ்ஞாயதி. ந ஹி குஸலாதி³க்³க³ஹணம் விய பச்சுப்பன்னக்³க³ஹணம் அபரிச்சே²த³ம். யதோ உப்பத்திமத்தஸமங்கி³னோ ஏவ க³ஹணம் ஸியா. தேனேவ ச அதீதத்திகே படிச்சவாராத³யோ ந ஸந்தீதி. தஸ்ஸ ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ, குஸலோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸா’’தி ஸத்ததா⁴ பே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³.

599. உப்பஜ்ஜமானோவ ஸஹ உப்பாத³னபா⁴வேனாதி ஏத்தா²பி உப்பத்தியா பச்சயபா⁴வேன பாகடேன டி²தியாபி பச்சயபா⁴வம் நித³ஸ்ஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² பதீ³பனித³ஸ்ஸனம் ந யுஜ்ஜேய்ய. பதீ³போ ஹி பபா⁴ஸஸ்ஸ டி²தியாபி பச்சயோ, ந உப்பத்தியா ஏவ. பச்சயுப்பன்னானம் ஸஹஜாதபா⁴வேன உபகாரகதா ஸஹஜாதபச்சயதா. ஓக்கந்திக்க²ணேதி படிஸந்தி⁴க்க²ணே. தஸ்மிம் ஹி க²ணே நாமரூபம் ஓக்கந்தம் விய பரலோகதோ ஆக³ந்த்வா இத⁴ மாதுகுச்சி²ஆதி³ம் பவிஸந்தம் விய உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா ஸோ க²ணோ ஓக்கந்திக்க²ணோதி வுச்சதி. ஏத்த² ச ரூபந்தி ஹத³யவத்து²யேவ அதி⁴ப்பேதம். தஞ்ஹி நாமஸ்ஸ, நாமஞ்ச தஸ்ஸ ஸஹஜாதபச்சயோ ஹோதி. சித்தசேதஸிகாதி பவத்தியம் சத்தாரோ க²ந்தா⁴ படிஸந்தி⁴க்க²ணே சித்தஸமுட்டா²னானம் அபா⁴வதோ. ரூபினோ த⁴ம்மாதி ஹத³யவத்து²ம் ஸந்தா⁴யாஹ. தத்த² யதி³பி புப்³பே³ ‘‘ஓக்கந்திக்க²ணே நாமரூப’’ந்தி வுத்தம், ததா²பி தேன க²ணந்தரே ஸஹஜாதபச்சயபா⁴வோ ரூபத⁴ம்மானம் ந நிவாரிதோதி தன்னிவாரணத்த²மித³ம் வுத்தந்தி க³ஹேதப்³ப³ம். கிஞ்சி காலேதி கேசி கிஸ்மிஞ்சி காலேதி அத்தோ², தேன ரூபினோ த⁴ம்மா கேசி வத்து²பூ⁴தா கிஸ்மிஞ்சி படிஸந்தி⁴காலேதி அஞ்ஞேஸம் ரூபத⁴ம்மானம், வத்து²னோ ச பவத்தியம் அரூபத⁴ம்மானம் ஸஹஜாதபச்சயபா⁴வம் புப்³பே³ அனிவாரிதம் நிவாரேதி. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘கிஞ்சி கால’’ந்தி வா ‘‘கிஸ்மிஞ்சி காலே’’தி வா வத்தப்³பே³ ததா² அவத்வா விப⁴த்திவிபல்லாஸம் கத்வா வுத்தம். தேன கிஞ்சீதி உபயோகே³கவசனம். ‘‘ரூபினோ த⁴ம்மா’’தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தே⁴ பச்சத்தப³ஹுவசனம் ஜாயதி. ‘‘காலே’’தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தே⁴ பு⁴ம்மேகவசனந்தி தீ³பிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். புரிமேன ச ‘‘ஏகோ க²ந்தோ⁴, வத்து² ச திண்ணன்னம் க²ந்தா⁴ன’’ந்தி (பட்டா². 1.1.419) ஆதி³வசனேன நாமஸஹிதம் ஏவ வத்து² நாமஸ்ஸ பச்சயோதி வத்தப்³பே³ ஆபன்னே இதரேன கேவலஸ்ஸ ச ததா²வத்தப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதி. ஸ்வாயம் ஸஹஜாதபச்சயோ ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலாப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அகுஸலாப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸா’’தி (பட்டா². 1.1.419) நவவிதோ⁴ வேதி³தப்³போ³.

600. அத்தனோ உபகாரகஸ்ஸ உபகாரகதா அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயதா. ததா² ஹிஸ்ஸ தித³ண்ட³ம் நித³ஸ்ஸிதம். உபகாரகதா ச அஞ்ஞமஞ்ஞதாவஸேனேவ த³ட்ட²ப்³பா³, ந ஸஹஜாததாதி³வஸேன. ஸஹஜாதாதி³பச்சயோ ஹோந்தோயேவ ஹி கோசி அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ந ஹோதி, ந ச ஸஹஜாதாதி³பச்சயத⁴ம்மேஹி வினா இமஸ்ஸ பவத்தி அத்தி². ததா² ஹி ஸஹஜாதாதி³பச்சயோ ச ஹோந்தோயேவ ஹி கோசி அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ஹோதி. யதி³ ச அத்தனோ உபகாரகஸ்ஸ உபகாரகதாமத்தம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ஸியா, புரேஜாதபச்சா²ஜாதபா⁴வேன உபகாரஸ்ஸ உபகாரகா வத்து²க²ந்தா⁴ அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஸியும், ந ச தம் இச்சி²தம். தேன வுத்தம் ‘‘உபகாரகதா ச அஞ்ஞமஞ்ஞவஸேனேவ த³ட்ட²ப்³பா³’’தி. அயஞ்ச உப்பத்தியா, டி²தியா ச உபகாரகோதி வேதி³தப்³போ³. அயம் பன ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸா’’தி திவிதோ⁴ வேதி³தப்³போ³.

601. தருஆதீ³னம் பத²வீ விய அதி⁴ட்டா²னாகாரேன பத²வீதா⁴து ஸேஸதா⁴தூனம், சக்கா²த³யோ சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் உபகாரகா சித்தகம்மஸ்ஸ படாத³யோ விய நிஸ்ஸயாகாரேன க²ந்தா⁴த³யோ தம்தம்னிஸ்ஸயானம் க²ந்தா⁴தீ³னம். பத²வீதா⁴துயம் பதிட்டா²ய ஏவ ஹி ஸேஸதா⁴துயோ உபாதா³ரூபானி விய யதா²ஸகம் கிச்சம் கரோந்தி.

அதி⁴ட்டா²னாகாரேனாதி ஆதா⁴ராகாரேன. ஆதா⁴ராகாரோ சேத்த² தேஸம் ஸாதிஸயம் தத³தீ⁴னவுத்திதாய வேதி³தப்³போ³. யதோ பூ⁴தானி அனித்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டா²னானி வுச்சந்தி, ஏவஞ்ச கத்வா சக்கா²தீ³னம்பி அதி⁴ட்டா²னாகாரேன உபகாரகதா ஸுட்டு² யுஜ்ஜதி. ந ஹி யதா²வுத்தம் தத³தீ⁴னவுத்திதாவிஸேஸம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞோ சக்கா²தீ³ஸு அதே³ஸகானம் அரூபத⁴ம்மானம் அதி⁴ட்டா²னாகாரோ ஸம்ப⁴வதி. யதி³பி யம் யம் த⁴ம்மம் படிச்ச யே யே த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, தேஸம் ஸப்³பே³ஸம் தத³தீ⁴னவுத்திபா⁴வோ. யேன பன பச்சயபா⁴வவிஸேஸேன சக்கா²தீ³னம் படுமந்த³பா⁴வேஸு சக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோ தத³னுவிதா⁴னாகாரேனேவ பவத்தந்தி, ஸ்வாயமித⁴ தேஸம் தத³தீ⁴னவுத்திதாஸித்³தோ⁴ விஸேஸோதி. ஏவஞ்ஹி பச்சயபா⁴வஸாமஞ்ஞே ஸதிபி ஆரம்மணபச்சயதோ நிஸ்ஸயபச்சயஸ்ஸ விஸேஸோ விபா⁴விதோ ஹோதி. ஸ்வாயம் நயோ ஹேட்டா² பகாஸிதோவ. ச²ட்டோ² பனாதி ஏத்த² ‘‘ரூபினோ த⁴ம்மா அரூபீனம் த⁴ம்மானம் கிஸ்மிஞ்சி காலே’’தி இத³ம் ந லப்³ப⁴தி. யம் பனேத்த² லப்³ப⁴தி ‘‘ரூபினோ த⁴ம்மா கேசீ’’தி, தத்த² தே ஏவ த⁴ம்மே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சக்கா²யதன’’ந்திஆதி³ நித்³தி³ட்ட²ம். யம் ரூபந்தி ஹத³யவத்து²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அயம் பன நிஸ்ஸயபச்சயோ தேரஸவிதோ⁴. கத²ம்? ஸஹஜாததோ குஸலமூலா தயோ, ததா² அகுஸலமூலா, அப்³யாகதமூலேஸு பன புரேஜாதம் லப்³ப⁴தி. அப்³யாகதஞ்ஹி அப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதம்பி பச்சயோ ஹோதி, புரேஜாதம்பி குஸலஸ்ஸ புரேஜாதமேவ, ததா² அகுஸலஸ்ஸ, குஸலாப்³யாகதம் ஸஹஜாதபுரேஜாததோ குஸலஸ்ஸ, ஸஹஜாததோ ஏவ அப்³யாகதஸ்ஸ, ததா² அகுஸலாப்³யாகத’’ந்தி ஏவம் தேரஸ.

602. தத³தீ⁴னவுத்திதாய அத்தனோ ப²லேன நிஸ்ஸிதோதி யம் கிஞ்சி காரணம் நிஸ்ஸயோதி வத்வா தத்த² யோ பு⁴ஸோ நிஸ்ஸயோ, தம் உபனிஸ்ஸயோதி நித்³தா⁴ரேதி. ப³லவகாரணபா⁴வேன உபகாரகோதி ஆரம்மணபா⁴வவஸேன அனந்தரம் அனுரூபசித்துப்பாத³னஸமத்த²தாவஸேன, கேவலஞ்ச ப³லவந்தம் காரணம் ஹுத்வா உபகாரகோ. தேனாஹ ‘‘ஸோ’’திஆதி³.

தத்த² தா³னம் த³த்வாதி தே³ய்யத⁴ம்மம் சஜித்வா. யாய வா சேதனாய ஸோ தி³ய்யதி, ஸா சேதனா தா³னம். த³த்வாதி தம் சேதனம் பரியோத³பேத்வா விஸுத்³த⁴ம் கத்வா. ஸீலம் ஸமாதி³யித்வாதி பஞ்சங்க³த³ஸங்கா³தி³வஸேன நிச்சஸீலம் க³ண்ஹித்வா. இமினா ஸமாதா³னவிரதியேவ த³ஸ்ஸிதா, ஸம்பத்தவிரதிஸமுச்சே²த³விரதியோ பன லோகே ‘‘ஸீல’’ந்தி அபாகடத்தா ந வுத்தா. கிஞ்சாபி ந வுத்தா, ஆரம்மணபச்சயோ பன ஹோந்தியேவ. தத்த² ஸமுச்சே²த³விரதி ஸேக்கா²னம்யேவ குஸலஸ்ஸ ஆரம்மணம் ஹோதி, ந இதரேஸம். உபோஸத²கம்மந்தி ‘‘பாணம் ந ஹனே, ந சாதி³ன்னமாதி³யே’’தி (ஸு. நி. 402) ஏவம் வுத்தம் உபோஸத²ஸீலம். தம் க³ரும் கத்வா பச்சவேக்க²தீதி தம் யதா²வுத்தம் குஸலம் ஸேக்கோ²பி புது²ஜ்ஜனோபி பச்சவேக்க²தி, அரஹாபி தம் பச்சவேக்க²தேவ. அரஹதோபி ஹி புப்³பே³ கதம் குஸலம் குஸலமேவ. யேன பன சித்தேன பச்சவேக்க²தி, தம் கிரியசித்தம் நாம ஹோதி. தஸ்மா ‘‘குஸலோ குஸலஸ்ஸா’’தி இமஸ்மிம் அதி⁴காரே ந லப்³ப⁴தி. புப்³பே³ ஸுசிண்ணானீதி ‘‘த³த்வா கத்வா’’தி ஹி ஆஸன்னகதானி வுத்தானி, இமினா ந ஆஸன்னகதானீதி வேதி³தப்³பா³னி, தா³னாதீ³ஹி வா ஸேஸானி காமாவசரகுஸலானி த³ஸ்ஸேதும் இத³ம் வுத்தம். ஜா²னா வுட்ட²ஹித்வாதி ஜா²னம் ஸமாபன்னோ ஜா²னதோ வுட்ட²ஹித்வா. ‘‘ஜா²னம் வுட்ட²ஹித்வா’’திபி பாளி. ஸேக்கா² கோ³த்ரபு⁴ந்தி ஸோதாபன்னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸோ ஹி கோ³த்ரபு⁴ம் பச்சவேக்க²தி. ‘‘வோதா³ன’’ந்தி இத³ம் பன ஸகதா³கா³மிஅனாகா³மினோ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேஸஞ்ஹி தம் சித்தம் வோதா³னம் நாம ஹோதி. ஸேக்கா²தி ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மிஅனாகா³மினோ. மக்³கா³ வுட்ட²ஹித்வாதி மக்³க³ப²லப⁴வங்கா³திக்கமவஸேன அத்தனா படிலத்³த⁴மக்³கா³ வுட்ட²ஹித்வா, ஸுத்³த⁴மக்³க³தோயேவ பன வுட்டா²ய பச்சவேக்க²ணம் நாம நத்தி². ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘குஸலம் அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ விபஸ்ஸந்தீ’’தி (பட்டா². 1.1.404) ஏவமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. யதி³பி நானத்தம் அகத்வாவ விப⁴த்தோ, ததா²பி இத³ம்பி ஆரம்மணாதி⁴பதிஆரம்மணூபனிஸ்ஸயானம் விஸேஸோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம்.

நேஸம் சித்தசேதஸிகானம் அனந்தரபச்சயஅனந்தரூபனிஸ்ஸயானம் நிக்கே²பவிஸேஸோ அத்தி². யஸ்மா புரிமோ அப்³யாகதத⁴ம்மவஸேன பவத்தோ, இதரோ குஸலாதி³வஸேனபீதி ஸோபி நிக்கே²பவிஸேஸோ அத்த²தோ ஏகீபா⁴வமேவ க³ச்ச²தி ஸப்³பே³ஸுபி சித்துப்பாதே³ஸு தது³ப⁴யஸ்ஸ இச்சி²தப்³ப³த்தா. ஏவம் ஸந்தேபீதிஆதி³ அனந்தரஅனந்தரூபனிஸ்ஸயானம் விஸேஸத³ஸ்ஸனம். யதா² ஹீதிஆதி³ அனந்தரூபனிஸ்ஸயஸ்ஸ ஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனம்.

பகதோதி ஏத்த² ப-காரோ உபஸக்³கோ³, ஸோ அத்தனோ ப²லஸ்ஸ உப்பாத³னஸமத்த²பா⁴வேன ஸுட்டு²கததம் தீ³பேதி. ததா² ச கதம் அத்தனோ ஸந்தானே கதம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அத்தனோ ஸந்தானே’’திஆதி³. கரணஞ்ச து³வித⁴ம் நிப்பா²த³னம், உபஸேவனஞ்சாதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நிப்பா²தி³தோ வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² நிப்பா²த³னம் ஹேதுபச்சயஸமோதா⁴னேன ப²லஸ்ஸ நிப்³ப³த்தனம். உபஸேவனம் பன காயே அல்லீயாபனவஸேன உபயோகூ³பஸேவனம், விஜானனஸஞ்ஜானனாதீ³னம் வஸேன ஆரம்மணூபஸேவனஞ்ச. தேனேவ அனாக³தானம்பி உதுஸம்பதா³தீ³னம் ஆரம்மணூபஸேவனேன உபஸேவிதானம் பகதூபனிஸ்ஸயதா வுத்தா ஹோதி, பகே³வ அதீதபச்சுப்பன்னானம். பச்சுப்பன்னஸ்ஸாபி ஹி ‘‘பச்சுப்பன்னம் உதுபோ⁴ஜனம் ஸேனாஸனம் உபனிஸ்ஸாய ஜா²னம் உப்பாதே³தீ’’திஆதி³வசனதோ (பட்டா². 2.18.8) பகதூபனிஸ்ஸயபா⁴வோ லப்³ப⁴தீதி. பகதியா ஏவாதி பச்சயந்தரஸங்கரரஹிதேன அத்தனோ ஸபா⁴வேனேவ. உபனிஸ்ஸயோதி ப³லவகாரணம் கத்வா. அனேகப்பகாரதோ பபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³ பஞ்ஹாவாரே ஆக³தனயேன. பச்சயவாரே பன –

‘‘புரிமா புரிமா குஸலா த⁴ம்மா பச்சி²மானம் பச்சி²மானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ, புரிமா புரிமா குஸலா த⁴ம்மா பச்சி²மானம் பச்சி²மானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் கேஸஞ்சி, குஸலா அப்³யாகதானம், அகுஸலா அகுஸலானம், குஸலானம் கேஸஞ்சி, அகுஸலா அப்³யாகதானம், அப்³யாகதா அப்³யாகதானம், அப்³யாகதா குஸலானம், அப்³யாகதா அகுஸலானம், புக்³க³லோபி, ஸேனாஸனம்பி உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.9).

தத்த² யே புரிமா யேஸம் பச்சி²மானம் அனந்தரூபனிஸ்ஸயோ ஹோந்தி, தே தேஸம் ஸப்³பே³ஸம்பி ஏகந்தேனேவ ஹோந்தி, ந கேஸஞ்சி கதா³சி. தஸ்மா யேஸு பதே³ஸு அனந்தரூபனிஸ்ஸயோ லப்³ப⁴தி, தேஸு ‘‘கேஸஞ்சீ’’தி ந ஸக்கா வத்துந்தி ந வுத்தம். யே பன புரிமா யேஸம் பச்சி²மானம் ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயோ வா பகதூபனிஸ்ஸயோ வா ஹோந்தி, தே தேஸம், ந ஸப்³பே³ஸம் ஏகந்தேன ஹோந்தி. யேஸம் உப்பத்திவிப³ந்த⁴கா பச்சயா ப³லவந்தோ ஹோந்தி, தேஸம் ந ப⁴வந்தி, இதரேஸம் ப⁴வந்தி. தஸ்மா யேஸு பதே³ஸு அனந்தரபச்சயோ ந லப்³ப⁴தி, தேஸு ‘‘கேஸஞ்சீ’’தி வுத்தம். ஸித்³தா⁴னம் பச்சயத⁴ம்மானம் யேஹி பச்சயுப்பன்னேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், தேஸம் ‘‘கேஸஞ்சீ’’தி அயமேத்த² அத்தோ².

கஸிணபஞ்ஞத்தியா ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயதாபா⁴வதோ ஏகச்சாய பஞ்ஞத்தியா ஸத்³தி⁴ம் ஸப்³போ³ த⁴ம்மோ ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயோ, அனந்தராதீதோ சித்தசேதஸிகராஸி அனந்தரூபனிஸ்ஸயோ, குஸலாகுஸலவிபாககிரியாரூபவஸேன பஞ்சவிதோ⁴ பகதூபனிஸ்ஸயோதி அயமேத்த² ஸங்கே²போ. வித்தா²ரோ பன பட்டா²னட்ட²கதா²யம் வேதி³தப்³போ³.

603. பட²மதரந்தி பச்சயுப்பன்னதோ புரேதரம். அயஞ்ஹி புரேஜாதபச்சயோ ரூபத⁴ம்மவஸேனேவ லப்³ப⁴தி. பச்சயுப்பன்னோ ச அரூபத⁴ம்மாயேவ. தேனாஹ ‘‘வத்தமானபா⁴வேன உபகாரகோ’’தி. நிஸ்ஸயாரம்மணாகாராதீ³ஹி விஸிட்டா² புரேஜாதபா⁴வேன வினா உபகாரகபா⁴வம் அக³ச்ச²ந்தானம் வத்தா²ரம்மணானம் புரேஜாதாகாரேன உபகாரகதா புரேஜாதபச்சயதா. ஏவம் வத்தா²ரம்மணவஸேன து³விதே⁴ புரேஜாதபச்சயே ‘‘சக்கா²யதன’’ந்திஆதி³ வத்து²வஸேன வுத்தம், ‘‘ரூபாரம்மண’’ந்திஆதி³ ஆரம்மணவஸேன.

யம் ரூபந்தி ஹத³யவத்து²ம் ஸந்தா⁴யாஹ. தத்த² ‘‘கிஞ்சி காலே’’தி பவத்திகாலவஸேன வுத்தம். ‘‘கிஞ்சி காலேன’’ இதி படிஸந்தி⁴காலவஸேன. யானி ஆரம்மணபுரேஜாதேன வினா ந வத்தந்தி, தேஸம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் ஆரம்மணபுரேஜாதத³ஸ்ஸனேன மனோத்³வாரேபி யம் யம் ஆரம்மணபுரேஜாதேன வத்ததி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தம் ஸப்³ப³ம் ரூபரூபம் ஆரம்மணபுரேஜாதந்தி த³ஸ்ஸிதமேவ ஹோதி. ததா² ஹி வுத்தம் பஞ்ஹாவாரே ‘‘ஆரம்மணபுரேஜாதம் ஸேக்கா² வா புது²ஜ்ஜனா வா சக்கு²ம் அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ விபஸ்ஸந்தீ’’திஆதி³ (பட்டா². 1.1.424). ‘‘அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ புரேஜாதபச்சயேன பச்சயோ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ புரேஜாதபச்சயேன பச்சயோ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ புரேஜாதபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.424) அப்³யாகதமூலகா தயோவ வாரா. தே ச பச்சேகம் வத்து²புரேஜாதம், ஆரம்மணபுரேஜாதந்தி த்³விதா⁴ விப⁴த்தா.

604. பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மஸ்ஸ புரேதரம் ஸித்³த⁴பா⁴வே ஸதி பச்சயத⁴ம்மஸ்ஸ பச்சா²ஜாததாதி வுத்தம் ‘‘புரேஜாதான’’ந்தி. அயஞ்ச நயோ ரூபத⁴ம்மேஸு ஏவ லப்³ப⁴தி, ந அரூபத⁴ம்மேஸூதி வுத்தம் ‘‘ரூபத⁴ம்மான’’ந்தி. யதி³ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மா புரேதரமேவ ஜாதா, கத²ம் பச்சயபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘உபத²ம்ப⁴கத்தேனா’’தி. பச்சா²ஜாதேன ஹி வினா ஸந்தானாவிச்சே²த³ஹேதுபா⁴வம் அக³ச்ச²ந்தானம் த⁴ம்மானம் யே பச்சா²ஜாதாகாரேன உபகாரகா, தேஸம் ஸா விப்பயுத்தாகாராதீ³ஹி விஸிட்டா² உபகாரகதா பச்சா²ஜாதபச்சயதா. ஏவம் ஸப்³ப³பச்சயானம் பச்சயந்தராகாரவிஸிட்டா² உபகாரகதா யோஜேதப்³பா³. ‘‘கி³ஜ்ஜ²போதகஸரீரானம் ஆஹாராஸாசேதனா வியா’’தி ஏதேன மனோஸஞ்சேதனாஹாரவஸேன பவத்தமானேஹி அரூபத⁴ம்மேஹி ரூபகாயஸ்ஸ உபத்த²ம்பி⁴தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தேனேவ ‘‘ஆஹாராஸா வியா’’தி அவத்வா சேதனாக்³க³ஹணம் கதம். காயஸ்ஸாதி சதுஸமுட்டா²னிகபூ⁴துபாதா³யரூபஸங்கா²தஸ்ஸ ரூபகாயஸ்ஸ. ஸங்கே²பதோ ட²பேத்வா ரூபத⁴ம்மே அவிஸிட்டோ² அரூபக்க²ந்தோ⁴ பச்சா²ஜாதபச்சயோ. ஸோ ஜாதிவஸேன குஸலோ, அகுஸலோ, விபாகோ, கிரியாதி சதுப்³பி³தோ⁴தி வேதி³தப்³ப³ம்.

605. குஸலாதி³பா⁴வேன அத்தனா ஸதி³ஸஸ்ஸ பயோகே³ன கரணீயஸ்ஸ புனப்புனம் கரணம் பவத்தனம் ஆஸேவனட்டோ², அத்தஸதி³ஸஸபா⁴வதாபாத³னம் வாஸனம் வா. புரிமபுரிமாபி⁴யோகோ³ வியாதி உக்³க³ஹணஸவனதா⁴ரணாதி³புரிமாபுரிமாஸேவனா விய. தீஸு பன ஏதேஸு புரிமா புரிமாதி ஸமனந்தராதீதா த³ட்ட²ப்³பா³. கஸ்மா பனேத்த² அனந்தரபச்சயே விய ‘‘புரிமா புரிமா குஸலா த⁴ம்மா பச்சி²மானம் பச்சி²மானம் அப்³யாகதான’’ந்திஆதி³னா பி⁴ன்னஜாதியேஹி ஸத்³தி⁴ம் நித்³தே³ஸோ ந கதோதி? அத்தனோ க³திம் கா³ஹேதும் அஸமத்த²த்தா. பி⁴ன்னஜாதிகா ஹி பி⁴ன்னஜாதிகானம் ஆஸேவனகு³ணேன பகு³ணப³லவபா⁴வம் ஸம்பாதே³ந்தா அத்தனோவ குஸலாதி³பா⁴வஸங்கா²தம் க³திம் கா³ஹேதும் ந ஸக்குணந்தி. தஸ்மா தேஹி ஸத்³தி⁴ம் நித்³தே³ஸம் அகத்வா யே யேஸம் வாஸனாஸங்கா²தேன ஆஸேவனகு³ணேன பகு³ணப³லவபா⁴வவிஸிட்ட²ம் அத்தனோ குஸலாதி³பா⁴வஸங்கா²தம் க³திம் கா³ஹேதும் ஸமத்தா², தேஸம் தேஹி ஸமானஜாதிகேஹேவ ஸத்³தி⁴ம் நித்³தே³ஸோ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³.

அத² விபாகாப்³யாகதம் கஸ்மா ந க³ஹிதம்? ஆஸேவனாபா⁴வதோ. விபாகாப்³யாகதஞ்ஹி கம்மவஸேன விபாகபா⁴வப்பத்தம் கம்மபரிணாமிதம் ஹுத்வா பவத்தமானம் நிருஸ்ஸாஹம் து³ப்³ப³லம் ஸந்தம் ஆஸேவனகு³ணேன அத்தனோ ஸபா⁴வம் கா³ஹேத்வா பரிபா⁴வேத்வா நேவ அஞ்ஞம் விபாகம் பவத்தேதி, ந ச புரிமவிபாகானுபா⁴வம் க³ஹேத்வா உப்பஜ்ஜதி, அத² கோ² கம்மவேக³க்கி²த்தம் பதிதம் விய ஹுத்வா உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மா ஸப்³ப³தா²பி விபாகே ஆஸேவனா நத்தீ²தி ந க³ஹிதம். குஸலாகுஸலகிரியானந்தரம் உப்பஜ்ஜமானம்பி ஸகம்மபடிப³த்³த⁴வுத்திதாய ஆஸேவனகு³ணம் ந க³ண்ஹாதீதி குஸலாத³யோபி தஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயோ ந ஹோந்தி. நானாஜாதிகத்தாபி சேதே தஸ்ஸ ஆஸேவனாதா⁴னம் ந கரோந்தேவ. பூ⁴மிதோ, பன ஆரம்மணதோ வா நானாஜாதிகதா நாம நத்தீ²தி பரித்தகுஸலகிரியா மஹக்³க³தகுஸலகிரியானம், ஸங்கா²ராரம்மணஞ்ச குஸலம் நிப்³பா³னாரம்மணஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயோ ஹோதியேவ. ஸ்வாயம் ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ, அகுஸலோ த⁴ம்மோ அகுஸலஸ்ஸ, அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.426) திதா⁴வ வுத்தோ. அப்³யாகதக்³க³ஹணேன ஆவஜ்ஜனவஜ்ஜிதா கிரியத⁴ம்மா க³ஹிதா.