1. தத்த² த்³விபதோ³ துல்யாதி⁴கரணோ கம்மாதீ³ஸு ச²ஸு விப⁴த்யத்தே²ஸு ப⁴வதி.

(க) தத்த² து³தியத்தே² தாவ-ஆக³தா ஸமணா இமம் ஸங்கா⁴ராமந்தி ஆக³தஸமணோ ஸங்கா⁴ராமோ. ஸோ ச து³விதோ⁴ தக்³கு³ணா+தக்³கு³ணவஸேன. வுத்தஞ்ஹி –

தக்³கு³ணோ+தக்³கு³ணோ சே+தி,

ஸோ ஸமாஸோ த்³விதா⁴ மதோ.

தம் யதா² ‘நீயதம் லம்ப³-

கண்ணோ+’ ‘யம் தி³ட்ட²ஸாக³ரோ’.

தேஸு யத்த² விஸேஸனபூ⁴தோ அத்தோ² அஞ்ஞபத³த்த²க்³க³ஹணேன க³ய்ஹதி, ஸோ தக்³கு³ணஸம்விஞ்ஞாணோ, யதா² ‘லம்ப³கண்ண+மானயா’தி. யத்த² பன ந க³ய்ஹதி, ஸோ அதக்³கு³ணஸம்விஞ்ஞாணோ, யதா² ‘ப³ஹுத⁴ன+மானயா’தி.

இத⁴ விஸேஸனஸ்ஸ புப்³ப³னிபாதோ. ஏத்த² ச ஆக³தஸத்³தோ³ ச ஸமணஸத்³தோ³ ச அத்தனோ அத்தே² அட்ட²த்வா து³தியாவிப⁴த்யத்த²பூ⁴தே ஸங்கா⁴ராமஸங்கா²தே அஞ்ஞபத³த்தே² வத்தந்தி, ததோ ஸமாஸேனேவ கம்மத்த²ஸ்ஸ அபி⁴ஹிதத்தா புன து³தியா ந ஹோதி. ததா² ஆக³தஸமணா ஸாவத்தி², ஆக³தஸமணம் ஜேதவனம். படிபன்னா அத்³தி⁴கா யம் படிபன்னத்³தி⁴கோ பதோ², அபி⁴ரூள்ஹாவ, ணிஜாயம் நாவம் ஸா அபி⁴ரூள்ஹவாணிஜா நாவா.

(க²) ததியத்தே²-ஜிதானி இந்த்³ரியானி யேன ஸோ ஜிதிந்த்³ரியோ ஸமணோ, ஏவம் தி³ட்ட²த⁴ம்மோ, பத்தத⁴ம்மோ, கதகிச்சோ. விஜிதா மாரா அனேனாதி விஜிதமாரோ ப⁴க³வா, படிவித்³த⁴ஸப்³ப³த⁴ம்மோ. கரணத்தே²-சி²ன்னோ ருக்கோ² யேன ஸோ சி²ன்னருக்கோ² ப²ரஸு.

(க³) சதுத்தி²யத்தே²-தி³ன்னோ ஸுங்கோ யஸ்ஸ ஸோ தி³ன்னஸுங்கோ ராஜா, தி³ன்னம் போ⁴ஜனம் அஸ்ஸாதி தி³ன்னபோ⁴ஜனோ.

(க⁴) பஞ்சமியத்தே²-நிக்³க³தா ஜனா யஸ்மா ஸோ நிக்³க³தஜனோ கா³மோ, நிக்³க³தோ அயோ=ஸுக²ம் யஸ்மாதி நிரயோ, நிக்கிலே- ஸோ. அபேதம் விஞ்ஞாணம் அஸ்மாதி அபேதவிஞ்ஞாணோ மதகாயோ, அபக³தப⁴யபே⁴ரவோ அரஹா.

(ங) ச²ட்டி²யத்தே²-சி²ன்னா ஹத்தா² யஸ்ஸ ஸோ சி²ன்னஹத்தோ². ஏவம் பரிபுண்ணஸங்கப்போ கீ²ணாஸவோ, வீதோ ராகோ³ அஸ்ஸாதி வீதராகோ³. த்³வே பதா³னி அஸ்ஸாதி த்³விபதோ³, த்³விஹத்தோ² படோ. தேவிஜ்ஜோதி ஏத்த² திவிஜ்ஜோ ஏவாதி ஸகத்தே² ணோ வுத்³தி⁴ ச. சதுப்பதோ³, பஞ்ச சக்கூ²னி அஸ்ஸாதி பஞ்சசக்கு² ப⁴க³வா, ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ, ‘‘க⁴பஸ்ஸா’’தி³னா ரஸ்ஸத்தம். நவங்க³ம் ஸத்து²ஸாஸனம். த³ஸப³லோ, அனந்தஞாணோ. தீணி த³ஸ பரிமாண+மேஸம்தி தித³ஸா தே³வா, இத⁴ பரிமாணஸத்³த³ஸன்னிமானதோ த³ஸஸத்³தோ³ ஸங்க்²யானே வத்ததே. அயம் பச்சயோ ஏதேஸந்தி இத³ப்பச்சயா, உத்தரபதே³ ‘‘இமஸ்ஸி+த³ம் வா’’தி இமஸ்ஸ இத³ம். கோ பப⁴வோ அஸ்ஸாதி கிம் பப⁴வோ காயோ. விக³தம் மலம் அஸ்ஸாதி விமலோ, ஸுந்த³ரோ க³ந்தோ⁴ அஸ்ஸாதி ஸுக³ந்த⁴ம் சந்த³னம், ஏவம் ஸுஸீலோ, ஸுமுகோ², குச்சி²தோ க³ந்தோ⁴ அஸ்ஸாதி து³க்³க³ந்த⁴ம் குணபம், து³ம்முகோ², து³ட்டு² மனோ அஸ்ஸாதி து³ம்மனோ, ஏவம் து³ஸ்ஸீலோ. தபோ ஏவ த⁴னம் அஸ்ஸாதி தபோத⁴னோ. க²ந்திஸங்கா²தம் ப³லம் அஸ்ஸாதி க²ந்திப³லோ. இந்தோ³தி நாமம் ஏதஸ்ஸாதி இந்த³னாமோ.

ச²ந்த³ஜாதாதீ³ஸு விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³னம் யதி²ச்சி²தத்தா உப⁴யம் புப்³ப³ம் நிபததி, கமாதிக்கமே பயோஜனாபா⁴வா. ஜாதோ ச²ந்தோ³ அஸ்ஸாதி ஜாதச²ந்தோ³, ஏவம் ச²ந்த³ஜாதோ. ஸஞ்ஜாதபீதிஸோமனஸ்ஸோ, பீதிஸோமனஸ்ஸஸஞ்ஜாதோ. மாஸஜாதோ, ஜாதமாஸோ. சி²ன்னஹத்தோ², ஹத்த²சி²ன்னோ.

தீ³கா⁴ஜங்கா⁴ அஸ்ஸாதி தீ³க⁴ஜங்கோ⁴, ஏத்த² பும்பா⁴வோ, ‘‘க⁴பஸ்ஸா’’தி³னா ரஸ்ஸோ ச. ததா² பஹூதஜிவ்ஹோ. மஹந்தீ பஞ்ஞா அஸ்ஸாதி மஹாபஞ்ஞோ. ‘‘இத்தி²யம் பா⁴ஸிதபுமி+த்தீ² புமே+வே+கத்தே²’’தி வீபச்சயாபா⁴வேந்தஸ்ஸ டாதே³ஸோ ரஸ்ஸத்தஞ்ச. இத்தி²யந்தி கிம், க²மாத⁴னோ. பா⁴ஸிதபுமாதி கிம், ஸத்³தா⁴து⁴ரோ. பஞ்ஞாபகதிகோ, பஞ்ஞாவிஸுத்³தி⁴கோ, ஏத்த² ‘‘ல்த்வித்தி²யூஹி கோ’’தி கோ. க³ண்டீ³வத⁴ன்வாதி பகதந்தரேன ஸித்³த⁴ம்.

நானா=ப்பகாரா து³மா நானாது³மா, நானாது³மேஹி பதிதானி நானாது³மபதிதானி, நானாது³மபதிதானி ச தானி புப்பா²னி சேதி நானாது³மபதிதபுப்பா²னி, தேஹி வாஸிதா நானாது³மபதிதபுப்ப²வாஸிதா, நானாது³மபதிதபுப்ப²வாஸிதாஸானுயஸ்ஸஸோ நானாது³மபதிதபுப்ப²வாஸிதஸானு பப்³ப³தோ, அயம் விஸேஸன+அமாதி³ஸமாஸக³ப்³போ⁴ துல்யாதி⁴கரணஅஞ்ஞபத³த்தோ².

(ச) ஸத்தம்யத்தே²-ஸம்பன்னானி ஸஸ்ஸானி யஸ்மிம் ஸோ ஸம்பன்னஸஸ்ஸோ ஜனபதோ³. ஸுலபோ⁴ பிண்டோ³ இமஸ்மிந்தி ஸுலப⁴பிண்டோ³ தே³ஸோ. ஆகிண்ணா மனுஸ்ஸா யஸ்ஸம் ஸா ஆகிண்ணமனுஸ்ஸா ராஜதா⁴னீ. ப³ஹவோ தாபஸா ஏதஸ்மிந்தி ப³ஹுதாபஸோ அஸ்ஸமோ. உபசிதம் மம்ஸலோஹிதம் அஸ்மிந்தி உபசிதமம்ஸலோஹிதம் ஸரீரம். ப³ஹவோ ஸாமினோ அஸ்மிந்தி ப³ஹுஸாமிகம் நக³ரம், ப³ஹூ நதி³யோ அஸ்மிந்தி ப³ஹுனதி³கோ, ஈகாரந்தத்தா கபச்சயோ. ஏவம் ப³ஹுஜம்பு³கம் வனம், ப³ஹவோ கத்தாரோ அஸ்மிம் அஸ்ஸ வாதி ப³ஹுகத்துகோ தே³ஸோ, ஏவம் ப³ஹுப⁴த்துகோ, ‘‘ல்த்வித்தி²யூஹி கோ’’தி கோ.

2. பி⁴ன்னாதி⁴கரணோ யதா²-ஏகரத்திம் வாஸோ அஸ்ஸாதி ஏகரத்திவாஸோ, ஸமானேன ஜனேன ஸத்³தி⁴ம் வாஸோ அஸ்ஸாதி ஸமானவாஸோ புரிஸோ. உப⁴தோ ப்³யஞ்ஜன+மஸ்ஸாதி உப⁴தோப்³யஞ்ஜனகோ, விப⁴த்யலோபோ ‘‘வா+ஞ்ஞதோ’’தி கோ ச, ச²த்தம் பாணிம்ஹி அஸ்ஸாதி ச²த்தபாணி, ஏவம் த³ண்ட³பாணி, ஸத்த²பாணி, வஜிரபாணி, க²க்³க³ஹத்தோ², பத்தஹத்தோ², தா³னே அஜ்ஜா²ஸயோ அஸ்ஸாதி தா³னஜ்ஜா²ஸயோ தா³னாதி⁴முத்திகோ, பு³த்³த⁴ப⁴த்திகோ, ஸத்³த⁴ம்மகா³ரவோ இச்சாதி³.

3. திபதோ³ யதா²-பரக்கமேனா+தி⁴க³தா ஸம்பதா³ யேஹி தே பரக்கமாதி⁴க³தஸம்பதா³ மஹாபுரிஸா. ஏவம் த⁴ம்மாதி⁴க³தபோ⁴கா³. ஓனீதோ பத்ததோ பாணி யேன ஸோ ஓனீதபத்தபாணி. ஸீஹஸ்ஸ புப்³ப³த்³த⁴மிவ காயோ அஸ்ஸாதி ஸீஹபுப்³ப³த்³த⁴காயோ. மத்தா ப³ஹவோ மாதங்கா³ அஸ்மிந்தி மத்தப³ஹுமாதங்க³ம் வனம்.

4. ந-நிபாதபுப்³ப³பதோ³ யதா²-நத்தி² ஏதஸ்ஸ ஸமோதி அஸ்ஸமோ, ‘‘ட நஞஸ்ஸா’’தி நஸ்ஸ டோ. ஏவம் அப்படிபுக்³க³லோ, அபுத்தகோ, அஹேதுகோ, கபச்சயோ, ஏவ+முபரிபி ஞேய்யம். நத்தி² ஸம்வாஸோ ஏதேனாதி அஸம்வாஸோ, ந விஜ்ஜதே வுட்டி² ஏத்தா²தி அவுட்டி²கோ ஜனபதோ³, அபி⁴க்கு²கோ விஹாரோ. ஏவம் அனுத்தரோ ‘‘அன ஸரே’’தி அன, ஏவம் அனந்தம், அனாஸவோ.

5. பட²மாத்தே² ஸஹபுப்³ப³பதோ³ யதா²-ஸஹ ஹேதுனா வத்ததி ஸோ ஸஹேதுகோ ஸஹேது வா, ‘‘ஸஹஸ்ஸ ஸோ+ஞ்ஞத்தே²’’தி ஸஹஸ்ஸ ஸோ, ஏவம் ஸப்பீதிகா, ஸப்பச்சயா, ஸகிலேஸோ, ஸஉபாதா³னோ, ஸபரிவாரோ ஸஹபரிவாரோ வா, ஸஹ மூலேன உத்³த⁴டோ ஸமூலுத்³த⁴டோ ருக்கோ².

6. உபமானோபமேய்யஜோதகஇவயுத்தோ உபமானபுப்³ப³பதோ³ பட²மாய யதா²-நிக்³ரோதோ⁴ இவ பரிமண்ட³லோ யோ ஸோ நிக்³ரோத⁴பரிமண்ட³லோ. ஸங்கோ² விய பண்ட³ரோ அயந்தி ஸங்க²பண்ட³ரோ, காகோ விய ஸூரோ அயந்தி காகஸூரோ. சக்கு² இவ பூ⁴தோ அயம் பரமத்த²த³ஸ்ஸனதோதி சக்கு²பூ⁴தோ ப⁴க³வா. ஏவம் அத்த²பூ⁴தோ, த⁴ம்மபூ⁴தோ, ப்³ரஹ்மபூ⁴தோ, அந்த⁴பூ⁴தோ. முஞ்ஜபப்³ப³ஜமிவ பூ⁴தா அயம் முஞ்ஜபப்³ப³ஜபூ⁴தா குதி³ட்டி². தந்தாகுலமிவ ஜாதா அயம்தி தந்தாகுலஜாதா.

ச²ட்ட்²யத்தே²-ஸுவண்ணஸ்ஸ வண்ணோ விய வண்ணோ யஸ்ஸ ஸோ ஸுவண்ணவண்ணோ ப⁴க³வா, மஜ்ஜ²பத³லோபோ. நாக³ஸ்ஸ க³தி விய க³தி அஸ்ஸாதி நாக³க³தி. ஏவம் ஸீஹக³தி, நாக³விக்கமோ, ஸீஹவிக்கமோ, ஸீஹஹனு. ஏணிஸ்ஸ விய ஜங்கா⁴ அஸ்ஸாதி ஏணிஜங்கோ⁴. ப்³ரஹ்முனோ விய ஸரோ அஸ்ஸாதி ப்³ரஹ்மஸ்ஸரோ.

7. வாஸத்³த³த்தே² ஸங்க்²யாஉப⁴யபதோ³ யதா²-த்³வே வா தயோ வா த்³வத்தி, த்³வத்தயோ ச தே பத்தா சேதி த்³வத்திபத்தா, ‘‘திஸ்வ’’இதி திஸத்³தே³ பரே த்³விஸ்ஸ அத்தம். த்³வீஹம் வா தீஹம் வா த்³வீஹதீஹம், ச² வா பஞ்ச வா வாசா ச²ப்பஞ்சவாசா, ஏவம் ஸத்தட்ட²மாஸா, ஏகயோஜனத்³வியோஜனானி.

8. தி³ஸந்தராலத்தோ² யதா²-புப்³ப³ஸ்ஸா ச த³க்கி²ணஸ்ஸா ச தி³ஸாய யத³ந்தராலம் ஸா புப்³ப³த³க்கி²ணா விதி³ஸா. ஏத்த² –