நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

அங்கு³த்தரனிகாயோ

பஞ்சகனிபாதபாளி

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. ஸேக²ப³லவக்³கோ³

1. ஸம்கி²த்தஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸேக²ப³லானி [ஸேக்க²ப³லானி (க.)]. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், ஹிரீப³லம் [ஹிரிப³லம் (ஸீ. பீ.)], ஓத்தப்பப³லம், வீரியப³லம் [விரியப³லம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], பஞ்ஞாப³லம் – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ஸேக²ப³லானி.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘ஸத்³தா⁴ப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேன, ஹிரீப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேன, ஓத்தப்பப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேன, வீரியப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேன, பஞ்ஞாப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேனா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. பட²மம்.

2. வித்த²தஸுத்தம்

2. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸேக²ப³லானி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், ஹிரீப³லம், ஓத்தப்பப³லம், வீரியப³லம், பஞ்ஞாப³லம். கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, ஸத்³த³ஹதி ததா²க³தஸ்ஸ போ³தி⁴ம் – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’தி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஹிரீப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ ஹிரிமா ஹோதி, ஹிரீயதி காயது³ச்சரிதேன வசீது³ச்சரிதேன மனோது³ச்சரிதேன, ஹிரீயதி பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஹிரீப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஓத்தப்பப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ ஓத்தப்பீ ஹோதி, ஓத்தப்பதி காயது³ச்சரிதேன வசீது³ச்சரிதேன மனோது³ச்சரிதேன, ஓத்தப்பதி பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஓத்தப்பப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, வீரியப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வீரியப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாப³லம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ஸேக²ப³லானி.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘ஸத்³தா⁴ப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேன, ஹிரீப³லேன… ஓத்தப்பப³லேன … வீரியப³லேன… பஞ்ஞாப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேனா’தி. ஏவஞ்ஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. து³தியம்.

3. து³க்க²ஸுத்தம்

3. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே து³க்க²ம் விஹரதி ஸவிகா⁴தம் ஸஉபாயாஸம் ஸபரிளாஹம், காயஸ்ஸ ச பே⁴தா³ பரம் மரணா து³க்³க³தி பாடிகங்கா². கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, அஹிரிகோ ஹோதி, அனோத்தப்பீ ஹோதி, குஸீதோ ஹோதி, து³ப்பஞ்ஞோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே து³க்க²ம் விஹரதி ஸவிகா⁴தம் ஸஉபாயாஸம் ஸபரிளாஹம், காயஸ்ஸ ச பே⁴தா³ பரம் மரணா து³க்³க³தி பாடிகங்கா².

‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸுக²ம் விஹரதி அவிகா⁴தம் அனுபாயாஸம் அபரிளாஹம், காயஸ்ஸ ச பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³தி பாடிகங்கா². கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, ஹிரீமா ஹோதி, ஓத்தப்பீ ஹோதி, ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி, பஞ்ஞவா ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸுக²ம் விஹரதி அவிகா⁴தம் அனுபாயாஸம் அபரிளாஹம், காயஸ்ஸ ச பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³தி பாடிகங்கா²’’தி. ததியம்.

4. யதா²ப⁴தஸுத்தம்

4. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் நிரயே. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, அஹிரிகோ ஹோதி, அனோத்தப்பீ ஹோதி, குஸீதோ ஹோதி, து³ப்பஞ்ஞோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் நிரயே.

‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் ஸக்³கே³. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, ஹிரீமா ஹோதி, ஓத்தப்பீ ஹோதி, ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி, பஞ்ஞவா ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் ஸக்³கே³’’தி. சதுத்த²ம்.

5. ஸிக்கா²ஸுத்தம்

5. ‘‘யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்ததி, தஸ்ஸ தி³ட்டே²வ [தி³ட்டே² சேவ (ஸீ.)] த⁴ம்மே பஞ்ச ஸஹத⁴ம்மிகா வாதா³னுபாதா [வாதா³னுவாதா³ (அ. நி. 8.12; அ. நி. 3.58)] கா³ரய்ஹா டா²னா ஆக³ச்ச²ந்தி. கதமே பஞ்ச? ஸத்³தா⁴பி நாம தே நாஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீபி நாம தே நாஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஓத்தப்பம்பி நாம தே நாஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, வீரியம்பி நாம தே நாஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, பஞ்ஞாபி நாம தே நாஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்ததி, தஸ்ஸ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே இமே பஞ்ச ஸஹத⁴ம்மிகா வாதா³னுபாதா கா³ரய்ஹா டா²னா ஆக³ச்ச²ந்தி.

‘‘யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா ஸஹாபி து³க்கே²ன ஸஹாபி தோ³மனஸ்ஸேன அஸ்ஸுமுகோ² [அஸ்ஸுமுகோ²பி (ஸ்யா.)] ருத³மானோ பரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி, தஸ்ஸ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே பஞ்ச ஸஹத⁴ம்மிகா பாஸம்ஸா டா²னா [பாஸம்ஸம் டா²னம் (ஸ்யா.)] ஆக³ச்ச²ந்தி. கதமே பஞ்ச? ஸத்³தா⁴பி நாம தே அஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீபி நாம தே அஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஓத்தப்பம்பி நாம தே அஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, வீரியம்பி நாம தே அஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, பஞ்ஞாபி நாம தே அஹோஸி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா ஸஹாபி து³க்கே²ன ஸஹாபி தோ³மனஸ்ஸேன அஸ்ஸுமுகோ² ருத³மானோ பரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி, தஸ்ஸ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே இமே பஞ்ச ஸஹத⁴ம்மிகா பாஸம்ஸா டா²னா ஆக³ச்ச²ந்தீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஸமாபத்திஸுத்தம்

6. ‘‘ந தாவ, பி⁴க்க²வே, அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி யாவ ஸத்³தா⁴ பச்சுபட்டி²தா ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ அந்தரஹிதா ஹோதி, அஸத்³தி⁴யம் பரியுட்டா²ய திட்ட²தி; அத² அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி.

‘‘ந தாவ, பி⁴க்க²வே, அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி யாவ ஹிரீ பச்சுபட்டி²தா ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஹிரீ அந்தரஹிதா ஹோதி, அஹிரிகம் பரியுட்டா²ய திட்ட²தி; அத² அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி.

‘‘ந தாவ, பி⁴க்க²வே, அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி யாவ ஓத்தப்பம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஓத்தப்பம் அந்தரஹிதம் ஹோதி, அனோத்தப்பம் பரியுட்டா²ய திட்ட²தி; அத² அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி.

‘‘ந தாவ, பி⁴க்க²வே, அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி யாவ வீரியம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, வீரியம் அந்தரஹிதம் ஹோதி, கோஸஜ்ஜம் பரியுட்டா²ய திட்ட²தி; அத² அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி.

‘‘ந தாவ, பி⁴க்க²வே, அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதி யாவ பஞ்ஞா பச்சுபட்டி²தா ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞா அந்தரஹிதா ஹோதி, து³ப்பஞ்ஞா [து³ப்பஞ்ஞம் (க.)] பரியுட்டா²ய திட்ட²தி; அத² அகுஸலஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஹோதீ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. காமஸுத்தம்

7. ‘‘யேபு⁴ய்யேன, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா காமேஸு லளிதா [பலாளிதா (ஸீ.)]. அஸிதப்³யாப⁴ங்கி³ம் [அஸிதப்³யாப⁴ங்கி³ சேபி (?)], பி⁴க்க²வே, குலபுத்தோ ஓஹாய அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதோ ஹோதி, ‘ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதோ குலபுத்தோ’தி அலம் வசனாய. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? லப்³பா⁴ [லப்³பா⁴ ஹி (ஸ்யா.)], பி⁴க்க²வே, யோப்³ப³னேன காமா தே ச கோ² யாதி³ஸா வா தாதி³ஸா வா. யே ச, பி⁴க்க²வே, ஹீனா காமா யே ச மஜ்ஜி²மா காமா யே ச பணீதா காமா, ஸப்³பே³ காமா ‘காமா’த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, த³ஹரோ குமாரோ மந்தோ³ உத்தானஸேய்யகோ தா⁴தியா பமாத³மன்வாய கட்ட²ம் வா கட²லம் [கத²லம் (க.)] வா முகே² ஆஹரேய்ய. தமேனம் தா⁴தி ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் [ஸீக⁴ஸீக⁴ம் (ஸீ.)] மனஸி கரேய்ய; ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் மனஸி கரித்வா ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் ஆஹரேய்ய. நோ சே ஸக்குணேய்ய ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் ஆஹரிதும், வாமேன ஹத்தே²ன ஸீஸம் பரிக்³க³ஹேத்வா த³க்கி²ணேன ஹத்தே²ன வங்கங்கு³லிம் கரித்வா ஸலோஹிதம்பி ஆஹரேய்ய. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ‘அத்தே²ஸா, பி⁴க்க²வே, குமாரஸ்ஸ விஹேஸா; நேஸா நத்தீ²’தி வதா³மி. கரணீயஞ்ச கோ² ஏதம் [ஏவம் (க.)], பி⁴க்க²வே, தா⁴தியா அத்த²காமாய ஹிதேஸினியா அனுகம்பிகாய, அனுகம்பம் உபாதா³ய. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸோ குமாரோ வுத்³தோ⁴ ஹோதி அலம்பஞ்ஞோ, அனபேக்கா² தா³னி [அனபேக்கா² பன (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)], பி⁴க்க²வே, தா⁴தி தஸ்மிம் குமாரே ஹோதி – ‘அத்தகு³த்தோ தா³னி குமாரோ நாலம் பமாதா³யா’தி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யாவகீவஞ்ச பி⁴க்கு²னோ ஸத்³தா⁴ய அகதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரியா அகதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஓத்தப்பேன அகதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, வீரியேன அகதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, பஞ்ஞாய அகதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, அனுரக்கி²தப்³போ³ தாவ மே ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஹோதி. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸத்³தா⁴ய கதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரியா கதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஓத்தப்பேன கதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, வீரியேன கதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, பஞ்ஞாய கதம் ஹோதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, அனபேக்கோ² தா³னாஹம், பி⁴க்க²வே [பனாஹம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)], தஸ்மிம் பி⁴க்கு²ஸ்மிம் ஹோமி – ‘அத்தகு³த்தோ தா³னி பி⁴க்கு² நாலம் பமாதா³யா’’’தி. ஸத்தமம்.

8. சவனஸுத்தம்

8. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. கதமேஹி பஞ்சஹி? அஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. அஹிரிகோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. அனோத்தப்பீ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. குஸீதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. து³ப்பஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே.

‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. கதமேஹி பஞ்சஹி? ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. ஹிரீமா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. ஓத்தப்பீ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. ஆரத்³த⁴வீரியோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே’’தி. அட்ட²மம்.

9. பட²மஅகா³ரவஸுத்தம்

9. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. கதமேஹி பஞ்சஹி? அஸ்ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. அஹிரிகோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. அனோத்தப்பீ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. குஸீதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. து³ப்பஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ சவதி, நப்பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே.

‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. கதமேஹி பஞ்சஹி? ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. ஹிரிமா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. ஓத்தப்பீ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. ஆரத்³த⁴வீரியோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ந சவதி, பதிட்டா²தி ஸத்³த⁴ம்மே’’தி. நவமம்.

10. து³தியஅகா³ரவஸுத்தம்

10. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். கதமேஹி பஞ்சஹி? அஸ்ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். அஹிரிகோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். அனோத்தப்பீ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். குஸீதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். து³ப்பஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும்.

‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். கதமேஹி பஞ்சஹி? ஸத்³தோ⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். ஹிரீமா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²…பே… ஓத்தப்பீ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²…பே… ஆரத்³த⁴வீரியோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²…பே… பஞ்ஞவா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிது’’ந்தி. த³ஸமம்.

ஸேக²ப³லவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

ஸம்கி²த்தம் வித்த²தம் து³க்கா², ப⁴தம் ஸிக்கா²ய பஞ்சமம்;

ஸமாபத்தி ச காமேஸு, சவனா த்³வே அகா³ரவாதி.

2. ப³லவக்³கோ³

1. அனனுஸ்ஸுதஸுத்தம்

11. ‘‘புப்³பா³ஹம், பி⁴க்க²வே, அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு அபி⁴ஞ்ஞாவோஸானபாரமிப்பத்தோ படிஜானாமி. பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லானி, யேஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ ததா²க³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், ஹிரீப³லம், ஓத்தப்பப³லம், வீரியப³லம், பஞ்ஞாப³லம் – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லானி யேஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ ததா²க³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதீ’’தி. பட²மம்.

2. கூடஸுத்தம்

12. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸேக²ப³லானி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், ஹிரீப³லம், ஓத்தப்பப³லம், வீரியப³லம், பஞ்ஞாப³லம் – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ஸேக²ப³லானி. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சன்னம் ஸேக²ப³லானம் ஏதம் அக்³க³ம் ஏதம் ஸங்கா³ஹிகம் ஏதம் ஸங்கா⁴தனியம், யதி³த³ம் பஞ்ஞாப³லம்.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, கூடாகா³ரஸ்ஸ ஏதம் அக்³க³ம் ஏதம் ஸங்கா³ஹிகம் ஏதம் ஸங்கா⁴தனியம், யதி³த³ம் கூடம். ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, இமேஸம் பஞ்சன்னம் ஸேக²ப³லானம் ஏதம் அக்³க³ம் ஏதம் ஸங்கா³ஹிகம் ஏதம் ஸங்கா⁴தனியம், யதி³த³ம் பஞ்ஞாப³லம்.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘ஸத்³தா⁴ப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேன, ஹிரீப³லேன… ஓத்தப்பப³லேன… வீரியப³லேன… பஞ்ஞாப³லேன ஸமன்னாக³தா ப⁴விஸ்ஸாம ஸேக²ப³லேனா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. து³தியம்.

3. ஸம்கி²த்தஸுத்தம்

13. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், வீரியப³லம், ஸதிப³லம், ஸமாதி⁴ப³லம், பஞ்ஞாப³லம் – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ப³லானீ’’தி. ததியம்.

4. வித்த²தஸுத்தம்

14. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், வீரியப³லம், ஸதிப³லம், ஸமாதி⁴ப³லம், பஞ்ஞாப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, ஸத்³த³ஹதி ததா²க³தஸ்ஸ போ³தி⁴ம் – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’தி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, வீரியப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வீரியப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸதிப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ, சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸதிப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴ப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி; விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி; பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி; ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴ப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாப³லம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ப³லானீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. த³ட்ட²ப்³ப³ஸுத்தம்

15. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், வீரியப³லம், ஸதிப³லம், ஸமாதி⁴ப³லம், பஞ்ஞாப³லம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தா⁴ப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸோதாபத்தியங்கே³ஸு. ஏத்த² ஸத்³தா⁴ப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, வீரியப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸு. ஏத்த² வீரியப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, ஸதிப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு. ஏத்த² ஸதிப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴ப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஜா²னேஸு. ஏத்த² ஸமாதி⁴ப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த² ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு அரியஸச்சேஸு. ஏத்த² பஞ்ஞாப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ப³லானீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. புனகூடஸுத்தம்

16. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி பஞ்ச? ஸத்³தா⁴ப³லம், வீரியப³லம், ஸதிப³லம், ஸமாதி⁴ப³லம், பஞ்ஞாப³லம் – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ப³லானி. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சன்னம் ப³லானம் ஏதம் அக்³க³ம் ஏதம் ஸங்கா³ஹிகம் ஏதம் ஸங்கா⁴தனியம், யதி³த³ம் பஞ்ஞாப³லம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, கூடாகா³ரஸ்ஸ ஏதம் அக்³க³ம் ஏதம் ஸங்கா³ஹிகம் ஏதம் ஸங்கா⁴தனியம், யதி³த³ம் கூடம். ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, இமேஸம் பஞ்சன்னம் ப³லானம் ஏதம் அக்³க³ம் ஏதம் ஸங்கா³ஹிகம் ஏதம் ஸங்கா⁴தனியம், யதி³த³ம் பஞ்ஞாப³ல’’ந்தி. ச²ட்ட²ம்.

7. பட²மஹிதஸுத்தம்

17. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாய. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்தனா ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் விமுத்திஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாயா’’தி. ஸத்தமம்.

8. து³தியஹிதஸுத்தம்

18. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² பரஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ அத்தஹிதாய. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்தனா ந ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, பரம் ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, பரம் ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி, பரம் பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி, பரம் விமுத்திஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி, பரம் விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² பரஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ அத்தஹிதாயா’’தி. அட்ட²மம்.

9. ததியஹிதஸுத்தம்

19. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² நேவ அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாய. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்தனா ந ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் விமுத்திஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ந விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி, நோ பரம் விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² நேவ அத்தஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி, நோ பரஹிதாயா’’தி. நவமம்.

10. சதுத்த²ஹிதஸுத்தம்

20. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அத்தஹிதாய ச படிபன்னோ ஹோதி பரஹிதாய ச. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி, அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச விமுத்திஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி; அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி, பரஞ்ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அத்தஹிதாய ச படிபன்னோ ஹோதி பரஹிதாய சா’’தி. த³ஸமம்.

ப³லவக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

அனனுஸ்ஸுதகூடஞ்ச, ஸம்கி²த்தம் வித்த²தேன ச;

த³ட்ட²ப்³ப³ஞ்ச புன கூடம், சத்தாரோபி ஹிதேன சாதி.

3. பஞ்சங்கி³கவக்³கோ³

1. பட²மஅகா³ரவஸுத்தம்

21. ‘‘ஸோ வத, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அஸபா⁴க³வுத்திகோ ‘ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் அபரிபூரேத்வா ஸேக²ம் [ஸேக்க²ம் (க.)] த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஸேக²ம் த⁴ம்மம் அபரிபூரேத்வா ஸீலானி பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஸீலானி அபரிபூரேத்வா ஸம்மாதி³ட்டி²ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஸம்மாதி³ட்டி²ம் அபரிபூரேத்வா ஸம்மாஸமாதி⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

‘‘ஸோ வத, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ஸபா⁴க³வுத்திகோ ‘ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ‘ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் பரிபூரேத்வா ஸேக²ம் த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ‘ஸேக²ம் த⁴ம்மம் பரிபூரேத்வா ஸீலானி பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ‘ஸீலானி பரிபூரேத்வா ஸம்மாதி³ட்டி²ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ‘ஸம்மாதி³ட்டி²ம் பரிபூரேத்வா ஸம்மாஸமாதி⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி. பட²மம்.

2. து³தியஅகா³ரவஸுத்தம்

22. ‘‘ஸோ வத, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அகா³ரவோ அப்பதிஸ்ஸோ அஸபா⁴க³வுத்திகோ ‘ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் அபரிபூரேத்வா ஸேக²ம் த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஸேக²ம் த⁴ம்மம் அபரிபூரேத்வா ஸீலக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஸீலக்க²ந்த⁴ம் அபரிபூரேத்வா ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் அபரிபூரேத்வா பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

‘‘ஸோ வத, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸகா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ ஸபா⁴க³வுத்திகோ ‘ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ‘ஆபி⁴ஸமாசாரிகம் த⁴ம்மம் பரிபூரேத்வா ஸேக²ம் த⁴ம்மம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ஸேக²ம் த⁴ம்மம் பரிபூரேத்வா ஸீலக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ‘ஸீலக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேத்வா ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ‘ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேத்வா பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸதீ’தி டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி. து³தியம்.

3. உபக்கிலேஸஸுத்தம்

23. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, ஜாதரூபஸ்ஸ உபக்கிலேஸா, யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²ம் ஜாதரூபம் ந சேவ முது³ ஹோதி ந ச கம்மனியம் ந ச பப⁴ஸ்ஸரம் பப⁴ங்கு³ ச ந ச ஸம்மா உபேதி கம்மாய. கதமே பஞ்ச? அயோ, லோஹம், திபு, ஸீஸம், ஸஜ்ஜ²ம் [ஸஜ்ஜு² (ஸீ.)] – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச ஜாதரூபஸ்ஸ உபக்கிலேஸா, யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²ம் ஜாதரூபம் ந சேவ முது³ ஹோதி ந ச கம்மனியம் ந ச பப⁴ஸ்ஸரம் பப⁴ங்கு³ ச ந ச ஸம்மா உபேதி கம்மாய. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஜாதரூபம் இமேஹி பஞ்சஹி உபக்கிலேஸேஹி விமுத்தம் [விப்பமுத்தம் (ஸீ.)] ஹோதி, தம் ஹோதி ஜாதரூபம் முது³ ச கம்மனியஞ்ச பப⁴ஸ்ஸரஞ்ச ந ச பப⁴ங்கு³ ஸம்மா உபேதி கம்மாய. யஸ்ஸா யஸ்ஸா ச [யஸ்ஸ கஸ்ஸசி (ஸ்யா. பீ.)] பிளந்த⁴னவிகதியா ஆகங்க²தி – யதி³ முத்³தி³காய யதி³ குண்ட³லாய யதி³ கீ³வேய்யகாய [கீ³வேய்யகேன (ஸ்யா. கம். க., அ. நி. 3.102)] யதி³ ஸுவண்ணமாலாய – தஞ்சஸ்ஸ அத்த²ம் அனுபோ⁴தி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சிமே சித்தஸ்ஸ உபக்கிலேஸா, யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²ம் சித்தம் ந சேவ முது³ ஹோதி ந ச கம்மனியம் ந ச பப⁴ஸ்ஸரம் பப⁴ங்கு³ ச ந ச ஸம்மா ஸமாதி⁴யதி ஆஸவானம் க²யாய. கதமே பஞ்ச? காமச்ச²ந்தோ³, ப்³யாபாதோ³, தி²னமித்³த⁴ம் [தீ²னமித்³த⁴ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம், விசிகிச்சா² – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச சித்தஸ்ஸ உபக்கிலேஸா யேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²ம் சித்தம் ந சேவ முது³ ஹோதி ந ச கம்மனியம் ந ச பப⁴ஸ்ஸரம் பப⁴ங்கு³ ச ந ச ஸம்மா ஸமாதி⁴யதி ஆஸவானம் க²யாய. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, சித்தம் இமேஹி பஞ்சஹி உபக்கிலேஸேஹி விமுத்தம் ஹோதி, தம் ஹோதி சித்தம் முது³ ச கம்மனியஞ்ச பப⁴ஸ்ஸரஞ்ச ந ச பப⁴ங்கு³ ஸம்மா ஸமாதி⁴யதி ஆஸவானம் க²யாய. யஸ்ஸ யஸ்ஸ ச அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கிரியாய தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுப⁴வேய்யம் – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ அஸ்ஸம், ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ அஸ்ஸம்; ஆவிபா⁴வம், திரோபா⁴வம்; திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்சே²ய்யம், ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே; பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரேய்யம், ஸேய்யதா²பி உத³கே; உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானோ க³ச்சே²ய்யம், ஸேய்யதா²பி பத²வியம்; ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமேய்யம், ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ; இமேபி சந்தி³மஸூரியே [சந்தி³மஸுரியே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸேய்யம் [பராமஸேய்யம் (க.)] பரிமஜ்ஜேய்யம் யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணேய்யம் – தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச யே தூ³ரே ஸந்திகே சா’தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானேய்யம் – ஸராக³ம் வா சித்தம் ஸராக³ம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், வீதராக³ம் வா சித்தம் வீதராக³ம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், ஸதோ³ஸம் வா சித்தம் ஸதோ³ஸம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், வீததோ³ஸம் வா சித்தம் வீததோ³ஸம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், ஸமோஹம் வா சித்தம் ஸமோஹம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், வீதமோஹம் வா சித்தம் வீதமோஹம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம் ஸம்கி²த்தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், விக்கி²த்தம் வா சித்தம் விக்கி²த்தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், மஹக்³க³தம் வா சித்தம் மஹக்³க³தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அமஹக்³க³தம் வா சித்தம் அமஹக்³க³தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், ஸஉத்தரம் வா சித்தம் ஸஉத்தரம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அனுத்தரம் வா சித்தம் அனுத்தரம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், ஸமாஹிதம் வா சித்தம் ஸமாஹிதம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அஸமாஹிதம் வா சித்தம் அஸமாஹிதம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், விமுத்தம் வா சித்தம் விமுத்தம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், அவிமுத்தம் வா சித்தம் அவிமுத்தம் சித்தந்தி பஜானேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்யம், ஸேய்யதி²த³ம் [ஸேய்யதீ²த³ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாரீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே – அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோதி, இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸேய்யம் சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானேய்யம் – இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா; இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னாதி, இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸேய்யம் சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே’’தி. ததியம்.

4. து³ஸ்ஸீலஸுத்தம்

24. [அ. நி. 5.168; 6.50; 7.65] ‘‘து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி அஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே அஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ அஸதி நிப்³பி³தா³விராக³விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸவிபன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, பே²க்³கு³பி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, ஸாரோபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி அஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே அஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ அஸதி நிப்³பி³தா³விராக³விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம்.

‘‘ஸீலவதோ, பி⁴க்க²வே, ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே ஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ ஸதி நிப்³பி³தா³விராக³ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸஸம்பன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, பே²க்³கு³பி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, ஸாரோபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸீலவதோ ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே ஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ ஸதி நிப்³பி³தா³விராக³ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸன’’ந்தி. சதுத்த²ம்.

5. அனுக்³க³ஹிதஸுத்தம்

25. ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி அனுக்³க³ஹிதா ஸம்மாதி³ட்டி² சேதோவிமுத்திப²லா ச ஹோதி சேதோவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா ச, பஞ்ஞாவிமுத்திப²லா ச ஹோதி பஞ்ஞாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா ச.

‘‘கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாதி³ட்டி² ஸீலானுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, ஸுதானுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, ஸாகச்சா²னுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, ஸமதா²னுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, விபஸ்ஸனானுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி அங்கே³ஹி அனுக்³க³ஹிதா ஸம்மாதி³ட்டி² சேதோவிமுத்திப²லா ச ஹோதி சேதோவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா ச, பஞ்ஞாவிமுத்திப²லா ச ஹோதி பஞ்ஞாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா சா’’தி. பஞ்சமம்.

6. விமுத்தாயதனஸுத்தம்

26. ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, விமுத்தாயதனானி யத்த² பி⁴க்கு²னோ அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ அவிமுத்தம் வா சித்தம் விமுச்சதி, அபரிக்கீ²ணா வா ஆஸவா பரிக்க²யம் க³ச்ச²ந்தி, அனனுப்பத்தம் வா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் அனுபாபுணாதி.

‘‘கதமானி பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி அஞ்ஞதரோ வா க³ருட்டா²னியோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ. யதா² யதா², பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, அஞ்ஞதரோ வா க³ருட்டா²னியோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ, ததா² ததா² ஸோ தஸ்மிம் த⁴ம்மே அத்த²படிஸம்வேதீ³ ச ஹோதி த⁴ம்மபடிஸம்வேதீ³ ச. தஸ்ஸ அத்த²படிஸம்வேதி³னோ த⁴ம்மபடிஸம்வேதி³னோ பாமோஜ்ஜம் [பாமுஜ்ஜம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.) தீ³. நி. 3.322] ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி [வேதி³யதி (ஸீ.)]. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, பட²மம் விமுத்தாயதனம் யத்த² பி⁴க்கு²னோ அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ அவிமுத்தம் வா சித்தம் விமுச்சதி, அபரிக்கீ²ணா வா ஆஸவா பரிக்க²யம் க³ச்ச²ந்தி, அனனுப்பத்தம் வா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் அனுபாபுணாதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந ஹேவ கோ² ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, அஞ்ஞதரோ வா க³ருட்டா²னியோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ, அபி ச கோ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதி. யதா² யதா², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதி ததா² ததா² ஸோ தஸ்மிம் த⁴ம்மே அத்த²படிஸம்வேதீ³ ச ஹோதி த⁴ம்மபடிஸம்வேதீ³ ச. தஸ்ஸ அத்த²படிஸம்வேதி³னோ த⁴ம்மபடிஸம்வேதி³னோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, து³தியம் விமுத்தாயதனம் யத்த² பி⁴க்கு²னோ அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ அவிமுத்தம் வா சித்தம் விமுச்சதி, அபரிக்கீ²ணா வா ஆஸவா பரிக்க²யம் க³ச்ச²ந்தி, அனனுப்பத்தம் வா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் அனுபாபுணாதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந ஹேவ கோ² ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, அஞ்ஞதரோ வா க³ருட்டா²னியோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ, நாபி யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதி, அபி ச கோ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன ஸஜ்ஜா²யம் கரோதி. யதா² யதா², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன ஸஜ்ஜா²யம் கரோதி ததா² ததா² ஸோ தஸ்மிம் த⁴ம்மே அத்த²படிஸம்வேதீ³ ச ஹோதி த⁴ம்மபடிஸம்வேதீ³ ச. தஸ்ஸ அத்த²படிஸம்வேதி³னோ த⁴ம்மபடிஸம்வேதி³னோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, ததியம் விமுத்தாயதனம் யத்த² பி⁴க்கு²னோ அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ…பே… யோக³க்கே²மம் அனுபாபுணாதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந ஹேவ கோ² ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, அஞ்ஞதரோ வா க³ருட்டா²னியோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ, நாபி யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதி, நாபி யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன ஸஜ்ஜா²யம் கரோதி; அபி ச கோ² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் சேதஸா அனுவிதக்கேதி அனுவிசாரேதி மனஸானுபேக்க²தி. யதா² யதா², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் சேதஸா அனுவிதக்கேதி அனுவிசாரேதி மனஸானுபேக்க²தி ததா² ததா² ஸோ தஸ்மிம் த⁴ம்மே அத்த²படிஸம்வேதீ³ ச ஹோதி த⁴ம்மபடிஸம்வேதீ³ ச. தஸ்ஸ அத்த²படிஸம்வேதி³னோ த⁴ம்மபடிஸம்வேதி³னோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, சதுத்த²ம் விமுத்தாயதனம் யத்த² பி⁴க்கு²னோ அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ அவிமுத்தம் வா சித்தம் விமுச்சதி, அபரிக்கீ²ணா வா ஆஸவா பரிக்க²யம் க³ச்ச²ந்தி, அனனுப்பத்தம் வா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் அனுபாபுணாதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ந ஹேவ கோ² ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி அஞ்ஞதரோ வா க³ருட்டா²னியோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ, நாபி யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதி, நாபி யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன ஸஜ்ஜா²யம் கரோதி, நாபி யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் சேதஸா அனுவிதக்கேதி அனுவிசாரேதி மனஸானுபேக்க²தி; அபி ச க்²வஸ்ஸ அஞ்ஞதரம் ஸமாதி⁴னிமித்தம் ஸுக்³க³ஹிதம் ஹோதி ஸுமனஸிகதம் ஸூபதா⁴ரிதம் ஸுப்படிவித்³த⁴ம் பஞ்ஞாய. யதா² யதா², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அஞ்ஞதரம் ஸமாதி⁴னிமித்தம் ஸுக்³க³ஹிதம் ஹோதி ஸுமனஸிகதம் ஸூபதா⁴ரிதம் ஸுப்படிவித்³த⁴ம் பஞ்ஞாய ததா² ததா² ஸோ தஸ்மிம் த⁴ம்மே அத்த²படிஸம்வேதீ³ ச ஹோதி த⁴ம்மபடிஸம்வேதீ³ ச. தஸ்ஸ அத்த²படிஸம்வேதி³னோ த⁴ம்மபடிஸம்வேதி³னோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, பஞ்சமம் விமுத்தாயதனம் யத்த² பி⁴க்கு²னோ அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ அவிமுத்தம் வா சித்தம் விமுச்சதி, அபரிக்கீ²ணா வா ஆஸவா பரிக்க²யம் க³ச்ச²ந்தி, அனனுப்பத்தம் வா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் அனுபாபுணாதி.

‘‘இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச விமுத்தாயதனானி யத்த² பி⁴க்கு²னோ அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ அவிமுத்தம் வா சித்தம் விமுச்சதி, அபரிக்கீ²ணா வா ஆஸவா பரிக்க²யம் க³ச்ச²ந்தி, அனனுப்பத்தம் வா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் அனுபாபுணாதீ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸமாதி⁴ஸுத்தம்

27. ‘‘ஸமாதி⁴ம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேத² அப்பமாணம் நிபகா பதிஸ்ஸதா. ஸமாதி⁴ம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வயதம் அப்பமாணம் நிபகானம் பதிஸ்ஸதானம் பஞ்ச ஞாணானி பச்சத்தஞ்ஞேவ உப்பஜ்ஜந்தி. கதமானி பஞ்ச? ‘அயம் ஸமாதி⁴ பச்சுப்பன்னஸுகோ² சேவ ஆயதிஞ்ச ஸுக²விபாகோ’தி பச்சத்தஞ்ஞேவ ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, ‘அயம் ஸமாதி⁴ அரியோ நிராமிஸோ’தி பச்சத்தஞ்ஞேவ ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, ‘அயம் ஸமாதி⁴ அகாபுரிஸஸேவிதோ’தி [மஹாபுரிஸஸேவிதோதி (க.)] பச்சத்தஞ்ஞேவ ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, ‘அயம் ஸமாதி⁴ ஸந்தோ பணீதோ படிப்பஸ்ஸத்³த⁴லத்³தோ⁴ ஏகோதி³பா⁴வாதி⁴க³தோ, ந ஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிதக³தோ’தி [ந ச ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிதப்பதிதோதி (ஸீ.), ந ச ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிதபத்தோதி (ஸ்யா.), ந ச ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிவாவடோதி (க.), ந ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரியாதி⁴க³தோதி (?) தீ³. நி. 3.355; அ. நி. 3.102; 9.27] பச்சத்தஞ்ஞேவ ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, ‘ஸதோ கோ² பனாஹம் இமம் ஸமாபஜ்ஜாமி ஸதோ வுட்ட²ஹாமீ’தி [ஸோ கோ² பனாஹம் இமம் ஸமாதி⁴ம் ஸதோவ ஸமாபஜ்ஜாமி, ஸதோ உட்ட²ஹாமீதி (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] பச்சத்தஞ்ஞேவ ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி.

‘‘ஸமாதி⁴ம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேத² அப்பமாணம் நிபகா பதிஸ்ஸதா. ஸமாதி⁴ம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வயதம் அப்பமாணம் நிபகானம் பதிஸ்ஸதானம் இமானி பஞ்ச ஞாணானி பச்சத்தஞ்ஞேவ உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. பஞ்சங்கி³கஸுத்தம்

28. ‘‘அரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பஞ்சங்கி³கஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ பா⁴வனம் தே³ஸேஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அரியஸ்ஸ பஞ்சங்கி³கஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ பா⁴வனா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ இமமேவ காயம் விவேகஜேன பீதிஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தே³தி பரிஸந்தே³தி பரிபூரேதி பரிப்ப²ரதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ விவேகஜேன பீதிஸுகே²ன அப்பு²டம் ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, த³க்கோ² ந்ஹாபகோ [நஹாபகோ (ஸீ. பீ.)] வா ந்ஹாபகந்தேவாஸீ வா கம்ஸதா²லே ந்ஹானீயசுண்ணானி [நஹானீயசுண்ணானி (ஸீ. பீ.)] ஆகிரித்வா உத³கேன பரிப்போ²ஸகம் பரிப்போ²ஸகம் ஸன்னேய்ய. ஸாயம் ந்ஹானீயபிண்டி³ [ஸாஸ்ஸ நஹானீயபிண்டீ³ (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] ஸ்னேஹானுக³தா ஸ்னேஹபரேதா ஸந்தரபா³ஹிரா பு²டா ஸ்னேஹேன, ந ச பக்³க⁴ரினீ. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் விவேகஜேன பீதிஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தே³தி பரிஸந்தே³தி பரிபூரேதி பரிப்ப²ரதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ விவேகஜேன பீதிஸுகே²ன அப்பு²டம் ஹோதி. அரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பஞ்சங்கி³கஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ அயம் பட²மா பா⁴வனா.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா…பே… து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ இமமேவ காயம் ஸமாதி⁴ஜேன பீதிஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தே³தி பரிஸந்தே³தி பரிபூரேதி பரிப்ப²ரதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஜேன பீதிஸுகே²ன அப்பு²டம் ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உத³கரஹதோ³ க³ம்பீ⁴ரோ உப்³பி⁴தோ³த³கோ [உப்³பி⁴தோத³கோ (ஸ்யா. கம். க.)]. தஸ்ஸ நேவஸ்ஸ புரத்தி²மாய தி³ஸாய உத³கஸ்ஸ ஆயமுக²ம், ந பச்சி²மாய தி³ஸாய உத³கஸ்ஸ ஆயமுக²ம், ந உத்தராய தி³ஸாய உத³கஸ்ஸ ஆயமுக²ம், ந த³க்கி²ணாய தி³ஸாய உத³கஸ்ஸ ஆயமுக²ம், தே³வோ ச காலேன காலம் ஸம்மா தா⁴ரம் நானுப்பவேச்சே²ய்ய [தே³வோ ச ந காலேன… அனுபவேச்சே²ய்ய (தீ³. நி. 1.227 ஆத³யோ; ம. நி. 2.251 ஆத³யோ]. அத² கோ² தம்ஹாவ உத³கரஹதா³ ஸீதா வாரிதா⁴ரா உப்³பி⁴ஜ்ஜித்வா தமேவ உத³கரஹத³ம் ஸீதேன வாரினா அபி⁴ஸந்தே³ய்ய பரிஸந்தே³ய்ய பரிபூரேய்ய பரிப்ப²ரேய்ய; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ உத³கரஹத³ஸ்ஸ ஸீதேன வாரினா அப்பு²டம் அஸ்ஸ. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் ஸமாதி⁴ஜேன பீதிஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தே³தி பரிஸந்தே³தி பரிபூரேதி பரிப்ப²ரதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஜேன பீதிஸுகே²ன அப்பு²டம் ஹோதி. அரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பஞ்சங்கி³கஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ அயம் து³தியா பா⁴வனா.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பீதியா ச விராகா³…பே… ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ இமமேவ காயம் நிப்பீதிகேன ஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தே³தி பரிஸந்தே³தி பரிபூரேதி பரிப்ப²ரதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ நிப்பீதிகேன ஸுகே²ன அப்பு²டம் ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உப்பலினியம் வா பது³மினியம் வா புண்ட³ரீகினியம் வா அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கானுக்³க³தானி அந்தோ நிமுக்³க³போஸீனி. தானி யாவ சக்³கா³ யாவ ச மூலா ஸீதேன வாரினா அபி⁴ஸன்னானி பரிஸன்னானி பரிபூரானி பரிப்பு²டானி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதம் உப்பலானம் வா பது³மானம் வா புண்ட³ரீகானம் வா ஸீதேன வாரினா அப்பு²டம் அஸ்ஸ. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் நிப்பீதிகேன ஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தே³தி பரிஸந்தே³தி பரிபூரேதி பரிப்ப²ரதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ நிப்பீதிகேன ஸுகே²ன அப்பு²டம் ஹோதி. அரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பஞ்சங்கி³கஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ அயம் ததியா பா⁴வனா.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா …பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ இமமேவ காயம் பரிஸுத்³தே⁴ன சேதஸா பரியோதா³தேன ப²ரித்வா நிஸின்னோ ஹோதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ பரிஸுத்³தே⁴ன சேதஸா பரியோதா³தேன அப்பு²டம் ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ ஓதா³தேன வத்தே²ன ஸஸீஸம் பாருபித்வா நிஸின்னோ அஸ்ஸ; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ ஓதா³தேன வத்தே²ன அப்பு²டம் அஸ்ஸ. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் பரிஸுத்³தே⁴ன சேதஸா பரியோதா³தேன ப²ரித்வா நிஸின்னோ ஹோதி; நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ பரிஸுத்³தே⁴ன சேதஸா பரியோதா³தேன அப்பு²டம் ஹோதி. அரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பஞ்சங்கி³கஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ அயம் சதுத்தா² பா⁴வனா.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பச்சவேக்க²ணானிமித்தம் ஸுக்³க³ஹிதம் ஹோதி ஸுமனஸிகதம் ஸூபதா⁴ரிதம் ஸுப்படிவித்³த⁴ம் பஞ்ஞாய. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞோவ அஞ்ஞம் [அஞ்ஞோ வா அஞ்ஞம் வா (ஸீ.), அஞ்ஞோ வா அஞ்ஞம் (ஸ்யா. கம்.), அஞ்ஞோ அஞ்ஞம் (?)] பச்சவேக்கே²ய்ய, டி²தோ வா நிஸின்னம் பச்சவேக்கே²ய்ய, நிஸின்னோ வா நிபன்னம் பச்சவேக்கே²ய்ய. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பச்சவேக்க²ணானிமித்தம் ஸுக்³க³ஹிதம் ஹோதி ஸுமனஸிகதம் ஸூபதா⁴ரிதம் ஸுப்படிவித்³த⁴ம் பஞ்ஞாய. அரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பஞ்சங்கி³கஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ அயம் பஞ்சமா [பஞ்சமீ (ஸீ.)] பா⁴வனா. ஏவம் பா⁴விதே கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² [ஏவம் பா⁴விதே கோ² பி⁴க்க²வே (ஸீ.)] அரியே பஞ்சங்கி³கே ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஏவம் ப³ஹுலீகதே யஸ்ஸ யஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கிரியாய, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உத³கமணிகோ ஆதா⁴ரே ட²பிதோ பூரோ உத³கஸ்ஸ ஸமதித்திகோ காகபேய்யோ. தமேனம் ப³லவா புரிஸோ யதோ யதோ ஆவஜ்ஜேய்ய [ஆவட்டேய்ய (ஸ்யா. கம்.)], ஆக³ச்சே²ய்ய உத³க’’ந்தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் பா⁴விதே அரியே பஞ்சங்கி³கே ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஏவம் ப³ஹுலீகதே யஸ்ஸ யஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கிரியாய, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஸமே பூ⁴மிபா⁴கே³ போக்க²ரணீ சதுரம்ஸா ஆலிப³த்³தா⁴ பூரா உத³கஸ்ஸ ஸமதித்திகா காகபேய்யா. தமேனம் ப³லவா புரிஸோ யதோ யதோ ஆலிம் முஞ்சேய்ய, ஆக³ச்சே²ய்ய உத³க’’ந்தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் பா⁴விதே அரியே பஞ்சங்கி³கே ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஏவம் ப³ஹுலீகதே யஸ்ஸ யஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ…பே… ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஸுபூ⁴மியம் சதுமஹாபதே² [சாதும்மஹாபதே² (ஸீ. பீ.), சதும்மஹாபதே² (ஸ்யா. கம்.)] ஆஜஞ்ஞரதோ² யுத்தோ அஸ்ஸ டி²தோ ஓத⁴ஸ்தபதோதோ³. தமேனம் த³க்கோ² யோக்³கா³சரியோ அஸ்ஸத³ம்மஸாரதி² அபி⁴ருஹித்வா வாமேன ஹத்தே²ன ரஸ்மியோ க³ஹேத்வா த³க்கி²ணேன ஹத்தே²ன பதோத³ம் க³ஹேத்வா யேனிச்ச²கம் யதி³ச்ச²கம் ஸாரேய்யபி பச்சாஸாரேய்யபி. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் பா⁴விதே அரியே பஞ்சங்கி³கே ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஏவம் ப³ஹுலீகதே யஸ்ஸ யஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கிரியாய, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுப⁴வேய்யம் – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ அஸ்ஸம்…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணேய்யம் – தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச யே தூ³ரே ஸந்திகே சா’தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே அகங்க²தி – ‘பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானேய்யம் – ஸராக³ம் வா சித்தம் ஸராக³ம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், வீதராக³ம் வா சித்தம் வீதராக³ம் சித்தந்தி பஜானேய்யம், ஸதோ³ஸம் வா சித்தம்… வீததோ³ஸம் வா சித்தம்… ஸமோஹம் வா சித்தம்… வீதமோஹம் வா சித்தம்… ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம்… விக்கி²த்தம் வா சித்தம்… மஹக்³க³தம் வா சித்தம்… அமஹக்³க³தம் வா சித்தம்… ஸஉத்தரம் வா சித்தம்… அனுத்தரம் வா சித்தம்… ஸமாஹிதம் வா சித்தம்… அஸமாஹிதம் வா சித்தம்… விமுத்தம் வா சித்தம்… அவிமுத்தம் வா சித்தம் அவிமுத்தம் சித்தந்தி பஜானேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்யம், ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம், த்³வேபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே.

‘‘ஸோ ஸசே ஆகங்க²தி – ‘ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி, தத்ர தத்ரேவ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதி ஸதி ஸதி ஆயதனே’’தி. அட்ட²மம்.

9. சங்கமஸுத்தம்

29. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, சங்கமே ஆனிஸம்ஸா. கதமே பஞ்ச? அத்³தா⁴னக்க²மோ ஹோதி, பதா⁴னக்க²மோ ஹோதி, அப்பாபா³தோ⁴ ஹோதி, அஸிதம் பீதம் கா²யிதம் ஸாயிதம் ஸம்மா பரிணாமம் க³ச்ச²தி, சங்கமாதி⁴க³தோ ஸமாதி⁴ சிரட்டி²திகோ ஹோதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச சங்கமே ஆனிஸம்ஸா’’தி. நவமம்.

10. நாகி³தஸுத்தம்

30. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸலேஸு சாரிகம் சரமானோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் யேன இச்சா²னங்க³லம் நாம கோஸலானம் ப்³ராஹ்மணகா³மோ தத³வஸரி. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா இச்சா²னங்க³லே விஹரதி இச்சா²னங்க³லவனஸண்டே³. அஸ்ஸோஸும் கோ² இச்சா²னங்க³லகா [இச்சா²னங்க³லிகா (ஸீ.) அ. நி. 6.42; அ. நி. 8.86] ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா – ‘‘ஸமணோ க²லு போ⁴ கோ³தமோ ஸக்யபுத்தோ ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோ இச்சா²னங்க³லம் அனுப்பத்தோ; இச்சா²னங்க³லே விஹரதி இச்சா²னங்க³லவனஸண்டே³. தம் கோ² பன ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஏவம் கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ – இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி², ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வாதி. ஸோ இமம் லோகம் ஸதே³வகம் ஸமாரகம் ஸப்³ரஹ்மகம் ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணிம் பஜம் ஸதே³வமனுஸ்ஸம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³தி. ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம், கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி. ஸாது⁴ கோ² பன ததா²ரூபானம் அரஹதம் த³ஸ்ஸனம் ஹோதீ’’தி. அத² கோ² இச்சா²னங்க³லகா ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன பஹூதம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் ஆதா³ய யேன இச்சா²னங்க³லவனஸண்டோ³ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப³ஹித்³வாரகோட்ட²கே அட்ட²ம்ஸு உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³தா³.

தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா நாகி³தோ ப⁴க³வதோ உபட்டா²கோ ஹோதி. அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் நாகி³தம் ஆமந்தேஸி – ‘‘கே பன கோ², நாகி³த, உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³தா³, கேவட்டா மஞ்ஞே மச்ச²விலோபே’’தி? ‘‘ஏதே, ப⁴ந்தே, இச்சா²னங்க³லகா ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா பஹூதம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் ஆதா³ய ப³ஹித்³வாரகோட்ட²கே டி²தா ப⁴க³வந்தஞ்ஞேவ உத்³தி³ஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்சா’’தி. ‘‘மாஹம், நாகி³த, யஸேன ஸமாக³மம், மா ச மயா யஸோ. யோ கோ², நாகி³த, நயிமஸ்ஸ நேக்க²ம்மஸுக²ஸ்ஸ பவிவேகஸுக²ஸ்ஸ உபஸமஸுக²ஸ்ஸ ஸம்போ³த⁴ஸுக²ஸ்ஸ நிகாமலாபீ⁴ அஸ்ஸ அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, யஸ்ஸாஹம் நேக்க²ம்மஸுக²ஸ்ஸ பவிவேகஸுக²ஸ்ஸ உபஸமஸுக²ஸ்ஸ ஸம்போ³த⁴ஸுக²ஸ்ஸ நிகாமலாபீ⁴ அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴. ஸோ தம் [ஸோஹம் (க.), ஸோ (ஸ்யா. கம்.)] மீள்ஹஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் லாப⁴ஸக்காரஸிலோகஸுக²ம் ஸாதி³யேய்யா’’தி.

‘‘அதி⁴வாஸேது தா³னி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா, அதி⁴வாஸேது ஸுக³தோ; அதி⁴வாஸனகாலோ தா³னி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ. யேன யேனேவ தா³னி ப⁴க³வா க³மிஸ்ஸதி தம்னின்னாவ க³மிஸ்ஸந்தி ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா நேக³மா சேவ ஜானபதா³ ச. ஸேய்யதா²பி, ப⁴ந்தே, து²ல்லபு²ஸிதகே தே³வே வஸ்ஸந்தே யதா²னின்னம் உத³கானி பவத்தந்தி; ஏவமேவம் கோ², ப⁴ந்தே, யேன யேனேவ தா³னி ப⁴க³வா க³மிஸ்ஸதி, தம்னின்னாவ க³மிஸ்ஸந்தி ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா நேக³மா சேவ ஜானபதா³ ச. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ ஸீலபஞ்ஞாண’’ந்தி.

‘‘மாஹம், நாகி³த, யஸேன ஸமாக³மம், மா ச மயா யஸோ. யோ கோ², நாகி³த, நயிமஸ்ஸ நேக்க²ம்மஸுக²ஸ்ஸ பவிவேகஸுக²ஸ்ஸ உபஸமஸுக²ஸ்ஸ ஸம்போ³த⁴ஸுக²ஸ்ஸ நிகாமலாபீ⁴ அஸ்ஸ அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, யஸ்ஸாஹம் நேக்க²ம்மஸுக²ஸ்ஸ பவிவேகஸுக²ஸ்ஸ உபஸமஸுக²ஸ்ஸ ஸம்போ³த⁴ஸுக²ஸ்ஸ நிகாமலாபீ⁴ அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴. ஸோ தம் மீள்ஹஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் லாப⁴ஸக்காரஸிலோகஸுக²ம் ஸாதி³யேய்ய. அஸிதபீதகா²யிதஸாயிதஸ்ஸ கோ², நாகி³த, உச்சாரபஸ்ஸாவோ – ஏஸோ தஸ்ஸ நிஸ்ஸந்தோ³. பியானம் கோ², நாகி³த, விபரிணாமஞ்ஞதா²பா⁴வா உப்பஜ்ஜந்தி ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா – ஏஸோ தஸ்ஸ நிஸ்ஸந்தோ³. அஸுப⁴னிமித்தானுயோக³ம் அனுயுத்தஸ்ஸ கோ², நாகி³த, ஸுப⁴னிமித்தே பாடிகுல்யதா [படிக்கூலதா (ஸீ.), படிக்கூல்யதா (ஸ்யா. கம்.)] ஸண்டா²தி – ஏஸோ தஸ்ஸ நிஸ்ஸந்தோ³. ச²ஸு கோ², நாகி³த, ப²ஸ்ஸாயதனேஸு அனிச்சானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ ப²ஸ்ஸே பாடிகுல்யதா ஸண்டா²தி – ஏஸோ தஸ்ஸ நிஸ்ஸந்தோ³. பஞ்சஸு கோ², நாகி³த, உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ உபாதா³னே பாடிகுல்யதா ஸண்டா²தி – ஏஸோ தஸ்ஸ நிஸ்ஸந்தோ³’’தி. த³ஸமம்.

பஞ்சங்கி³கவக்³கோ³ ததியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

த்³வே அகா³ரவுபக்கிலேஸா, து³ஸ்ஸீலானுக்³க³ஹிதேன ச;

விமுத்திஸமாதி⁴பஞ்சங்கி³கா, சங்கமம் நாகி³தேன சாதி.

4. ஸுமனவக்³கோ³

1. ஸுமனஸுத்தம்

31. ஏகம் ஸமயம்…பே… அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ஸுமனா ராஜகுமாரீ பஞ்சஹி ரத²ஸதேஹி பஞ்சஹி ராஜகுமாரிஸதேஹி பரிவுதா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² ஸுமனா ராஜகுமாரீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘இத⁴ஸ்ஸு, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ த்³வே ஸாவகா ஸமஸத்³தா⁴ ஸமஸீலா ஸமபஞ்ஞா – ஏகோ தா³யகோ, ஏகோ அதா³யகோ. தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜேய்யும். தே³வபூ⁴தானம் பன நேஸம் [தேஸம் (ஸீ.)], ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி?

‘‘ஸியா, ஸுமனே’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் தே³வபூ⁴தோ ஸமானோ பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி – தி³ப்³பே³ன ஆயுனா, தி³ப்³பே³ன வண்ணேன, தி³ப்³பே³ன ஸுகே²ன, தி³ப்³பே³ன யஸேன, தி³ப்³பே³ன ஆதி⁴பதேய்யேன. யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் தே³வபூ⁴தோ ஸமானோ இமேஹி பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி’’.

‘‘ஸசே பன தே, ப⁴ந்தே, ததோ சுதா இத்த²த்தம் ஆக³ச்ச²ந்தி, மனுஸ்ஸபூ⁴தானம் பன நேஸம், ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி? ‘‘ஸியா, ஸுமனே’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் மனுஸ்ஸபூ⁴தோ ஸமானோ பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி – மானுஸகேன ஆயுனா, மானுஸகேன வண்ணேன, மானுஸகேன ஸுகே²ன, மானுஸகேன யஸேன, மானுஸகேன ஆதி⁴பதேய்யேன. யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் மனுஸ்ஸபூ⁴தோ ஸமானோ இமேஹி பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி’’.

‘‘ஸசே பன தே, ப⁴ந்தே, உபோ⁴ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, பப்³ப³ஜிதானம் பன நேஸம், ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி? ‘‘ஸியா, ஸுமனே’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதி – யாசிதோவ ப³ஹுலம் சீவரம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ, யாசிதோவ ப³ஹுலம் பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ, யாசிதோவ ப³ஹுலம் ஸேனாஸனம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ, யாசிதோவ ப³ஹுலம் கி³லானப்பச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் பரிபு⁴ஞ்ஜதி அப்பம் அயாசிதோ. யேஹி கோ² பன ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸத்³தி⁴ம் விஹரதி த்யஸ்ஸ மனாபேனேவ ப³ஹுலம் காயகம்மேன ஸமுதா³சரந்தி அப்பம் அமனாபேன, மனாபேனேவ ப³ஹுலம் வசீகம்மேன ஸமுதா³சரந்தி அப்பம் அமனாபேன, மனாபேனேவ ப³ஹுலம் மனோகம்மேன ஸமுதா³சரந்தி அப்பம் அமனாபேன, மனாபம்யேவ ப³ஹுலம் உபஹாரம் உபஹரந்தி அப்பம் அமனாபம். யோ ஸோ, ஸுமனே, தா³யகோ ஸோ அமும் அதா³யகம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ இமேஹி பஞ்சஹி டா²னேஹி அதி⁴க³ண்ஹாதீ’’தி.

‘‘ஸசே பன தே, ப⁴ந்தே, உபோ⁴ அரஹத்தம் பாபுணந்தி, அரஹத்தப்பத்தானம் பன நேஸம், ப⁴ந்தே, ஸியா விஸேஸோ, ஸியா நானாகரண’’ந்தி? ‘‘ஏத்த² கோ² பனேஸாஹம், ஸுமனே, ந கிஞ்சி நானாகரணம் வதா³மி, யதி³த³ம் விமுத்தியா விமுத்தி’’ந்தி [விமுத்தந்தி (ஸ்யா. கம்.)].

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவஞ்சித³ம், ப⁴ந்தே, அலமேவ தா³னானி தா³தும் அலம் புஞ்ஞானி காதும்; யத்ர ஹி நாம தே³வபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, மனுஸ்ஸபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, பப்³ப³ஜிதஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானீ’’தி. ‘‘ஏவமேதம், ஸுமனே! அலஞ்ஹி, ஸுமனே, தா³னானி தா³தும் அலம் புஞ்ஞானி காதும்! தே³வபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, மனுஸ்ஸபூ⁴தஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானி, பப்³ப³ஜிதஸ்ஸாபி உபகாரானி புஞ்ஞானீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வான [இத³ம் வத்வா (ஸீ. பீ.) ஏவமுபரிபி] ஸுக³தோ அதா²பரம் ஏதத³வோச ஸத்தா² –

‘‘யதா²பி சந்தோ³ விமலோ, க³ச்ச²ம் ஆகாஸதா⁴துயா;