.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயோ

த³ஸகனிபாதபாளி

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. ஆனிஸம்ஸவக்³கோ³

1. கிமத்தி²யஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கிமத்தி²யானி, ப⁴ந்தே, குஸலானி ஸீலானி கிமானிஸம்ஸானீ’’தி? ‘‘அவிப்படிஸாரத்தா²னி கோ², ஆனந்த³, குஸலானி ஸீலானி அவிப்படிஸாரானிஸம்ஸானீ’’தி.

‘‘அவிப்படிஸாரோ பன, ப⁴ந்தே, கிமத்தி²யோ கிமானிஸம்ஸோ’’தி? ‘‘அவிப்படிஸாரோ கோ², ஆனந்த³, பாமோஜ்ஜத்தோ² பாமோஜ்ஜானிஸம்ஸோ’’தி [பாமுஜ்ஜத்தோ² பாமுஜ்ஜானிஸம்ஸோதி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.) அ. நி. 11.1].

‘‘பாமோஜ்ஜம் பன, ப⁴ந்தே, கிமத்தி²யம் கிமானிஸம்ஸ’’ந்தி? ‘‘பாமோஜ்ஜம் கோ², ஆனந்த³, பீதத்த²ம் பீதானிஸம்ஸ’’ந்தி.

‘‘பீதி பன, ப⁴ந்தே, கிமத்தி²யா கிமானிஸம்ஸா’’தி? ‘‘பீதி கோ², ஆனந்த³, பஸ்ஸத்³த⁴த்தா² பஸ்ஸத்³தா⁴னிஸம்ஸா’’தி.

‘‘பஸ்ஸத்³தி⁴ பன, ப⁴ந்தே, கிமத்தி²யா கிமானிஸம்ஸா’’தி? ‘‘பஸ்ஸத்³தி⁴ கோ², ஆனந்த³, ஸுக²த்தா² ஸுகா²னிஸம்ஸா’’தி.

‘‘ஸுக²ம் பன, ப⁴ந்தே, கிமத்தி²யம் கிமானிஸம்ஸ’’ந்தி? ‘‘ஸுக²ம் கோ², ஆனந்த³, ஸமாத⁴த்த²ம் ஸமாதா⁴னிஸம்ஸ’’ந்தி.

‘‘ஸமாதி⁴ பன, ப⁴ந்தே, கிமத்தி²யோ கிமானிஸம்ஸோ’’தி? ‘‘ஸமாதி⁴ கோ², ஆனந்த³, யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனத்தோ² யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனானிஸம்ஸோ’’தி.

‘‘யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம் பன, ப⁴ந்தே, கிமத்தி²யம் கிமானிஸம்ஸ’’ந்தி? ‘‘யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம் கோ², ஆனந்த³, நிப்³பி³தா³விராக³த்த²ம் நிப்³பி³தா³விராகா³னிஸம்ஸ’’ந்தி.

‘‘நிப்³பி³தா³விராகோ³ பன, ப⁴ந்தே கிமத்தி²யோ கிமானிஸம்ஸோ’’தி? ‘‘நிப்³பி³தா³விராகோ³ கோ², ஆனந்த³, விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனத்தோ² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனானிஸம்ஸோ [… நிஸம்ஸோதி (ஸீ. க.)].

‘‘இதி கோ², ஆனந்த³, குஸலானி ஸீலானி அவிப்படிஸாரத்தா²னி அவிப்படிஸாரானிஸம்ஸானி; அவிப்படிஸாரோ பாமோஜ்ஜத்தோ² பாமோஜ்ஜானிஸம்ஸோ; பாமோஜ்ஜம் பீதத்த²ம் பீதானிஸம்ஸம்; பீதி பஸ்ஸத்³த⁴த்தா² பஸ்ஸத்³தா⁴னிஸம்ஸா; பஸ்ஸத்³தி⁴ ஸுக²த்தா² ஸுகா²னிஸம்ஸா; ஸுக²ம் ஸமாத⁴த்த²ம் ஸமாதா⁴னிஸம்ஸம்; ஸமாதி⁴ யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனத்தோ² யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனானிஸம்ஸோ; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம் நிப்³பி³தா³விராக³த்த²ம் நிப்³பி³தா³விராகா³னிஸம்ஸம்; நிப்³பி³தா³விராகோ³ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனத்தோ² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனானிஸம்ஸோ. இதி கோ², ஆனந்த³, குஸலானி ஸீலானி அனுபுப்³பே³ன அக்³கா³ய பரேந்தீ’’தி [அரஹத்தாய பூரேந்தீதி (ஸ்யா.)]. பட²மம்.

2. சேதனாகரணீயஸுத்தம்

2. [அ. நி. 11.2] ‘‘ஸீலவதோ, பி⁴க்க²வே, ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ ந சேதனாய கரணீயம் – ‘அவிப்படிஸாரோ மே உப்பஜ்ஜதூ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் ஸீலவதோ ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ அவிப்படிஸாரோ உப்பஜ்ஜதி. அவிப்படிஸாரிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ந சேதனாய கரணீயம் – ‘பாமோஜ்ஜம் மே உப்பஜ்ஜதூ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் அவிப்படிஸாரிஸ்ஸ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ந சேதனாய கரணீயம் – ‘பீதி மே உப்பஜ்ஜதூ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் பமுதி³தஸ்ஸ பீதி உப்பஜ்ஜதி. பீதிமனஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ந சேதனாய கரணீயம் – ‘காயோ மே பஸ்ஸம்ப⁴தூ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ந சேதனாய கரணீயம் – ‘ஸுக²ம் வேதி³யாமீ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி. ஸுகி²னோ, பி⁴க்க²வே, ந சேதனாய கரணீயம் – ‘சித்தம் மே ஸமாதி⁴யதூ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. ஸமாஹிதஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ந சேதனாய கரணீயம் – ‘யதா²பூ⁴தம் ஜானாமி பஸ்ஸாமீ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் ஜானாதி பஸ்ஸதி. யதா²பூ⁴தம், பி⁴க்க²வே, ஜானதோ பஸ்ஸதோ ந சேதனாய கரணீயம் – ‘நிப்³பி³ந்தா³மி விரஜ்ஜாமீ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் யதா²பூ⁴தம் ஜானம் பஸ்ஸம் நிப்³பி³ந்த³தி விரஜ்ஜதி. நிப்³பி³ன்னஸ்ஸ [நிப்³பி³ந்த³ஸ்ஸ (ஸீ. க.)], பி⁴க்க²வே, விரத்தஸ்ஸ ந சேதனாய கரணீயம் – ‘விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் ஸச்சி²கரோமீ’தி. த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யம் நிப்³பி³ன்னோ [நிப்³பி³ந்தோ³ (ஸீ. க.)] விரத்தோ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் ஸச்சி²கரோதி.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, நிப்³பி³தா³விராகோ³ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனத்தோ² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனானிஸம்ஸோ; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம் நிப்³பி³தா³விராக³த்த²ம் நிப்³பி³தா³விராகா³னிஸம்ஸம்; ஸமாதி⁴ யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனத்தோ² யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனானிஸம்ஸோ; ஸுக²ம் ஸமாத⁴த்த²ம் ஸமாதா⁴னிஸம்ஸம்; பஸ்ஸத்³தி⁴ ஸுக²த்தா² ஸுகா²னிஸம்ஸா; பீதி பஸ்ஸத்³த⁴த்தா² பஸ்ஸத்³தா⁴னிஸம்ஸா; பாமோஜ்ஜம் பீதத்த²ம் பீதானிஸம்ஸம்; அவிப்படிஸாரோ பாமோஜ்ஜத்தோ² பாமோஜ்ஜானிஸம்ஸோ; குஸலானி ஸீலானி அவிப்படிஸாரத்தா²னி அவிப்படிஸாரானிஸம்ஸானி. இதி கோ², பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா த⁴ம்மே அபி⁴ஸந்தே³ந்தி, த⁴ம்மா த⁴ம்மே பரிபூரேந்தி அபாரா பாரம் க³மனாயா’’தி. து³தியம்.

3. பட²மஉபனிஸஸுத்தம்

3. [அ. நி. 5.24; 11.3] ‘‘து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே அஸதி அவிப்படிஸாரவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி பாமோஜ்ஜம்; பாமோஜ்ஜே அஸதி பாமோஜ்ஜவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸா ஹோதி பீதி; பீதியா அஸதி பீதிவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸா ஹோதி பஸ்ஸத்³தி⁴; பஸ்ஸத்³தி⁴யா அஸதி பஸ்ஸத்³தி⁴விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி ஸுக²ம்; ஸுகே² அஸதி ஸுக²விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி அஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே அஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ அஸதி நிப்³பி³தா³விராக³விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸவிபன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி… பே²க்³கு³பி… ஸாரோபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே அஸதி அவிப்படிஸாரவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம்.

‘‘ஸீலவதோ, பி⁴க்க²வே, ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே ஸதி அவிப்படிஸாரஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி பாமோஜ்ஜம்; பாமோஜ்ஜே ஸதி பாமோஜ்ஜஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னா ஹோதி பீதி; பீதியா ஸதி பீதிஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னா ஹோதி பஸ்ஸத்³தி⁴; பஸ்ஸத்³தி⁴யா ஸதி பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி ஸுக²ம்; ஸுகே² ஸதி ஸுக²ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே ஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ ஸதி நிப்³பி³தா³விராக³ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸஸம்பன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி… பே²க்³கு³பி… ஸாரோபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸீலவதோ ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே ஸதி அவிப்படிஸாரஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸன’’ந்தி. ததியம்.

4. து³தியஉபனிஸஸுத்தம்

4. [அ. நி. 11.4] தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ, ஆவுஸோ, ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே அஸதி அவிப்படிஸாரவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸவிபன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி… பே²க்³கு³பி… ஸாரோபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே அஸதி அவிப்படிஸாரவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம்.

‘‘ஸீலவதோ, ஆவுஸோ, ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே ஸதி அவிப்படிஸாரஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி…பே. … விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸஸம்பன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி… பே²க்³கு³பி… ஸாரோபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, ஸீலவதோ ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே ஸதி அவிப்படிஸாரஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸன’’ந்தி. சதுத்த²ம்.

5. ததியஉபனிஸஸுத்தம்

5. [அ. நி. 11.5] தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ, ஆவுஸோ, ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே அஸதி அவிப்படிஸாரவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி பாமோஜ்ஜம்; பாமோஜ்ஜே அஸதி பாமோஜ்ஜவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸா ஹோதி பீதி; பீதியா அஸதி பீதிவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸா ஹோதி பஸ்ஸத்³தி⁴; பஸ்ஸத்³தி⁴யா அஸதி பஸ்ஸத்³தி⁴விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி ஸுக²ம்; ஸுகே² அஸதி ஸுக²விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி அஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே அஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ அஸதி நிப்³பி³தா³விராக³விபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸவிபன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி… பே²க்³கு³பி… ஸாரோபி ந பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே அஸதி அவிப்படிஸாரவிபன்னஸ்ஸ ஹதூபனிஸம் ஹோதி…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம்.

‘‘ஸீலவதோ, ஆவுஸோ, ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே ஸதி அவிப்படிஸாரஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி பாமோஜ்ஜம்; பாமோஜ்ஜே ஸதி பாமோஜ்ஜஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னா ஹோதி பீதி; பீதியா ஸதி பீதிஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னா ஹோதி பஸ்ஸத்³தி⁴; பஸ்ஸத்³தி⁴யா ஸதி பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி ஸுக²ம்; ஸுகே² ஸதி ஸுக²ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴; ஸம்மாஸமாதி⁴ம்ஹி ஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்; யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனே ஸதி யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி நிப்³பி³தா³விராகோ³; நிப்³பி³தா³விராகே³ ஸதி நிப்³பி³தா³விராக³ஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ருக்கோ² ஸாகா²பலாஸஸம்பன்னோ. தஸ்ஸ பபடிகாபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தசோபி… பே²க்³கு³பி… ஸாரோபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, ஸீலவதோ ஸீலஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னோ ஹோதி அவிப்படிஸாரோ; அவிப்படிஸாரே ஸதி அவிப்படிஸாரஸம்பன்னஸ்ஸ உபனிஸஸம்பன்னம் ஹோதி…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸன’’ந்தி. பஞ்சமம்.

6. ஸமாதி⁴ஸுத்தம்

6. [அ. நி. 11.18] அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸியா நு கோ², ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னோ ததா²ரூபோ ஸமாதி⁴படிலாபோ⁴ யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ [பட²விஸஞ்ஞீ (ஸீ.), பட²வீஸஞ்ஞீ (ஸ்யா.)] அஸ்ஸ, ந ஆபஸ்மிம் ஆபோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந தேஜஸ்மிம் தேஜோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந வாயஸ்மிம் வாயோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகாஸானஞ்சாயதனே ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனே விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந இத⁴லோகே இத⁴லோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந பரலோகே பரலோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ; ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸா’’தி? ‘‘ஸியா, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ ததா²ரூபோ ஸமாதி⁴படிலாபோ⁴ யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆபஸ்மிம் ஆபோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந தேஜஸ்மிம் தேஜோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந வாயஸ்மிம் வாயோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகாஸானஞ்சாயதனே ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனே விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந இத⁴லோகே இத⁴லோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந பரலோகே பரலோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ; ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸா’’தி.

‘‘யதா² கத²ம் பன, ப⁴ந்தே, ஸியா பி⁴க்கு²னோ ததா²ரூபோ ஸமாதி⁴படிலாபோ⁴ யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆபஸ்மிம் ஆபோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ ந தேஜஸ்மிம் தேஜோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந வாயஸ்மிம் வாயோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகாஸானஞ்சாயதனே ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனே விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயத்தனே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந இத⁴லோகே இத⁴லோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந பரலோகே பரலோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ; ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸா’’தி?

‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம்ஸஞ்ஞீ ஹோதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³ன’ந்தி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, ஸியா பி⁴க்கு²னோ ததா²ரூபோ ஸமாதி⁴படிலாபோ⁴ யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆபஸ்மிம் ஆபோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந தேஜஸ்மிம் தேஜோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந வாயஸ்மிம் வாயோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகாஸானஞ்சாயதனே ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனே விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந இத⁴லோகே இத⁴லோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந பரலோகே பரலோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ; ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸாரிபுத்தஸுத்தம்

7. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘ஸியா நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னோ ததா²ரூபோ ஸமாதி⁴படிலாபோ⁴ யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆபஸ்மிம் ஆபோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந தேஜஸ்மிம் தேஜோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந வாயஸ்மிம் வாயோஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகாஸானஞ்சாயதனே ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனே விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந இத⁴லோகே இத⁴லோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ, ந பரலோகே பரலோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ; ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸா’’தி?

‘‘ஸியா, ஆவுஸோ ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ ததா²ரூபோ ஸமாதி⁴படிலாபோ⁴ யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ…பே… ந பரலோகே பரலோகஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ; ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸா’’தி.

‘‘யதா² கத²ம் பன, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, ஸியா பி⁴க்கு²னோ ததா²ரூபோ ஸமாதி⁴படிலாபோ⁴ யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ அஸ்ஸ…பே… ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸா’’தி? ‘‘ஏகமிதா³ஹம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஸமயம் இதே⁴வ ஸாவத்தி²யம் விஹராமி அந்த⁴வனஸ்மிம். தத்தா²ஹம் [அதா²ஹம் (க.)] ததா²ரூபம் ஸமாதி⁴ம் ஸமாபஜ்ஜிம் [படிலபா⁴மி (க.)] யதா² நேவ பத²வியம் பத²விஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந ஆபஸ்மிம் ஆபோஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந தேஜஸ்மிம் தேஜோஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந வாயஸ்மிம் வாயோஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந ஆகாஸானஞ்சாயதனே ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனே விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந இத⁴லோகே இத⁴லோகஸஞ்ஞீ அஹோஸிம், ந பரலோகே பரலோகஸஞ்ஞீ அஹோஸிம்; ஸஞ்ஞீ ச பன அஹோஸி’’ந்தி.

‘‘கிம்ஸஞ்ஞீ பனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ [கிம் ஸஞ்ஞீ பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த (க.)] தஸ்மிம் ஸமயே அஹோஸீ’’தி? ‘‘ப⁴வனிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம் ப⁴வனிரோதோ⁴ நிப்³பா³ன’’ந்தி கோ² மே, ஆவுஸோ, அஞ்ஞாவ ஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதி அஞ்ஞாவ ஸஞ்ஞா நிருஜ்ஜ²தி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ஸகலிகக்³கி³ஸ்ஸ ஜா²யமானஸ்ஸ அஞ்ஞாவ அச்சி உப்பஜ்ஜதி அஞ்ஞாவ அச்சி நிருஜ்ஜ²தி; ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, ‘ப⁴வனிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம் ப⁴வனிரோதோ⁴ நிப்³பா³ன’ந்தி அஞ்ஞாவ ஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதி அஞ்ஞாவ ஸஞ்ஞா நிருஜ்ஜ²தி. ‘ப⁴வனிரோதோ⁴ நிப்³பா³ன’ந்தி [நிப்³பா³னம் (ஸீ. க.)] ஸஞ்ஞீ ச பனாஹம், ஆவுஸோ, தஸ்மிம் ஸமயே அஹோஸி’’ந்தி. ஸத்தமம்.

8. ஜா²னஸுத்தம்

8. ‘‘ஸத்³தோ⁴ ச [இமஸ்மிம் வாக்யே அயம் ச காரோ நத்தி² ஸ்யாமபோத்த²கே], பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஹோதி, நோ ச [நோ (ஸ்யா.) ஏவமுபரிபி. அ. நி. 8.71] ஸீலவா; ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன அபரிபூரோ ஹோதி. தேன தம் அங்க³ம் பரிபூரேதப்³ப³ம் – ‘கிந்தாஹம் ஸத்³தோ⁴ ச அஸ்ஸம், ஸீலவா சா’தி! யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ச ஹோதி ஸீலவா ச, ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன பரிபூரோ ஹோதி.

‘‘ஸத்³தோ⁴ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஹோதி ஸீலவா ச, நோ ச ப³ஹுஸ்ஸுதோ…பே… ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, நோ ச த⁴ம்மகதி²கோ… த⁴ம்மகதி²கோ ச, நோ ச பரிஸாவசரோ… பரிஸாவசரோ ச, நோ ச விஸாரதோ³ பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி… விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, நோ ச வினயத⁴ரோ… வினயத⁴ரோ ச, நோ ச ஆரஞ்ஞிகோ [ஆரஞ்ஞகோ (க.)] பந்தஸேனாஸனோ… ஆரஞ்ஞிகோ ச பந்தஸேனாஸனோ, நோ ச சதுன்னம் ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ஹோதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴… சதுன்னஞ்ச ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ஹோதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, நோ ச ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன அபரிபூரோ ஹோதி. தேன தம் அங்க³ம் பரிபூரேதப்³ப³ம் – ‘கிந்தாஹம் ஸத்³தோ⁴ ச அஸ்ஸம், ஸீலவா ச, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, த⁴ம்மகதி²கோ ச, பரிஸாவசரோ ச, விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், வினயத⁴ரோ ச, ஆரஞ்ஞிகோ ச பந்தஸேனாஸனோ, சதுன்னஞ்ச ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ அஸ்ஸம் அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, ஆஸவானஞ்ச க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி.

‘‘யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ச ஹோதி, ஸீலவா ச, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, த⁴ம்மகதி²கோ ச, பரிஸாவசரோ ச, விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, வினயத⁴ரோ ச, ஆரஞ்ஞிகோ ச பந்தஸேனாஸனோ, சதுன்னஞ்ச ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ ஹோதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴, ஆஸவானஞ்ச க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி; ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன பரிபூரோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸமந்தபாஸாதி³கோ ச ஹோதி ஸப்³பா³காரபரிபூரோ சா’’தி. அட்ட²மம்.

9. ஸந்தவிமோக்க²ஸுத்தம்

9. ‘‘ஸத்³தோ⁴ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஹோதி, நோ ச ஸீலவா…பே… ஸீலவா ச, நோ ச ப³ஹுஸ்ஸுதோ… ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, நோ ச த⁴ம்மகதி²கோ… த⁴ம்மகதி²கோ ச, நோ ச பரிஸாவசரோ… பரிஸாவசரோ ச, நோ ச விஸாரதோ³ பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி… விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, நோ ச வினயத⁴ரோ… வினயத⁴ரோ ச, நோ ச ஆரஞ்ஞிகோ பந்தஸேனாஸனோ… ஆரஞ்ஞிகோ ச பந்தஸேனாஸனோ, நோ ச யே தே ஸந்தா விமோக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா தே காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி… யே தே ஸந்தா விமோக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா தே ச காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, நோ ச ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன அபரிபூரோ ஹோதி. தேன தம் அங்க³ம் பரிபூரேதப்³ப³ம் – ‘கிந்தாஹம் ஸத்³தோ⁴ ச அஸ்ஸம், ஸீலவா ச, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, த⁴ம்மகதி²கோ ச, பரிஸாவசரோ ச, விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், வினயத⁴ரோ ச, ஆரஞ்ஞிகோ ச பந்தஸேனாஸனோ, யே தே ஸந்தா விமோக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா தே ச காயேன பு²ஸித்வா விஹரேய்யம், ஆஸவானஞ்ச க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி.

‘‘யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ச ஹோதி, ஸீலவா ச, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, த⁴ம்மகதி²கோ ச, பரிஸாவசரோ ச, விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, வினயத⁴ரோ ச, ஆரஞ்ஞிகோ ச பந்தஸேனாஸனோ, யே தே ஸந்தா விமோக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா தே ச காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, ஆஸவானஞ்ச க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி; ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன பரிபூரோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸமந்தபாஸாதி³கோ ச ஹோதி ஸப்³பா³காரபரிபூரோ சா’’தி. நவமம்.

10. விஜ்ஜாஸுத்தம்

10. ‘‘ஸத்³தோ⁴ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஹோதி, நோ ச ஸீலவா. ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன அபரிபூரோ ஹோதி. தேன தம் அங்க³ம் பரிபூரேதப்³ப³ம் – ‘கிந்தாஹம் ஸத்³தோ⁴ ச அஸ்ஸம் ஸீலவா சா’தி. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ச ஹோதி, ஸீலவா ச, ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன பரிபூரோ ஹோதி.

‘‘ஸத்³தோ⁴ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஹோதி ஸீலவா ச, நோ ச ப³ஹுஸ்ஸுதோ ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, நோ ச த⁴ம்மகதி²கோ த⁴ம்மகதி²கோ ச, நோ ச பரிஸாவசரோ பரிஸாவசரோ ச, நோ ச விஸாரதோ³ பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, நோ ச வினயத⁴ரோ வினயத⁴ரோ ச, நோ ச அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. அனேகவிஹிதஞ்ச…பே… புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, நோ ச தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி தி³ப்³பே³ன ச சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி, நோ ச ஆஸவானம் க²யா…பே… ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன அபரிபூரோ ஹோதி. தேன தம் அங்க³ம் பரிபூரேதப்³ப³ம் – ‘கிந்தாஹம் ஸத்³தோ⁴ ச அஸ்ஸம், ஸீலவா ச, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, த⁴ம்மகதி²கோ ச, பரிஸாவசரோ ச, விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், வினயத⁴ரோ ச, அனேகவிஹிதஞ்ச புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்யம், ஸேய்யதி²த³ம், ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரேய்யம், தி³ப்³பே³ன ச சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானேய்யம், ஆஸவானஞ்ச க²யா…பே… ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி.

‘‘யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ச ஹோதி, ஸீலவா ச, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ச, த⁴ம்மகதி²கோ ச, பரிஸாவசரோ ச, விஸாரதோ³ ச பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, வினயத⁴ரோ ச, அனேகவிஹிதஞ்ச புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, தி³ப்³பே³ன ச சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன…பே… யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி, ஆஸவானஞ்ச க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் ஸோ தேனங்கே³ன பரிபூரோ ஹோதி. இமேஹி, கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஸமந்தபாஸாதி³கோ ச ஹோதி ஸப்³பா³காரபரிபூரோ சா’’தி. த³ஸமம்.

ஆனிஸம்ஸவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

கிமத்தி²யம் சேதனா ச, தயோ உபனிஸாபி ச;

ஸமாதி⁴ ஸாரிபுத்தோ ச, ஜா²னம் ஸந்தேன விஜ்ஜயாதி.

2. நாத²வக்³கோ³

1. ஸேனாஸனஸுத்தம்

11. ‘‘பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் ஸேனாஸனம் ஸேவமானோ ப⁴ஜமானோ நசிரஸ்ஸேவ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ஹோதி; ஸத்³த³ஹதி ததா²க³தஸ்ஸ போ³தி⁴ம் – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா…பே… ப⁴க³வா’தி; அப்பாபா³தோ⁴ ஹோதி அப்பாதங்கோ, ஸமவேபாகினியா க³ஹணியா ஸமன்னாக³தோ நாதிஸீதாய நாச்சுண்ஹாய மஜ்ஜி²மாய பதா⁴னக்க²மாய; அஸடோ² ஹோதி அமாயாவீ, யதா²பூ⁴தம் அத்தானம் ஆவிகத்தா ஸத்த²ரி வா விஞ்ஞூஸு வா ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு; ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி, அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய; தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு; பஞ்ஞவா ஹோதி, உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸேனாஸனம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஸேனாஸனம் நாதிதூ³ரம் ஹோதி நாச்சாஸன்னம் க³மனாக³மனஸம்பன்னம் தி³வா அப்பாகிண்ணம் ரத்திம் அப்பஸத்³த³ம் அப்பனிக்³கோ⁴ஸம் அப்பட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீஸபஸம்ப²ஸ்ஸம் [அப்பட³ம்ஸ… ஸிரிம்ஸபஸம்ப²ஸ்ஸம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)]; தஸ்மிம் கோ² பன ஸேனாஸனே விஹரந்தஸ்ஸ அப்பகஸிரேன உப்பஜ்ஜந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரா; தஸ்மிம் கோ² பன ஸேனாஸனே தே²ரா பி⁴க்கூ² விஹரந்தி ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா; தே காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா பரிபுச்ச²தி பரிபஞ்ஹதி – ‘இத³ம், ப⁴ந்தே, கத²ம், இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’தி; தஸ்ஸ தே ஆயஸ்மந்தோ அவிவடஞ்சேவ விவரந்தி அனுத்தானீகதஞ்ச உத்தானிம் கரோந்தி அனேகவிஹிதேஸு ச கங்கா²டா²னியேஸு த⁴ம்மேஸு கங்க²ம் படிவினோதே³ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸேனாஸனம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் ஹோதி. பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் ஸேனாஸனம் ஸேவமானோ ப⁴ஜமானோ நசிரஸ்ஸேவ ஆஸவானம் க²யா…பே… ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்யா’’தி. பட²மம்.

2. பஞ்சங்க³ஸுத்தம்

12. ‘‘பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ‘கேவலீ வுஸிதவா உத்தமபுரிஸோ’தி வுச்சதி. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ காமச்ச²ந்தோ³ பஹீனோ ஹோதி, ப்³யாபாதோ³ பஹீனோ ஹோதி, தி²னமித்³த⁴ம் [தீ²னமித்³த⁴ம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] பஹீனம் ஹோதி, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹீனம் ஹோதி, விசிகிச்சா² பஹீனா ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஸேகே²ன ஸீலக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன ஸமாதி⁴க்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன விமுத்திக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, அஸேகே²ன விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதி.

‘‘பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ‘கேவலீ வுஸிதவா உத்தமபுரிஸோ’தி வுச்சதி.

‘‘காமச்ச²ந்தோ³ ச ப்³யாபாதோ³, தி²னமித்³த⁴ஞ்ச பி⁴க்கு²னோ;

உத்³த⁴ச்சம் விசிகிச்சா² ச, ஸப்³ப³ஸோவ ந விஜ்ஜதி.

‘‘அஸேகே²ன ச ஸீலேன, அஸேகே²ன ஸமாதி⁴னா;

விமுத்தியா ச ஸம்பன்னோ, ஞாணேன ச ததா²விதோ⁴.

‘‘ஸ வே பஞ்சங்க³ஸம்பன்னோ, பஞ்ச அங்கே³ [பஞ்சங்கா³னி (ஸ்யா.)] விவஜ்ஜயம் [விவஜ்ஜிய (க.)];

இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே, கேவலீ இதி வுச்சதீ’’தி. து³தியம்;

3. ஸம்யோஜனஸுத்தம்

13. ‘‘த³ஸயிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸம்யோஜனானி. கதமானி த³ஸ? பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி, பஞ்சுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி. கதமானி பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி? ஸக்காயதி³ட்டி², விசிகிச்சா², ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ, காமச்ச²ந்தோ³, ப்³யாபாதோ³ – இமானி பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி.

‘‘கதமானி பஞ்சுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி? ரூபராகோ³, அரூபராகோ³, மானோ, உத்³த⁴ச்சம், அவிஜ்ஜா – இமானி பஞ்சுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ ஸம்யோஜனானீ’’தி. ததியம்.

4. சேதோகி²லஸுத்தம்

14. ‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா பஞ்ச சேதோகி²லா அப்பஹீனா பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ அஸமுச்சி²ன்னா, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴.

‘‘கதமஸ்ஸ பஞ்ச சேதோகி²லா அப்பஹீனா ஹோந்தி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி கங்க²தி விசிகிச்ச²தி நாதி⁴முச்சதி ந ஸம்பஸீத³தி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி கங்க²தி விசிகிச்ச²தி நாதி⁴முச்சதி ந ஸம்பஸீத³தி, தஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பட²மோ சேதோகி²லோ அப்பஹீனோ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மே கங்க²தி…பே… ஸங்கே⁴ கங்க²தி… ஸிக்கா²ய கங்க²தி… ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு குபிதோ ஹோதி அனத்தமனோ ஆஹதசித்தோ கி²லஜாதோ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு குபிதோ ஹோதி அனத்தமனோ ஆஹதசித்தோ கி²லஜாதோ, தஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பஞ்சமோ சேதோகி²லோ அப்பஹீனோ ஹோதி. இமஸ்ஸ பஞ்ச சேதோகி²லா அப்பஹீனா ஹோந்தி.

‘‘கதமஸ்ஸ பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ அஸமுச்சி²ன்னா ஹோந்தி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காமேஸு அவீதராகோ³ ஹோதி அவிக³தச்ச²ந்தோ³ அவிக³தபேமோ அவிக³தபிபாஸோ அவிக³தபரிளாஹோ அவிக³ததண்ஹோ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காமேஸு அவீதராகோ³ ஹோதி அவிக³தச்ச²ந்தோ³ அவிக³தபேமோ அவிக³தபிபாஸோ அவிக³தபரிளாஹோ அவிக³ததண்ஹோ, தஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பட²மோ சேதஸோவினிப³ந்தோ⁴ அஸமுச்சி²ன்னோ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே அவீதராகோ³ ஹோதி…பே… ரூபே அவீதராகோ³ ஹோதி…பே… யாவத³த்த²ம் உத³ராவதே³ஹகம் பு⁴ஞ்ஜித்வா ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ விஹரதி… அஞ்ஞதரம் தே³வனிகாயம் பணிதா⁴ய ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி – ‘இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா’தி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அஞ்ஞதரம் தே³வனிகாயம் பணிதா⁴ய ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி – ‘இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா’தி, தஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் ந நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பஞ்சமோ சேதஸோவினிப³ந்தோ⁴ அஸமுச்சி²ன்னோ ஹோதி. இமஸ்ஸ பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ அஸமுச்சி²ன்னா ஹோந்தி.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா இமே பஞ்ச சேதோகி²லா அப்பஹீனா இமே பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ அஸமுச்சி²ன்னா, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, காளபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹாயதேவ வண்ணேன ஹாயதி மண்ட³லேன ஹாயதி ஆபா⁴ய ஹாயதி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா இமே பஞ்ச சேதோகி²லா அப்பஹீனா இமே பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ அஸமுச்சி²ன்னா, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா பஞ்ச சேதோகி²லா பஹீனா பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ ஸுஸமுச்சி²ன்னா, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி.

‘‘கதமஸ்ஸ பஞ்ச சேதோகி²லா பஹீனா ஹோந்தி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி, அதி⁴முச்சதி ஸம்பஸீத³தி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி அதி⁴முச்சதி ஸம்பஸீத³தி, தஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பட²மோ சேதோகி²லோ பஹீனோ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மே ந கங்க²தி…பே… ஸங்கே⁴ ந கங்க²தி… ஸிக்கா²ய ந கங்க²தி … ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ந குபிதோ ஹோதி அத்தமனோ ந ஆஹதசித்தோ ந கி²லஜாதோ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ந குபிதோ ஹோதி அத்தமனோ ந ஆஹதசித்தோ ந கி²லஜாதோ, தஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பஞ்சமோ சேதோகி²லோ பஹீனோ ஹோதி. இமஸ்ஸ பஞ்ச சேதோகி²லா பஹீனா ஹோந்தி.

‘‘கதமஸ்ஸ பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ ஸுஸமுச்சி²ன்னா ஹோந்தி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காமேஸு வீதராகோ³ ஹோதி விக³தச்ச²ந்தோ³ விக³தபேமோ விக³தபிபாஸோ விக³தபரிளாஹோ விக³ததண்ஹோ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காமேஸு வீதராகோ³ ஹோதி விக³தச்ச²ந்தோ³ விக³தபேமோ விக³தபிபாஸோ விக³தபரிளாஹோ விக³ததண்ஹோ, தஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பட²மோ சேதஸோவினிப³ந்தோ⁴ ஸுஸமுச்சி²ன்னோ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே வீதராகோ³ ஹோதி…பே… ரூபே வீதராகோ³ ஹோதி …பே… ந யாவத³த்த²ம் உத³ராவதே³ஹகம் பு⁴ஞ்ஜித்வா ஸேய்யஸுக²ம் பஸ்ஸஸுக²ம் மித்³த⁴ஸுக²ம் அனுயுத்தோ விஹரதி, ந அஞ்ஞதரம் தே³வனிகாயம் பணிதா⁴ய ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி – ‘இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா’தி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந அஞ்ஞதரம் தே³வனிகாயம் பணிதா⁴ய…பே… தே³வஞ்ஞதரோ வாதி, தஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய. யஸ்ஸ சித்தம் நமதி ஆதப்பாய அனுயோகா³ய ஸாதச்சாய பதா⁴னாய, ஏவமஸ்ஸாயம் பஞ்சமோ சேதஸோவினிப³ந்தோ⁴ ஸுஸமுச்சி²ன்னோ ஹோதி. இமஸ்ஸ பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ ஸுஸமுச்சி²ன்னா ஹோந்தி.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா இமே பஞ்ச சேதோகி²லா பஹீனா இமே பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ ஸுஸமுச்சி²ன்னா, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஜுண்ஹபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வட்³ட⁴தேவ வண்ணேன வட்³ட⁴தி மண்ட³லேன வட்³ட⁴தி ஆபா⁴ய வட்³ட⁴தி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா இமே பஞ்ச சேதோகி²லா பஹீனா இமே பஞ்ச சேதஸோவினிப³ந்தா⁴ ஸுஸமுச்சி²ன்னா, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. அப்பமாத³ஸுத்தம்

15. ‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபதா³ வா த்³விபதா³ வா சதுப்பதா³ வா ப³ஹுப்பதா³ வா ரூபினோ வா அரூபினோ வா ஸஞ்ஞினோ வா அஸஞ்ஞினோ வா நேவஸஞ்ஞினாஸஞ்ஞினோ வா, ததா²க³தோ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யே கேசி குஸலா த⁴ம்மா, ஸப்³பே³ தே அப்பமாத³மூலகா அப்பமாத³ஸமோஸரணா. அப்பமாதோ³ தேஸம் [தேஸம் த⁴ம்மானம் (ஸீ. க.) ஸம். நி. 5.139] அக்³க³மக்கா²யதி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யானி கானிசி ஜங்க³லானம் [ஜங்க³மானம் (ஸீ. பீ.) ஸம். நி. 5.139] பாணானம் பத³ஜாதானி, ஸப்³பா³னி தானி ஹத்தி²பதே³ ஸமோதா⁴னம் க³ச்ச²ந்தி, ஹத்தி²பத³ம் தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி, யதி³த³ம் மஹந்தத்தேன; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யே கேசி குஸலா த⁴ம்மா, ஸப்³பே³ தே அப்பமாத³மூலகா அப்பமாத³ஸமோஸரணா. அப்பமாதோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, கூடாகா³ரஸ்ஸ யா காசி கோ³பானஸியோ ஸப்³பா³ தா கூடங்க³மா கூடனின்னா கூடஸமோஸரணா, கூடோ தாஸம் அக்³க³மக்கா²யதி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யே கேசி குஸலா த⁴ம்மா, ஸப்³பே³ தே அப்பமாத³மூலகா அப்பமாத³ஸமோஸரணா. அப்பமாதோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யே கேசி மூலக³ந்தா⁴, காளானுஸாரியம் தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி; ஏவமேவம் கோ² பி⁴க்க²வே…பே….

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யே கேசி ஸாரக³ந்தா⁴, லோஹிதசந்த³னம் தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி; ஏவமேவம் கோ² பி⁴க்க²வே…பே….

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யே கேசி புப்ப²க³ந்தா⁴, வஸ்ஸிகம் தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி; ஏவமேவம் கோ² பி⁴க்க²வே…பே….

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யே கேசி கு²த்³த³ராஜானோ [குட்³ட³ராஜானோ (ஸீ. ஸ்யா. பீ.), குட்டராஜானோ, கூடராஜானோ (க.) அ. நி. 6.53], ஸப்³பே³ தே ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ அனுயந்தா ப⁴வந்தி, ராஜா தேஸம் சக்கவத்தீ அக்³க³மக்கா²யதி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே…பே….

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யா காசி தாரகரூபானம் பபா⁴, ஸப்³பா³ தா சந்த³ப்பபா⁴ய கலம் நாக்³க⁴ந்தி ஸோளஸிம், சந்த³ப்பபா⁴ தாஸம் அக்³க³மக்கா²யதி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே…பே….

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஸரத³ஸமயே வித்³தே⁴ விக³தவலாஹகே தே³வே ஆதி³ச்சோ நப⁴ம் அப்³பு⁴ஸ்ஸக்கமானோ [அப்³பு⁴ஸ்ஸுக்கமானோ (ஸீ.) ஸம். நி. 5.146-148] ஸப்³ப³ம் ஆகாஸக³தம் தமக³தம் அபி⁴விஹச்ச பா⁴ஸதே ச தபதே ச விரோசதி ச; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே…பே….

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யா காசி மஹானதி³யோ, ஸேய்யதி²த³ம் – க³ங்கா³, யமுனா, அசிரவதீ, ஸரபூ⁴, மஹீ, ஸப்³பா³ தா ஸமுத்³த³ங்க³மா ஸமுத்³த³னின்னா ஸமுத்³த³போணா ஸமுத்³த³பப்³பா⁴ரா, மஹாஸமுத்³தோ³ தாஸம் அக்³க³மக்கா²யதி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யே கேசி குஸலா த⁴ம்மா, ஸப்³பே³ தே அப்பமாத³மூலகா அப்பமாத³ஸமோஸரணா. அப்பமாதோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஆஹுனேய்யஸுத்தம்

16. ‘‘த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஆஹுனேய்யா பாஹுனேய்யா த³க்கி²ணேய்யா அஞ்ஜலிகரணீயா அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. கதமே த³ஸ? ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, பச்சேகபு³த்³தோ⁴, உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, பஞ்ஞாவிமுத்தோ, காயஸக்கீ², தி³ட்டி²ப்பத்தோ, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ, ஸத்³தா⁴னுஸாரீ, த⁴ம்மானுஸாரீ, கோ³த்ரபூ⁴ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ புக்³க³லா ஆஹுனேய்யா…பே… அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. பட²மனாத²ஸுத்தம்

17. [தீ³. நி. 3.345, 360] ‘‘ஸனாதா², பி⁴க்க²வே, விஹரத², மா அனாதா². து³க்க²ம், பி⁴க்க²வே, அனாதோ² விஹரதி. த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, நாத²கரணா த⁴ம்மா. கதமே த³ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி…பே… ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ, யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம் [ஸாத்தா² ஸப்³யஞ்ஜனா (ஸீ.)] கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா [ப³ஹூ ஸுதா (?)] ஹோந்தி தா⁴தா வசஸா பரிசிதா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி…பே… தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கல்யாணமித்தோ ஹோதி கல்யாணஸஹாயோ கல்யாணஸம்பவங்கோ. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கல்யாணமித்தோ ஹோதி கல்யாணஸஹாயோ கல்யாணஸம்பவங்கோ, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுவசோ ஹோதி ஸோவசஸ்ஸகரணேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ, க²மோ பத³க்கி²ணக்³கா³ஹீ அனுஸாஸனிம். யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுவசோ ஹோதி…பே… அனுஸாஸனிம், அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யானி தானி ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் உச்சாவசானி கிம்கரணீயானி, தத்த² த³க்கோ² ஹோதி அனலஸோ தத்ரூபாயாய வீமம்ஸாய ஸமன்னாக³தோ, அலம் காதும் அலம் ஸம்விதா⁴தும். யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யானி தானி ஸப்³ரஹ்மசாரீனம்…பே… அலம் காதும் அலம் ஸம்விதா⁴தும், அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மகாமோ ஹோதி பியஸமுதா³ஹாரோ, அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴வினயே உளாரபாமோஜ்ஜோ. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மகாமோ ஹோதி பியஸமுதா³ஹாரோ, அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴வினயே உளாரபாமோஜ்ஜோ, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரசீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேன. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரசீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேன, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா. யம்பி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா, அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘ஸனாதா², பி⁴க்க²வே, விஹரத², மா அனாதா². து³க்க²ம், பி⁴க்க²வே, அனாதோ² விஹரதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ நாத²கரணா த⁴ம்மா’’தி. ஸத்தமம்.

8. து³தியனாத²ஸுத்தம்

18. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஸனாதா², பி⁴க்க²வே, விஹரத², மா அனாதா². து³க்க²ம், பி⁴க்க²வே, அனாதோ² விஹரதி. த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, நாத²கரணா த⁴ம்மா. கதமே த³ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி…பே… ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. ‘ஸீலவா வதாயம் பி⁴க்கு² பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸூ’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி…பே… தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. ‘ப³ஹுஸ்ஸுதோ வதாயம் பி⁴க்கு² ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ, யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம் கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி தா⁴தா வசஸா பரிசிதா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கல்யாணமித்தோ ஹோதி கல்யாணஸஹாயோ கல்யாணஸம்பவங்கோ. ‘கல்யாணமித்தோ வதாயம் பி⁴க்கு² கல்யாணஸஹாயோ கல்யாணஸம்பவங்கோ’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுவசோ ஹோதி ஸோவசஸ்ஸகரணேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ, க²மோ பத³க்கி²ணக்³கா³ஹீ அனுஸாஸனிம். ‘ஸுவசோ வதாயம் பி⁴க்கு² ஸோவசஸ்ஸகரணேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ, க²மோ பத³க்கி²ணக்³கா³ஹீ அனுஸாஸனி’ந்தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யானி தானி ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் உச்சாவசானி கிம்கரணீயானி, தத்த² த³க்கோ² ஹோதி அனலஸோ, தத்ரூபாயாய வீமம்ஸாய ஸமன்னாக³தோ, அலம் காதும் அலம் ஸம்விதா⁴தும். ‘யானி தானி ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் உச்சாவசானி கிம்கரணீயானி, தத்த² த³க்கோ² வதாயம் பி⁴க்கு² அனலஸோ, தத்ரூபாயாய வீமம்ஸாய ஸமன்னாக³தோ, அலம் காதும் அலம் ஸம்விதா⁴து’ந்தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மகாமோ ஹோதி பியஸமுதா³ஹாரோ, அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴வினயே உளாரபாமோஜ்ஜோ. ‘த⁴ம்மகாமோ வதாயம் பி⁴க்கு² பியஸமுதா³ஹாரோ, அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴வினயே உளாரபாமோஜ்ஜோ’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ‘ஆரத்³த⁴வீரியோ வதாயம் பி⁴க்கு² விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸூ’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரசீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேன. ‘ஸந்துட்டோ² வதாயம் பி⁴க்கு² இதரீதரசீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேனா’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ, சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா. ‘ஸதிமா வதாயம் பி⁴க்கு² பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ, சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ மஜ்ஜி²மானுகம்பிதஸ்ஸ நவானுகம்பிதஸ்ஸ வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா. ‘பஞ்ஞவா வதாயம் பி⁴க்கு² உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா’தி தே²ராபி நம் பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, மஜ்ஜி²மாபி பி⁴க்கூ²… நவாபி பி⁴க்கூ² வத்தப்³ப³ம் அனுஸாஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தஸ்ஸ தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸ…பே… நோ பரிஹானி. அயம்பி த⁴ம்மோ நாத²கரணோ.

‘‘ஸனாதா², பி⁴க்க²வே, விஹரத², மா அனாதா². து³க்க²ம், பி⁴க்க²வே, அனாதோ² விஹரதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ நாத²கரணா த⁴ம்மா’’தி. இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. அட்ட²மம்.

9. பட²மஅரியாவாஸஸுத்தம்

19. [தீ³. நி. 3.348, 360] ‘‘த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, அரியாவாஸா, யே அரியா ஆவஸிம்ஸு வா ஆவஸந்தி வா ஆவஸிஸ்ஸந்தி வா. கதமே த³ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ ஹோதி, ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தோ, ஏகாரக்கோ², சதுராபஸ்ஸேனோ, பணுன்னபச்சேகஸச்சோ [பனுண்ணபச்சேகஸச்சோ (க.)], ஸமவயஸட்டே²ஸனோ, அனாவிலஸங்கப்போ, பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ, ஸுவிமுத்தசித்தோ, ஸுவிமுத்தபஞ்ஞோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ அரியாவாஸா, யே அரியா ஆவஸிம்ஸு வா ஆவஸந்தி வா ஆவஸிஸ்ஸந்தி வா’’தி. நவமம்.

10. து³தியஅரியாவாஸஸுத்தம்

20. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா குரூஸு விஹரதி கம்மாஸத⁴ம்மம் நாம குரூனம் நிக³மோ. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி…பே….

‘‘த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, அரியாவாஸா, யே அரியா ஆவஸிம்ஸு வா ஆவஸந்தி வா ஆவஸிஸ்ஸந்தி வா. கதமே த³ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ ஹோதி, ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தோ, ஏகாரக்கோ², சதுராபஸ்ஸேனோ, பணுன்னபச்சேகஸச்சோ, ஸமவயஸட்டே²ஸனோ, அனாவிலஸங்கப்போ, பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ, ஸுவிமுத்தசித்தோ, ஸுவிமுத்தபஞ்ஞோ.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ காமச்ச²ந்தோ³ பஹீனோ ஹோதி, ப்³யாபாதோ³ பஹீனோ ஹோதி, தி²னமித்³த⁴ம் பஹீனம் ஹோதி, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹீனம் ஹோதி, விசிகிச்சா² பஹீனா ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சங்க³விப்பஹீனோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோ, உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏகாரக்கோ² ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதாரக்கே²ன சேதஸா ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏகாரக்கோ² ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதுராபஸ்ஸேனோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸங்கா²யேகம் படிஸேவதி, ஸங்கா²யேகம் அதி⁴வாஸேதி, ஸங்கா²யேகம் பரிவஜ்ஜேதி, ஸங்கா²யேகம் வினோதே³தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதுராபஸ்ஸேனோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பணுன்னபச்சேகஸச்சோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ யானி தானி புது²ஸமணப்³ராஹ்மணானம் புது²பச்சேகஸச்சானி, ஸேய்யதி²த³ம் – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா, ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா, ‘அந்தவா லோகோ’தி வா, ‘அனந்தவா லோகோ’தி வா, ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’ந்தி வா, ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’ந்தி வா, ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ஸப்³பா³னி தானி நுன்னானி ஹோந்தி பணுன்னானி [நுண்ணானி ஹோந்தி பனுண்ணானி (?)] சத்தானி வந்தானி முத்தானி பஹீனானி படினிஸ்ஸட்டா²னி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பணுன்னபச்சேகஸச்சோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸமவயஸட்டே²ஸனோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ காமேஸனா பஹீனா ஹோதி, ப⁴வேஸனா பஹீனா ஹோதி, ப்³ரஹ்மசரியேஸனா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸமவயஸட்டே²ஸனோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனாவிலஸங்கப்போ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ காமஸங்கப்போ பஹீனோ ஹோதி, ப்³யாபாத³ஸங்கப்போ பஹீனோ ஹோதி, விஹிம்ஸாஸங்கப்போ பஹீனோ ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனாவிலஸங்கப்போ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஸ்ஸத்³த⁴காயஸங்கா²ரோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுவிமுத்தசித்தோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ராகா³ சித்தம் விமுத்தம் ஹோதி, தோ³ஸா சித்தம் விமுத்தம் ஹோதி, மோஹா சித்தம் விமுத்தம் ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுவிமுத்தசித்தோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுவிமுத்தபஞ்ஞோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘ராகோ³ மே பஹீனோ உச்சி²ன்னமூலோ தாலாவத்து²கதோ அனபா⁴வம்கதோ ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மோ’தி பஜானாதி, தோ³ஸோ மே பஹீனோ…பே… ‘மோஹோ மே பஹீனோ உச்சி²ன்னமூலோ தாலாவத்து²கதோ அனபா⁴வம்கதோ ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மோ’தி பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுவிமுத்தபஞ்ஞோ ஹோதி.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அதீதமத்³தா⁴னம் அரியா அரியாவாஸே ஆவஸிம்ஸு, ஸப்³பே³ தே இமேவ த³ஸ அரியாவாஸே ஆவஸிம்ஸு; யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அனாக³தமத்³தா⁴னம் அரியா அரியாவாஸே ஆவஸிஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ தே இமேவ த³ஸ அரியாவாஸே ஆவஸிஸ்ஸந்தி; யே ஹி [யேபி (?)] கேசி, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி அரியா அரியாவாஸே ஆவஸந்தி, ஸப்³பே³ தே இமேவ த³ஸ அரியாவாஸே ஆவஸந்தி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ அரியாவாஸா, யே அரியா ஆவஸிம்ஸு வா ஆவஸந்தி வா ஆவஸிஸ்ஸந்தி வா’’தி. த³ஸமம்.

நாத²வக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

ஸேனாஸனஞ்ச பஞ்சங்க³ம், ஸம்யோஜனாகி²லேன ச;

அப்பமாதோ³ ஆஹுனேய்யோ, த்³வே நாதா² த்³வே அரியாவாஸாதி.

3. மஹாவக்³கோ³

1. ஸீஹனாத³ஸுத்தம்

21. ‘‘ஸீஹோ, பி⁴க்க²வே, மிக³ராஜா ஸாயன்ஹஸமயம் ஆஸயா நிக்க²மதி. ஆஸயா நிக்க²மித்வா விஜம்ப⁴தி. விஜம்பி⁴த்வா ஸமந்தா சதுத்³தி³ஸம் [சதுத்³தி³ஸா (ஸ்யா. க.) அ. நி. 6.64] அனுவிலோகேதி. ஸமந்தா சதுத்³தி³ஸம் [சதுத்³தி³ஸா (ஸ்யா. க.) அ. நி. 6.64] அனுவிலோகேத்வா திக்க²த்தும் ஸீஹனாத³ம் நத³தி. திக்க²த்தும் ஸீஹனாத³ம் நதி³த்வா கோ³சராய பக்கமதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ‘மாஹம் கு²த்³த³கே பாணே விஸமக³தே ஸங்கா⁴தம் ஆபாதே³ஸி’ந்தி!

‘‘‘ஸீஹோ’தி, கோ² பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. யம் கோ², பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, இத³மஸ்ஸ ஹோதி ஸீஹனாத³ஸ்மிம்.

[ம. நி. 1.148; விப⁴. 760; படி. ம. 2.44] ‘‘த³ஸயிமானி, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லானி, யேஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ ததா²க³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதி. கதமானி த³ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. யம்பி, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, இத³ம்பி, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம் ஹோதி, யம் ப³லம் ஆக³ம்ம ததா²க³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதி.