4. ஸுமனவக்³கோ³

1. ஸுமனஸுத்தம்

31. ஏகம் ஸமயம்…பே… அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ஸுமனா ராஜகுமாரீ பஞ்சஹி ரத²ஸதேஹி பஞ்சஹி ராஜகுமாரிஸதேஹி பரிவுதா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² ஸுமனா ராஜகுமாரீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘இத⁴ஸ்ஸு, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ த்³வே ஸாவகா ஸமஸத்³தா⁴ ஸமஸீலா ஸமபஞ்ஞா – ஏகோ தா³யகோ, ஏகோ அதா³யகோ. தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜேய்யும். தே³வபூ⁴தானம் பன நேஸம் [தேஸம் (ஸீ.)], ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி?

‘‘ஸியா, ஸுமனே’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் தே³வபூ⁴தோ ஸமானோ பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி – தி³ப்³பே³ன ஆயுனா, தி³ப்³பே³ன வண்ணேன, தி³ப்³பே³ன ஸுகே²ன, தி³ப்³பே³ன யஸேன, தி³ப்³பே³ன ஆதி⁴பதேய்யேன. யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் தே³வபூ⁴தோ ஸமானோ இமேஹி பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி’’.

‘‘ஸசே பன தே, ப⁴ந்தே, ததோ சுதா இத்த²த்தம் ஆக³ச்ச²ந்தி, மனுஸ்ஸபூ⁴தானம் பன நேஸம், ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி? ‘‘ஸியா, ஸுமனே’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் மனுஸ்ஸபூ⁴தோ ஸமானோ பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி – மானுஸகேன ஆயுனா, மானுஸகேன வண்ணேன, மானுஸகேன ஸுகே²ன, மானுஸகேன யஸேன, மானுஸகேன ஆதி⁴பதேய்யேன. யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் மனுஸ்ஸபூ⁴தோ ஸமானோ இமேஹி பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி’’.

‘‘ஸசே பன தே, ப⁴ந்தே, உபோ⁴ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, பப்³ப³ஜிதானம் பன நேஸம், ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி? ‘‘ஸியா, ஸுமனே’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி – யாசிதோவ ப³ஹுலம் சீவரம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ, யாசிதோவ ப³ஹுலம் பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ, யாசிதோவ ப³ஹுலம் ஸேனாஸனம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ, யாசிதோவ ப³ஹுலம் கி³லானப்பச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ. யேஹி கோ² பன ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸத்³தி⁴ம் விஹரதி த்யஸ்ஸ மனாபேனேவ ப³ஹுலம் காயகம்மேன ஸமுதா³சரந்தி அப்பம் அமனாபேன, மனாபேனேவ ப³ஹுலம் வசீகம்மேன ஸமுதா³சரந்தி அப்பம் அமனாபேன, மனாபேனேவ ப³ஹுலம் மனோகம்மேன ஸமுதா³சரந்தி அப்பம் அமனாபேன, மனாபம்யேவ ப³ஹுலம் உபஹாரம் உபஹரந்தி அப்பம் அமனாபம். யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ இமேஹி பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதீ’’தி.

‘‘ஸசே பன தே, ப⁴ந்தே, உபோ⁴ அரஹத்தம் பாபுணந்தி, அரஹத்தப்பத்தானம் பன நேஸம், ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி? ‘‘ஏத்த² கோ² பனேஸாஹம், ஸுமனே, ந கிஞ்சி நானாகரணம் வதா³மி, யதி³த³ம் விமுத்தியா விமுத்தி’’ந்தி [விமுத்தந்தி (ஸ்யா. கம்.)].

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவஞ்சித³ம், ப⁴ந்தே, அலமேவ தா³னானி தா³தும் அலம் புஞ்ஞானி காதும்; யத்ர ஹி நாம தே³வபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, மனுஸ்ஸபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, பப்³ப³ஜிதஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானீ’’தி. ‘‘ஏவமேதம், ஸுமனே! அலஞ்ஹி, ஸுமனே, தா³னானி தா³தும் அலம் புஞ்ஞானி காதும்! தே³வபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, மனுஸ்ஸபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, பப்³ப³ஜிதஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வான [இத³ம் வத்வா (ஸீ. பீ.) ஏவமுபரிபி] ஸுக³தோ அதா²பரம் ஏதத³வோச ஸத்தா² –

‘‘யதா²பி சந்தோ³ விமலோ, க³ச்ச²ம் ஆகாஸதா⁴துயா;

ஸப்³பே³ தாராக³ணே லோகே, ஆபா⁴ய அதிரோசதி.

‘‘ததே²வ ஸீலஸம்பன்னோ, ஸத்³தோ⁴ புரிஸபுக்³க³லோ;

ஸப்³பே³ மச்ச²ரினோ லோகே, சாகே³ன அதிரோசதி.

‘‘யதா²பி மேகோ⁴ த²னயம், விஜ்ஜுமாலீ ஸதக்ககு;

த²லம் நின்னஞ்ச பூரேதி, அபி⁴வஸ்ஸம் வஸுந்த⁴ரம்.

‘‘ஏவம் த³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ, ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸாவகோ;

மச்ச²ரிம் அதி⁴க³ண்ஹாதி, பஞ்சடா²னேஹி பண்டி³தோ.

‘‘ஆயுனா யஸஸா சேவ [ஆயுனா ச யஸேன ச (க.)], வண்ணேன ச ஸுகே²ன ச;

ஸ வே போ⁴க³பரிப்³யூள்ஹோ [போ⁴க³பரிப்³பூ³ள்ஹோ (ஸீ.)], பேச்ச ஸக்³கே³ பமோத³தீ’’தி. பட²மம்;

2. சுந்தீ³ஸுத்தம்

32. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² சுந்தீ³ ராஜகுமாரீ பஞ்சஹி ரத²ஸதேஹி பஞ்சஹி ச குமாரிஸதேஹி பரிவுதா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² சுந்தீ³ ராஜகுமாரீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘அம்ஹாகம், ப⁴ந்தே, பா⁴தா சுந்தோ³ நாம ராஜகுமாரோ, ஸோ ஏவமாஹ – ‘யதே³வ ஸோ ஹோதி இத்தீ² வா புரிஸோ வா பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³தோ, த⁴ம்மம் ஸரணம் க³தோ, ஸங்க⁴ம் ஸரணம் க³தோ, பாணாதிபாதா படிவிரதோ, அதி³ன்னாதா³னா படிவிரதோ, காமேஸுமிச்சா²சாரா படிவிரதோ, முஸாவாதா³ படிவிரதோ, ஸுராமேரயமஜ்ஜபமாத³ட்டா²னா படிவிரதோ, ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம்யேவ உபபஜ்ஜதி, நோ து³க்³க³தி’ந்தி. ஸாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் புச்சா²மி – ‘கத²ம்ரூபே கோ², ப⁴ந்தே, ஸத்த²ரி பஸன்னோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம்யேவ உபபஜ்ஜதி, நோ து³க்³க³திம்? கத²ம்ரூபே த⁴ம்மே பஸன்னோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம்யேவ உபபஜ்ஜதி, நோ து³க்³க³திம்? கத²ம்ரூபே ஸங்கே⁴ பஸன்னோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம்யேவ உபபஜ்ஜதி, நோ து³க்³க³திம்? கத²ம்ரூபேஸு ஸீலேஸு பரிபூரகாரீ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம்யேவ உபபஜ்ஜதி, நோ து³க்³க³தி’’’ந்தி?

‘‘யாவதா, சுந்தி³, ஸத்தா அபதா³ வா த்³விபதா³ வா சதுப்பதா³ வா ப³ஹுப்பதா³ வா [அபாதா³ வா த்³வீபாதா³ வாசதுப்பாதா³ வா ப³ஹுப்பாதா³ வா (ஸீ.) அ. நி. 4.34; இதிவு. 90] ரூபினோ வா அரூபினோ வா ஸஞ்ஞினோ வா அஸஞ்ஞினோ வா நேவஸஞ்ஞினாஸஞ்ஞினோ வா, ததா²க³தோ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. யே கோ², சுந்தி³, பு³த்³தே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி.

‘‘யாவதா, சுந்தி³, த⁴ம்மா ஸங்க²தா, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி. யே, சுந்தி³, அரியே அட்ட²ங்கி³கே மக்³கே³ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா, அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி.

‘‘யாவதா, சுந்தி³, த⁴ம்மா ஸங்க²தா வா அஸங்க²தா வா, விராகோ³ தேஸம் [தேஸம் த⁴ம்மானம் (ஸீ. பீ. க.)] அக்³க³மக்கா²யதி, யதி³த³ம் – மத³னிம்மத³னோ பிபாஸவினயோ ஆலயஸமுக்³கா⁴தோ வட்டுபச்சே²தோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். யே கோ², சுந்தி³, விராகே³ த⁴ம்மே பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி.

‘‘யாவதா, சுந்தி³, ஸங்கா⁴ வா க³ணா வா, ததா²க³தஸாவகஸங்கோ⁴ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி, யதி³த³ம் – சத்தாரி புரிஸயுகா³னி அட்ட² புரிஸபுக்³க³லா, ஏஸ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ ஆஹுனேய்யோ பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. யே கோ², சுந்தி³, ஸங்கே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதி.

‘‘யாவதா, சுந்தி³, ஸீலானி, அரியகந்தானி ஸீலானி தேஸம் [அரியகந்தானிதேஸம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] அக்³க³மக்கா²யதி, யதி³த³ம் – அக²ண்டா³னி அச்சி²த்³தா³னி அஸப³லானி அகம்மாஸானி பு⁴ஜிஸ்ஸானி விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி அபராமட்டா²னி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி. யே கோ², சுந்தி³, அரியகந்தேஸு ஸீலேஸு பரிபூரகாரினோ, அக்³கே³ தே பரிபூரகாரினோ. அக்³கே³ கோ² பன பரிபூரகாரீனம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதீ’’தி.

‘‘அக்³க³தோ வே பஸன்னானம், அக்³க³ம் த⁴ம்மம் விஜானதம்;

அக்³கே³ பு³த்³தே⁴ பஸன்னானம், த³க்கி²ணேய்யே அனுத்தரே.

‘‘அக்³கே³ த⁴ம்மே பஸன்னானம், விராகூ³பஸமே ஸுகே²;

அக்³கே³ ஸங்கே⁴ பஸன்னானம், புஞ்ஞக்கே²த்தே அனுத்தரே.

‘‘அக்³க³ஸ்மிம் தா³னம் த³த³தம், அக்³க³ம் புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தி;

அக்³க³ம் ஆயு ச வண்ணோ ச, யஸோ கித்தி ஸுக²ம் ப³லம்.

‘‘அக்³க³ஸ்ஸ தா³தா மேதா⁴வீ, அக்³க³த⁴ம்மஸமாஹிதோ;

தே³வபூ⁴தோ மனுஸ்ஸோ வா, அக்³க³ப்பத்தோ பமோத³தீ’’தி. து³தியம்;

3. உக்³க³ஹஸுத்தம்

33. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ப⁴த்³தி³யே விஹரதி ஜாதியா வனே. அத² கோ² உக்³க³ஹோ மேண்ட³கனத்தா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² உக்³க³ஹோ மேண்ட³கனத்தா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘அதி⁴வாஸேது மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸ்வாதனாய அத்தசதுத்தோ² ப⁴த்த’’ந்தி. அதி⁴வாஸேஸி ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன. அத² கோ² உக்³க³ஹோ மேண்ட³கனத்தா ப⁴க³வதோ அதி⁴வாஸனம் விதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி.

அத² கோ² ப⁴க³வா தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன உக்³க³ஹஸ்ஸ மேண்ட³கனத்துனோ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² உக்³க³ஹோ மேண்ட³கனத்தா ப⁴க³வந்தம் பணீதேன கா²த³னீயேன போ⁴ஜனீயேன ஸஹத்தா² ஸந்தப்பேஸி ஸம்பவாரேஸி. அத² கோ² உக்³க³ஹோ மேண்ட³கனத்தா ப⁴க³வந்தம் பு⁴த்தாவிம் ஓனீதபத்தபாணிம் ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² உக்³க³ஹோ மேண்ட³கனத்தா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இமா மே, ப⁴ந்தே, குமாரியோ பதிகுலானி க³மிஸ்ஸந்தி. ஓவத³து தாஸம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா; அனுஸாஸது தாஸம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா, யம் தாஸம் அஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா தா குமாரியோ ஏதத³வோச – ‘‘தஸ்மாதிஹ, குமாரியோ, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யஸ்ஸ வோ [யஸ்ஸ கோ² (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] மாதாபிதரோ ப⁴த்துனோ த³ஸ்ஸந்தி அத்த²காமா ஹிதேஸினோ அனுகம்பகா அனுகம்பம் உபாதா³ய, தஸ்ஸ ப⁴விஸ்ஸாம புப்³பு³ட்டா²யினியோ பச்சா²னிபாதினியோ கிம்காரபடிஸ்ஸாவினியோ மனாபசாரினியோ பியவாதி³னியோ’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, குமாரியோ, ஸிக்கி²தப்³ப³ம்.

‘‘தஸ்மாதிஹ, குமாரியோ, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யே தே ப⁴த்து க³ருனோ [கு³ருனோ (க.)] ப⁴விஸ்ஸந்தி மாதாதி வா பிதாதி வா ஸமணப்³ராஹ்மணாதி வா, தே ஸக்கரிஸ்ஸாம க³ரும் கரிஸ்ஸாம [க³ருகரிஸ்ஸாம (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] மானேஸ்ஸாம பூஜேஸ்ஸாம அப்³பா⁴க³தே ச ஆஸனோத³கேன படிபூஜேஸ்ஸாமா’தி [பூஜேஸ்ஸாமாதி (ஸீ.)]. ஏவஞ்ஹி வோ, குமாரியோ, ஸிக்கி²தப்³ப³ம்.

‘‘தஸ்மாதிஹ, குமாரியோ, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யே தே ப⁴த்து அப்³ப⁴ந்தரா கம்மந்தா உண்ணாதி வா கப்பாஸாதி வா, தத்த² த³க்கா² ப⁴விஸ்ஸாம அனலஸா, தத்ருபாயாய வீமம்ஸாய ஸமன்னாக³தா, அலம் காதும் அலம் ஸம்விதா⁴து’ந்தி. ஏவஞ்ஹி வோ, குமாரியோ, ஸிக்கி²தப்³ப³ம்.

‘‘தஸ்மாதிஹ, குமாரியோ, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யோ ஸோ ப⁴த்து அப்³ப⁴ந்தரோ [அப்³ப⁴ந்தரே (க.)] அந்தோஜனோ தா³ஸாதி வா பேஸ்ஸாதி வா கம்மகராதி வா, தேஸம் கதஞ்ச கததோ ஜானிஸ்ஸாம அகதஞ்ச அகததோ ஜானிஸ்ஸாம, கி³லானகானஞ்ச ப³லாப³லம் ஜானிஸ்ஸாம, கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயஞ்சஸ்ஸ பச்சம்ஸேன [பச்சயம் தேன (க. ஸீ.), பச்சயம்ஸேன (ஸ்யா. கம்.), பச்சயம் ஸேனாஸனம் பச்சத்தம்ஸேன (க.) அ. நி. 8.46] ஸம்விப⁴ஜிஸ்ஸாமா’தி [விப⁴ஜிஸ்ஸாமாதி (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)]. ஏவஞ்ஹி வோ, குமாரியோ, ஸிக்கி²தப்³ப³ம்.

‘‘தஸ்மாதிஹ, குமாரியோ, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யம் ப⁴த்தா ஆஹரிஸ்ஸதி த⁴னம் வா த⁴ஞ்ஞம் வா ரஜதம் வா ஜாதரூபம் வா, தம் ஆரக்கே²ன [தம் ஆரக்கா²ய (ஸீ.)] கு³த்தியா ஸம்பாதே³ஸ்ஸாம, தத்த² ச ப⁴விஸ்ஸாம அது⁴த்தீ அதே²னீ அஸோண்டீ³ அவினாஸிகாயோ’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, குமாரியோ, ஸிக்கி²தப்³ப³ம். இமேஹி கோ², குமாரியோ, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ மாதுகா³மோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா மனாபகாயிகானம் தே³வானம் ஸஹப்³யதம் உபபஜ்ஜதீ’’தி.

‘‘யோ நம் ப⁴ரதி ஸப்³ப³தா³, நிச்சம் ஆதாபி உஸ்ஸுகோ;

ஸப்³ப³காமஹரம் போஸம், ப⁴த்தாரம் நாதிமஞ்ஞதி.

‘‘ந சாபி ஸோத்தி² ப⁴த்தாரம், இஸ்ஸாசாரேன [இச்சா²சாரேன (ஸீ.), இஸ்ஸாவாதே³ன (பீ.)] ரோஸயே;

ப⁴த்து ச க³ருனோ ஸப்³பே³, படிபூஜேதி பண்டி³தா.

‘‘உட்டா²ஹிகா [உட்டா²யிகா (ஸ்யா. கம். க.)] அனலஸா, ஸங்க³ஹிதபரிஜ்ஜனா;

ப⁴த்து மனாபம் [மனாபா (ஸீ.)] சரதி, ஸம்ப⁴தம் அனுரக்க²தி.

‘‘யா ஏவம் வத்ததீ நாரீ, ப⁴த்துச²ந்த³வஸானுகா³;

மனாபா நாம தே தே³வா, யத்த² ஸா உபபஜ்ஜதீ’’தி. ததியம்;

4. ஸீஹஸேனாபதிஸுத்தம்

34. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். அத² கோ² ஸீஹோ ஸேனாபதி யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸீஹோ ஸேனாபதி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸக்கா நு கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸந்தி³ட்டி²கம் தா³னப²லம் பஞ்ஞாபேது’’ந்தி?

‘‘ஸக்கா, ஸீஹா’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘தா³யகோ, ஸீஹ, தா³னபதி ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ பியோ ஹோதி மனாபோ. யம்பி, ஸீஹ, தா³யகோ தா³னபதி ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ பியோ ஹோதி மனாபோ, இத³ம்பி ஸந்தி³ட்டி²கம் தா³னப²லம்.

‘‘புன சபரம், ஸீஹ, தா³யகம் தா³னபதிம் ஸந்தோ ஸப்புரிஸா ப⁴ஜந்தி. யம்பி, ஸீஹ, தா³யகம் தா³னபதிம் ஸந்தோ ஸப்புரிஸா ப⁴ஜந்தி, இத³ம்பி ஸந்தி³ட்டி²கம் தா³னப²லம்.

‘‘புன சபரம், ஸீஹ, தா³யகஸ்ஸ தா³னபதினோ கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி. யம்பி, ஸீஹ, தா³யகஸ்ஸ தா³னபதினோ கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி, இத³ம்பி ஸந்தி³ட்டி²கம் தா³னப²லம்.

‘‘புன சபரம், ஸீஹ, தா³யகோ தா³னபதி யம் யதே³வ பரிஸம் உபஸங்கமதி – யதி³ க²த்தியபரிஸம் யதி³ ப்³ராஹ்மணபரிஸம் யதி³ க³ஹபதிபரிஸம் யதி³ ஸமணபரிஸம் – விஸாரதோ³ [விஸாரதோ³வ (ஸீ.) அ. நி. 7.57 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] உபஸங்கமதி அமங்குபூ⁴தோ. யம்பி, ஸீஹ, தா³யகோ தா³னபதி யம் யதே³வ பரிஸம் உபஸங்கமதி – யதி³ க²த்தியபரிஸம் யதி³ ப்³ராஹ்மணபரிஸம் யதி³ க³ஹபதிபரிஸம் யதி³ ஸமணபரிஸம் – விஸாரதோ³ உபஸங்கமதி அமங்குபூ⁴தோ, இத³ம்பி ஸந்தி³ட்டி²கம் தா³னப²லம்.

‘‘புன சபரம், ஸீஹ, தா³யகோ தா³னபதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. யம்பி, ஸீஹ, தா³யகோ தா³னபதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி, இத³ம் [இத³ம்பி ஸீஹ (க.)] ஸம்பராயிகம் தா³னப²ல’’ந்தி.

ஏவம் வுத்தே ஸீஹோ ஸேனாபதி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘யானிமானி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா சத்தாரி ஸந்தி³ட்டி²கானி தா³னப²லானி அக்கா²தானி, நாஹம் ஏத்த² ப⁴க³வதோ ஸத்³தா⁴ய க³ச்சா²மி; அஹம் பேதானி ஜானாமி. அஹம், ப⁴ந்தே, தா³யகோ தா³னபதி ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ பியோ மனாபோ. அஹம், ப⁴ந்தே, தா³யகோ தா³னபதி; மம் ஸந்தோ ஸப்புரிஸா ப⁴ஜந்தி. அஹம், ப⁴ந்தே, தா³யகோ தா³னபதி; மய்ஹம் கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ – ‘ஸீஹோ ஸேனாபதி தா³யகோ காரகோ ஸங்கு⁴பட்டா²கோ’தி. அஹம், ப⁴ந்தே, தா³யகோ தா³னபதி யம் யதே³வ பரிஸம் உபஸங்கமாமி – யதி³ க²த்தியபரிஸம் யதி³ ப்³ராஹ்மணபரிஸம் யதி³ க³ஹபதிபரிஸம் யதி³ ஸமணபரிஸம் – விஸாரதோ³ உபஸங்கமாமி அமங்குபூ⁴தோ. யானிமானி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா சத்தாரி ஸந்தி³ட்டி²கானி தா³னப²லானி அக்கா²தானி, நாஹம் ஏத்த² ப⁴க³வதோ ஸத்³தா⁴ய க³ச்சா²மி; அஹம் பேதானி ஜானாமி. யஞ்ச கோ² மம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஏவமாஹ – ‘தா³யகோ, ஸீஹ, தா³னபதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதீ’தி, ஏதாஹம் ந ஜானாமி; ஏத்த² ச பனாஹம் ப⁴க³வதோ ஸத்³தா⁴ய க³ச்சா²மீ’’தி. ‘‘ஏவமேதம், ஸீஹ, ஏவமேதம், ஸீஹ! தா³யகோ தா³னபதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதீ’’தி.

‘‘த³த³ம் பியோ ஹோதி ப⁴ஜந்தி நம் ப³ஹூ,

கித்திஞ்ச பப்போதி யஸோ ச வட்³ட⁴தி [யஸஸ்ஸ வட்³ட⁴தி (ஸ்யா. கம்.), யஸம் பவட்³ட⁴தி (க.)];

அமங்குபூ⁴தோ பரிஸம் விகா³ஹதி,

விஸாரதோ³ ஹோதி நரோ அமச்ச²ரீ.

‘‘தஸ்மா ஹி தா³னானி த³த³ந்தி பண்டி³தா,

வினேய்ய மச்சே²ரமலம் ஸுகே²ஸினோ;

தே தீ³க⁴ரத்தம் திதி³வே பதிட்டி²தா,

தே³வானம் ஸஹப்³யக³தா ரமந்தி தே [ஸஹப்³யதம் க³தா ரமந்தி (ஸீ.), ஸஹப்³யதா ரமந்தி தே (க.)].

‘‘கதாவகாஸா கதகுஸலா இதோ சுதா [ததோ சுதா (ஸீ.)],

ஸயம்பபா⁴ அனுவிசரந்தி நந்த³னம் [நந்த³னே (ஸ்யா. கம்.)];

தே தத்த² நந்த³ந்தி ரமந்தி மோத³ரே,

ஸமப்பிதா காமகு³ணேஹி பஞ்சஹி;

‘‘கத்வான வாக்யம் அஸிதஸ்ஸ தாதி³னோ,

ரமந்தி ஸக்³கே³ [ரமந்தி ஸுமனா (க.), கமந்தி ஸப்³பே³ (ஸ்யா. கம்.)] ஸுக³தஸ்ஸ ஸாவகா’’தி. சதுத்த²ம்;

5. தா³னானிஸம்ஸஸுத்தம்

35. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, தா³னே ஆனிஸம்ஸா. கதமே பஞ்ச? ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ பியோ ஹோதி மனாபோ; ஸந்தோ ஸப்புரிஸா ப⁴ஜந்தி; கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி; கி³ஹித⁴ம்மா அனபக³தோ [கி³ஹித⁴ம்மா அனபேதோ (ஸீ. பீ.), கி³ஹித⁴ம்மமனுபக³தோ (க.)] ஹோதி; காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச தா³னே ஆனிஸம்ஸா’’தி.

‘‘த³த³மானோ பியோ ஹோதி, ஸதம் த⁴ம்மம் அனுக்கமம்;

ஸந்தோ நம் ஸதா³ ப⁴ஜந்தி [ஸந்தோ ப⁴ஜந்தி ஸப்புரிஸா (ஸீ.)], ஸஞ்ஞதா ப்³ரஹ்மசாரயோ.

‘‘தே தஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தி, ஸப்³ப³து³க்கா²பனூத³னம்;

யம் ஸோ த⁴ம்மம் இத⁴ஞ்ஞாய, பரினிப்³பா³தி அனாஸவோ’’தி. பஞ்சமம்;

6. காலதா³னஸுத்தம்

36. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, காலதா³னானி. கதமானி பஞ்ச? ஆக³ந்துகஸ்ஸ தா³னம் தே³தி; க³மிகஸ்ஸ தா³னம் தே³தி; கி³லானஸ்ஸ தா³னம் தே³தி; து³ப்³பி⁴க்கே² தா³னம் தே³தி; யானி தானி நவஸஸ்ஸானி நவப²லானி தானி பட²மம் ஸீலவந்தேஸு பதிட்டா²பேதி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச காலதா³னானீ’’தி.

‘‘காலே த³த³ந்தி ஸப்பஞ்ஞா, வத³ஞ்ஞூ வீதமச்ச²ரா;

காலேன தி³ன்னம் அரியேஸு, உஜுபூ⁴தேஸு தாதி³ஸு.

‘‘விப்பஸன்னமனா தஸ்ஸ, விபுலா ஹோதி த³க்கி²ணா;

யே தத்த² அனுமோத³ந்தி, வேய்யாவச்சம் கரோந்தி வா;

ந தேன [ந தேஸம் (பீ. க.)] த³க்கி²ணா ஊனா, தேபி புஞ்ஞஸ்ஸ பா⁴கி³னோ.

‘‘தஸ்மா த³தே³ அப்படிவானசித்தோ, யத்த² தி³ன்னம் மஹப்ப²லம்;

புஞ்ஞானி பரலோகஸ்மிம், பதிட்டா² ஹோந்தி பாணின’’ந்தி. ச²ட்ட²ம்;

9. போ⁴ஜனஸுத்தம்

37. ‘‘போ⁴ஜனம், பி⁴க்க²வே, த³த³மானோ தா³யகோ படிக்³கா³ஹகானம் பஞ்ச டா²னானி தே³தி. கதமானி பஞ்ச? ஆயும் தே³தி, வண்ணம் தே³தி, ஸுக²ம் தே³தி, ப³லம் தே³தி, படிபா⁴னம் [படிபா⁴ணம் (ஸீ.)] தே³தி. ஆயும் கோ² பன த³த்வா ஆயுஸ்ஸ பா⁴கீ³ ஹோதி தி³ப்³ப³ஸ்ஸ வா மானுஸஸ்ஸ வா; வண்ணம் த³த்வா வண்ணஸ்ஸ பா⁴கீ³ ஹோதி தி³ப்³ப³ஸ்ஸ வா மானுஸஸ்ஸ வா; ஸுக²ம் த³த்வா ஸுக²ஸ்ஸ பா⁴கீ³ ஹோதி தி³ப்³ப³ஸ்ஸ வா மானுஸஸ்ஸ வா; ப³லம் த³த்வா ப³லஸ்ஸ பா⁴கீ³ ஹோதி தி³ப்³ப³ஸ்ஸ வா மானுஸஸ்ஸ வா; படிபா⁴னம் த³த்வா படிபா⁴னஸ்ஸ பா⁴கீ³ ஹோதி தி³ப்³ப³ஸ்ஸ வா மானுஸஸ்ஸ வா. போ⁴ஜனம், பி⁴க்க²வே, த³த³மானோ தா³யகோ படிக்³கா³ஹகானம் இமானி பஞ்ச டா²னானி தே³தீ’’தி.

‘‘ஆயுதோ³ ப³லதோ³ தீ⁴ரோ, வண்ணதோ³ படிபா⁴னதோ³;

ஸுக²ஸ்ஸ தா³தா மேதா⁴வீ, ஸுக²ம் ஸோ அதி⁴க³ச்ச²தி.

‘‘ஆயும் த³த்வா ப³லம் வண்ணம், ஸுக²ஞ்ச படிபா⁴னகம் [படிபா⁴ணகம் (ஸீ.), படிபா⁴னதோ³ (ஸ்யா. கம். பீ. க.)];

தீ³கா⁴யு யஸவா ஹோதி, யத்த² யத்தூ²பபஜ்ஜதீ’’தி. ஸத்தமம்;

8. ஸத்³த⁴ஸுத்தம்

38. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தே⁴ குலபுத்தே ஆனிஸம்ஸா. கதமே பஞ்ச? யே தே, பி⁴க்க²வே, லோகே ஸந்தோ ஸப்புரிஸா தே ஸத்³த⁴ஞ்ஞேவ பட²மம் அனுகம்பந்தா அனுகம்பந்தி, நோ ததா² அஸ்ஸத்³த⁴ம்; ஸத்³த⁴ஞ்ஞேவ பட²மம் உபஸங்கமந்தா உபஸங்கமந்தி, நோ ததா² அஸ்ஸத்³த⁴ம்; ஸத்³த⁴ஞ்ஞேவ பட²மம் படிக்³க³ண்ஹந்தா படிக்³க³ண்ஹந்தி, நோ ததா² அஸ்ஸத்³த⁴ம்; ஸத்³த⁴ஞ்ஞேவ பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தா தே³ஸேந்தி, நோ ததா² அஸ்ஸத்³த⁴ம்; ஸத்³தோ⁴ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ஸத்³தே⁴ குலபுத்தே ஆனிஸம்ஸா.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஸுபூ⁴மியம் சதுமஹாபதே² மஹானிக்³ரோதோ⁴ ஸமந்தா பக்கீ²னம் படிஸரணம் ஹோதி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்³தோ⁴ குலபுத்தோ ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ படிஸரணம் ஹோதி பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகான’’ந்தி.

‘‘ஸாகா²பத்தப²லூபேதோ [ஸாகா²பத்தப³ஹுபேதோ (கத்த²சி), ஸாகா²பத்தபலாஸூபேதோ (?)], க²ந்தி⁴மாவ [க²ந்தி⁴மா ச (ஸீ.)] மஹாது³மோ;

மூலவா ப²லஸம்பன்னோ, பதிட்டா² ஹோதி பக்கி²னம்.

‘‘மனோரமே ஆயதனே, ஸேவந்தி நம் விஹங்க³மா;

சா²யம் சா²யத்தி²கா [சா²யத்தி²னோ (ஸீ.)] யந்தி, ப²லத்தா² ப²லபோ⁴ஜினோ.

‘‘ததே²வ ஸீலஸம்பன்னம், ஸத்³த⁴ம் புரிஸபுக்³க³லம்;

நிவாதவுத்திம் அத்த²த்³த⁴ம், ஸோரதம் ஸகி²லம் முது³ம்.

‘‘வீதராகா³ வீததோ³ஸா, வீதமோஹா அனாஸவா;

புஞ்ஞக்கே²த்தானி லோகஸ்மிம், ஸேவந்தி தாதி³ஸம் நரம்.

‘‘தே தஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தி, ஸப்³ப³து³க்கா²பனூத³னம்;

யம் ஸோ த⁴ம்மம் இத⁴ஞ்ஞாய, பரினிப்³பா³தி அனாஸவோ’’தி. அட்ட²மம்;

9. புத்தஸுத்தம்

39. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, டா²னானி ஸம்பஸ்ஸந்தா மாதாபிதரோ புத்தம் இச்ச²ந்தி குலே ஜாயமானம். கதமானி பஞ்ச? ப⁴தோ வா நோ ப⁴ரிஸ்ஸதி; கிச்சம் வா நோ கரிஸ்ஸதி; குலவம்ஸோ சிரம் ட²ஸ்ஸதி; தா³யஜ்ஜம் படிபஜ்ஜிஸ்ஸதி; அத² வா பன பேதானம் காலங்கதானம் த³க்கி²ணம் அனுப்பத³ஸ்ஸதீதி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச டா²னானி ஸம்பஸ்ஸந்தா மாதாபிதரோ புத்தம் இச்ச²ந்தி குலே ஜாயமான’’ந்தி.

[கதா². 491] ‘‘பஞ்ச டா²னானி ஸம்பஸ்ஸம், புத்தம் இச்ச²ந்தி பண்டி³தா;

ப⁴தோ வா நோ ப⁴ரிஸ்ஸதி, கிச்சம் வா நோ கரிஸ்ஸதி.

‘‘குலவம்ஸோ சிரம் திட்டே², தா³யஜ்ஜம் படிபஜ்ஜதி;

அத² வா பன பேதானம், த³க்கி²ணம் அனுப்பத³ஸ்ஸதி.

‘‘டா²னானேதானி ஸம்பஸ்ஸம், புத்தம் இச்ச²ந்தி பண்டி³தா;

தஸ்மா ஸந்தோ ஸப்புரிஸா, கதஞ்ஞூ கதவேதி³னோ.

‘‘ப⁴ரந்தி மாதாபிதரோ, புப்³பே³ கதமனுஸ்ஸரம்;

கரோந்தி நேஸம் கிச்சானி, யதா² தம் புப்³ப³காரினம்.

‘‘ஓவாத³காரீ ப⁴தபோஸீ, குலவம்ஸம் அஹாபயம்;

ஸத்³தோ⁴ ஸீலேன ஸம்பன்னோ, புத்தோ ஹோதி பஸம்ஸியோ’’தி. நவமம்;

10. மஹாஸாலபுத்தஸுத்தம்

40. ‘‘ஹிமவந்தம், பி⁴க்க²வே, பப்³ப³தராஜம் நிஸ்ஸாய மஹாஸாலா பஞ்சஹி வட்³டீ⁴ஹி வட்³ட⁴ந்தி. கதமாஹி பஞ்சஹி? ஸாகா²பத்தபலாஸேன வட்³ட⁴ந்தி; தசேன வட்³ட⁴ந்தி; பபடிகாய வட்³ட⁴ந்தி; பே²க்³கு³னா வட்³ட⁴ந்தி; ஸாரேன வட்³ட⁴ந்தி. ஹிமவந்தம், பி⁴க்க²வே, பப்³ப³தராஜம் நிஸ்ஸாய மஹாஸாலா இமாஹி பஞ்சஹி வட்³டீ⁴ஹி வட்³ட⁴ந்தி. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்³த⁴ம் குலபுத்தம் நிஸ்ஸாய அந்தோஜனோ பஞ்சஹி வட்³டீ⁴ஹி வட்³ட⁴தி. கதமாஹி பஞ்சஹி? ஸத்³தா⁴ய வட்³ட⁴தி; ஸீலேன வட்³ட⁴தி; ஸுதேன வட்³ட⁴தி; சாகே³ன வட்³ட⁴தி; பஞ்ஞாய வட்³ட⁴தி. ஸத்³த⁴ம், பி⁴க்க²வே, குலபுத்தம் நிஸ்ஸாய அந்தோஜனோ இமாஹி பஞ்சஹி வட்³டீ⁴ஹி வட்³ட⁴தீ’’தி.

‘‘யதா² ஹி பப்³ப³தோ ஸேலோ, அரஞ்ஞஸ்மிம் ப்³ரஹாவனே;

தம் ருக்கா² உபனிஸ்ஸாய, வட்³ட⁴ந்தே தே வனப்பதீ.

‘‘ததே²வ ஸீலஸம்பன்னம், ஸத்³த⁴ம் குலபுத்தம் இமம் [குலபதிம் இத⁴ (ஸீ.), குலபுத்தம் இத⁴ (ஸ்யா.)];

உபனிஸ்ஸாய வட்³ட⁴ந்தி, புத்ததா³ரா ச ப³ந்த⁴வா;

அமச்சா ஞாதிஸங்கா⁴ ச, யே சஸ்ஸ அனுஜீவினோ.

‘‘த்யஸ்ஸ ஸீலவதோ ஸீலம், சாக³ம் ஸுசரிதானி ச;

பஸ்ஸமானானுகுப்³ப³ந்தி, யே ப⁴வந்தி விசக்க²ணா.

‘‘இமம் த⁴ம்மம் சரித்வான, மக்³க³ம் [ஸக்³க³ம் (ஸ்யா. க.)] ஸுக³திகா³மினம்;

நந்தி³னோ தே³வலோகஸ்மிம், மோத³ந்தி காமகாமினோ’’தி. த³ஸமம்;

ஸுமனவக்³கோ³ சதுத்தோ².