(11) 1. ஸமணஸஞ்ஞாவக்³கோ³

1. ஸமணஸஞ்ஞாஸுத்தம்

101. ‘‘திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, ஸமணஸஞ்ஞா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸத்த த⁴ம்மே பரிபூரேந்தி. கதமா திஸ்ஸோ? வேவண்ணியம்ஹி அஜ்ஜு²பக³தோ, பரபடிப³த்³தா⁴ மே ஜீவிகா, அஞ்ஞோ மே ஆகப்போ கரணீயோதி – இமா கோ², பி⁴க்க²வே, திஸ்ஸோ ஸமணஸஞ்ஞா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸத்த த⁴ம்மே பரிபூரேந்தி.

‘‘கதமே ஸத்த? ஸந்ததகாரீ [ஸததகாரீ (ஸ்யா. பீ. க.)] ஹோதி ஸந்ததவுத்தி [ஸததவுத்தி (ஸ்யா. பீ.)] ஸீலேஸு, அனபி⁴ஜ்ஜா²லு ஹோதி, அப்³யாபஜ்ஜோ ஹோதி, அனதிமானீ ஹோதி, ஸிக்கா²காமோ ஹோதி, இத³மத்த²ம்திஸ்ஸ ஹோதி ஜீவிதபரிக்கா²ரேஸு, ஆரத்³த⁴வீரியோ ச [ஆரத்³த⁴விரியோ ச (ஸீ. பீ.), ஆரத்³த⁴விரியோ (ஸ்யா.)] விஹரதி. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, திஸ்ஸோ ஸமணஸஞ்ஞா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா இமே ஸத்த த⁴ம்மே பரிபூரேந்தீ’’தி. பட²மம்.

2. போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸுத்தம்

102. ‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா திஸ்ஸோ விஜ்ஜா பரிபூரேந்தி. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா திஸ்ஸோ விஜ்ஜா பரிபூரேந்தி. கதமா திஸ்ஸோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி. ஆஸவானம் க²யா…பே… ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா இமா திஸ்ஸோ விஜ்ஜா பரிபூரேந்தீ’’தி. து³தியம்.

3. மிச்ச²த்தஸுத்தம்

103. ‘‘மிச்ச²த்தம், பி⁴க்க²வே, ஆக³ம்ம விராத⁴னா ஹோதி, நோ ஆராத⁴னா. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, மிச்ச²த்தம் ஆக³ம்ம விராத⁴னா ஹோதி, நோ ஆராத⁴னா? மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸங்கப்போ பஹோதி, மிச்சா²ஸங்கப்பஸ்ஸ மிச்சா²வாசா பஹோதி, மிச்சா²வாசஸ்ஸ மிச்சா²கம்மந்தோ பஹோதி, மிச்சா²கம்மந்தஸ்ஸ மிச்சா²ஆஜீவோ பஹோதி, மிச்சா²ஆஜீவஸ்ஸ மிச்சா²வாயாமோ பஹோதி, மிச்சா²வாயாமஸ்ஸ மிச்சா²ஸதி பஹோதி, மிச்சா²ஸதிஸ்ஸ மிச்சா²ஸமாதி⁴ பஹோதி, மிச்சா²ஸமாதி⁴ஸ்ஸ மிச்சா²ஞாணம் பஹோதி, மிச்சா²ஞாணிஸ்ஸ [மிச்சா²ஞாணஸ்ஸ (பீ. க.)] மிச்சா²விமுத்தி பஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, மிச்ச²த்தம் ஆக³ம்ம விராத⁴னா ஹோதி, நோ ஆராத⁴னா.

‘‘ஸம்மத்தம், பி⁴க்க²வே, ஆக³ம்ம ஆராத⁴னா ஹோதி, நோ விராத⁴னா. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மத்தம் ஆக³ம்ம ஆராத⁴னா ஹோதி, நோ விராத⁴னா? ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸங்கப்போ பஹோதி, ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ ஸம்மாவாசா பஹோதி, ஸம்மாவாசஸ்ஸ ஸம்மாகம்மந்தோ பஹோதி, ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ ஸம்மாஆஜீவோ பஹோதி, ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ ஸம்மாவாயாமோ பஹோதி, ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ ஸம்மாஸதி பஹோதி, ஸம்மாஸதிஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ பஹோதி, ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸம்மாஞாணம் பஹோதி, ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ [ஸம்மாஞாணஸ்ஸ (பீ. க.)] ஸம்மாவிமுத்தி பஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸம்மத்தம் ஆக³ம்ம ஆராத⁴னா ஹோதி, நோ விராத⁴னா’’தி. ததியம்.

4. பீ³ஜஸுத்தம்

104. [அ. நி. 1.306; கதா². 708] ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ மிச்சா²ஸங்கப்பஸ்ஸ மிச்சா²வாசஸ்ஸ மிச்சா²கம்மந்தஸ்ஸ மிச்சா²ஆஜீவஸ்ஸ மிச்சா²வாயாமஸ்ஸ மிச்சா²ஸதிஸ்ஸ மிச்சா²ஸமாதி⁴ஸ்ஸ மிச்சா²ஞாணிஸ்ஸ மிச்சா²விமுத்திஸ்ஸ யஞ்ச காயகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் [ஸமாதி³ண்ணம் (பீ. க.)] யஞ்ச வசீகம்மம்… யஞ்ச மனோகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யா ச சேதனா யா ச பத்த²னா யோ ச பணிதி⁴ யே ச ஸங்கா²ரா, ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா அனிட்டா²ய அகந்தாய அமனாபாய அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தி³ட்டி² ஹிஸ்ஸ [தி³ட்டி² ஹி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)], பி⁴க்க²வே, பாபிகா.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, நிம்ப³பீ³ஜம் வா கோஸாதகிபீ³ஜம் வா தித்தகாலாபு³பீ³ஜம் வா அல்லாய பத²வியா நிக்கி²த்தம் யஞ்சேவ பத²விரஸம் உபாதி³யதி யஞ்ச ஆபோரஸம் உபாதி³யதி, ஸப்³ப³ம் தம் தித்தகத்தாய கடுகத்தாய அஸாதத்தாய ஸம்வத்ததி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? பீ³ஜஞ்ஹி, பி⁴க்க²வே, பாபகம். ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ மிச்சா²ஸங்கப்பஸ்ஸ மிச்சா²வாசஸ்ஸ மிச்சா²கம்மந்தஸ்ஸ மிச்சா²ஆஜீவஸ்ஸ மிச்சா²வாயாமஸ்ஸ மிச்சா²ஸதிஸ்ஸ மிச்சா²ஸமாதி⁴ஸ்ஸ மிச்சா²ஞாணிஸ்ஸ மிச்சா²விமுத்திஸ்ஸ யஞ்சேவ காயகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யஞ்ச வசீகம்மம்… யஞ்ச மனோகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யா ச சேதனா யா ச பத்த²னா யோ ச பணிதி⁴ யே ச ஸங்கா²ரா, ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா அனிட்டா²ய அகந்தாய அமனாபாய அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தி³ட்டி² ஹிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பாபிகா.

‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ ஸம்மாவாசஸ்ஸ ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ ஸம்மாஸதிஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ ஸம்மாவிமுத்திஸ்ஸ யஞ்சேவ காயகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யஞ்ச வசீகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யஞ்ச மனோகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யா ச சேதனா யா ச பத்த²னா யோ ச பணிதி⁴ யே ச ஸங்கா²ரா, ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா இட்டா²ய கந்தாய மனாபாய ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தி³ட்டி² ஹிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴த்³தி³கா.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உச்சு²பீ³ஜம் வா ஸாலிபீ³ஜம் வா முத்³தி³காபீ³ஜம் வா அல்லாய பத²வியா நிக்கி²த்தம் யஞ்ச பத²விரஸம் உபாதி³யதி யஞ்ச ஆபோரஸம் உபாதி³யதி ஸப்³ப³ம் தம் ஸாதத்தாய மது⁴ரத்தாய அஸேசனகத்தாய ஸம்வத்ததி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? பீ³ஜஞ்ஹி பி⁴க்க²வே, ப⁴த்³த³கம். ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ…பே. … ஸம்மாவிமுத்திஸ்ஸ யஞ்சேவ காயகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யஞ்ச வசீகம்மம்… யஞ்ச மனோகம்மம் யதா²தி³ட்டி² ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் யா ச சேதனா யா ச பத்த²னா யோ ச பணிதி⁴ யே ச ஸங்கா²ரா, ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா இட்டா²ய கந்தாய மனாபாய ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தி³ட்டி² ஹிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴த்³தி³கா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. விஜ்ஜாஸுத்தம்

105. ‘‘அவிஜ்ஜா, பி⁴க்க²வே, புப்³ப³ங்க³மா அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா, அன்வதே³வ அஹிரிகம் அனோத்தப்பம். அவிஜ்ஜாக³தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, அவித்³த³ஸுனோ மிச்சா²தி³ட்டி² பஹோதி, மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ மிச்சா²ஸங்கப்போ பஹோதி, மிச்சா²ஸங்கப்பஸ்ஸ மிச்சா²வாசா பஹோதி, மிச்சா²வாசஸ்ஸ மிச்சா²கம்மந்தோ பஹோதி, மிச்சா²கம்மந்தஸ்ஸ மிச்சா²ஆஜீவோ பஹோதி, மிச்சா²ஆஜீவஸ்ஸ மிச்சா²வாயாமோ பஹோதி, மிச்சா²வாயாமஸ்ஸ மிச்சா²ஸதி பஹோதி, மிச்சா²ஸதிஸ்ஸ மிச்சா²ஸமாதி⁴ பஹோதி, மிச்சா²ஸமாதி⁴ஸ்ஸ மிச்சா²ஞாணம் பஹோதி, மிச்சா²ஞாணிஸ்ஸ மிச்சா²விமுத்தி பஹோதி.

‘‘விஜ்ஜா, பி⁴க்க²வே, புப்³ப³ங்க³மா குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா, அன்வதே³வ ஹிரோத்தப்பம். விஜ்ஜாக³தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, வித்³த³ஸுனோ ஸம்மாதி³ட்டி² பஹோதி, ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ ஸம்மாஸங்கப்போ பஹோதி, ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ ஸம்மாவாசா பஹோதி, ஸம்மாவாசஸ்ஸ ஸம்மாகம்மந்தோ பஹோதி, ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ ஸம்மாஆஜீவோ பஹோதி, ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ ஸம்மாவாயாமோ பஹோதி, ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ ஸம்மாஸதி பஹோதி, ஸம்மாஸதிஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ பஹோதி, ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸம்மாஞாணம் பஹோதி, ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ ஸம்மாவிமுத்தி பஹோதீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. நிஜ்ஜரஸுத்தம்

106. [தீ³. நி. 3.360] ‘‘த³ஸயிமானி, பி⁴க்க²வே, நிஜ்ஜரவத்தூ²னி. கதமானி த³ஸ? ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²தி³ட்டி² நிஜ்ஜிண்ணா ஹோதி; யே ச மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸங்கப்போ நிஜ்ஜிண்ணோ ஹோதி; யே ச மிச்சா²ஸங்கப்பபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாஸங்கப்பபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாவாசஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாசா நிஜ்ஜிண்ணா ஹோதி; யே ச மிச்சா²வாசாபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாவாசாபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²கம்மந்தோ நிஜ்ஜிண்ணோ ஹோதி; யே ச மிச்சா²கம்மந்தபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாகம்மந்தபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஆஜீவோ நிஜ்ஜிண்ணோ ஹோதி; யே ச மிச்சா²ஆஜீவபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாஆஜீவபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாயாமோ நிஜ்ஜிண்ணோ ஹோதி; யே ச மிச்சா²வாயாமபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாவாயாமபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஸதிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸதி நிஜ்ஜிண்ணா ஹோதி; யே ச மிச்சா²ஸதிபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாஸதிபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸமாதி⁴ நிஜ்ஜிண்ணோ ஹோதி; யே ச மிச்சா²ஸமாதி⁴பச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாஸமாதி⁴பச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஞாணம் நிஜ்ஜிண்ணம் ஹோதி; யே ச மிச்சா²ஞாணபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாஞாணபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாவிமுத்திஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²விமுத்தி நிஜ்ஜிண்ணா ஹோதி; யே ச மிச்சா²விமுத்திபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நிஜ்ஜிண்ணா ஹோந்தி; ஸம்மாவிமுத்திபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ நிஜ்ஜரவத்தூ²னீ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. தோ⁴வனஸுத்தம்

107. ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, த³க்கி²ணேஸு ஜனபதே³ஸு தோ⁴வனம் நாம. தத்த² ஹோதி அன்னம்பி பானம்பி க²ஜ்ஜம்பி போ⁴ஜ்ஜம்பி லேய்யம்பி பேய்யம்பி நச்சம்பி கீ³தம்பி வாதி³தம்பி. அத்தே²தம், பி⁴க்க²வே, தோ⁴வனம்; ‘நேதம் நத்தீ²’தி வதா³மி. தஞ்ச கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, தோ⁴வனம் ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம் ந நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி.

‘‘அஹஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, அரியம் தோ⁴வனம் தே³ஸேஸ்ஸாமி, யம் தோ⁴வனம் ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, யம் தோ⁴வனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி, ஜராத⁴ம்மா ஸத்தா ஜராய பரிமுச்சந்தி, மரணத⁴ம்மா ஸத்தா மரணேன பரிமுச்சந்தி, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஸத்தா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமஞ்ச தம், பி⁴க்க²வே, அரியம் தோ⁴வனம், (யம் தோ⁴வனம்) [( ) நத்தி² ஸ்யாமபோத்த²கே] ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, யம் தோ⁴வனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி, ஜராத⁴ம்மா ஸத்தா ஜராய பரிமுச்சந்தி, மரணத⁴ம்மா ஸத்தா மரணேன பரிமுச்சந்தி, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஸத்தா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தி?

‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²தி³ட்டி² நித்³தோ⁴தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நித்³தோ⁴தா ஹோந்தி; ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸங்கப்போ நித்³தோ⁴தோ ஹோதி…பே… ஸம்மாவாசஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாசா நித்³தோ⁴தா ஹோதி… ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²கம்மந்தோ நித்³தோ⁴தோ ஹோதி… ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஆஜீவோ நித்³தோ⁴தோ ஹோதி… ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாயாமோ நித்³தோ⁴தோ ஹோதி… ஸம்மாஸதிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸதி நித்³தோ⁴தா ஹோதி… ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸமாதி⁴ நித்³தோ⁴தோ ஹோதி… ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஞாணம் நித்³தோ⁴தம் ஹோதி…பே….

‘‘ஸம்மாவிமுத்திஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²விமுத்தி நித்³தோ⁴தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²விமுத்திபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நித்³தோ⁴தா ஹோந்தி; ஸம்மாவிமுத்திபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி. இத³ம் கோ² தம், பி⁴க்க²வே, அரியம் தோ⁴வனம் ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, யம் தோ⁴வனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி, ஜராத⁴ம்மா ஸத்தா ஜராய பரிமுச்சந்தி, மரணத⁴ம்மா ஸத்தா மரணேன பரிமுச்சந்தி, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஸத்தா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. திகிச்ச²கஸுத்தம்

108. ‘‘திகிச்ச²கா, பி⁴க்க²வே, விரேசனம் தே³ந்தி பித்தஸமுட்டா²னானம்பி ஆபா³தா⁴னம் படிகா⁴தாய, ஸேம்ஹஸமுட்டா²னானம்பி ஆபா³தா⁴னம் படிகா⁴தாய, வாதஸமுட்டா²னானம்பி ஆபா³தா⁴னம் படிகா⁴தாய. அத்தே²தம், பி⁴க்க²வே, விரேசனம்; ‘நேதம் நத்தீ²’தி வதா³மி. தஞ்ச கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, விரேசனம் ஸம்பஜ்ஜதிபி விபஜ்ஜதிபி.

‘‘அஹஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, அரியம் விரேசனம் தே³ஸேஸ்ஸாமி, யம் விரேசனம் ஸம்பஜ்ஜதியேவ நோ விபஜ்ஜதி, யம் விரேசனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி, ஜராத⁴ம்மா ஸத்தா ஜராய பரிமுச்சந்தி, மரணத⁴ம்மா ஸத்தா மரணேன பரிமுச்சந்தி, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஸத்தா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமஞ்ச தம், பி⁴க்க²வே, அரியம் விரேசனம், யம் விரேசனம் ஸம்பஜ்ஜதியேவ நோ விபஜ்ஜதி, யம் விரேசனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி, ஜராத⁴ம்மா ஸத்தா ஜராய பரிமுச்சந்தி, மரணத⁴ம்மா ஸத்தா மரணேன பரிமுச்சந்தி, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஸத்தா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தி?

‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²தி³ட்டி² விரித்தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ விரித்தா ஹோந்தி; ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸங்கப்போ விரித்தோ ஹோதி…பே… ஸம்மாவாசஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாசா விரித்தா ஹோதி… ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²கம்மந்தோ விரித்தோ ஹோதி… ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஆஜீவோ விரித்தோ ஹோதி… ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாயாமோ விரித்தோ ஹோதி… ஸம்மாஸதிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸதி விரித்தா ஹோதி… ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸமாதி⁴ விரித்தோ ஹோதி… ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஞாணம் விரித்தம் ஹோதி…பே….

‘‘ஸம்மாவிமுத்திஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²விமுத்தி விரித்தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²விமுத்திபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ விரித்தா ஹோந்தி; ஸம்மாவிமுத்திபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி. இத³ம் கோ² தம், பி⁴க்க²வே, அரியம் விரேசனம் யம் விரேசனம் ஸம்பஜ்ஜதியேவ நோ விபஜ்ஜதி, யம் விரேசனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி…பே… ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. வமனஸுத்தம்

109. ‘‘திகிச்ச²கா, பி⁴க்க²வே, வமனம் தே³ந்தி பித்தஸமுட்டா²னானம்பி ஆபா³தா⁴னம் படிகா⁴தாய, ஸேம்ஹஸமுட்டா²னானம்பி ஆபா³தா⁴னம் படிகா⁴தாய, வாதஸமுட்டா²னானம்பி ஆபா³தா⁴னம் படிகா⁴தாய. அத்தே²தம், பி⁴க்க²வே, வமனம்; ‘நேதம் நத்தீ²’தி வதா³மி. தஞ்ச கோ² ஏதம், பி⁴க்க²வே, வமனம் ஸம்பஜ்ஜதிபி விபஜ்ஜதிபி.

‘‘அஹஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, அரியம் வமனம் தே³ஸேஸ்ஸாமி, யம் வமனம் ஸம்பஜ்ஜதியேவ நோ விபஜ்ஜதி, யம் வமனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி, ஜராத⁴ம்மா ஸத்தா ஜராய பரிமுச்சந்தி, மரணத⁴ம்மா ஸத்தா மரணேன பரிமுச்சந்தி, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஸத்தா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தி. தம் ஸுணாத²…பே….

‘‘கதமஞ்ச தம், பி⁴க்க²வே, அரியம் வமனம், யம் வமனம் ஸம்பஜ்ஜதியேவ நோ விபஜ்ஜதி, யம் வமனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி…பே… ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஸத்தா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தி?

‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²தி³ட்டி² வந்தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ வந்தா ஹோந்தி; ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸங்கப்போ வந்தோ ஹோதி…பே… ஸம்மாவாசஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாசா வந்தா ஹோதி… ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²கம்மந்தோ வந்தோ ஹோதி… ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஆஜீவோ வந்தோ ஹோதி… ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாயாமோ வந்தோ ஹோதி… ஸம்மாஸதிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸதி வந்தா ஹோதி… ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸமாதி⁴ வந்தோ ஹோதி… ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஞாணம் வந்தம் ஹோதி …பே….

‘‘ஸம்மாவிமுத்திஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²விமுத்தி வந்தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²விமுத்திபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ வந்தா ஹோந்தி; ஸம்மாவிமுத்திபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி. இத³ம் கோ² தம், பி⁴க்க²வே, அரியம் வமனம் யம் வமனம் ஸம்பஜ்ஜதியேவ நோ விபஜ்ஜதி, யம் வமனம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தி…பே… ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸேஹி பரிமுச்சந்தீ’’தி. நவமம்.

10. நித்³த⁴மனீயஸுத்தம்

110. ‘‘த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, நித்³த⁴மனீயா த⁴ம்மா. கதமே த³ஸ? ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²தி³ட்டி² நித்³த⁴ந்தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நித்³த⁴ந்தா ஹோந்தி; ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸங்கப்போ நித்³த⁴ந்தோ ஹோதி…பே… ஸம்மாவாசஸ்ஸ பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாசா நித்³த⁴ந்தா ஹோதி… ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²கம்மந்தோ நித்³த⁴ந்தோ ஹோதி… ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஆஜீவோ நித்³த⁴ந்தோ ஹோதி… ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²வாயாமோ நித்³த⁴ந்தோ ஹோதி… ஸம்மாஸதிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸதி நித்³த⁴ந்தா ஹோதி… ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஸமாதி⁴ நித்³த⁴ந்தோ ஹோதி… ஸம்மாஞாணிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²ஞாணம் நித்³த⁴ந்தம் ஹோதி….

‘‘ஸம்மாவிமுத்திஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²விமுத்தி நித்³த⁴ந்தா ஹோதி; யே ச மிச்சா²விமுத்திபச்சயா அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்ப⁴வந்தி தே சஸ்ஸ நித்³த⁴ந்தா ஹோந்தி; ஸம்மாவிமுத்திபச்சயா ச அனேகே குஸலா த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ நித்³த⁴மனீயா த⁴ம்மா’’தி. த³ஸமம்.

11. பட²மஅஸேக²ஸுத்தம்

111. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘‘அஸேகோ² அஸேகோ²’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² அஸேகோ² ஹோதீ’’தி? ‘‘இத⁴, பி⁴க்கு², பி⁴க்கு² அஸேகா²ய ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன ஸம்மாஸங்கப்பேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகா²ய ஸம்மாவாசாய ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன ஸம்மாகம்மந்தேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன ஸம்மாஆஜீவேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன ஸம்மாவாயாமேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகா²ய ஸம்மாஸதியா ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன ஸம்மாஸமாதி⁴னா ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன ஸம்மாஞாணேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகா²ய ஸம்மாவிமுத்தியா ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்கு², பி⁴க்கு² அஸேகோ² ஹோதீ’’தி. ஏகாத³ஸமம்.

12. து³தியஅஸேக²ஸுத்தம்

112. ‘‘த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, அஸேகி²யா த⁴ம்மா. கதமே த³ஸ? அஸேகா² ஸம்மாதி³ட்டி², அஸேகோ² ஸம்மாஸங்கப்போ, அஸேகா² ஸம்மாவாசா, அஸேகோ² ஸம்மாகம்மந்தோ, அஸேகோ² ஸம்மாஆஜீவோ, அஸேகோ² ஸம்மாவாயாமோ, அஸேகா² ஸம்மாஸதி, அஸேகோ² ஸம்மாஸமாதி⁴, அஸேக²ம் ஸம்மாஞாணம், அஸேகா² ஸம்மாவிமுத்தி – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ அஸேகி²யா த⁴ம்மா’’தி. த்³வாத³ஸமம்.

ஸமணஸஞ்ஞாவக்³கோ³ பட²மோ.