நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

அங்கு³த்தரனிகாயோ

ச²க்கனிபாதபாளி

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. ஆஹுனேய்யவக்³கோ³

1. பட²மஆஹுனேய்யஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ச²ஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமேஹி ச²ஹி [தீ³. நி. 3.328; படி. ம. 3.17]? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. பட²மம்.

2. து³தியஆஹுனேய்யஸுத்தம்

2. ‘‘ச²ஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமேஹி ச²ஹி [தீ³. நி. 3.356]? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி; ஆவிபா⁴வம் திரோபா⁴வம்; திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்ச²தி, ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே; பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரோதி, ஸேய்யதா²பி உத³கே; உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே க³ச்ச²தி, ஸேய்யதா²பி பத²வியம்; ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமதி, ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ; இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸதி [பராமஸதி (க.)] பரிமஜ்ஜதி; யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி.

‘‘தி³ப்³பா³ய, ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணாதி – தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச, யே தூ³ரே ஸந்திகே ச.

‘‘பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாதி. ஸராக³ம் வா சித்தம் ஸராக³ம் சித்தந்தி பஜானாதி, வீதராக³ம் வா சித்தம்…பே… ஸதோ³ஸம் வா சித்தம்… வீததோ³ஸம் வா சித்தம்… ஸமோஹம் வா சித்தம்… வீதமோஹம் வா சித்தம்… ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம்… விக்கி²த்தம் வா சித்தம்… மஹக்³க³தம் வா சித்தம்… அமஹக்³க³தம் வா சித்தம்… ஸஉத்தரம் வா சித்தம்… அனுத்தரம் வா சித்தம்… ஸமாஹிதம் வா சித்தம்… அஸமாஹிதம் வா சித்தம்… விமுத்தம் வா சித்தம்… அவிமுத்தம் வா சித்தம் அவிமுத்தம் சித்தந்தி பஜானாதி.

‘‘அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ…பே…. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி.

‘‘தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி – ‘இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா. இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி.

‘‘ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி. து³தியம்.

3. இந்த்³ரியஸுத்தம்

3. ‘‘ச²ஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமேஹி ச²ஹி? ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியேன, வீரியிந்த்³ரியேன, ஸதிந்த்³ரியேன, ஸமாதி⁴ந்த்³ரியேன, பஞ்ஞிந்த்³ரியேன, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி. ததியம்.

4. ப³லஸுத்தம்

4. ‘‘ச²ஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமேஹி ச²ஹி? ஸத்³தா⁴ப³லேன, வீரியப³லேன, ஸதிப³லேன, ஸமாதி⁴ப³லேன, பஞ்ஞாப³லேன, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. பட²மஆஜானீயஸுத்தம்

5. ‘‘ச²ஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ ராஜாரஹோ ஹோதி ராஜபோ⁴க்³கோ³, ரஞ்ஞோ அங்க³ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி.

‘‘கதமேஹி ச²ஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ க²மோ ஹோதி ரூபானம், க²மோ ஸத்³தா³னம், க²மோ க³ந்தா⁴னம், க²மோ ரஸானம், க²மோ போ²ட்ட²ப்³பா³னம், வண்ணஸம்பன்னோ ச ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ ராஜாரஹோ ஹோதி ராஜபோ⁴க்³கோ³, ரஞ்ஞோ அங்க³ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமேஹி ச²ஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² க²மோ ஹோதி ரூபானம், க²மோ ஸத்³தா³னம், க²மோ க³ந்தா⁴னம், க²மோ ரஸானம், க²மோ போ²ட்ட²ப்³பா³னம், க²மோ த⁴ம்மானம். இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி. பஞ்சமம்.

6. து³தியஆஜானீயஸுத்தம்

6. ‘‘ச²ஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ ராஜாரஹோ ஹோதி ராஜபோ⁴க்³கோ³, ரஞ்ஞோ அங்க³ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி. கதமேஹி ச²ஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ க²மோ ஹோதி ரூபானம், க²மோ ஸத்³தா³னம், க²மோ க³ந்தா⁴னம், க²மோ ரஸானம், க²மோ போ²ட்ட²ப்³பா³னம், ப³லஸம்பன்னோ ச ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ ராஜாரஹோ ஹோதி ராஜபோ⁴க்³கோ³, ரஞ்ஞோ அங்க³ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமேஹி ச²ஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² க²மோ ஹோதி ரூபானம் …பே… க²மோ த⁴ம்மானம். இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ததியஆஜானீயஸுத்தம்

7. ‘‘ச²ஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ ராஜாரஹோ ஹோதி ராஜபோ⁴க்³கோ³, ரஞ்ஞோ அங்க³ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி. கதமேஹி ச²ஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ க²மோ ஹோதி ரூபானம், க²மோ ஸத்³தா³னம், க²மோ க³ந்தா⁴னம், க²மோ ரஸானம், க²மோ போ²ட்ட²ப்³பா³னம், ஜவஸம்பன்னோ ச ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ ரஞ்ஞோ ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ ராஜாரஹோ ஹோதி ராஜபோ⁴க்³கோ³, ரஞ்ஞோ அங்க³ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமேஹி ச²ஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² க²மோ ஹோதி ரூபானம்…பே… க²மோ த⁴ம்மானம். இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆஹுனேய்யோ ஹோதி…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி. ஸத்தமம்.

8. அனுத்தரியஸுத்தம்

8. [தீ³. நி. 3.327] ‘‘ச²யிமானி, பி⁴க்க²வே, அனுத்தரியானி. கதமானி ச²? த³ஸ்ஸனானுத்தரியம், ஸவனானுத்தரியம், லாபா⁴னுத்தரியம், ஸிக்கா²னுத்தரியம், பாரிசரியானுத்தரியம், அனுஸ்ஸதானுத்தரியம் – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, ச² அனுத்தரியானீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தம்

9. [தீ³. நி. 3.327] ‘‘ச²யிமானி, பி⁴க்க²வே, அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி. கதமானி ச²? பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி, த⁴ம்மானுஸ்ஸதி, ஸங்கா⁴னுஸ்ஸதி, ஸீலானுஸ்ஸதி, சாகா³னுஸ்ஸதி, தே³வதானுஸ்ஸதி – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, ச² அனுஸ்ஸதிட்டா²னானீ’’தி. நவமம்.

10. மஹானாமஸுத்தம்

10. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸக்கேஸு விஹரதி கபிலவத்து²ஸ்மிம் நிக்³ரோதா⁴ராமே. அத² கோ² மஹானாமோ ஸக்கோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ, கோ² மஹானாமோ ஸக்கோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘யோ ஸோ, ப⁴ந்தே, அரியஸாவகோ ஆக³தப²லோ விஞ்ஞாதஸாஸனோ, ஸோ கதமேன விஹாரேன ப³ஹுலம் விஹரதீ’’தி?

‘‘யோ ஸோ, மஹானாம, அரியஸாவகோ ஆக³தப²லோ விஞ்ஞாதஸாஸனோ, ஸோ இமினா விஹாரேன ப³ஹுலம் விஹரதி. [அ. நி. 11.11] இத⁴, மஹானாம, அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’தி. யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி; உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி ததா²க³தம் ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம். பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி, பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. அயம் வுச்சதி, மஹானாம – ‘அரியஸாவகோ விஸமக³தாய பஜாய ஸமப்பத்தோ விஹரதி, ஸப்³யாபஜ்ஜாய பஜாய அப்³யாபஜ்ஜோ விஹரதி, த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோ பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி’’’.

‘‘புன சபரம், மஹானாம, அரியஸாவகோ த⁴ம்மம் அனுஸ்ஸரதி – ‘ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ ஸந்தி³ட்டி²கோ அகாலிகோ ஏஹிபஸ்ஸிகோ ஓபனேய்யிகோ பச்சத்தம் வேதி³தப்³போ³ விஞ்ஞூஹீ’தி. யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ த⁴ம்மம் அனுஸ்ஸரதி நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி; உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி த⁴ம்மம் ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹித பாமோஜ்ஜம். பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி, பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. அயம் வுச்சதி, மஹானாம – ‘அரியஸாவகோ விஸமக³தாய பஜாய ஸமப்பத்தோ விஹரதி, ஸப்³யாபஜ்ஜாய பஜாய அப்³யாபஜ்ஜோ விஹரதி, த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோ த⁴ம்மானுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி’’’.

‘‘புன சபரம், மஹானாம, அரியஸாவகோ ஸங்க⁴ம் அனுஸ்ஸரதி – ‘ஸுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴, உஜுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴, ஞாயப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴, ஸாமீசிப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴, யதி³த³ம் சத்தாரி புரிஸயுகா³னி அட்ட² புரிஸபுக்³க³லா ஏஸ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ ஆஹுனேய்யோ பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’தி. யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ஸங்க⁴ம் அனுஸ்ஸரதி நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி; உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம். பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி, பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. அயம் வுச்சதி, மஹானாம – ‘அரியஸாவகோ விஸமக³தாய பஜாய ஸமப்பத்தோ விஹரதி, ஸப்³யாபஜ்ஜாய பஜாய அப்³யாபஜ்ஜோ விஹரதி, த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோ ஸங்கா⁴னுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி’’’.

‘‘புன சபரம், மஹானாம, அரியஸாவகோ அத்தனோ ஸீலானி அனுஸ்ஸரதி அக²ண்டா³னி அச்சி²த்³தா³னி அஸப³லானி அகம்மாஸானி பு⁴ஜிஸ்ஸானி விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி அபராமட்டா²னி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி. யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ஸீலம் அனுஸ்ஸரதி நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி; உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி ஸீலம் ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம். பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி, பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. அயம் வுச்சதி, மஹானாம – ‘அரியஸாவகோ விஸமக³தாய பஜாய ஸமப்பத்தோ விஹரதி, ஸப்³யாபஜ்ஜாய பஜாய அப்³யாபஜ்ஜோ விஹரதி, த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோ ஸீலானுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி’’’.

‘‘புன சபரம், மஹானாம, அரியஸாவகோ அத்தனோ சாக³ம் அனுஸ்ஸரதி – ‘லாபா⁴ வத மே, ஸுலத்³த⁴ம் வத மே! யோஹம் மச்சே²ரமலபரியுட்டி²தாய பஜாய விக³தமலமச்சே²ரேன சேதஸா அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸாமி முத்தசாகோ³ பயதபாணி வோஸ்ஸக்³க³ரதோ யாசயோகோ³ தா³னஸம்விபா⁴க³ரதோ’தி. யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ சாக³ம் அனுஸ்ஸரதி நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி; உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி சாக³ம் ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம். பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி, பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. அயம் வுச்சதி, மஹானாம – ‘அரியஸாவகோ விஸமக³தாய பஜாய ஸமப்பத்தோ விஹரதி, ஸப்³யாபஜ்ஜாய பஜாய அப்³யாபஜ்ஜோ விஹரதி, த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோ சாகா³னுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி’’’.

‘‘புன சபரம், மஹானாம, அரியஸாவகோ தே³வதானுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி – ‘ஸந்தி தே³வா சாதுமஹாராஜிகா [சாதும்மஹாராஜிகா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], ஸந்தி தே³வா தாவதிம்ஸா, ஸந்தி தே³வா யாமா, ஸந்தி தே³வா துஸிதா, ஸந்தி தே³வா நிம்மானரதினோ, ஸந்தி தே³வா பரனிம்மிதவஸவத்தினோ, ஸந்தி தே³வா ப்³ரஹ்மகாயிகா, ஸந்தி தே³வா ததுத்தரி [ததுத்தரிம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), தது³த்தரி (க.) அ. நி. 6.25; விஸுத்³தி⁴. 1.162 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்]. யதா²ரூபாய ஸத்³தா⁴ய ஸமன்னாக³தா தா தே³வதா இதோ சுதா தத்த² உபபன்னா [தத்த² உப்பன்னா (ஸீ.), தத்தூ²பபன்னா (ஸ்யா. கம்.), தத்து²பபன்னா (அ. நி. 3.71)], மய்ஹம்பி ததா²ரூபா ஸத்³தா⁴ ஸம்விஜ்ஜதி. யதா²ரூபேன ஸீலேன ஸமன்னாக³தா தா தே³வதா இதோ சுதா தத்த² உபபன்னா, மய்ஹம்பி ததா²ரூபம் ஸீலம் ஸம்விஜ்ஜதி. யதா²ரூபேன ஸுதேன ஸமன்னாக³தா தா தே³வதா இதோ சுதா தத்த² உபபன்னா, மய்ஹம்பி ததா²ரூபம் ஸுதம் ஸம்விஜ்ஜதி. யதா²ரூபேன சாகே³ன ஸமன்னாக³தா தா தே³வதா இதோ சுதா தத்த² உபபன்னா, மய்ஹம்பி ததா²ரூபோ சாகோ³ ஸம்விஜ்ஜதி. யதா²ரூபாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தா தா தே³வதா இதோ சுதா தத்த² உபபன்னா, மய்ஹம்பி ததா²ரூபா பஞ்ஞா ஸம்விஜ்ஜதீ’தி. யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ அத்தனோ ச தாஸஞ்ச தே³வதானம் ஸத்³த⁴ஞ்ச ஸீலஞ்ச ஸுதஞ்ச சாக³ஞ்ச பஞ்ஞஞ்ச அனுஸ்ஸரதி நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி; உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி தா தே³வதா ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம். பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி, பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. அயம் வுச்சதி, மஹானாம – ‘அரியஸாவகோ விஸமக³தாய பஜாய ஸமப்பத்தோ விஹரதி, ஸப்³யாபஜ்ஜாய [ஸப்³யாபஜ்ஜா²ய… அப்³யாபஜ்ஜோ² (க.)] பஜாய அப்³யாபஜ்ஜோ [ஸப்³யாபஜ்ஜா²ய… அப்³யாபஜ்ஜோ² (க.)] விஹரதி, த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோ தே³வதானுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி’’’.

‘‘யோ ஸோ, மஹானாம, அரியஸாவகோ ஆக³தப²லோ விஞ்ஞாதஸாஸனோ, ஸோ இமினா விஹாரேன ப³ஹுலம் விஹரதீ’’தி. த³ஸமம்.

ஆஹுனேய்யவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

த்³வே ஆஹுனேய்யா இந்த்³ரிய, ப³லானி தயோ ஆஜானீயா;

அனுத்தரிய அனுஸ்ஸதீ, மஹானாமேன தே த³ஸாதி.

2. ஸாரணீயவக்³கோ³

1. பட²மஸாரணீயஸுத்தம்

11. ‘‘ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸாரணீயா [ஸாராணீயா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. கதமே ச²? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் காயகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் வசீகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் மனோகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே லாபா⁴ த⁴ம்மிகா த⁴ம்மலத்³தா⁴ அந்தமஸோ பத்தபரியாபன்னமத்தம்பி ததா²ரூபேஹி லாபே⁴ஹி அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ ஹோதி ஸீலவந்தேஹி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸாதா⁴ரணபோ⁴கீ³, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யானி தானி ஸீலானி அக²ண்டா³னி அச்சி²த்³தா³னி அஸப³லானி அகம்மாஸானி பு⁴ஜிஸ்ஸானி விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி அபராமட்டா²னி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி ததா²ரூபேஹி ஸீலேஹி ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யாயம் தி³ட்டி² அரியா நிய்யானிகா நிய்யாதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய ததா²ரூபாய தி³ட்டி²யா தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ச² த⁴ம்மா ஸாரணீயா’’தி. பட²மம்.

2. து³தியஸாரணீயஸுத்தம்

12. ‘‘ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸாரணீயா பியகரணா க³ருகரணா ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே ச²? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் காயகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் வசீகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி…பே… மேத்தம் மனோகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே லாபா⁴ த⁴ம்மிகா த⁴ம்மலத்³தா⁴ அந்தமஸோ பத்தபரியாபன்னமத்தம்பி ததா²ரூபேஹி லாபே⁴ஹி அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ ஹோதி ஸீலவந்தேஹி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸாதா⁴ரணபோ⁴கீ³, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யானி தானி ஸீலானி அக²ண்டா³னி அச்சி²த்³தா³னி அஸப³லானி அகம்மாஸானி பு⁴ஜிஸ்ஸானி விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி அபராமட்டா²னி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி ததா²ரூபேஹி ஸீலேஹி ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யாயம் தி³ட்டி² அரியா நிய்யானிகா நிய்யாதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய ததா²ரூபாய தி³ட்டி²யா தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஆவி சேவ ரஹோ ச, அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ச² த⁴ம்மா ஸாரணீயா பியகரணா க³ருகரணா ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. து³தியம்.

3. நிஸ்ஸாரணீயஸுத்தம்

13. ‘‘ச²யிமா, பி⁴க்க²வே, நிஸ்ஸாரணீயா தா⁴துயோ. கதமா ச²? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘மேத்தா ஹி கோ² மே சேதோவிமுத்தி பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா யானீகதா வத்து²கதா அனுட்டி²தா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴; அத² ச பன மே ப்³யாபாதோ³ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’தி. ஸோ ‘மா ஹேவ’ந்திஸ்ஸ வசனீயோ – ‘மாயஸ்மா, ஏவம் அவச; மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அட்டா²னமேதம், ஆவுஸோ, அனவகாஸோ யம் மேத்தாய சேதோவிமுத்தியா பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய யானீகதாய வத்து²கதாய அனுட்டி²தாய பரிசிதாய ஸுஸமாரத்³தா⁴ய; அத² ச பனஸ்ஸ ப்³யாபாதோ³ சித்தம் பரியாதா³ய ட²ஸ்ஸதி [ட²ஸ்ஸதீதி (ஸப்³ப³த்த²) தீ³. நி. 3.326 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்], நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. நிஸ்ஸரணஞ்ஹேதம், ஆவுஸோ, ப்³யாபாத³ஸ்ஸ யதி³த³ம் மேத்தாசேதோவிமுத்தீ’’’தி [மேத்தாசேதோவிமுத்தி (ஸப்³ப³த்த²)].

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘கருணா ஹி கோ² மே சேதோவிமுத்தி பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா யானீகதா வத்து²கதா அனுட்டி²தா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴; அத² ச பன மே விஹேஸா சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’தி. ஸோ ‘மா ஹேவ’ந்திஸ்ஸ வசனீயோ – ‘மாயஸ்மா, ஏவம் அவச; மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அட்டா²னமேதம், ஆவுஸோ, அனவகாஸோ யம் கருணாய சேதோவிமுத்தியா பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய யானீகதாய வத்து²கதாய அனுட்டி²தாய பரிசிதாய ஸுஸமாரத்³தா⁴ய; அத² ச பனஸ்ஸ விஹேஸா சித்தம் பரியாதா³ய ட²ஸ்ஸதி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. நிஸ்ஸரணஞ்ஹேதம், ஆவுஸோ, விஹேஸாய யதி³த³ம் கருணாசேதோவிமுத்தீ’’’தி.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘முதி³தா ஹி கோ² மே சேதோவிமுத்தி பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா யானீகதா வத்து²கதா அனுட்டி²தா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴; அத² ச பன மே அரதி சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’தி. ஸோ ‘மா ஹேவ’ந்திஸ்ஸ வசனீயோ – ‘மாயஸ்மா, ஏவம் அவச; மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அட்டா²னமேதம், ஆவுஸோ, அனவகாஸோ யம் முதி³தாய சேதோவிமுத்தியா பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய யானீகதாய வத்து²கதாய அனுட்டி²தாய பரிசிதாய ஸுஸமாரத்³தா⁴ய; அத² ச பனஸ்ஸ அரதி சித்தம் பரியாதா³ய ட²ஸ்ஸதி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. நிஸ்ஸரணஞ்ஹேதம், ஆவுஸோ, அரதியா யதி³த³ம் முதி³தாசேதோவிமுத்தீ’’’தி.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘உபேக்கா² ஹி கோ² மே சேதோவிமுத்தி பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா யானீகதா வத்து²கதா அனுட்டி²தா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴; அத² ச பன மே ராகோ³ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’தி. ஸோ ‘மா ஹேவ’ந்திஸ்ஸ வசனீயோ – ‘மாயஸ்மா, ஏவம் அவச; மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அட்டா²னமேதம், ஆவுஸோ, அனவகாஸோ யம் உபேக்கா²ய சேதோவிமுத்தியா பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய யானீகதாய வத்து²கதாய அனுட்டி²தாய பரிசிதாய ஸுஸமாரத்³தா⁴ய; அத² ச பனஸ்ஸ ராகோ³ சித்தம் பரியாதா³ய ட²ஸ்ஸதி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. நிஸ்ஸரணஞ்ஹேதம், ஆவுஸோ, ராக³ஸ்ஸ யதி³த³ம் உபேக்கா²சேதோவிமுத்தீ’’’தி.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அனிமித்தா ஹி கோ² மே சேதோவிமுத்தி பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா யானீகதா வத்து²கதா அனுட்டி²தா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴; அத² ச பன மே நிமித்தானுஸாரி விஞ்ஞாணம் ஹோதீ’தி. ஸோ ‘மா ஹேவ’ந்திஸ்ஸ வசனீயோ – ‘மாயஸ்மா, ஏவம் அவச; மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அட்டா²னமேதம், ஆவுஸோ, அனவகாஸோ யம் அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய யானீகதாய வத்து²கதாய அனுட்டி²தாய பரிசிதாய ஸுஸமாரத்³தா⁴ய; அத² ச பனஸ்ஸ நிமித்தானுஸாரி விஞ்ஞாணம் ப⁴விஸ்ஸதி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. நிஸ்ஸரணஞ்ஹேதம், ஆவுஸோ, ஸப்³ப³னிமித்தானம் யதி³த³ம் அனிமித்தாசேதோவிமுத்தீ’’’தி.

‘‘இத⁴ பன பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஸ்மீதி கோ² மே விக³தம் [விக³தே (ஸ்யா.)], அயமஹமஸ்மீதி ச [அயம் சகாரோ தீ³. நி. 3.326 நத்தி²] ந ஸமனுபஸ்ஸாமி; அத² ச பன மே விசிகிச்சா²கத²ம்கதா²ஸல்லம் சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’தி. ஸோ ‘மா ஹேவ’ந்திஸ்ஸ வசனீயோ – ‘மாயஸ்மா, ஏவம் அவச; மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அட்டா²னமேதம், ஆவுஸோ, அனவகாஸோ யம் அஸ்மீதி விக³தே அயமஹமஸ்மீதி ச ந ஸமனுபஸ்ஸதோ; அத² ச பனஸ்ஸ விசிகிச்சா²கத²ம்கதா²ஸல்லம் சித்தம் பரியாதா³ய ட²ஸ்ஸதி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. நிஸ்ஸரணஞ்ஹேதம், ஆவுஸோ, விசிகிச்சா²கத²ம்கதா²ஸல்லஸ்ஸ யதி³த³ம் அஸ்மீதி மானஸமுக்³கா⁴தோ’தி. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, ச² நிஸ்ஸாரணீயா தா⁴துயோ’’தி. ததியம்.

4. ப⁴த்³த³கஸுத்தம்

14. தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ, பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ஆவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச –

‘‘ததா² ததா², ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ ந ப⁴த்³த³கம் மரணம் ஹோதி, ந ப⁴த்³தி³கா காலகிரியா [காலம்கிரியா (க.) அ. நி. 3.110]. கத²ஞ்சாவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ ந ப⁴த்³த³கம் மரணம் ஹோதி, ந ப⁴த்³தி³கா காலகிரியா?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² கம்மாராமோ ஹோதி கம்மரதோ கம்மாராமதம் அனுயுத்தோ, ப⁴ஸ்ஸாராமோ ஹோதி ப⁴ஸ்ஸரதோ ப⁴ஸ்ஸாராமதம் அனுயுத்தோ, நித்³தா³ராமோ ஹோதி நித்³தா³ரதோ நித்³தா³ராமதம் அனுயுத்தோ, ஸங்க³ணிகாராமோ ஹோதி ஸங்க³ணிகரதோ ஸங்க³ணிகாராமதம் அனுயுத்தோ, ஸம்ஸக்³கா³ராமோ ஹோதி ஸம்ஸக்³க³ரதோ ஸம்ஸக்³கா³ராமதம் அனுயுத்தோ, பபஞ்சாராமோ ஹோதி பபஞ்சரதோ பபஞ்சாராமதம் அனுயுத்தோ. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ ந ப⁴த்³த³கம் மரணம் ஹோதி, ந ப⁴த்³தி³கா காலகிரியா. அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² ஸக்காயாபி⁴ரதோ நப்பஜஹாஸி [ந பஹாஸி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ஸக்காயம் ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாய’’’.

‘‘ததா² ததா²வுஸோ, பி⁴க்கு² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ ப⁴த்³த³கம் மரணம் ஹோதி, ப⁴த்³தி³கா காலகிரியா. கத²ஞ்சாவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ ப⁴த்³த³கம் மரணம் ஹோதி, ப⁴த்³தி³கா காலகிரியா?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ந கம்மாராமோ ஹோதி ந கம்மரதோ ந கம்மாராமதம் அனுயுத்தோ, ந ப⁴ஸ்ஸாராமோ ஹோதி ந ப⁴ஸ்ஸரதோ ந ப⁴ஸ்ஸாராமதம் அனுயுத்தோ, ந நித்³தா³ராமோ ஹோதி ந நித்³தா³ரதோ நித்³தா³ராமதம் அனுயுத்தோ, ந ஸங்க³ணிகாராமோ ஹோதி ந ஸங்க³ணிகரதோ ந ஸங்க³ணிகாராமதம் அனுயுத்தோ, ந ஸம்ஸக்³கா³ராமோ ஹோதி ந ஸம்ஸக்³க³ரதோ ந ஸம்ஸக்³கா³ராமதம் அனுயுத்தோ, ந பபஞ்சாராமோ ஹோதி ந பபஞ்சரதோ ந பபஞ்சாராமதம் அனுயுத்தோ. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ ப⁴த்³த³கம் மரணம் ஹோதி, ப⁴த்³தி³கா காலகிரியா. அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² நிப்³பா³னாபி⁴ரதோ பஜஹாஸி ஸக்காயம் ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாயா’’’தி.

‘‘யோ பபஞ்சமனுயுத்தோ, பபஞ்சாபி⁴ரதோ மகோ³;

விராத⁴யீ ஸோ நிப்³பா³னம், யோக³க்கே²மம் அனுத்தரம்.

‘‘யோ ச பபஞ்சம் ஹித்வான, நிப்பபஞ்சபதே³ ரதோ;

ஆராத⁴யீ ஸோ நிப்³பா³னம், யோக³க்கே²மம் அனுத்தர’’ந்தி. சதுத்த²ம்;

5. அனுதப்பியஸுத்தம்

15. தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ததா² ததா²வுஸோ, பி⁴க்கு² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ காலகிரியா அனுதப்பா ஹோதி. கத²ஞ்சாவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ காலகிரியா அனுதப்பா ஹோதி?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² கம்மாராமோ ஹோதி கம்மரதோ கம்மாராமதம் அனுயுத்தோ, ப⁴ஸ்ஸாராமோ ஹோதி…பே… நித்³தா³ராமோ ஹோதி… ஸங்க³ணிகாராமோ ஹோதி… ஸம்ஸக்³கா³ராமோ ஹோதி… பபஞ்சாராமோ ஹோதி பபஞ்சரதோ பபஞ்சாராமதம் அனுயுத்தோ. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ காலகிரியா அனுதப்பா ஹோதி. அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² ஸக்காயாபி⁴ரதோ நப்பஜஹாஸி ஸக்காயம் ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாய’’’.

‘‘ததா² ததா²வுஸோ, பி⁴க்கு² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ காலகிரியா அனனுதப்பா ஹோதி. கத²ஞ்சாவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ காலகிரியா அனனுதப்பா ஹோதி?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ந கம்மாராமோ ஹோதி ந கம்மரதோ ந கம்மாராமதம் அனுயுத்தோ, ந ப⁴ஸ்ஸாராமோ ஹோதி…பே… ந நித்³தா³ராமோ ஹோதி… ந ஸங்க³ணிகாராமோ ஹோதி… ந ஸம்ஸக்³கா³ராமோ ஹோதி… ந பபஞ்சாராமோ ஹோதி ந பபஞ்சரதோ ந பபஞ்சாராமதம் அனுயுத்தோ. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ததா² ததா² விஹாரம் கப்பேதி யதா² யதா²ஸ்ஸ விஹாரம் கப்பயதோ காலகிரியா அனனுதப்பா ஹோதி. அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² நிப்³பா³னாபி⁴ரதோ பஜஹாஸி ஸக்காயம் ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாயா’’’தி.

‘‘யோ பபஞ்சமனுயுத்தோ, பபஞ்சாபி⁴ரதோ மகோ³;

விராத⁴யீ ஸோ நிப்³பா³னம், யோக³க்கே²மம் அனுத்தரம்.

‘‘யோ ச பபஞ்சம் ஹித்வான, நிப்பபஞ்சபதே³ ரதோ;

ஆராத⁴யீ ஸோ நிப்³பா³னம், யோக³க்கே²மம் அனுத்தர’’ந்தி. பஞ்சமம்;

6. நகுலபிதுஸுத்தம்

16. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ப⁴க்³கே³ஸு விஹரதி ஸுஸுமாரகி³ரே [ஸும்ஸுமாரகி³ரே (ஸீ. பீ.), ஸம்ஸுமாரகி³ரே (கத்த²சி)] பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே. தேன கோ² பன ஸமயேன நகுலபிதா க³ஹபதி ஆபா³தி⁴கோ ஹோதி து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ. அத² கோ² நகுலமாதா க³ஹபதானீ நகுலபிதரம் க³ஹபதிம் ஏதத³வோச –

‘‘மா கோ² த்வம், க³ஹபதி, ஸாபேக்கோ² [ஸாபேகோ² (பீ. க.)] காலமகாஸி. து³க்கா², க³ஹபதி, ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா; க³ரஹிதா ச ப⁴க³வதா ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா. ஸியா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏவமஸ்ஸ – ‘ந நகுலமாதா க³ஹபதானீ மமச்சயேன ஸக்கி²ஸ்ஸதி [ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), ஸக்கோதி (பீ. க.)] தா³ரகே போஸேதும், க⁴ராவாஸம் ஸந்த⁴ரிது’ந்தி [ஸந்த⁴ரிதுந்தி (க.), ஸண்ட²ரிதும் (ஸ்யா.)]. ந கோ² பனேதம், க³ஹபதி, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். குஸலாஹம், க³ஹபதி, கப்பாஸம் கந்திதும் வேணிம் ஓலிகி²தும். ஸக்கோமஹம், க³ஹபதி, தவச்சயேன தா³ரகே போஸேதும், க⁴ராவாஸம் ஸந்த⁴ரிதும். தஸ்மாதிஹ த்வம், க³ஹபதி, மா ஸாபேக்கோ² காலமகாஸி. து³க்கா², க³ஹபதி, ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா; க³ரஹிதா ச ப⁴க³வதா ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா.

‘‘ஸியா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏவமஸ்ஸ – ‘நகுலமாதா க³ஹபதானீ மமச்சயேன அஞ்ஞம் க⁴ரம் [ப⁴த்தாரம் (ஸ்யா. கம்.), வீரம் (ஸீ.)] க³மிஸ்ஸதீ’தி. ந கோ² பனேதம், க³ஹபதி, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். த்வஞ்சேவ கோ², க³ஹபதி, ஜானாஸி அஹஞ்ச, யம் நோ [யதா³ தே (ஸீ.), யதா² (ஸ்யா.), யதா² நோ (பீ.)] ஸோளஸவஸ்ஸானி க³ஹட்ட²கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ஸமாசிண்ணம் [ஸமாதி³ன்னம் (ஸீ.)]. தஸ்மாதிஹ த்வம், க³ஹபதி, மா ஸாபேக்கோ² காலமகாஸி. து³க்கா², க³ஹபதி, ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா; க³ரஹிதா ச ப⁴க³வதா ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா.

‘‘ஸியா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏவமஸ்ஸ – ‘நகுலமாதா க³ஹபதானீ மமச்சயேன ந த³ஸ்ஸனகாமா ப⁴விஸ்ஸதி ப⁴க³வதோ ந த³ஸ்ஸனகாமா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸா’தி. ந கோ² பனேதம், க³ஹபதி, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஹஞ்ஹி, க³ஹபதி, தவச்சயேன த³ஸ்ஸனகாமதரா சேவ ப⁴விஸ்ஸாமி ப⁴க³வதோ, த³ஸ்ஸனகாமதரா ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ. தஸ்மாதிஹ த்வம், க³ஹபதி, மா ஸாபேக்கோ² காலமகாஸி. து³க்கா², க³ஹபதி, ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா; க³ரஹிதா ச ப⁴க³வதா ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா.

‘‘ஸியா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏவமஸ்ஸ – ‘ந நகுலமாதா க³ஹபதானீ மமச்சயேன ஸீலேஸு [நகுலமாதா… ந ஸீலேஸு (ஸீ. பீ.)] பரிபூரகாரினீ’தி. ந கோ² பனேதம், க³ஹபதி, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். யாவதா கோ², க³ஹபதி, தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாவிகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ஸீலேஸு பரிபூரகாரினியோ, அஹம் தாஸம் அஞ்ஞதரா. யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ கங்கா² வா விமதி வா – அயம் ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ப⁴க்³கே³ஸு விஹரதி ஸுஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே – தம் ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்ச²து. தஸ்மாதிஹ த்வம், க³ஹபதி, மா ஸாபேக்கோ² காலமகாஸி. து³க்கா², க³ஹபதி, ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா; க³ரஹிதா ச ப⁴க³வதா ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா.

‘‘ஸியா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏவமஸ்ஸ – ‘ந நகுலமாதா க³ஹபதானீ லாபி⁴னீ [நகுலமாதா க³ஹபதானீ ந லாபி⁴னீ (பீ.)] அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²ஸ்ஸா’தி. ந கோ² பனேதம், க³ஹபதி, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். யாவதா கோ², க³ஹபதி, தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாவிகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா லாபி⁴னியோ அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²ஸ்ஸ, அஹம் தாஸம் அஞ்ஞதரா. யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ கங்கா² வா விமதி வா – அயம் ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ப⁴க்³கே³ஸு விஹரதி ஸுஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே – தம் ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்ச²து. தஸ்மாதிஹ த்வம், க³ஹபதி, மா ஸாபேக்கோ² காலமகாஸி. து³க்கா², க³ஹபதி, ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா; க³ரஹிதா ச ப⁴க³வதா ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா.

‘‘ஸியா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏவமஸ்ஸ – ‘ந நகுலமாதா க³ஹபதானீ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஓகா³த⁴ப்பத்தா பதிகா³த⁴ப்பத்தா அஸ்ஸாஸப்பத்தா திண்ணவிசிகிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே விஹரதீ’தி. ந கோ² பனேதம், க³ஹபதி, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். யாவதா கோ², க³ஹபதி, தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாவிகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஓகா³த⁴ப்பத்தா பதிகா³த⁴ப்பத்தா அஸ்ஸாஸப்பத்தா திண்ணவிசிகிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே விஹரந்தி, அஹம் தாஸம் அஞ்ஞதரா. யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ கங்கா² வா விமதி வா – அயம் ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ப⁴க்³கே³ஸு விஹரதி ஸுஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே – தம் ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்ச²து. தஸ்மாதிஹ த்வம், க³ஹபதி, மா ஸாபேக்கோ² காலமகாஸி. து³க்கா² க³ஹபதி ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா; க³ரஹிதா ச ப⁴க³வதா ஸாபேக்க²ஸ்ஸ காலகிரியா’’தி.

அத² கோ² நகுலபிதுனோ க³ஹபதிஸ்ஸ நகுலமாதரா [நகுலமாதாய (ஸீ. ஸ்யா.), நகுலமாதுயா (க.)] க³ஹபதானியா இமினா ஓவாதே³ன ஓவதி³யமானஸ்ஸ ஸோ ஆபா³தோ⁴ டா²னஸோ படிப்பஸ்ஸம்பி⁴. வுட்ட²ஹி [வுட்டா²தி (க.)] ச நகுலபிதா க³ஹபதி தம்ஹா ஆபா³தா⁴; ததா² பஹீனோ ச பன நகுலபிதுனோ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸோ ஆபா³தோ⁴ அஹோஸி. அத² கோ² நகுலபிதா க³ஹபதி கி³லானா வுட்டி²தோ [‘‘கி³லானபா⁴வதோ வுட்டா²ய டி²தோ, பா⁴வப்பதா⁴னோ ஹி அயம் நித்³தே³ஸோ’’தி டீகாஸம்வண்ணனா] அசிரவுட்டி²தோ கே³லஞ்ஞா த³ண்ட³மோலுப்³ப⁴ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² நகுலபிதரம் க³ஹபதிம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘லாபா⁴ தே, க³ஹபதி, ஸுலத்³த⁴ம் தே, க³ஹபதி! யஸ்ஸ தே நகுலமாதா க³ஹபதானீ அனுகம்பிகா அத்த²காமா ஓவாதி³கா அனுஸாஸிகா. யாவதா கோ², க³ஹபதி, மம ஸாவிகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா ஸீலேஸு பரிபூரகாரினியோ, நகுலமாதா க³ஹபதானீ தாஸம் அஞ்ஞதரா. யாவதா கோ², க³ஹபதி, மம ஸாவிகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா லாபி⁴னியோ அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²ஸ்ஸ, நகுலமாதா க³ஹபதானீ தாஸம் அஞ்ஞதரா. யாவதா கோ², க³ஹபதி, மம ஸாவிகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஓகா³த⁴ப்பத்தா பதிகா³த⁴ப்பத்தா அஸ்ஸாஸப்பத்தா திண்ணவிசிகிச்சா² விக³தகத²ம்கதா² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா அபரப்பச்சயா ஸத்து²ஸாஸனே விஹரந்தி, நகுலமாதா க³ஹபதானீ தாஸம் அஞ்ஞதரா. லாபா⁴ தே, க³ஹபதி, ஸுலத்³த⁴ம் தே, க³ஹபதி! யஸ்ஸ தே நகுலமாதா க³ஹபதானீ அனுகம்பிகா அத்த²காமா ஓவாதி³கா அனுஸாஸிகா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸோப்பஸுத்தம்

17. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனுபட்டா²னஸாலா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. ஆயஸ்மாபி கோ² ஸாரிபுத்தோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனுபட்டா²னஸாலா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஆயஸ்மாபி கோ² மஹாமோக்³க³ல்லானோ…பே… ஆயஸ்மாபி கோ² மஹாகஸ்ஸபோ… ஆயஸ்மாபி கோ² மஹாகச்சாயனோ… ஆயஸ்மாபி கோ² மஹாகோட்டி²கோ [மஹாகோட்டி²தோ (ஸீ. பீ.)] … ஆயஸ்மாபி கோ² மஹாசுந்தோ³… ஆயஸ்மாபி கோ² மஹாகப்பினோ… ஆயஸ்மாபி கோ² அனுருத்³தோ⁴… ஆயஸ்மாபி கோ² ரேவதோ… ஆயஸ்மாபி கோ² ஆனந்தோ³ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனுபட்டா²னஸாலா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. அத² கோ² ப⁴க³வா ப³ஹுதே³வ ரத்திம் நிஸஜ்ஜாய வீதினாமேத்வா உட்டா²யாஸனா விஹாரம் பாவிஸி. தேபி கோ² ஆயஸ்மந்தோ அசிரபக்கந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உட்டா²யாஸனா யதா²விஹாரம் அக³மம்ஸு. யே பன தத்த² பி⁴க்கூ² நவா அசிரபப்³ப³ஜிதா அது⁴னாக³தா இமம் த⁴ம்மவினயம் தே யாவ ஸூரியுக்³க³மனா காகச்ச²மானா ஸுபிம்ஸு. அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன தே பி⁴க்கூ² யாவ ஸூரியுக்³க³மனா காகச்ச²மானே ஸுபந்தே. தி³ஸ்வா யேனுபட்டா²னஸாலா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி –

‘‘கஹம் நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ? கஹம் மஹாமோக்³க³ல்லானோ? கஹம் மஹாகஸ்ஸபோ? கஹம் மஹாகச்சாயனோ? கஹம் மஹாகோட்டி²கோ? கஹம் மஹாசுந்தோ³? கஹம் மஹாகப்பினோ? கஹம் அனுருத்³தோ⁴? கஹம் ரேவதோ? கஹம் ஆனந்தோ³? கஹம் நு கோ² தே, பி⁴க்க²வே, தே²ரா ஸாவகா க³தா’’தி? ‘‘தேபி கோ², ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தோ அசிரபக்கந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உட்டா²யாஸனா யதா²விஹாரம் அக³மம்ஸூ’’தி. ‘‘கேன நோ [கேன நோ (க.), கே நு (கத்த²சி)] தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தே²ரா பி⁴க்கூ² நாக³தாதி [பி⁴க்கூ² நவா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), பி⁴க்கூ² க³தாதி (?)] யாவ ஸூரியுக்³க³மனா காகச்ச²மானா ஸுபத²? தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தும்ஹேஹி தி³ட்ட²ம் வா ஸுதம் வா – ‘ராஜா க²த்தியோ முத்³தா⁴பி⁴ஸித்தோ [முத்³தா⁴பி⁴ஸித்தோ (க.)] யாவத³த்த²ம் ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ விஹரந்தோ யாவஜீவம் ரஜ்ஜம் காரேந்தோ ஜனபத³ஸ்ஸ வா பியோ மனாபோ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே! மயாபி கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, நேவ தி³ட்ட²ம் ந ஸுதம் – ‘ராஜா க²த்தியோ முத்³தா⁴பி⁴ஸித்தோ யாவத³த்த²ம் ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ விஹரந்தோ யாவஜீவம் ரஜ்ஜம் காரேந்தோ ஜனபத³ஸ்ஸ வா பியோ மனாபோ’’’தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தும்ஹேஹி தி³ட்ட²ம் வா ஸுதம் வா – ‘ரட்டி²கோ…பே… பேத்தணிகோ… ஸேனாபதிகோ… கா³மகா³மணிகோ [கா³மகா³மிகோ (ஸீ. பீ.)] … பூக³கா³மணிகோ யாவத³த்த²ம் ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ விஹரந்தோ யாவஜீவம் பூக³கா³மணிகத்தம் காரேந்தோ பூக³ஸ்ஸ வா பியோ மனாபோ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே! மயாபி கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, நேவ தி³ட்ட²ம் ந ஸுதம் – ‘பூக³கா³மணிகோ யாவத³த்த²ம் ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ விஹரந்தோ யாவஜீவம் பூக³கா³மணிகத்தம் வா காரேந்தோ பூக³ஸ்ஸ வா பியோ மனாபோ’’’தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தும்ஹேஹி தி³ட்ட²ம் வா ஸுதம் வா – ‘ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா யாவத³த்த²ம் ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரோ போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞூ ஜாக³ரியம் அனனுயுத்தோ அவிபஸ்ஸகோ குஸலானம் த⁴ம்மானம் புப்³ப³ரத்தாபரரத்தம் போ³தி⁴பக்கி²யானம் [போ³த⁴பக்கி²யானம் (ஸீ.), போ³த⁴பக்கி²கானம் (பீ.)] த⁴ம்மானம் பா⁴வனானுயோக³ம் அனனுயுத்தோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தோ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே! மயாபி கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, நேவ தி³ட்ட²ம் ந ஸுதம் – ‘ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா யாவத³த்த²ம் ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரோ போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞூ ஜாக³ரியம் அனனுயுத்தோ அவிபஸ்ஸகோ குஸலானம் த⁴ம்மானம் புப்³ப³ரத்தாபரரத்தம் போ³தி⁴பக்கி²யானம் த⁴ம்மானம் பா⁴வனானுயோக³ம் அனனுயுத்தோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தோ’’’தி.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரா ப⁴விஸ்ஸாம, போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுனோ, ஜாக³ரியம் அனுயுத்தா, விபஸ்ஸகா குஸலானம் த⁴ம்மானம், புப்³ப³ரத்தாபரரத்தம் போ³தி⁴பக்கி²யானம் த⁴ம்மானம், பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தா விஹரிஸ்ஸாமா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. ஸத்தமம்.

8. மச்ச²ப³ந்த⁴ஸுத்தம்

18. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸலேஸு சாரிகம் சரதி மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம். அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ அஞ்ஞதரஸ்மிம் பதே³ஸே மச்சி²கம் மச்ச²ப³ந்த⁴ம் மச்சே² வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமானம். தி³ஸ்வா மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பஸ்ஸத² நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, அமும் மச்சி²கம் மச்ச²ப³ந்த⁴ம் மச்சே² வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமான’’ந்தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தும்ஹேஹி தி³ட்ட²ம் வா ஸுதம் வா – ‘மச்சி²கோ மச்ச²ப³ந்தோ⁴ மச்சே² வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமானோ தேன கம்மேன தேன ஆஜீவேன ஹத்தி²யாயீ வா அஸ்ஸயாயீ வா ரத²யாயீ வா யானயாயீ வா போ⁴க³போ⁴கீ³ வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே! மயாபி கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, நேவ தி³ட்ட²ம் ந ஸுதம் – ‘மச்சி²கோ மச்ச²ப³ந்தோ⁴ மச்சே² வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமானோ தேன கம்மேன தேன ஆஜீவேன ஹத்தி²யாயீ வா அஸ்ஸயாயீ வா ரத²யாயீ வா யானயாயீ வா போ⁴க³போ⁴கீ³ வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தே ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, மச்சே² வஜ்ஜே² வதா⁴யுபனீதே [வதா⁴யானீதே (ஸ்யா. கம்.), வதா⁴ய நீதே (க.)] பாபகேன மனஸானுபேக்க²தி, தஸ்மா ஸோ நேவ ஹத்தி²யாயீ ஹோதி ந அஸ்ஸயாயீ ந ரத²யாயீ ந யானயாயீ ந போ⁴க³போ⁴கீ³, ந மஹந்தம் போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸதி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தும்ஹேஹி தி³ட்ட²ம் வா ஸுதம் வா – ‘கோ³கா⁴தகோ கா³வோ வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமானோ தேன கம்மேன தேன ஆஜீவேன ஹத்தி²யாயீ வா அஸ்ஸயாயீ வா ரத²யாயீ வா யானயாயீ வா போ⁴க³போ⁴கீ³ வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே! மயாபி கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, நேவ தி³ட்ட²ம் ந ஸுதம் – ‘கோ³கா⁴தகோ கா³வோ வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமானோ தேன கம்மேன தேன ஆஜீவேன ஹத்தி²யாயீ வா அஸ்ஸயாயீ வா ரத²யாயீ வா யானயாயீ வா போ⁴க³போ⁴கீ³ வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தே ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, கா³வோ வஜ்ஜே² வதா⁴யுபனீதே பாபகேன மனஸானுபேக்க²தி, தஸ்மா ஸோ நேவ ஹத்தி²யாயீ ஹோதி ந அஸ்ஸயாயீ ந ரத²யாயீ ந யானயாயீ ந போ⁴க³போ⁴கீ³, ந மஹந்தம் போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸதி’’.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தும்ஹேஹி தி³ட்ட²ம் வா ஸுதம் வா – ‘ஓரப்³பி⁴கோ…பே… ஸூகரிகோ [ஸோகரிகோ (ஸ்யா.)] …பே… ஸாகுணிகோ…பே… மாக³விகோ மகே³ [மிகே³ (ஸ்யா. கம்.)] வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமானோ தேன கம்மேன தேன ஆஜீவேன ஹத்தி²யாயீ வா அஸ்ஸயாயீ வா ரத²யாயீ வா யானயாயீ வா போ⁴க³போ⁴கீ³ வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே! மயாபி கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, நேவ தி³ட்ட²ம் ந ஸுதம் – ‘மாக³விகோ மகே³ வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா விக்கிணமானோ தேன கம்மேன தேன ஆஜீவேன ஹத்தி²யாயீ வா அஸ்ஸயாயீ வா ரத²யாயீ வா யானயாயீ வா போ⁴க³போ⁴கீ³ வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸந்தோ’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தே ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, மகே³ வஜ்ஜே² வதா⁴யுபனீதே பாபகேன மனஸானுபேக்க²தி, தஸ்மா ஸோ நேவ ஹத்தி²யாயீ ஹோதி ந அஸ்ஸயாயீ ந ரத²யாயீ ந யானயாயீ ந போ⁴க³போ⁴கீ³, ந மஹந்தம் போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸதி. தே ஹி (நாம) [( ) ப³ஹூஸு நத்தி²] ஸோ, பி⁴க்க²வே, திரச்சா²னக³தே பாணே வஜ்ஜே² வதா⁴யுபனீதே பாபகேன மனஸானுபேக்க²மானோ [மனஸானுபேக்க²தி, தஸ்மா ஸோ (ஸ்யா. க.)] நேவ ஹத்தி²யாயீ ப⁴விஸ்ஸதி [ஹோதி (ஸ்யா. க.)] ந அஸ்ஸயாயீ ந ரத²யாயீ ந யானயாயீ ந போ⁴க³போ⁴கீ³, ந மஹந்தம் போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் அஜ்ஜா²வஸிஸ்ஸதி [அஜ்ஜா²வஸதி (ஸ்யா. க.)]. கோ பன வாதோ³ யம் மனுஸ்ஸபூ⁴தம் வஜ்ஜ²ம் வதா⁴யுபனீதம் பாபகேன மனஸானுபேக்க²தி! தஞ்ஹி தஸ்ஸ [தம் ஹிஸ்ஸ (பீ. க.)], பி⁴க்க²வே, ஹோதி தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய. காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜதீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. பட²மமரணஸ்ஸதிஸுத்தம்

19. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா நாதிகே [நாதி³கே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) அ. நி. 8.73] விஹரதி கி³ஞ்ஜகாவஸதே². தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘மரணஸ்ஸதி, பி⁴க்க²வே, பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோதி மஹானிஸம்ஸா அமதோக³தா⁴ அமதபரியோஸானா. பா⁴வேத² நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, மரணஸ்ஸதி’’ந்தி?

ஏவம் வுத்தே அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹம் கோ², ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன த்வம், பி⁴க்கு², பா⁴வேஸி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி? ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘அஹோ வதாஹம் ரத்திந்தி³வம் ஜீவேய்யம், ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. ஏவம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி.

அஞ்ஞதரோபி கோ² பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹம்பி கோ², ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன த்வம், பி⁴க்கு², பா⁴வேஸி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி? ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘அஹோ வதாஹம் தி³வஸம் ஜீவேய்யம், ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. ஏவம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி.

அஞ்ஞதரோபி கோ² பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹம்பி கோ², ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன த்வம், பி⁴க்கு², பா⁴வேஸி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி? ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் ஏகபிண்ட³பாதம் பு⁴ஞ்ஜாமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. ஏவம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி.

அஞ்ஞதரோபி கோ² பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹம்பி கோ², ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன த்வம், பி⁴க்கு², பா⁴வேஸி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி? ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் சத்தாரோ பஞ்ச ஆலோபே ஸங்கா²தி³த்வா [ஸங்க²ரித்வா (க.)] அஜ்ஜோ²ஹராமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. ஏவம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி.

அஞ்ஞதரோபி கோ² பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹம்பி கோ², ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன த்வம், பி⁴க்கு², பா⁴வேஸி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி? ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் ஏகம் ஆலோபம் ஸங்கா²தி³த்வா [ஸம்ஹரித்வா (க.)] அஜ்ஜோ²ஹராமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. ஏவம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி.

அஞ்ஞதரோபி கோ² பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹம்பி கோ², ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன த்வம், பி⁴க்கு², பா⁴வேஸி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி? ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் அஸ்ஸஸித்வா வா பஸ்ஸஸாமி பஸ்ஸஸித்வா வா அஸ்ஸஸாமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. ஏவம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, பா⁴வேமி மரணஸ்ஸதி’’ந்தி.

ஏவம் வுத்தே ப⁴க³வா தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘யோ சாயம் [ய்வாயம் (பீ. க.)], பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி – ‘அஹோ வதாஹம் ரத்திந்தி³வம் ஜீவேய்யம், ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’’’தி.

‘‘யோ சாயம் [யோபாயம் (க.)], பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி – ‘அஹோ வதாஹம் தி³வஸம் ஜீவேய்யம், ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’’’தி.

‘‘யோ சாயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் ஏகபிண்ட³பாதம் பு⁴ஞ்ஜாமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’’’தி.

‘‘யோ சாயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் சத்தாரோ பஞ்ச ஆலோபே ஸங்கா²தி³த்வா அஜ்ஜோ²ஹராமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பமத்தா விஹரந்தி த³ந்த⁴ம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேந்தி ஆஸவானம் க²யாய.

‘‘யோ ச க்²வாயம் [யோபாயம் (க.)], பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் ஏகம் ஆலோபம் ஸங்கா²தி³த்வா அஜ்ஜோ²ஹராமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’’’தி.

‘‘யோ சாயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேதி – ‘அஹோ வதாஹம் தத³ந்தரம் ஜீவேய்யம் யத³ந்தரம் அஸ்ஸஸித்வா வா பஸ்ஸஸாமி பஸ்ஸஸித்வா வா அஸ்ஸஸாமி, ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் மனஸி கரேய்யம், ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸா’தி. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² அப்பமத்தா விஹரந்தி திக்க²ம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேந்தி ஆஸவானம் க²யாய.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘அப்பமத்தா விஹரிஸ்ஸாம, திக்க²ம் மரணஸ்ஸதிம் பா⁴வேஸ்ஸாம ஆஸவானம் க²யாயா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. நவமம்.

10. து³தியமரணஸ்ஸதிஸுத்தம்

20. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா நாதிகே விஹரதி கி³ஞ்ஜகாவஸதே². தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘மரணஸ்ஸதி, பி⁴க்க²வே, பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோதி மஹானிஸம்ஸா அமதோக³தா⁴ அமதபரியோஸானா. கத²ம் பா⁴விதா ச, பி⁴க்க²வே, மரணஸ்ஸதி கத²ம் ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோதி மஹானிஸம்ஸா அமதோக³தா⁴ அமதபரியோஸானா?

‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தி³வஸே நிக்க²ந்தே ரத்தியா பதிஹிதாய [படிக³தாய (க.) அ. நி. 8.74] இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘ப³ஹுகா கோ² மே பச்சயா மரணஸ்ஸ – அஹி வா மம் ட³ம்ஸேய்ய, விச்சி²கோ வா மம் ட³ம்ஸேய்ய, ஸதபதீ³ வா மம் ட³ம்ஸேய்ய; தேன மே அஸ்ஸ காலகிரியா, ஸோ மமஸ்ஸ அந்தராயோ. உபக்க²லித்வா வா பபதேய்யம், ப⁴த்தம் வா மே பு⁴த்தம் ப்³யாபஜ்ஜேய்ய, பித்தம் வா மே குப்பேய்ய, ஸேம்ஹம் வா மே குப்பேய்ய, ஸத்த²கா வா மே வாதா குப்பேய்யும்; தேன மே அஸ்ஸ காலகிரியா, ஸோ மமஸ்ஸ அந்தராயோ’தி. தேன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னா இதி படிஸஞ்சிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘அத்தி² நு கோ² மே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அப்பஹீனா, யே மே அஸ்ஸு ரத்திம் காலம் கரோந்தஸ்ஸ அந்தராயாயா’’’தி.

‘‘ஸசே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பச்சவேக்க²மானோ ஏவம் ஜானாதி – ‘அத்தி² மே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அப்பஹீனா, யே மே அஸ்ஸு ரத்திம் காலம் கரோந்தஸ்ஸ அந்தராயாயா’தி, தேன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னா தேஸம்யேவ பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய அதி⁴மத்தோ ச²ந்தோ³ ச வாயாமோ ச உஸ்ஸாஹோ ச உஸ்ஸோள்ஹீ ச அப்படிவானீ ச ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச கரணீயம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஆதி³த்தசேலோ வா ஆதி³த்தஸீஸோ வா தஸ்ஸேவ சேலஸ்ஸ வா ஸீஸஸ்ஸ வா நிப்³பா³பனாய அதி⁴மத்தம் ச²ந்த³ஞ்ச வாயாமஞ்ச உஸ்ஸாஹஞ்ச உஸ்ஸோள்ஹிஞ்ச அப்படிவானிஞ்ச ஸதிஞ்ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச கரேய்ய; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தேன பி⁴க்கு²னா தேஸம்யேவ பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய அதி⁴மத்தோ ச²ந்தோ³ ச வாயாமோ ச உஸ்ஸாஹோ ச உஸ்ஸோள்ஹீ ச அப்படிவானீ ச ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச கரணீயம்.

‘‘ஸசே பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பச்சவேக்க²மானோ ஏவம் ஜானாதி – ‘நத்தி² மே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அப்பஹீனா, யே மே அஸ்ஸு ரத்திம் காலம் கரோந்தஸ்ஸ அந்தராயாயா’தி, தேன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னா தேனேவ பீதிபாமோஜ்ஜேன விஹாதப்³ப³ம் அஹோரத்தானுஸிக்கி²னா குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ரத்தியா நிக்க²ந்தாய தி³வஸே பதிஹிதே இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘ப³ஹுகா கோ² மே பச்சயா மரணஸ்ஸ – அஹி வா மம் ட³ம்ஸேய்ய, விச்சி²கோ வா மம் ட³ம்ஸேய்ய, ஸதபதீ³ வா மம் ட³ம்ஸேய்ய; தேன மே அஸ்ஸ காலகிரியா ஸோ மமஸ்ஸ அந்தராயோ. உபக்க²லித்வா வா பபதேய்யம், ப⁴த்தம் வா மே பு⁴த்தம் ப்³யாபஜ்ஜேய்ய, பித்தம் வா மே குப்பேய்ய, ஸேம்ஹம் வா மே குப்பேய்ய, ஸத்த²கா வா மே வாதா குப்பேய்யும்; தேன மே அஸ்ஸ காலகிரியா ஸோ மமஸ்ஸ அந்தராயோ’தி. தேன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னா இதி படிஸஞ்சிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘அத்தி² நு கோ² மே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அப்பஹீனா, யே மே அஸ்ஸு தி³வா காலம் கரோந்தஸ்ஸ அந்தராயாயா’’’தி.

‘‘ஸசே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பச்சவேக்க²மானோ ஏவம் ஜானாதி – ‘அத்தி² மே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அப்பஹீனா, யே மே அஸ்ஸு தி³வா காலம் கரோந்தஸ்ஸ அந்தராயாயா’தி, தேன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னா தேஸம்யேவ பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய அதி⁴மத்தோ ச²ந்தோ³ ச வாயாமோ ச உஸ்ஸாஹோ ச உஸ்ஸோள்ஹீ ச அப்படிவானீ ச ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச கரணீயம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஆதி³த்தசேலோ வா ஆதி³த்தஸீஸோ வா தஸ்ஸேவ சேலஸ்ஸ வா ஸீஸஸ்ஸ வா நிப்³பா³பனாய அதி⁴மத்தம் ச²ந்த³ஞ்ச வாயாமஞ்ச உஸ்ஸாஹஞ்ச உஸ்ஸோள்ஹிஞ்ச அப்படிவானிஞ்ச ஸதிஞ்ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச கரேய்ய; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தேன பி⁴க்கு²னா தேஸம்யேவ பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய அதி⁴மத்தோ ச²ந்தோ³ ச வாயாமோ ச உஸ்ஸாஹோ ச உஸ்ஸோள்ஹீ ச அப்படிவானீ ச ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச கரணீயம்.

‘‘ஸசே பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பச்சவேக்க²மானோ ஏவம் ஜானாதி – ‘நத்தி² மே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அப்பஹீனா, யே மே அஸ்ஸு தி³வா காலம் கரோந்தஸ்ஸ அந்தராயாயா’தி, தேன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னா தேனேவ பீதிபாமோஜ்ஜேன விஹாதப்³ப³ம் அஹோரத்தானுஸிக்கி²னா குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. ஏவம் பா⁴விதா கோ², பி⁴க்க²வே, மரணஸ்ஸதி ஏவம் ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோதி மஹானிஸம்ஸா அமதோக³தா⁴ அமதபரியோஸானா’’தி. த³ஸமம்.

ஸாரணீயவக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

த்³வே ஸாரணீ நிஸாரணீயம், ப⁴த்³த³கம் அனுதப்பியம்;

நகுலம் ஸோப்பமச்சா² ச, த்³வே ஹோந்தி மரணஸ்ஸதீதி.

3. அனுத்தரியவக்³கோ³

1. ஸாமகஸுத்தம்

21. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸக்கேஸு விஹரதி ஸாமகா³மகே போக்க²ரணியாயம். அத² கோ² அஞ்ஞதரா தே³வதா அபி⁴க்கந்தாய ரத்தியா அபி⁴க்கந்தவண்ணா கேவலகப்பம் போக்க²ரணியம் ஓபா⁴ஸேத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தா கோ² ஸா தே³வதா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘தயோமே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா பி⁴க்கு²னோ பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே தயோ? கம்மாராமதா, ப⁴ஸ்ஸாராமதா, நித்³தா³ராமதா – இமே கோ², ப⁴ந்தே, தயோ த⁴ம்மா பி⁴க்கு²னோ பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. இத³மவோச ஸா தே³வதா. ஸமனுஞ்ஞோ ஸத்தா² அஹோஸி. அத² கோ² ஸா தே³வதா ‘‘ஸமனுஞ்ஞோ மே ஸத்தா²’’தி ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா தத்தே²வந்தரதா⁴யி.

அத² கோ² ப⁴க³வா தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘இமம், பி⁴க்க²வே, ரத்திம் அஞ்ஞதரா தே³வதா அபி⁴க்கந்தாய ரத்தியா அபி⁴க்கந்தவண்ணா கேவலகப்பம் போக்க²ரணியம் ஓபா⁴ஸேத்வா யேனாஹம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா மம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தா கோ², பி⁴க்க²வே, ஸா தே³வதா மம் ஏதத³வோச – ‘தயோமே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா பி⁴க்கு²னோ பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே தயோ? கம்மாராமதா, ப⁴ஸ்ஸாராமதா, நித்³தா³ராமதா – இமே கோ², ப⁴ந்தே, தயோ த⁴ம்மா பி⁴க்கு²னோ பரிஹானாய ஸம்வத்தந்தீ’தி. இத³மவோச, பி⁴க்க²வே, ஸா தே³வதா. இத³ம் வத்வா மம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா தத்தே²வந்தரதா⁴யி. தேஸம் வோ [கோ² (க.)], பி⁴க்க²வே, அலாபா⁴ தேஸம் து³ல்லத்³த⁴ம், யே வோ தே³வதாபி ஜானந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி பரிஹாயமானே’’.

‘‘அபரேபி, பி⁴க்க²வே, தயோ பரிஹானியே த⁴ம்மே தே³ஸேஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, தயோ பரிஹானியா த⁴ம்மா? ஸங்க³ணிகாராமதா, தோ³வசஸ்ஸதா, பாபமித்ததா – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ பரிஹானியா த⁴ம்மா’’.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அதீதமத்³தா⁴னம் பரிஹாயிம்ஸு குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸப்³பே³தே இமேஹேவ ச²ஹி த⁴ம்மேஹி பரிஹாயிம்ஸு குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி. யேபி ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அனாக³தமத்³தா⁴னம் பரிஹாயிஸ்ஸந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸப்³பே³தே இமேஹேவ ச²ஹி த⁴ம்மேஹி பரிஹாயிஸ்ஸந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி. யேபி ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி பரிஹாயந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸப்³பே³தே இமேஹேவ ச²ஹி த⁴ம்மேஹி பரிஹாயந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’’தி. பட²மம்.

2. அபரிஹானியஸுத்தம்

22. ‘‘ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, அபரிஹானியே த⁴ம்மே தே³ஸேஸ்ஸாமி, தம் ஸுணாத²…பே… கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ச² அபரிஹானியா த⁴ம்மா? ந கம்மாராமதா, ந ப⁴ஸ்ஸாராமதா, ந நித்³தா³ராமதா, ந ஸங்க³ணிகாராமதா, ஸோவசஸ்ஸதா, கல்யாணமித்ததா – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ச² அபரிஹானியா த⁴ம்மா.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அதீதமத்³தா⁴னம் ந பரிஹாயிம்ஸு குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸப்³பே³தே இமேஹேவ ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ந பரிஹாயிம்ஸு குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி. யேபி ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அனாக³தமத்³தா⁴னம் ந பரிஹாயிஸ்ஸந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸப்³பே³தே இமேஹேவ ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ந பரிஹாயிஸ்ஸந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி. யேபி ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி ந பரிஹாயந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸப்³பே³தே இமேஹேவ ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ந பரிஹாயந்தி குஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’’தி. து³தியம்.

3. ப⁴யஸுத்தம்

23. ‘‘‘ப⁴ய’ந்தி, பி⁴க்க²வே, காமானமேதம் அதி⁴வசனம்; ‘து³க்க²’ந்தி, பி⁴க்க²வே, காமானமேதம் அதி⁴வசனம்; ‘ரோகோ³’தி, பி⁴க்க²வே, காமானமேதம் அதி⁴வசனம்; ‘க³ண்டோ³’தி, பி⁴க்க²வே, காமானமேதம் அதி⁴வசனம்; ‘ஸங்கோ³’தி, பி⁴க்க²வே, காமானமேதம் அதி⁴வசனம்; ‘பங்கோ’தி, பி⁴க்க²வே, காமானமேதம் அதி⁴வசனம்.

‘‘கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, ‘ப⁴ய’ந்தி காமானமேதம் அதி⁴வசனம்? காமராக³ரத்தாயம், பி⁴க்க²வே, ச²ந்த³ராக³வினிப³த்³தோ⁴ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாபி ப⁴யா ந பரிமுச்சதி, ஸம்பராயிகாபி ப⁴யா ந பரிமுச்சதி, தஸ்மா ‘ப⁴ய’ந்தி காமானமேதம் அதி⁴வசனம். கஸ்மா ச, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ந்தி…பே… ரோகோ³தி… க³ண்டோ³தி… ஸங்கோ³தி… பங்கோதி காமானமேதம் அதி⁴வசனம்? காமராக³ரத்தாயம், பி⁴க்க²வே, ச²ந்த³ராக³வினிப³த்³தோ⁴ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாபி பங்கா ந பரிமுச்சதி, ஸம்பராயிகாபி பங்கா ந பரிமுச்சதி, தஸ்மா ‘பங்கோ’தி காமானமேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி.

‘‘ப⁴யம் து³க்க²ம் ரோகோ³ க³ண்டோ³, ஸங்கோ³ பங்கோ ச உப⁴யம்;