(7) 2. யமகவக்³கோ³

1. அவிஜ்ஜாஸுத்தம்

61. ‘‘புரிமா, பி⁴க்க²வே, கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜாய – ‘இதோ புப்³பே³ அவிஜ்ஜா நாஹோஸி, அத² பச்சா² ஸமப⁴வீ’தி. ஏவஞ்சேதம், பி⁴க்க²வே, வுச்சதி, அத² ச பன பஞ்ஞாயதி – ‘இத³ப்பச்சயா அவிஜ்ஜா’தி.

‘‘அவிஜ்ஜம்பாஹம் [அவிஜ்ஜம்பஹம் (ஸீ. ஸ்யா.)], பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அவிஜ்ஜாய? ‘பஞ்ச நீவரணா’திஸ்ஸ வசனீயம். பஞ்சபாஹம், பி⁴க்க²வே, நீவரணே ஸாஹாரே வதா³மி, நோ அனாஹாரே. கோ சாஹாரோ பஞ்சன்னம் நீவரணானம்? ‘தீணி து³ச்சரிதானீ’திஸ்ஸ வசனீயம். தீணிபாஹம், பி⁴க்க²வே, து³ச்சரிதானி ஸாஹாரானி வதா³மி, நோ அனாஹாரானி. கோ சாஹாரோ திண்ணம் து³ச்சரிதானம்? ‘இந்த்³ரியஅஸம்வரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். இந்த்³ரியஅஸம்வரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ இந்த்³ரியஅஸம்வரஸ்ஸ? ‘அஸதாஸம்பஜஞ்ஞ’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அஸதாஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ? ‘அயோனிஸோமனஸிகாரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். அயோனிஸோமனஸிகாரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அயோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ? ‘அஸ்ஸத்³தி⁴ய’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். அஸ்ஸத்³தி⁴யம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அஸ்ஸத்³தி⁴யஸ்ஸ? ‘அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ? ‘அஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ’திஸ்ஸ வசனீயம்.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ பரிபூரோ அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரேதி, அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரம் அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரேதி, அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரம் அயோனிஸோமனஸிகாரம் பரிபூரேதி, அயோனிஸோமனஸிகாரோ பரிபூரோ அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரேதி, அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரம் இந்த்³ரியஅஸம்வரம் பரிபூரேதி, இந்த்³ரியஅஸம்வரோ பரிபூரோ தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரேதி, தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரானி பஞ்ச நீவரணே பரிபூரேந்தி, பஞ்ச நீவரணா பரிபூரா அவிஜ்ஜம் பரிபூரேந்தி. ஏவமேதிஸ்ஸா அவிஜ்ஜாய ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உபரிபப்³ப³தே து²ல்லபு²ஸிதகே தே³வே வஸ்ஸந்தே ( ) [(க³லக³லாயந்தே) (ஸீ.), (க³ளக³ளாயந்தே) (ஸ்யா.)] தம் உத³கம் யதா²னின்னம் பவத்தமானம் பப்³ப³தகந்த³ரபத³ரஸாகா² பரிபூரேதி, பப்³ப³தகந்த³ரபத³ரஸாகா² பரிபூரா குஸோப்³பே⁴ [குஸ்ஸுப்³பே⁴ (ஸீ.), குஸுப்³பே⁴ (ஸ்யா.), குஸோம்பே⁴ (க.) அ. நி. 3.96] பரிபூரேந்தி. குஸோப்³பா⁴ பரிபூரா மஹாஸோப்³பே⁴ [மஹாஸோம்பே⁴ (க.)] பரிபூரேந்தி, மஹாஸோப்³பா⁴ பரிபூரா குன்னதி³யோ பரிபூரேந்தி, குன்னதி³யோ பரிபூரா மஹானதி³யோ பரிபூரேந்தி, மஹானதி³யோ பரிபூரா மஹாஸமுத்³த³ம் ஸாக³ரம் பரிபூரேந்தி; ஏவமேதஸ்ஸ மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ ஸாக³ரஸ்ஸ ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ பரிபூரோ அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரேதி, அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரம் அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரேதி, அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரம் அயோனிஸோமனஸிகாரம் பரிபூரேதி, அயோனிஸோமனஸிகாரோ பரிபூரோ அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரேதி, அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரம் இந்த்³ரியஅஸம்வரம் பரிபூரேதி, இந்த்³ரியஅஸம்வரோ பரிபூரோ தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரேதி, தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரானி பஞ்ச நீவரணே பரிபூரேந்தி, பஞ்ச நீவரணா பரிபூரா அவிஜ்ஜம் பரிபூரேந்தி; ஏவமேதிஸ்ஸா அவிஜ்ஜாய ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி.

‘‘விஜ்ஜாவிமுத்திம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ விஜ்ஜாவிமுத்தியா? ‘ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’திஸ்ஸ வசனீயம். ஸத்தபாஹம், பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ஸாஹாரே வதா³மி, நோ அனாஹாரே. கோ சாஹாரோ ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம்? ‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’திஸ்ஸ வசனீயம். சத்தாரோபாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னே ஸாஹாரே வதா³மி, நோ அனாஹாரே. கோ சாஹாரோ சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம்? ‘தீணி ஸுசரிதானீ’திஸ்ஸ வசனீயம். தீணிபாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸுசரிதானி ஸாஹாரானி வதா³மி, நோ அனாஹாரானி. கோ சாஹாரோ திண்ணம் ஸுசரிதானம்? ‘இந்த்³ரியஸம்வரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். இந்த்³ரியஸம்வரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ இந்த்³ரியஸம்வரஸ்ஸ? ‘ஸதிஸம்பஜஞ்ஞ’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ? ‘யோனிஸோமனஸிகாரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். யோனிஸோமனஸிகாரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ யோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ? ‘ஸத்³தா⁴’திஸ்ஸ வசனீயம். ஸத்³த⁴ம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ ஸத்³தா⁴ய? ‘ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ? ‘ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ’திஸ்ஸ வசனீயம்.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ பரிபூரோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரேதி, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரம் ஸத்³த⁴ம் பரிபூரேதி, ஸத்³தா⁴ பரிபூரா யோனிஸோமனஸிகாரம் பரிபூரேதி, யோனிஸோமனஸிகாரோ பரிபூரோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரேதி, ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரம் இந்த்³ரியஸம்வரம் பரிபூரேதி, இந்த்³ரியஸம்வரோ பரிபூரோ தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரேதி, தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரானி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பரிபூரேந்தி, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பரிபூரா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பரிபூரா விஜ்ஜாவிமுத்திம் பரிபூரேந்தி; ஏவமேதிஸ்ஸா விஜ்ஜாவிமுத்தியா ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உபரிபப்³ப³தே து²ல்லபு²ஸிதகே தே³வே வஸ்ஸந்தே தம் உத³கம் யதா²னின்னம் பவத்தமானம் பப்³ப³தகந்த³ரபத³ரஸாகா² பரிபூரேதி, பப்³ப³தகந்த³ரபத³ரஸாகா² பரிபூரா குஸோப்³பே⁴ பரிபூரேந்தி, குஸோப்³பா⁴ பரிபூரா மஹாஸோப்³பே⁴ பரிபூரேந்தி, மஹாஸோப்³பா⁴ பரிபூரா குன்னதி³யோ பரிபூரேந்தி, குன்னதி³யோ பரிபூரா மஹானதி³யோ பரிபூரேந்தி, மஹானதி³யோ பரிபூரா மஹாஸமுத்³த³ம் ஸாக³ரம் பரிபூரேந்தி; ஏவமேதஸ்ஸ மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ ஸாக³ரஸ்ஸ ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ பரிபூரோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரேதி, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரம் ஸத்³த⁴ம் பரிபூரேதி, ஸத்³தா⁴ பரிபூரா யோனிஸோமனஸிகாரம் பரிபூரேதி, யோனிஸோமனஸிகாரோ பரிபூரோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரேதி, ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரம் இந்த்³ரியஸம்வரம் பரிபூரேதி, இந்த்³ரியஸம்வரோ பரிபூரோ தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரேதி, தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரானி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பரிபூரேந்தி, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பரிபூரா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பரிபூரா விஜ்ஜாவிமுத்திம் பரிபூரேந்தி; ஏவமேதிஸ்ஸா விஜ்ஜாவிமுத்தியா ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரீ’’தி. பட²மம்.

2. தண்ஹாஸுத்தம்

62. ‘‘புரிமா, பி⁴க்க²வே, கோடி ந பஞ்ஞாயதி ப⁴வதண்ஹாய – ‘இதோ புப்³பே³ ப⁴வதண்ஹா நாஹோஸி, அத² பச்சா² ஸமப⁴வீ’தி. ஏவஞ்சேதம், பி⁴க்க²வே, வுச்சதி, அத² ச பன பஞ்ஞாயதி – ‘இத³ப்பச்சயா ப⁴வதண்ஹா’தி.

‘‘ப⁴வதண்ஹாம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ ப⁴வதண்ஹாய? ‘அவிஜ்ஜா’திஸ்ஸ வசனீயம். அவிஜ்ஜம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அவிஜ்ஜாய? ‘பஞ்ச நீவரணா’திஸ்ஸ வசனீயம். பஞ்ச நீவரணேபாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரே வதா³மி, நோ அனாஹாரே. கோ சாஹாரோ பஞ்சன்னம் நீவரணானம்? ‘தீணி து³ச்சரிதானீ’திஸ்ஸ வசனீயம். தீணிபாஹம், பி⁴க்க²வே, து³ச்சரிதானி ஸாஹாரானி வதா³மி, நோ அனாஹாரானி. கோ சாஹாரோ திண்ணன்னம் து³ச்சரிதானம்? ‘இந்த்³ரியஅஸம்வரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். இந்த்³ரியஅஸம்வரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ இந்த்³ரியஅஸம்வரஸ்ஸ? ‘அஸதாஸம்பஜஞ்ஞ’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அஸதா ஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ? ‘அயோனிஸோமனஸிகாரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். அயோனிஸோமனஸிகாரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அயோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ? ‘அஸ்ஸத்³தி⁴ய’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். அஸ்ஸத்³தி⁴யம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அஸ்ஸத்³தி⁴யஸ்ஸ? ‘அஸ்ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். அஸ்ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ அஸ்ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ? ‘அஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ’திஸ்ஸ வசனீயம்.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ பரிபூரோ அஸ்ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரேதி, அஸ்ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரம் அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரேதி, அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரம் அயோனிஸோமனஸிகாரம் பரிபூரேதி, அயோனிஸோமனஸிகாரோ பரிபூரோ அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரேதி, அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரம் இந்த்³ரியஅஸம்வரம் பரிபூரேதி, இந்த்³ரியஅஸம்வரோ பரிபூரோ தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரேதி, தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரானி பஞ்ச நீவரணே பரிபூரேந்தி, பஞ்ச நீவரணா பரிபூரா அவிஜ்ஜம் பரிபூரேந்தி, அவிஜ்ஜா பரிபூரா ப⁴வதண்ஹம் பரிபூரேதி; ஏவமேதிஸ்ஸா ப⁴வதண்ஹாய ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ பரிபூரோ அஸ்ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரேதி, அஸ்ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரம் அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரேதி, அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பரிபூரம் அயோனிஸோமனஸிகாரம் பரிபூரேதி, அயோனிஸோமனஸிகாரோ பரிபூரோ அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரேதி, அஸதாஸம்பஜஞ்ஞம் பரிபூரம் இந்த்³ரியஅஸம்வரம் பரிபூரேதி, இந்த்³ரியஅஸம்வரோ பரிபூரோ தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரேதி, தீணி து³ச்சரிதானி பரிபூரானி பஞ்ச நீவரணே பரிபூரேந்தி, பஞ்ச நீவரணா பரிபூரா அவிஜ்ஜம் பரிபூரேந்தி, அவிஜ்ஜா பரிபூரா ப⁴வதண்ஹம் பரிபூரேதி; ஏவமேதிஸ்ஸா ப⁴வதண்ஹாய ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி.

‘‘விஜ்ஜாவிமுத்திம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ விஜ்ஜாவிமுத்தியா? ‘ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’திஸ்ஸ வசனீயம். ஸத்தபாஹம், பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ஸாஹாரே வதா³மி, நோ அனாஹாரே. கோ சாஹாரோ ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம்? ‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’திஸ்ஸ வசனீயம். சத்தாரோபாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னே ஸாஹாரே வதா³மி, நோ அனாஹாரே. கோ சாஹாரோ சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம்? ‘தீணி ஸுசரிதானீ’திஸ்ஸ வசனீயம். தீணிபாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸுசரிதானி ஸாஹாரானி வதா³மி, நோ அனாஹாரானி. கோ சாஹாரோ திண்ணன்னம் ஸுசரிதானம்? ‘இந்த்³ரியஸம்வரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். இந்த்³ரியஸம்வரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ இந்த்³ரியஸம்வரஸ்ஸ? ‘ஸதிஸம்பஜஞ்ஞ’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ? ‘யோனிஸோமனஸிகாரோ’திஸ்ஸ வசனீயம். யோனிஸோமனஸிகாரம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ யோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ? ‘ஸத்³தா⁴’திஸ்ஸ வசனீயம். ஸத்³த⁴ம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ ஸத்³தா⁴ய? ‘ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ சாஹாரோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ? ‘ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ’திஸ்ஸ வசனீயம்.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உபரிபப்³ப³தே து²ல்லபு²ஸிதகே தே³வே வஸ்ஸந்தே தம் உத³கம் யதா²னின்னம் பவத்தமானம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ ஸாக³ரஸ்ஸ ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரி. ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ பரிபூரோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பரிபூரேதி…பே… ஏவமேதிஸ்ஸா விஜ்ஜாவிமுத்தியா ஆஹாரோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பாரிபூரீ’’தி. து³தியம்.

3. நிட்ட²ங்க³தஸுத்தம்

63. ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, மயி நிட்ட²ம் க³தா ஸப்³பே³ தே தி³ட்டி²ஸம்பன்னா. தேஸம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னானம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா², பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா². கதமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா²? ஸத்தக்க²த்துபரமஸ்ஸ, கோலம்கோலஸ்ஸ, ஏகபீ³ஜிஸ்ஸ, ஸகதா³கா³மிஸ்ஸ, யோ ச தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அரஹா – இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா². கதமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா²? அந்தராபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, உபஹச்சபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, உத்³த⁴ம்ஸோதஸ்ஸ அகனிட்ட²கா³மினோ – இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா². யே கேசி, பி⁴க்க²வே, மயி நிட்ட²ம் க³தா, ஸப்³பே³ தே தி³ட்டி²ஸம்பன்னா. தேஸம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னானம் இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா², இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா²’’தி. ததியம்.

4. அவேச்சப்பஸன்னஸுத்தம்

64. ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, மயி அவேச்சப்பஸன்னா, ஸப்³பே³ தே ஸோதாபன்னா. தேஸம் ஸோதாபன்னானம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா², பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா². கதமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா²? ஸத்தக்க²த்துபரமஸ்ஸ, கோலம்கோலஸ்ஸ, ஏகபீ³ஜிஸ்ஸ, ஸகதா³கா³மிஸ்ஸ, யோ ச தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அரஹா – இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா². கதமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா²? அந்தராபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, உபஹச்சபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிஸ்ஸ, உத்³த⁴ம்ஸோதஸ்ஸ அகனிட்ட²கா³மினோ – இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா². யே கேசி, பி⁴க்க²வே, மயி அவேச்சப்பஸன்னா ஸப்³பே³ தே ஸோதாபன்னா. தேஸம் ஸோதாபன்னானம் இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா², இமேஸம் பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா²’’தி. சதுத்த²ம்.

5. பட²மஸுக²ஸுத்தம்

65. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ மக³தே⁴ஸு விஹரதி நாலககா³மகே. அத² கோ² ஸாமண்ட³கானி பரிப்³பா³ஜகோ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸாமண்ட³கானி பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, ஸுக²ம், கிம் து³க்க²’’ந்தி? ‘‘அபி⁴னிப்³ப³த்தி கோ², ஆவுஸோ, து³க்கா², அனபி⁴னிப்³ப³த்தி ஸுகா². அபி⁴னிப்³ப³த்தியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் து³க்க²ம் பாடிகங்க²ம் – ஸீதம் உண்ஹம் ஜிக⁴ச்சா² பிபாஸா உச்சாரோ பஸ்ஸாவோ அக்³கி³ஸம்ப²ஸ்ஸோ த³ண்ட³ஸம்ப²ஸ்ஸோ ஸத்த²ஸம்ப²ஸ்ஸோ ஞாதீபி மித்தாபி ஸங்க³ம்ம ஸமாக³ம்ம ரோஸேந்தி. அபி⁴னிப்³ப³த்தியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் து³க்க²ம் பாடிகங்க²ம். அனபி⁴னிப்³ப³த்தியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் ஸுக²ம் பாடிகங்க²ம் – ந ஸீதம் ந உண்ஹம் ந ஜிக⁴ச்சா² ந பிபாஸா ந உச்சாரோ ந பஸ்ஸாவோ ந அக்³கி³ஸம்ப²ஸ்ஸோ ந த³ண்ட³ஸம்ப²ஸ்ஸோ ந ஸத்த²ஸம்ப²ஸ்ஸோ ஞாதீபி மித்தாபி ஸங்க³ம்ம ஸமாக³ம்ம ந ரோஸேந்தி. அனபி⁴னிப்³ப³த்தியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் ஸுக²ம் பாடிகங்க²’’ந்தி. பஞ்சமம்.

6. து³தியஸுக²ஸுத்தம்

66. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ மக³தே⁴ஸு விஹரதி நாலககா³மகே. அத² கோ² ஸாமண்ட³கானி பரிப்³பா³ஜகோ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸாமண்ட³கானி பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ, ஸாரிபுத்த, இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஸுக²ம், கிம் து³க்க²’’ந்தி? ‘‘அனபி⁴ரதி கோ², ஆவுஸோ, இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே து³க்கா², அபி⁴ரதி ஸுகா². அனபி⁴ரதியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் து³க்க²ம் பாடிகங்க²ம் – க³ச்ச²ந்தோபி ஸுக²ம் ஸாதம் நாதி⁴க³ச்ச²தி, டி²தோபி… நிஸின்னோபி… ஸயானோபி… கா³மக³தோபி… அரஞ்ஞக³தோபி… ருக்க²மூலக³தோபி… ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோபி… அப்³போ⁴காஸக³தோபி… பி⁴க்கு²மஜ்ஜ²க³தோபி ஸுக²ம் ஸாதம் நாதி⁴க³ச்ச²தி. அனபி⁴ரதியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் து³க்க²ம் பாடிகங்க²ம்.

‘‘அபி⁴ரதியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் ஸுக²ம் பாடிகங்க²ம் – க³ச்ச²ந்தோபி ஸுக²ம் ஸாதம் அதி⁴க³ச்ச²தி, டி²தோபி… நிஸின்னோபி… ஸயானோபி… கா³மக³தோபி… அரஞ்ஞக³தோபி… ருக்க²மூலக³தோபி… ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோபி… அப்³போ⁴காஸக³தோபி… பி⁴க்கு²மஜ்ஜ²க³தோபி ஸுக²ம் ஸாதம் அதி⁴க³ச்ச²தி. அபி⁴ரதியா, ஆவுஸோ, ஸதி இத³ம் ஸுக²ம் பாடிகங்க²’’ந்தி. ச²ட்ட²ம்.

7. பட²மனளகபானஸுத்தம்

67. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸலேஸு சாரிகம் சரமானோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் யேன நளகபானம் நாம கோஸலானம் நிக³மோ தத³வஸரி. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா நளகபானே விஹரதி பலாஸவனே. தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா தத³ஹுபோஸதே² பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ நிஸின்னோ ஹோதி. அத² கோ² ப⁴க³வா ப³ஹுதே³வ ரத்திம் பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா துண்ஹீபூ⁴தம் துண்ஹீபூ⁴தம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் அனுவிலோகேத்வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஸி –

‘‘விக³ததி²னமித்³தோ⁴ [விக³ததீ²னமித்³தோ⁴ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] கோ², ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴. படிபா⁴து தம், ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மீ கதா². பிட்டி² மே ஆகி³லாயதி; தமஹம் ஆயமிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி.

அத² கோ² ப⁴க³வா சதுக்³கு³ணம் ஸங்கா⁴டிம் பஞ்ஞாபேத்வா த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸீஹஸேய்யம் கப்பேஸி பாதே³ பாத³ம் அச்சாதா⁴ய ஸதோ ஸம்பஜானோ உட்டா²னஸஞ்ஞம் மனஸி கரித்வா. தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ பி⁴க்க²வே’’தி. ‘‘ஆவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச –

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஆவுஸோ, ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ [ஹிரி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] நத்தி²… ஓத்தப்பம் நத்தி² … வீரியம் [விரியம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] நத்தி²… பஞ்ஞா நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, காளபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹாயதேவ வண்ணேன ஹாயதி மண்ட³லேன ஹாயதி ஆபா⁴ய ஹாயதி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ நத்தி²… ஓத்தப்பம் நத்தி²… வீரியம் நத்தி²… பஞ்ஞா நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴.

‘‘அஸ்ஸத்³தோ⁴ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘அஹிரிகோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘அனோத்தப்பீ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘குஸீதோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘து³ப்பஞ்ஞோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘கோத⁴னோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘உபனாஹீ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘பாபிச்சோ² புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘பாபமித்தோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்; ‘மிச்சா²தி³ட்டி²கோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, பரிஹானமேதம்.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஆவுஸோ, ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ அத்தி²… ஓத்தப்பம் அத்தி²… பஞ்ஞா அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ஜுண்ஹபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வட்³ட⁴தேவ வண்ணேன வட்³ட⁴தி மண்ட³லேன வட்³ட⁴தி ஆபா⁴ய வட்³ட⁴தி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ அத்தி²… ஓத்தப்பம் அத்தி²… வீரியம் அத்தி²… பஞ்ஞா அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி.

‘‘‘ஸத்³தோ⁴ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘ஹிரீமா புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘ஓத்தப்பீ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘ஆரத்³த⁴வீரியோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘பஞ்ஞவா புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘அக்கோத⁴னோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘அனுபனாஹீ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘அப்பிச்சோ² புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘கல்யாணமித்தோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேதம்; ‘ஸம்மாதி³ட்டி²கோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஆவுஸோ, அபரிஹானமேத’’ந்தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா பச்சுட்டா²ய ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஸாரிபுத்த, ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ நத்தி²… ஓத்தப்பம் நத்தி²… வீரியம் நத்தி²… பஞ்ஞா நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴. ஸேய்யதா²பி, ஸாரிபுத்த, காளபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹாயதேவ வண்ணேன ஹாயதி மண்ட³லேன ஹாயதி ஆபா⁴ய ஹாயதி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஸாரிபுத்த, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு…பே… பஞ்ஞா நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா …பே… நோ வுத்³தி⁴.

‘‘‘அஸ்ஸத்³தோ⁴ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஸாரிபுத்த, பரிஹானமேதம்; அஹிரிகோ… அனோத்தப்பீ… குஸீதோ… து³ப்பஞ்ஞோ… கோத⁴னோ… உபனாஹீ… பாபிச்சோ²… பாபமித்தோ… ‘மிச்சா²தி³ட்டி²கோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஸாரிபுத்த, பரிஹானமேதம்.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஸாரிபுத்த, ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ அத்தி²… ஓத்தப்பம் அத்தி²… வீரியம் அத்தி²… பஞ்ஞா அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி. ஸேய்யதா²பி, ஸாரிபுத்த, ஜுண்ஹபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வட்³ட⁴தேவ வண்ணேன வட்³ட⁴தி மண்ட³லேன வட்³ட⁴தி ஆபா⁴ய வட்³ட⁴தி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஸாரிபுத்த, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ அத்தி²… ஓத்தப்பம் அத்தி²… வீரியம் அத்தி²… பஞ்ஞா அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி.

‘‘‘ஸத்³தோ⁴ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஸாரிபுத்த, அபரிஹானமேதம்; ஹிரீமா… ஓத்தப்பீ… ஆரத்³த⁴வீரியோ… பஞ்ஞவா… அக்கோத⁴னோ… அனுபனாஹீ… அப்பிச்சோ²… கல்யாணமித்தோ… ‘ஸம்மாதி³ட்டி²கோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி, ஸாரிபுத்த, அபரிஹானமேத’’ந்தி. ஸத்தமம்.

8. து³தியனளகபானஸுத்தம்

68. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா நளகபானே விஹரதி பலாஸவனே. தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா தத³ஹுபோஸதே² பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ நிஸின்னோ ஹோதி. அத² கோ² ப⁴க³வா ப³ஹுதே³வ ரத்திம் பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா துண்ஹீபூ⁴தம் துண்ஹீபூ⁴தம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் அனுவிலோகேத்வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஸி –

‘‘விக³ததி²னமித்³தோ⁴ கோ², ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴. படிபா⁴து தம், ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மீ கதா². பிட்டி² மே ஆகி³லாயதி; தமஹம் ஆயமிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி.

அத² கோ² ப⁴க³வா சதுக்³கு³ணம் ஸங்கா⁴டிம் பஞ்ஞாபேத்வா த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸீஹஸேய்யம் கப்பேஸி பாதே³ பாத³ம் அச்சாதா⁴ய ஸதோ ஸம்பஜானோ உட்டா²னஸஞ்ஞம் மனஸி கரித்வா. தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ, பி⁴க்க²வே’’தி! ‘‘ஆவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச –

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஆவுஸோ, ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ நத்தி²… ஓத்தப்பம் நத்தி²… வீரியம் நத்தி²… பஞ்ஞா நத்தி²… ஸோதாவதா⁴னம் நத்தி²… த⁴ம்மதா⁴ரணா நத்தி²… அத்தூ²பபரிக்கா² நத்தி²… த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி நத்தி²… அப்பமாதோ³ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, காளபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹாயதேவ வண்ணேன ஹாயதி மண்ட³லேன ஹாயதி ஆபா⁴ய ஹாயதி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ நத்தி²… ஓத்தப்பம் நத்தி²… வீரியம் நத்தி²… பஞ்ஞா நத்தி²… ஸோதாவதா⁴னம் நத்தி²… த⁴ம்மதா⁴ரணா நத்தி²… அத்தூ²பபரிக்கா² நத்தி²… த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி நத்தி²… அப்பமாதோ³ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஆவுஸோ, ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, ஹிரீ அத்தி²… ஓத்தப்பம் அத்தி²… வீரியம் அத்தி²… பஞ்ஞா அத்தி²… ஸோதாவதா⁴னம் அத்தி²… த⁴ம்மதா⁴ரணா அத்தி²… அத்தூ²பபரிக்கா² அத்தி²… த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி அத்தி²… அப்பமாதோ³ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ஜுண்ஹபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வட்³ட⁴தேவ வண்ணேன வட்³ட⁴தி மண்ட³லேன வட்³ட⁴தி ஆபா⁴ய வட்³ட⁴தி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஆவுஸோ, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு…பே… அப்பமாதோ³ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானீ’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா பச்சுட்டா²ய ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஸாரிபுத்த, ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஹிரீ நத்தி²… ஓத்தப்பம் நத்தி²… பஞ்ஞா நத்தி²… வீரியம் நத்தி²… ஸோதாவதா⁴னம் நத்தி²… த⁴ம்மதா⁴ரணா நத்தி²… அத்தூ²பபரிக்கா² நத்தி²… த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி நத்தி²… அப்பமாதோ³ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴. ஸேய்யதா²பி, ஸாரிபுத்த, காளபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹாயதேவ வண்ணேன ஹாயதி மண்ட³லேன ஹாயதி ஆபா⁴ய ஹாயதி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஸாரிபுத்த, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு…பே… அப்பமாதோ³ நத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, ஹானியேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ வுத்³தி⁴.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஸாரிபுத்த, ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஹிரீ அத்தி²… ஓத்தப்பம் அத்தி²… வீரியம் அத்தி²… பஞ்ஞா அத்தி²… ஸோதாவதா⁴னம் அத்தி²… த⁴ம்மதா⁴ரணா அத்தி²… அத்தூ²பபரிக்கா² அத்தி²… த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி அத்தி²… அப்பமாதோ³ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானி. ஸேய்யதா²பி, ஸாரிபுத்த, ஜுண்ஹபக்கே² சந்த³ஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வட்³ட⁴தேவ வண்ணேன வட்³ட⁴தி மண்ட³லேன வட்³ட⁴தி ஆபா⁴ய வட்³ட⁴தி ஆரோஹபரிணாஹேன; ஏவமேவம் கோ², ஸாரிபுத்த, யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஸத்³தா⁴ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு…பே… அப்பமாதோ³ அத்தி² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, தஸ்ஸ யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³ச்ச²தி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு நோ பரிஹானீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. பட²மகதா²வத்து²ஸுத்தம்

69. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தா உபட்டா²னஸாலாயம் ஸன்னிஸின்னா ஸன்னிபதிதா அனேகவிஹிதம் திரச்சா²னகத²ம் அனுயுத்தா விஹரந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – [தீ³. நி. 1.17; ம. நி. 2.223; ஸம். நி. 5.1080; பாசி. 508] ராஜகத²ம் சோரகத²ம் மஹாமத்தகத²ம் ஸேனாகத²ம் ப⁴யகத²ம் யுத்³த⁴கத²ம் அன்னகத²ம் பானகத²ம் வத்த²கத²ம் ஸயனகத²ம் மாலாகத²ம் க³ந்த⁴கத²ம் ஞாதிகத²ம் யானகத²ம் கா³மகத²ம் நிக³மகத²ம் நக³ரகத²ம் ஜனபத³கத²ம் இத்தி²கத²ம் [இத்தி²கத²ம் புரிஸகத²ம் (க.) ம. நி. அட்ட². 2.223 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] ஸூரகத²ம் விஸிகா²கத²ம் கும்ப⁴ட்டா²னகத²ம் புப்³ப³பேதகத²ம் நானத்தகத²ம் லோகக்கா²யிகம் ஸமுத்³த³க்கா²யிகம் இதிப⁴வாப⁴வகத²ம் இதி வாதி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன உபட்டா²னஸாலா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘காய நுத்த², பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி கதா²ய ஸன்னிஸின்னா ஸன்னிபதிதா, கா ச பன வோ அந்தராகதா² விப்பகதா’’தி?

‘‘இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தா உபட்டா²னஸாலாயம் ஸன்னிஸின்னா ஸன்னிபதிதா அனேகவிஹிதம் திரச்சா²னகத²ம் அனுயுத்தா விஹராம, ஸேய்யதி²த³ம் – ராஜகத²ம் சோரகத²ம்…பே… இதிப⁴வாப⁴வகத²ம் இதி வா’’தி. ‘‘ந கோ² பனேதம், பி⁴க்க²வே, தும்ஹாகம் பதிரூபம் குலபுத்தானம் ஸத்³தா⁴ய அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதானம், யம் தும்ஹே அனேகவிஹிதம் திரச்சா²னகத²ம் அனுயுத்தா விஹரேய்யாத², ஸேய்யதி²த³ம் – ராஜகத²ம் சோரகத²ம் மஹாமத்தகத²ம் ஸேனாகத²ம் ப⁴யகத²ம் யுத்³த⁴கத²ம் அன்னகத²ம் பானகத²ம் வத்த²கத²ம் ஸயனகத²ம் மாலாகத²ம் க³ந்த⁴கத²ம் ஞாதிகத²ம் யானகத²ம் கா³மகத²ம் நிக³மகத²ம் நக³ரகத²ம் ஜனபத³கத²ம் இத்தி²கத²ம் ஸூரகத²ம் விஸிகா²கத²ம் கும்ப⁴ட்டா²னகத²ம் புப்³ப³பேதகத²ம் நானத்தகத²ம் லோகக்கா²யிகம் ஸமுத்³த³க்கா²யிகம் இதிப⁴வாப⁴வகத²ம் இதி வாதி.

‘‘த³ஸயிமானி, பி⁴க்க²வே, கதா²வத்தூ²னி. கதமானி த³ஸ? அப்பிச்ச²கதா², ஸந்துட்டி²கதா², பவிவேககதா², அஸம்ஸக்³க³கதா², வீரியாரம்ப⁴கதா², ஸீலகதா², ஸமாதி⁴கதா², பஞ்ஞாகதா², விமுத்திகதா², விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகதா²தி – இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ கதா²வத்தூ²னி.

‘‘இமேஸம் சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, த³ஸன்னம் கதா²வத்தூ²னம் உபாதா³யுபாதா³ய கத²ம் கதே²ய்யாத², இமேஸம்பி சந்தி³மஸூரியானம் ஏவம்மஹித்³தி⁴கானம் ஏவம்மஹானுபா⁴வானம் தேஜஸா தேஜம் பரியாதி³யேய்யாத², கோ பன வாதோ³ அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகான’’ந்தி! நவமம்.

10. து³தியகதா²வத்து²ஸுத்தம்

70. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தா உபட்டா²னஸாலாயம் ஸன்னிஸின்னா ஸன்னிபதிதா அனேகவிஹிதம் திரச்சா²னகத²ம் அனுயுத்தா விஹரந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – ராஜகத²ம் சோரகத²ம் மஹாமத்தகத²ம்…பே… இதிப⁴வாப⁴வகத²ம் இதி வாதி.

‘‘த³ஸயிமானி, பி⁴க்க²வே, பாஸம்ஸானி டா²னானி. கதமானி த³ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதி, அப்பிச்ச²கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘அப்பிச்சோ² பி⁴க்கு² அப்பிச்ச²கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச ஸந்துட்டோ² ஹோதி, ஸந்துட்டி²கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘ஸந்துட்டோ² பி⁴க்கு² ஸந்துட்டி²கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச பவிவித்தோ ஹோதி, பவிவேககத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘பவிவித்தோ பி⁴க்கு² பவிவேககத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச அஸம்ஸட்டோ² ஹோதி, அஸம்ஸட்ட²கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘அஸம்ஸட்டோ² பி⁴க்கு² அஸம்ஸட்ட²கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி, வீரியாரம்ப⁴கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘ஆரத்³த⁴வீரியோ பி⁴க்கு² வீரியாரம்ப⁴கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி, ஸீலஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘ஸீலஸம்பன்னோ பி⁴க்கு² ஸீலஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி, ஸமாதி⁴ஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ பி⁴க்கு² ஸமாதி⁴ஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி, பஞ்ஞாஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘பஞ்ஞாஸம்பன்னோ பி⁴க்கு² பஞ்ஞாஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி, விமுத்திஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘விமுத்திஸம்பன்னோ பி⁴க்கு² விமுத்திஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம்.

‘‘அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி, விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா ஹோதி. ‘விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ பி⁴க்கு² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³கத²ஞ்ச பி⁴க்கூ²னம் கத்தா’தி பாஸம்ஸமேதம் டா²னம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த³ஸ பாஸம்ஸானி டா²னானீ’’தி. த³ஸமம்.

யமகவக்³கோ³ து³தியோ.