11. விஸே

கிந்தம் விஸேஸன மிச்சா²ஹ-‘யமி’ச்சாதி³, யம் அவத்தா²பயதி தம் வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, கிந்தம் விஸேஸ்ஸமிச்சாஹ-‘யத³னேகே’ச்சாதி³, யம் அவத்தா² பீயதே தமபி⁴தீ⁴யதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, நன்வேகத்தே²னேத்யுச்சமானே விஸேஸ்ஸேனேதி கத²மவக³ம்யதே, யதோ ஏவம் விவரிதவா த்யாஸங்கியாஹ- ‘யதி³பி’ச்சாதி³.

ஸம்ப³ந்தி⁴ஸத்³த³த்தாதி ஏவம் மஞ்ஞதே ‘‘ஸம்ப³ந்தி⁴ஸத்³தா³ ஸகத்த²மிவ நியதம்படி-யோகி³னமாக்கி²பந்தி… தேன வினா தேஸம் ஸகத்த²ஸ்ஸாஸம்ப⁴வாதி, விவரிதவாதி விவரித்த², ஏகத்தே²னேதீமஸ்ஸ ஸமானாதி⁴கரணேன ஸஹ ஸமாஸோ ஹோதீதி ஏவம் ஸாஜ்ஜா²ஹாரோ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³, அத்த²ஸத்³த³ஸ்ஸானேகத்த²த்தா விஸேஸேதி ‘அத்தோ² அபி⁴தே⁴ய்யோ’தி. கத²ம் தேனத்தோ² வுச்சதீத்யாஹ- ‘அதி⁴கரீயதி’ச்சாதி³.

விஸேஸ்ஸஸ்ஸ ஸமானாதி⁴கரணத்தஞ்ச விஸேஸனாபேக்க²ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. விஸேஸ்ஸஸத்³த³ஸ்ஸ விஸேஸனேன ஸஹ ஸமானாதி⁴கரணத்தம் விஸேஸன ஸத்³தா³பேக்க²ந்தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³, தத்த² காரணமாஹ- ‘ஸம்ப³ந்தா⁴’தி, அதி⁴கரணஸ்ஸ ஸமானத்தம் நாம பி⁴ன்னானம் ஸம்ப³ந்தீ⁴னம் ப⁴வதி, ஸம்ப³ந்தி⁴னோ ச ஸம்ப³ந்த⁴மந்தரேன ந ஹோந்தீ [ஹோதி (போத்த²கே)] தி விஸேஸனவிஸேஸ்ஸானம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ விஞ்ஞாயதே, ஏவம் விஞ்ஞாதா தஸ்மா ஸம்ப³ந்தா⁴தி அத்தோ².

ஸத்³த³ப்³யதிரேகேன ஹேத்த² அத்தா²னம் விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வோ ந ஸம்ப⁴வதி, ததா² ஹி ‘நீலமுப்பல’ந்தி பஞ்ச வத்தூ²னி ஸன்னிஹிதானி நீலந்தி நீலத்தம் கு³ணஸாமஞ்ஞம், நீலோ கு³ணோ, ததா³தா⁴ரோ த³ப்³ப³ந்தி தீணி, உப்பலந்தி உப்பலத்தம் உப்பலஜாதி, த³ப்³ப³ஞ்ச தன்னிஸ்ஸயோதி த்³வே.

தத்த² உப்பலஜாதி கு³ணஜாதீனம் [நீலஜாதிஉப்பலஜாப⁴த⁴னம் (காதந்தடீகா)] தாவ ந ஸம்ப⁴வதி விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வோ ஜாதியா நிக்³கு³ணத்தா, நீலத்தஸ்ஸ ச நீலகு³ணே ஸமவாயினோ, உப்பலத்தஸ்ஸ ச உப்பலத³ப்³பே³ ஸமவாயினோ ஸமானாதி⁴கரணத்தம்பி நத்தி², உப்பலஜாதியா நீலஸ்ஸ ச கு³ணஸ்ஸ அத்தி² ஸமானாதி⁴கரணத்தம்… நீல முப்பலந்தி பவத்தினிமித்தானம் உப்பலஜாதினீலகு³ணானமேகமதி⁴ கரணம்னிஸ்ஸயோதி, விஸேஸன விஸேஸ்ஸபா⁴வோ து நத்தி² ஜாதியா அனீலத்தா, கு³ணத³ப்³பா³னந்து ஸம்ப⁴வதிவிஸேஸனவிஸேஸ்ஸத்தம் த³ப்³ப³ஸ்ஸானேககு³ணத்தா, ஸமானந்து தேஸம்பரமதி⁴கரணம் ததியம் நத்தி², யேன ஸமானாதி⁴கரணத்தம் ஸியா, ஏவம் நீலத³ப்³ப³ உப்பலத³ப்³பா³னம்பி அஞ்ஞமஞ்ஞபரிஹாரேன வத்துமிச்சி²தானம் ந விஸேஸன விஸேஸ்ஸபா⁴வோ, நாபி ஸமானாதி⁴கரணத்தம், கஸ்மா அஞ்ஞமஞ்ஞாஸம்ப³ந்த⁴தோ அபேக்கா²பா⁴வதோ, வுத்தபடிபக்க²தோ பன வக்க²மானனயேன ஸத்³தா³னமேவ ஸாமானாதி⁴கரண்யம் விஸேஸனவிஸேஸ்ஸத்தஞ்ச வேதி³தப்³ப³ம், தேனேவாஹ-‘அதோயேவே’ச்சாதி³.

அதோயேவாதி யதோ விஸேஸ்ஸஸ்ஸ ஸமானாதி⁴கரணத்தம் விஸேஸனாபேக்க²ம், அதோயேவ ஹேதுதோதி அத்தோ², பி⁴ன்னனிமித்தப்ப யுத்தானமேவாதி ஸாமஞ்ஞேன நீலகு³ணாதா⁴ரே த³ப்³பே³ கு³ணேயேவ வா நீலஸத்³த³ஸ்ஸ, உப்பலஸத்³த³ஸ்ஸ ச ஸாமஞ்ஞேன கு³ணவதி த³ப்³பே³ வத்தமானத்தா அஞ்ஞமஞ்ஞேஸு பி⁴ன்னேஸு ஸத்³த³ப்பவத்தியா காரணேஸு பயுத்தானம் ஸத்³தா³னமேவ [நிட்டா²னமேவ (போத்த²கே)].

ஸமானாதி⁴கரணத்தந்தி நீலுப்பலஸத்³தா³னம் விஸும்விஸும் யோகே³ விஸிட்ட²த³ப்³ப³ வாசித்தஸ்ஸாஸம்ப⁴வா, நீலஞ்ச தம் உப்பலம் சேதி ஸாமானாதி⁴கரண்யே ஸன்னிபதிதே ஸதி ஸம்ப⁴வா ஏவம் தத்த² விஸிட்டே² வத்து²ம்ஹி பவத்தானம் தேஸம் ஸமானத்த²தா, ஏவகாரேன ப்³யவச்சி²ன்னமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘நத்வபி⁴ன்னே’ச்சாதி³.

நனுசேத்யாதி³ சோத்³யம், ஸீஸம்பாதீதி ஸீஸபா ருக்க²விஸேஸோ, நயித³ மேவமிச்சாதி³ பரிஹாரோ.

அத² துச்சதேஇச்சாதி³னா பரஸ்ஸ வசனாவகாஸமாஸங்கதே, விஸேஸவுத்தீதி ப²லஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ ச ஸாமஞ்ஞஸத்³த³த்தா பா⁴வேன விஸேஸே வுத்தி, இமேஸந்தி ஸீஸபாதீ³னம் ந ஸமோதா⁴ரிதாதி ந நிச்சி²தா, ஸாமஞ்ஞவுத்தியேவ ஸமோதா⁴ரிதாதி அதி⁴ப்பாயோ, அவஸிதா நிச்சி²தா வுத்தி யேஸம் ஸீஸபாதீ³னம் தே அவஸிதவுத்தயோ, பயதனம் வினா ததா³ பப்போதி சாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, பயதனந்தி ‘ஸாமத்தி²யலத்³தே⁴பிவிஸேஸ்ஸே’திவசனம். தஞ்சனத்தி²ச்சாதி³ பரிஹாரோ, ஸரூபமத்தகத²னாயாதி வுத்தத்தா²னம்பி ஸரூபமத்தகத²னாய ‘பூபே ப³ஹூ ஆனயே’தி யதா², ஏவம் ஜாதீயகந்தி ஸரூபகத²னப்பகாரயுத்தம். உபஸம்ஹரமாஹ-‘ததே³வ’மிச்சாதி³, நிபாதஸமுதா³யோவாயம் வுத்தேன பகாரேனேத்யஸ்ஸ அத்தே² வத்ததே.

அஞ்ஞதரஸம்ப⁴வேபி தன்னிவத்தியா வசனஸப்³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘அத²பி’ச்சாதி³, அஞ்ஞதரஸம்ப⁴வேபீதி விஸேஸனஸ்ஸ விஸேஸ்ஸஸ்ஸ வா ஸம்ப⁴வேபி, யத்ரப்யுபி⁴ன்னமத்தி² விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வஸம்ப⁴வோ தத்த²பிதாவ ப³ஹுலம்வசனதோவ நிவத்தி ஹோதி, கிம்பனா-ஞ்ஞதரஸம்ப⁴வேதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘யதா² புண்ணோ’இச்சாதி³, ஏத்த² பன அஞ்ஞேபி புண்ணனாமகா ஸந்தீதி ப்³யபி⁴சாரஸம்ப⁴வா உபி⁴ன்னம்பி விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வஸம்ப⁴வே ப³ஹுலம்வசனமேவ ஸமாஸம் நிவத்தேதி, ஏவம் விதே⁴பீதி அஞ்ஞதரஸம்ப⁴வேபி, ந கேவலம் விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வஸம்ப⁴வே, அத² கோ² ஏவம் விதே⁴ப்யஞ்ஞ தரஸம்ப⁴வேபித்யவிஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ².

யஜ்ஜேவமிச்சாதி³ பச்சேகம் விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வே ஸதி அனிட்டா² பாத³னசோத³னா, பச்சேகம் விஸேஸனம் ஸியா உபி⁴ன்னம்பி விஸேஸனத்தா, தத்த² தோ³ஸமாஹ-‘விஸேஸ்ஸஸ்ஸச புப்³ப³னிபாதோ’தி, சோ-வதா⁴ரணே, வத்தப்³ப³ந்தரஸமுச்சயே வா, குதோச்சாஹ- ‘நாக்³க³ஹிதே’ச்சாதி³, இதி காரணே, அதோ கிமனிட்ட²மாயாத மிச்சாஹ- ‘உப்பலனீலந்திபி ஸியா’தி, இத்த²ஞ்சரஹி கிந்த்யாஹ- ‘நீலுப்பலந்தி சே’ச்சாதி³. பரிஹாரமாஹ-‘நேஸதோ³ஸோ’ச்சாதி³, உபபத்த்யந்தரமாஹ- ‘அத² சே’ச்சாதி³.

அஞ்ஞமஞ்ஞானுபகாரித்தாதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ விஸேஸனவிஸேஸ்ஸத்தே நானுபகாரித்தா ஸப்பதா⁴னத்தாதி அத்தோ², அத² த்³வின்னம்பி அப்பதா⁴னத்தம் கஸ்மா ந ஸியா த்யாஹ- ‘அப்பதா⁴னத்தேபி’ச்சாதி³, ஸகஸகப்பதா⁴னாபேக்கா²வந்தானந்தி ஸகேஸகே பதா⁴னே அத்தனி அபேக்கா²வந்தானம். அத² குதோ த³ப்³ப³ஸ்ஸேவ பதா⁴னத்தமஸிதம், ந து கு³ணஸ்ஸேத்யாஸங்கிய ஞாயமுபனிஸ்ஸயதி ‘அத² சே’த்யாதி³னா. சா²கோ³த்யஜோ வுச்சதே, தம் ஸேதவண்ணமாலபே⁴த² மாரேய்ய, பு²ஸனம் வா கரேய்யாதி அத்தோ², ஆபுப்³போ³ லபி⁴ ஹி மாரணே பு²ஸனே ச வத்ததே, தே³ஸனாயந்தி [சோத³னாயந்தி சோத³னாவாக்ய (போத்த²கே)] வேத³வாக்யேதி அத்தோ², குதோ சா²க³தோ-ஞ்ஞோ நாலப்³ப⁴தேச்சாஹ- ‘ந ஹி’ச்சாதி³.

சா²கா³பா⁴வேதி ஸேதகு³ணயுத்தஸ்ஸ சா²க³ஸ்ஸாபா⁴வே, பிட்ட²பிண்டி³மாலப்³பா⁴தி ஸேதகு³ணயோகே³ன விட்ட²பிண்டி³ம் ஆலம்ப⁴, ந ச நாலம்ப⁴தே தஸ்மா கு³ணோ அப்பதா⁴னந்தி அஜ்ஜா²ஹரிதப்³ப³ம்.

புன சோதே³ந்தோ ஆஹ- ‘நனு சே’ச்சாதி³, அதே²த்யதி⁴ப்பாயமாஸங்கதே, அனிட்ட²மாபாத³யதி நீலஸத்³தே³பி பஸங்கோ³’தி, குதோச்சாஹ- ‘ஸோபிஹி’ச்சாதி³, இத³ம் வுத்தம் ஹோதி- ‘‘உப்பலஸத்³தோ³ ஜாதிவாசீ, ந து த³ப்³ப³வாசீ, ஜாதி விஸிட்ட²த³ப்³ப³வாசித்தா யதி³ த³ப்³ப³வாசீதி வுச்சதே, ததா³ நீலஸத்³தோ³பி கு³ணவிஸிட்ட² த³ப்³ப³வாசித்தா த³ப்³ப³வசனமாபஜ்ஜதீதி இமேஸம் ந கோசி விஸேஸோ’’தி, பரிஹரந்தோ ஆஹ ‘நேத³மத்தி²’ச்சாதி³, அபாயினோ அபக³ந்தாரோ த³ப்³பா³தி க³ம்யதே, குதோச்சாஹ- ‘ஸதீபி’ச்சாதி³, இதி காரணே.

விஸேஸனமேகத்தே²னேதி ஸித்³தே⁴பி பபஞ்சத்த²ம் பரிப்பு²டத்த²ஞ்ச உதா³ஹரணப³ஹுத்தம் த³ஸ்ஸேதும் பாணினியேஹி ப³ஹும் ஸுத்திதம், ஸப்³ப³ஸ்ஸேதஸ்ஸ பச்சக்கா²தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தியமுதா³ஹரணமத்தம் த³ஸ்ஸிதம், ததி³தா³னி ப்³யாக்²யாதுகாமோ ஆஹ- ‘புப்³ப³காலே’ச்சாதி³, சி²ன்னோச விஸேஸனந்தீ ஸம்ப³ந்தோ⁴ ‘‘புப்³ப³காலேக ஸப்³ப³து⁴ரபுராணனவகேவலானி ஸமானாதி⁴கரணேனே’’தி (2-1-49) தே ஸமேத்த² ஸுத்தம், தத்தே²காதீ³னம் வுத்தியமுதா³ஹரணானி ந த³ஸ்ஸிதான்யுபலக்க²ணதோவ விஞ்ஞாயந்தீதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘ஏகே’ச்சாதி³, ஏகோ ச ஸோ புரிஸோசாத்யாதி³னா விக்³க³ஹோ உபலக்க²ணத்தாயேவ ச ‘ஸத்த ச தே இஸயோ ச ஸத்திஸயோ’ச்சாதி³கஞ்ச த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

உபமீயதே பரிச்சி²ஜ்ஜதே-நேனேத்யுபமானம், உபமீயதீத்யுபமேய்யம், தேஸம் உபமானோபமேய்யானம் ஸாதா⁴ரணோ யோ த⁴ம்மோ ஸாமதாதேன விஸிட்ட²ம் யது³பமேய்யம், தம் வசனேனேத்யத்தோ² உபமானோபமேய்யச்சாதி³ கஸ்ஸ, ஸமாஸோ ப⁴வதீதி ஸேஸோ, காரணமாஹ- ‘விஸேஸே’ச்சாதி³, விஸேஸாபரிக்³க³ஹாதி விஸேஸனந்த்யேவ ஸாமஞ்ஞேன பரிக்³க³ஹா, ஏவம்பூ⁴ தஸ்ஸாபீதி உபமானரூபஸ்ஸாபி. நனு ஸத்தீ²ஸத்³த³ஸ்ஸஸத்தி²யம் வுத்தி ஸாமாஸத்³த³ஸ்ஸ து தே³வத³த்தாய, அதோ ப்³யதி⁴கரணத்தா கத²மேத்த² ஸமாஸோச்சாஸங்கீயாஹ- ‘யதே³’ச்சாதி³, ஸமானோ த⁴ம்மோ ஸாமத்தாதி³ யஸ்ஸ ஸோ ஸத⁴ம்மோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸாத⁴ம்மியம் ஸாமத்தம், தஸ்மா தே³வத³த்தாத்தே² வத்ததே உபசாரவஸேன, ஸாமாஸத்³தோ³பி கு³ணவசனோபி ஸாமத்தம் வத்வா ஸத்³தா⁴தி³த்தவஸேனாபே⁴தோ³பசாரேன வா தே³வத³த்தாயம் வத்ததே, நனு ச ஸாமாஸத்³த³ஸ்ஸ தே³வத³த்தாபி⁴தா⁴னே சரிதத்த²தாய ஸத்தீ² கு³ணேன நித்³தி³ட்டா²த்யனியதகு³ணப்பதீதிப்பஸங்கோ³ நேககு³ணாதா⁴ரத்தா ஸத்தி²யாத்யாஸங்கியாஹ- ‘யதி³பி’ச்சாதி³.

இஹாதி நித்³தா⁴ரணே, ஏதேஸம் கு³ணானம் மஜ்ஜே²தி அத்தோ², இஹ வா ஸத்தி²யம், ஸாமகு³ணவந்ததாய ஸாமாயாதி க³ம்யதே, பஸித்³தி⁴வஸேனாதி ஸத்தி²ஸாமாத்யத்ரோபமானம் ஸத்தீ², உபமேய்யா தே³வத³த்தா, பஸித்³த⁴ந்துபமானம் ப⁴வதி நாப்பஸித்³த⁴ம்… பஸித்³த⁴ஸாத⁴ம்மியா ஸாத்⁴யு ஸாத⁴னமுபமானந்தி கத்வா ஸத்தி²யேவ ஸாமங்கு³ணேன பஸித்³தா⁴ ந தே³வத³த்தா, தஸ்மா ஸாமகு³ணப்பஸித்³தி⁴யாதி அத்தோ². ஸாத்⁴யுதே உபமீயதேனேனேதி ஸாத⁴னமுபமானம், ஸாத்⁴யதே உபதீ⁴யதேதி ஸாத்⁴யமுபமேய்யம், பஸித்³த⁴ஸ்ஸ ஸாத⁴ம்மியம் தேன, ஸாத்⁴யஸ்ஸாப்பஸித்³த⁴ஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸாத⁴னம் ஸாத்⁴யஸாத⁴னம். யத்ரத்விச்சாதி³னா ப³ஹுலம்வசனஸாமத்தி²யா ஸாமஞ்ஞவசனேனேவ ஸமாஸஸப்³பா⁴வம் வத்வா அஞ்ஞேனாஸப்³பா⁴வமுதா³ஹரணேன பு²டயிதும் ‘பா²லா இவ தண்டு³லா’த்யாதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

தண்டு³லஸத்³தோ³தி உபமேய்யபூ⁴ததண்டு³லஸத்³தோ³, தண்டு³லத்தம்பி வத்வா த³ப்³பே³ பவத்தோ ஸாமஞ்ஞவசனோ நது ப⁴வதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, த³ப்³பே³தி தண்டு³லத³ப்³பே³ பா²லத³ப்³பே³ ச.

உபமானோபமேய்யஸாதா⁴ரணஸூரத்தாதி³த⁴ம்மவசனாப்பயோகே³தி உபமானோபமேய்யானம் ஸாதா⁴ரணோ யோ விஸாரத³த்தாதி³த⁴ம்மோ தப்³ப³சனஸ்ஸ ‘முனி அயம் ஸீஹோ விய விஸாரதோ³’த்யாதோ³ விஸாரதா³தி³ஸத்³த³ஸ்ஸாப்பயோகே³தி அத்தோ², கேஸஞ்சிதி கேஸஞ்சி ஸத்³தா³னம் மஜ்ஜே², விஸேஸ்ஸத்தமேவ பு²டயதி. ‘ததா² சே’த்யாதி³னா, விஸேஸனவிஸேஸ்ஸானம் யதி²ட்ட²த்தா நிச்சம் ஸீஹாதீ³னம் விஸேஸ்ஸதாயேவ வசனிச்சா²தி புப்³ப³னிபாதத்தாப்பஸங்கோ³தி பா⁴வோ, உபபத்யந்தரமாஹ-‘விஸேஸனஸ்ஸேவே’ச்சாதி³, யதி³பி ஸீஹோ விஸேஸனமேவ ந விஸேஸ்ஸம், ததா²பி ப³ஹுலாதி⁴காரா விஸேஸனஸ்ஸாபி பரனிபாதோதி பா⁴வோ.

அதா²த்ராபி விஸேஸனந்தேவ ஸமாஸப்படிபாத³னே’முனி அயம் ஸீஹோவ விஸாரதோ³’ச்சாதோ³ ஸாமத்தி²யதோவ ஸமாஸாப்பஸங்கே³பி உபமானோ பமேய்யானம் ஸாதா⁴ரணவிஸாரத³த்தாதி³த⁴ம்மவசனாப்பயோகே³ ஸதி தப்பஸங்கா³பா⁴வத்த²ம் வசனமாரப்³ப⁴னீயந்தி சோதே³தி ‘நனுசே’த்யாதி³னா, ஸாமத்தி²யதோதி ஸாமஞ்ஞவசனப்பயோகே³ ஸாபேக்க²த்தா ஸமாஸாப்பஸங்கோ³தி ஸாமத்தி²யம் தஸ்மாதி அத்தோ². ஸாமஞ்ஞப்பயோக³த்த²ந்தி ஸமாஸவாக்யே ஸாமஞ்ஞவசனஸ்ஸ ஸூரத்தாதி³(நோ), அப்பயோக³த்த²ம், ததா² ஹிச்சாதி³னா ஸாமஞ்ஞஸத்³த³ப்பயோகே³ ஸாமத்தி²யதோ ஸமாஸாஸப்³பா⁴வா ஸுத்தந்தரஸ்ஸானாரப்³ப⁴னீயபா⁴வம் ஸாதே⁴தி.

விஸேஸானந்தப்³பா⁴வாதி ஸாமஞ்ஞஸ்ஸ ஸமாஸே அந்தோபா⁴வேபி திகீ²ணத்தாதி³தோ விஸிட்ட²ஸ்ஸ ஸூரஸ்ஸாதி³வசனீயஸ்ஸ விஸேஸஸ்ஸ ஸமாஸே அனந்தோக³த⁴த்தா அப்பஸங்கோ³ ஸாபேக்க²மஸமத்த²ந்தி. அதே²தி ‘ஸச்சமேத’ந்திஆதி³ம் பரவசனமாஸங்கிய வத³தி, ஏவமாதி³ஸிஜ்ஜ²னத்த²ம் ஸமாஸோதி (ஞாபனத்த²ம்) ஆரப்³ப⁴னீயம்ப⁴வதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

பதா⁴னஸ்ஸாதி ‘ரஞ்ஞோபுரிஸோ-பி⁴ரூபோ’தேத்த² அபி⁴ரூபஸாபேக்க²ஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ விஸேஸனத்தேனேவா [விஸேஸனம் தேனேவா (போத்த²கே)] ப்பதா⁴னம், ஸமாஸாவயவபூ⁴தம் ராஜானம் பதி விஸேஸ்ஸபா⁴வேனாவிப²லிதஸகத்த²தாய பதா⁴னபூ⁴தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ. ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘ராஜபுரிஸஸ்ஸ த³ஸ்ஸனீயஸ்ஸ கே³ஹ’ந்தி ஸங்க³ண்ஹாதி.

ஏத்த² ஹி கே³ஹம்பதி விஸேஸனபா⁴வேனாப்பதா⁴னத்தேபி ராஜானம்பதி பதா⁴னபூ⁴தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஸாபேக்க²ஸ்ஸாபி ஸமாஸோ ஹோதேவ. இத³ஞ்சஞாபனத்த²ம் வசனாரம்ப⁴ப்பயோஜனஞ்ச, காரணமாஹ- ‘க³மகத்தா’இச்சாதி³.

க³மகத்தாதி விக்³க³ஹவாக்யத்த²ஸ்ஸ வுத்தியம்பதீயமானத்தா க³மகத்தம் தஸ்மா, நசேஹ க³மகத்தமத்தீ²தி ‘முனி ஸீஹோவ ஸூரோ’த்யத்ர து வாக்யதோ யோத்தோ² பதீயதே, நாயம் ‘முனி ஸீஹோ ஸூரோ’த்யதோ க³ம்யதேதி க³மகத்தம் நத்தீ²-தி அத்தோ², ததா²ஹி முனிஸீஹஸத்³தே³னேவோ பமானோபமேய்யபா⁴வனிமித்தஸ்ஸ விஸாரத³த்தஸ்ஸ ஸபா⁴வேனேவோபாதா³னதோ விஸாரத³ஸத்³த³ஸ்ஸ தேன ஸம்ப³ந்தா⁴பா⁴வோ.

அபவக்³கோ³ நிப்³பா³னம், வாக்யமேவேதி ஏவகாரேன ப்³யவச்சி²ன்னமத்த²ம்பத³ஸ்ஸயமாஹ- ‘வுத்தினிவத்தேதீ’தி ப³ஹுலாதி⁴காரதோ விஞ்ஞாயதி, நனு சாத்ர விஸேஸ்ஸபா⁴வாஸம்ப⁴வாப்பஸங்கோ³யேவ வுத்தியாதி சோதே³தி. ‘நனுசே’த்யாதி³னா.

புண்ணதாப்³யபி⁴சாராதி புண்ணதாஸங்கா²தஸ்ஸ பா³லாதி³அவத்தா²விஸேஸஸ்ஸ அவினாப்பவத்திதோ ப்³யபி⁴சாரீ ஹி விஸேஸ்ஸம்ப⁴வதி யதா² நீலதாயுப்பலம், பரிஹரதி ‘நேத³மத்தி’ச்சாதி³னா, மந்தாணிபுத்தானம் அனேகத்தாதி கேவலம் மந்தாணியா புத்தோ புண்ணோயேவாதி அபா⁴வா தேஸம் ப³ஹுபா⁴வதோ, அத்தனோ அத்தனோ க³ஹஸ்ஸ பதயோதி க³ஹபதீனம் ப³ஹுத்தம் பாகடமேவ.

வுத்தியேவேதி ஏவகாரேன ப்³யவச்சி²ன்னமத்த²மாஹ-‘வாக்யம் நிவத்தேதீ’தி. விஸிட்ட²ஜாதிவசனாதி வுத்தம் கண்ஹஸப்பஜாதியா லோஹிதஸாலிஜாதியா ச விஸிட்ட²த்தா.

தச்ச²கோ ஸப்போதி ப்³யாக்²யேயமுபனிக்கி²ப்பசோத³யமாஹ- ‘நனு சே’ச்சாதி³. தச்ச²கபா⁴வானபேதோதி பா³லயுவத்தாதி³ஸங்கா²ததச்ச²கபா⁴வதோ அப்³யாவுத்தோ, அத்தி²னாமதே⁴ய்யோதி தச்ச²கோ நாம கோசி தன்னாமோ அத்தி², கிரியாஸத்³தோ³தி தச்ச²தீதி தச்ச²கோதி ஏவம் கிரியாய பவத்தினிமித்தத்தேனோபாதி³ன்னோ வட்³ட⁴கீவாசீ தச்ச²கஸத்³தோ³, ஏவம் மஞ்ஞதே ‘‘யதா²வுத்தனயேன விஸேஸனவிஸேஸ்ஸஸப்³பா⁴வா ஸமாஸேன ப⁴விதப்³ப³ம், ததா² ஸதி கிமித³ம் பச்சுதா³ஹரணம் கத’’ந்தி. அத்ர கேனசி ந நாமதே⁴ய்யஸ்ஸேத்யாதி³ நோபஜாயதேவாத்யேதத³வஸானம் வுச்சமானமனுத்³யதம் நிராகத்துகாமோ ஆஹ-‘யோபா ஹே’ச்சாதி³.

இமஸ்ஸாயமதி⁴ப்பாயோ ‘‘வுத்தனயேன தச்ச²கஸத்³த³ஸ்ஸ கிரியா ஸத்³த³ஸ்ஸாத்த²விஸயாபேக்கா²யாபா⁴வதோ விஸேஸ்ஸத்தாபா⁴வா பச்சுதா³ஹரணமித³ம் கத’’ந்தி.

கஸ்மா அயுத்தமிச்சாஹ-‘யதோ’ச்சாதி³, நாமதே⁴ய்யஸ்ஸ கிரியாவாசினோ ச அத்தா²பி⁴தா⁴னஸாமத்தி²யம் துல்யம் வா ந வா, அவயவப்பஸித்³தி⁴யா ஸமுதா³யப்பஸித்³தி⁴ ப³லவதி வா நவேத்யேதம் விசாரேதும் யதோ நாதி⁴கதந்த்யத்தோ², கிஞ்சரஹி அதி⁴கதந்த்யாஹ- ‘அபித்வி’ச்சாதி³, தச்ச²கஸத்³தோ³னேகத்த²வுத்தி நானேகத்தோ²தி விசாரேதுமதி⁴கதந்தி யோஜனா.

ஏவம் மஞ்ஞதே- ‘‘விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வசிந்தாயம் ஸத்³தா³னமத்தா²பி⁴தா⁴னஸாமத்தி²யசிந்தா ந யுஜ்ஜதே ‘ஸதி ஸம்ப⁴வே ப்³யபி⁴சாரே ச விஸேஸனம் ஸாத்த²கம் ஹோதீ’தி விஸேஸனம் மக்³கீ³யதே, நாஸம்ப⁴வே நாப்³யபி⁴சாரே யதா² ஸீதம் (ஹிமம்) உண்ஹோக்³கீ³தி, தஸ்மா ஸம்ப⁴வப்³யபி⁴சாரசிந்தா விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வசிந்தாயமுபயுஜ்ஜதீதி தச்ச²கஸத்³தோ³-நேகத்த²வுத்திவா ந வேத்யேததே³வ விசாரேதுமதி⁴கதந்தி கத்த²சிபி விஸேஸனவிஸேஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வே ஸமாஸோ ஹோதேவா’’தி, யதி³பி நாமதே⁴ய்யகிரியாவாசீனமதுல்யமத்தா²பி⁴தா⁴னம் ஸமுதா³யப்பஸித்³தி⁴யா ச ப³லவதித்தம், ததா²பி வக்க²மானனயேன ஸமாஸஸப்³பா⁴வா ந காசி ஹானீதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘ஏத்த² சா’திஆதி³.

ஏத்த²சாதி கேசி பக்கே² ச, கஞ்சி பீளமாவஹதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, குதோச்சாஹ ‘ததா²ஹி’ச்சாதி³. ஏவம் மஞ்ஞதே- ‘‘யதீ³பி ஸமுதா³யப்பஸித்³தி⁴யா ஸதி கிரியாஸத்³த³த்த²விஸயாபேக்கா² நோபஜாயதே, ததா²பி நாமதே⁴ய்யஸ்ஸேவ தச்ச²கஸத்³த³ஸ்ஸாப்யனேகத்த²வுத்தித்தமத்தே²வ… ஸப்பவிஸேஸே மனுஸ்ஸே ச தன்னாமகே நாமதே⁴ய்யஸ்ஸ தச்ச²கஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்திஸப்³பா⁴வா(தி) விஸேஸனவிஸேஸ்ஸஸப்³பா⁴வதோ ஸமாஸப்பஸங்கோ³ தத³வத்தோ² யேவா’’தி, ந கேவலம் ஸப்பவிஸேஸஸ்ஸேவ தச்ச²கஸத்³தோ³ நாமதே⁴ய்யமபிது மனுஸ்ஸானம்பீதி பிஸத்³த³த்தோ². தச்ச²கஸத்³த³ஸ்ஸானேகத்த²வுத்தித்தேபி ந ஸமுதா³யப்பஸித்³தி⁴யா அவயவப்பஸித்³தீ⁴பா³தா⁴தி த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘நசா’திஆதி³. சோ-வதா⁴ரணே, குதோச்சாஹ ‘கிரியே’ச்சாதி³. கமேனத்த²ப்பஸித்³தீ⁴தி யம், ஏதம்பன ஸக்கா விஞ்ஞாதுந்தி யோஜனா.

யந்தி யம் பஸிஜ்ஜ²னம், கமேனாதி பா³தா⁴பா⁴வதோ அனுக்கமேன. ஏவஞ்சேதி இமினா நசேத்யாதி³னா வுத்தம் பச்சாமஸதி… கிம்படிவிஹிதம் ஸியா பரிஹடம் ஸியாதி அத்தோ², இதி இமினா காரணேன ‘தச்ச²கோ ஸப்போ’தி பச்சுதா³ஹரணம் ந யுத்தம்… தச்ச²கஸப்போதி ஸமாஸஸப்³பா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ, நேத³மேவமிச்சாதி³னா பரிஹரதி, யதா³ சரதி யதா² வுத்தேன விஸேஸனவிஸேஸ்ஸபா⁴வஸம்ப⁴வோ, ததா³ கத²ம்த்யாஹ- ‘யதா³ விஸேஸனே’ச்சாதி³. ததா³பி கத²ம் வாக்யேன ப⁴விதப்³ப³மிச்சாஹ- ‘இத³ஞ்சே’ச்சாதி³. ப³ஹுலம்வசனதோயேவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

அஞ்ஞஸ்ஸாதி கம்மனி ஸம்ப³ந்த⁴வசனிச்சா²யம் ச²ட்டீ². அவச்சே²த³கத்தாதி ஏத்த² கத்துனா ப⁴விதப்³ப³ந்தி காளஸ்ஸாதி கத்தரி பா⁴வயோகே³ ச²ட்டி²யா அஜ்ஜா²ஹரிதப்³ப³ம். பத்தாபன்னேஹி து³தியந்தஸ்ஸ ஜீவிகம்பத்தோ ஜீவிகா பன்னோதி ஸமாஸோ ‘காரகம் ப³ஹுல’’ந்தேவ (சம்-2-2-19) விஹிதோ து³தியந்தேன து தேஸம் ஸமாஸத்த²ம் ஸுத்தந்தரம் கதம் பரேஹி, அத்த²ஞ்ச தேஸமித்தி²லிங்கா³னம்பி ஸமாஸேனேவ, காரனிவத்தியா, ததா² மாஸோ ஜாதஸ்ஸாதி விக்³க³ஹே பரிமாணிவாசினா ச²ட்டி²யந்தேன பரிமாணவசனானம் காலஸத்³தா³னம், ததா³ஹ- ‘பத்தாபன்னான’மிச்சாதி³, பரிமாணம் மாஸாதி³ பரிச்சே²தோ³ தமஸ்ஸத்தீ²தி பரிமாணீ ஜாதாதி³.

ஏத்த² ஹி மாஸோ பரிமாணம் பரிச்சே²த³கத்தா, ஜாதோ பரிமாணீ பரிச்சே²ஜ்ஜத்தா, பத்தா ஜீவிகானேனாதி [பத்தோ ஜீவிகந்தி பாடே²ன ப⁴விதப்³ப³ம்] வசனிச்சா²யம் யோ-த்தோ² ஸோ- ஞாபத³த்த²ஸமாஸேப்யதின்னோ வசனிச்சா²பே⁴த³மந்தரேனாதித³ஸ்ஸேதும் ‘அஞ்ஞபத³த்தே² ப⁴விஸ்ஸதீ’தி யம் வுத்தியம் வுத்தம், தம் ப்³யாக்²யாதுகாமோ ஆஹ- ‘வானேகஞ்ஞத்தே² இச்சேவா’திஆதி³. அஞ்ஞத்த² ஸமாஸே கதே ஸப்³ப³த்த² ‘‘இத்தி²யம் பா⁴ஸிதே’’ச்சாதி³னா (3-67) பும்பா⁴வோ. மாஸோ ஜாதஸ்ஸாதி வசனிச்சா²யம் யோ-த்தோ², ஸோ-ஞ்ஞத்த²ஸமாஸேப்யபி⁴ன்னோ வசனிச்சா²பே⁴த³ மந்தரேனாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘யஸ்ஸ ஜாதாதி³னோ’ச்சாதி³.

ஜாதஸத்³த³ஸ்ஸத்த²மாஹ ஸம்பன்னோதி, ஸம்புண்ணோத்யத்தோ², இமினா ச மாஸோ ஜாதோ-ஸ்ஸாதி விக்³க³ஹஸ்ஸ அத்தோ² த³ஸ்ஸிதோ, அஞ்ஞதா²தி யதி³ மாஸோ தஸ்ஸ அஞ்ஞபத³த்த²ஸ்ஸ ஜாதாதி³னோ ஸம்புண்ணோ ந பா⁴தீதி அத்தோ². த்தத்தவந்தூனம் நிட்டா²ஸஞ்ஞம் விதா⁴ய தத³ந்தஸ்ஸஞ்ஞத்த²ஸமாஸே ‘‘நிட்டா²’’தி (2-2-36) ஸுத்தேன புப்³ப³னிபாதோ வுத்தோ, ததா³ஹ- ‘நசே’ச்சாதி³, புப்³ப³னிபாதப்பஸங்கோ³ நச ஸியாதிஸம்ப³ந்தோ⁴, குதோச்சாஹ- ‘ஜாதி’ச்சாதி³. கேஸஞ்சிதி வாக்யகாரமாஹ, நச யுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, காரணமாஹ- ‘விஸேஸன’மேச்சாதி³, ததா²ஹிச்சாதி³னா விஸேஸனஸ்ஸ ஸாத்த²கத்தே ஸமாஸப்³பா⁴வமபா⁴வே சாபா⁴வம் ஸாதே⁴தி… ச²ட்டீ²ஸமாஸே ‘ஸதி ஸம்ப⁴வே ப்³யபி⁴சாரே ச விஸேஸனஸ்ஸ ஸாத்த²கம்ப⁴வதீதி விஸேஸனஸ்ஸ ஸாத்த²கத்தா.

அவசனேபீதி நியமவசனே (அ)ஸதீபி, ச²ட்டீ²ஸமாஸப்பஸங்கோ³ சரஹி வுத்தனயேன ப்³யவச்சே²ஜ்ஜ ப்³யவச்சே²த³கத்தாபா⁴வேன விஸேஸனானத்த²க்யா ந ப⁴வேய்ய சே வாக்யேனாபி ந ப⁴விதப்³ப³ந்தி ஆஹ- ‘வாக்யம் த்வி’ச்சாதி³. அயம்பன விஸேஸனஸமாஸோ பரேஹி கம்மதா⁴ரயோதி ஞாயதி… யதா² கம்மம் கிரியம் பயோஜனஞ்ச தா⁴ரேதி ஏவமயம் ஸமாஸோ கம்மமிவ த்³வயம் தா⁴ரயதீதி.