6. අධිකරණපරියායවාරො

292. විවාදාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි විවදති? විවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?

අනුවාදාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි අනුවදති? අනුවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?

ආපත්තාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජති? ආපත්තාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?

කිච්චාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි කිච්චං ජායති? කිච්චාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?

293. විවාදාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි ඨානානි. කති වත්ථූනීති? අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි. කති භූමියොති? අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි භූමියො. කති හෙතූති? නව හෙතූ – තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? ද්වාදස මූලානි. කතිහාකාරෙහි විවදතීති? ද්වීහාකාරෙහි විවදති – ධම්මදිට්ඨි වා අධම්මදිට්ඨි වා. [චූළව. 228] විවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? විවාදාධිකරණං ද්වීහි සමථෙහි සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන ච යෙභුය්‍යසිකාය ච.

294. අනුවාදාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? චතස්සො විපත්තියො ඨානානි. කති වත්ථූනීති? චතස්සො විපත්තියො වත්ථූනි. කති භූමියොති? චතස්සො විපත්තියො භූමියො. කති හෙතූති? නව හෙතූ – තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? චුද්දස මූලානි. කතිහාකාරෙහි අනුවදතීති? ද්වීහාකාරෙහි අනුවදති – වත්ථුතො වා ආපත්තිතො වා. [චූළව. 236] අනුවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? අනුවාදාධිකරණං චතූහි සමථෙහි සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන ච සතිවිනයෙන ච අමූළ්හවිනයෙන ච තස්සපාපියසිකාය ච.

295. ආපත්තාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා ඨානානි. කති වත්ථූනීති? සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා වත්ථූනි. කති භූමියොති? සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා භූමියො. කති හෙතූති? ඡ හෙතූ [කති හෙතූති නව හෙතූ, තයො කුසලහෙතූ (සී. ස්‍යා.)] – තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? ඡ ආපත්තිසමුට්ඨානානි මූලානි. කතිහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජතීති? ඡහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජති – අලජ්ජිතා, අඤ්ඤාණතා, කුක්කුච්චපකතතා, අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතා, කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතා, සතිසම්මොසා. [චූළව. 239] ආපත්තාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? ආපත්තාධිකරණං තීහි සමථෙහි සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.

296. කිච්චාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? චත්තාරි කම්මානි ඨානානි. කති වත්ථූනීති? චත්තාරි කම්මානි වත්ථූනි. කති භූමියොති? චත්තාරි කම්මානි භූමියො. කති හෙතූති? නව හෙතූ – තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? එකං මූලං – සඞ්ඝො. කතිහාකාරෙහි කිච්චං ජායතීති? ද්වීහාකාරෙහි කිච්චං ජායති – ඤත්තිතො වා අපලොකනතො වා. [චූළව. 242] කිච්චාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? කිච්චාධිකරණං එකෙන සමථෙන සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන.

කති සමථා? සත්ත සමථා. සම්මුඛාවිනයො, සතිවිනයො, අමූළ්හවිනයො, පටිඤ්ඤාතකරණං, යෙභුය්‍යසිකා, තස්සපාපියසිකා, තිණවත්ථාරකො – ඉමෙ සත්ත සමථා.

සියා ඉමෙ සත්ත සමථා දස සමථා හොන්ති, දස සමථා සත්ත සමථා හොන්ති වත්ථුවසෙන පරියායෙන සියාති.

කථඤ්ච සියා? විවාදාධිකරණස්ස ද්වෙ සමථා, අනුවාදාධිකරණස්ස චත්තාරො සමථා, ආපත්තාධිකරණස්ස තයො සමථා, කිච්චාධිකරණස්ස එකො සමථො. එවං ඉමෙ සත්ත සමථා දස සමථා හොන්ති, දස සමථා සත්ත සමථා හොන්ති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.

පරියායවාරො නිට්ඨිතො ඡට්ඨො.