අන්තරපෙය්‍යාලං
කතිපුච්ඡාවාරො
271. කති ආපත්තියො? කති ආපත්තික්ඛන්ධා? කති විනීතවත්ථූනි? කති අගාරවා? කති ගාරවා? කති විනීතවත්ථූනි? කති විපත්තියො? කති ආපත්තිසමුට්ඨානා? කති විවාදමූලානි? කති අනුවාදමූලානි? කති සාරණීයා ධම්මා? කති භෙදකරවත්ථූනි? කති අධිකරණානි? කති සමථා?
පඤ්ච ආපත්තියො. පඤ්ච ආපත්තික්ඛන්ධා. පඤ්ච විනීතවත්ථූනි. සත්ත ආපත්තියො. සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා. සත්ත විනීතවත්ථූනි. ඡ අගාරවා. ඡ ගාරවා. ඡ විනීතවත්ථූනි. චතස්සො විපත්තියො. ඡ ආපත්තිසමුට්ඨානා. ඡ විවාදමූලානි. ඡ අනුවාදමූලානි. ඡ සාරණීයා ධම්මා. අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි. චත්තාරි අධිකරණානි. සත්ත සමථා.
තත්ථ කතමා පඤ්ච ආපත්තියො? පාරාජිකාපත්ති, සඞ්ඝාදිසෙසාපත්ති, පාචිත්තියාපත්ති, පාටිදෙසනීයාපත්ති, දුක්කටාපත්ති – ඉමා පඤ්ච ආපත්තියො.
තත්ථ කතමෙ පඤ්ච ආපත්තික්ඛන්ධා? පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධො, සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධො, පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධො, පාටිදෙසනීයාපත්තික්ඛන්ධො, දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධො – ඉමෙ පඤ්ච ආපත්තික්ඛන්ධා.
තත්ථ කතමානි පඤ්ච විනීතවත්ථූනි? පඤ්චහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වෙලාඅනතික්කමො සෙතුඝාතො – ඉමානි පඤ්ච විනීතවත්ථූනි.
තත්ථ කතමා සත්ත ආපත්තියො? පාරාජිකාපත්ති, සඞ්ඝාදිසෙසාපත්ති, ථුල්ලච්චයාපත්ති, පාචිත්තියාපත්ති, පාටිදෙසනීයාපත්ති, දුක්කටාපත්ති, දුබ්භාසිතාපත්ති – ඉමා සත්ත ආපත්තියො.
තත්ථ කතමෙ සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා? පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධො, සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධො, ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධො, පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධො, පාටිදෙසනීයාපත්තික්ඛන්ධො, දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධො, දුබ්භාසිතාපත්තික්ඛන්ධො – ඉමෙ සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා.
තත්ථ කතමානි සත්ත විනීතවත්ථූනි? සත්තහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වෙලාඅනතික්කමො සෙතුඝාතො – ඉමානි සත්ත විනීතවත්ථූනි.
තත්ථ කතමෙ ඡ අගාරවා? බුද්ධෙ අගාරවො, ධම්මෙ අගාරවො, සඞ්ඝෙ අගාරවො, සික්ඛාය අගාරවො, අප්පමාදෙ අගාරවො, පටිසන්ධාරෙ අගාරවො – ඉමෙ ඡ අගාරවා.
තත්ථ කතමෙ ඡ ගාරවා? බුද්ධෙ ගාරවො, ධම්මෙ ගාරවො, සඞ්ඝෙ ගාරවො, සික්ඛාය ගාරවො, අප්පමාදෙ ගාරවො, පටිසන්ධාරෙ ගාරවො – ඉමෙ ඡ ගාරවා.
තත්ථ කතමානි ඡ විනීතවත්ථූනි? ඡහි අගාරවෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වෙලාඅනතික්කමො සෙතුඝාතො – ඉමානි ඡ විනීතවත්ථූනි.
තත්ථ කතමා චතස්සො විපත්තියො? සීලවිපත්ති, ආචාරවිපත්ති, දිට්ඨිවිපත්ති, ආජීවවිපත්ති – ඉමා චතස්සො විපත්තියො.
තත්ථ කතමෙ ඡ ආපත්තිසමුට්ඨානා? අත්ථාපත්ති කායතො සමුට්ඨාති, න වාචතො න චිත්තතො; අත්ථාපත්ති වාචතො සමුට්ඨාති, න කායතො න චිත්තතො; අත්ථාපත්ති කායතො ච වාචතො ච සමුට්ඨාති, න චිත්තතො; අත්ථාපත්ති කායතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨාති, න වාචතො; අත්ථාපත්ති වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨාති, න කායතො; අත්ථාපත්ති කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨාති – ඉමෙ ඡ ආපත්තිසමුට්ඨානා.
272. තත්ථ [චූළව. 216; අ. නි. 6.36; ම. නි. 3.44; දී. නි. 3.325] කතමානි ඡ විවාදමූලානි? ඉධ භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී. යො සො භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙ…පෙ… සඞ්ඝෙ…පෙ… සික්ඛාය න පරිපූරකාරී, සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති. යො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති.
[චූළව. 216] පුන චපරං භික්ඛු මක්ඛී හොති පළාසී…පෙ… ඉස්සුකී හොති මච්ඡරී, සඨො හොති මායාවී, පාපිච්ඡො හොති මිච්ඡාදිට්ඨි, සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී. යො සො භික්ඛු සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො ධම්මෙ…පෙ… සඞ්ඝෙ…පෙ… සික්ඛාය න පරිපූරකාරී, සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති. යො සො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති. ඉමානි ඡ විවාදමූලානි.
273. [චූළව. 217] තත්ථ කතමානි ඡ අනුවාදමූලානි? ඉධ භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී. යො සො භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො ධම්මෙ…පෙ… සඞ්ඝෙ …පෙ… සික්ඛාය න පරිපූරකාරී සො සඞ්ඝෙ අනුවාදං ජනෙති. යො හොති අනුවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ අනුවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ අනුවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති.
පුන චපරං භික්ඛු මක්ඛී හොති පලාසී…පෙ… ඉස්සුකී හොති මච්ඡරී, සඨො හොති මායාවී, පාපිච්ඡො හොති මිච්ඡාදිට්ඨි, සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී. යො සො භික්ඛු සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො ධම්මෙ…පෙ… සඞ්ඝෙ…පෙ… සික්ඛාය න පරිපූරකාරී සො සඞ්ඝෙ අනුවාදං ජනෙති. යො හොති අනුවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ අනුවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ අනුවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ තත්‍ර තුම්හෙ තස්සෙව පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස අනුවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති. ඉමානි ඡ අනුවාදමූලානි.
274. [දී. නි. 3.324; අ. නි. 6.11] තත්ථ කතමෙ ඡ සාරණීයා ධම්මා? ඉධ භික්ඛුනො මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.
පුන චපරං භික්ඛුනො මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.
පුන චපරං භික්ඛුනො මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.
පුන චපරං භික්ඛු යෙ තෙ ලාභා ධම්මිකා ධම්මලද්ධා අන්තමසො පත්තපරියාපන්නමත්තම්පි තථාරූපෙහි ලාභෙහි අප්පටිවිභත්තභොගී හොති සීලවන්තෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සාධාරණභොගී. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.
පුන චපරං භික්ඛු යානි තානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුපසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි, තථාරූපෙසු සීලෙසු සීලසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.
පුන චපරං භික්ඛු යායං දිට්ඨි අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය තථාරූපාය දිට්ඨියා දිට්ඨිසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති. ඉමෙ ඡ සාරණීයා ධම්මා.
275. තත්ථ කතමානි අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි? ඉධ භික්ඛු අධම්මං ‘‘ධම්මො’’ති දීපෙති, ධම්මං ‘‘අධම්මො’’ති දීපෙති, අවිනයං ‘‘විනයො’’ති දීපෙති, විනයං ‘‘අවිනයො’’ති දීපෙති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන ‘‘භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනා’’ති දීපෙති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන ‘‘අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනා’’ති දීපෙති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන ‘‘ආචිණ්ණං තථාගතෙනා’’ති දීපෙති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන ‘‘අනාචිණ්ණං තථාගතෙනා’’ති දීපෙති, අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන ‘‘පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනා’’ති දීපෙති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන ‘‘අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනා’’ති දීපෙති, ආපත්තිං ‘‘අනාපත්තී’’ති දීපෙති, අනාපත්තිං ‘‘ආපත්තී’’ති දීපෙති, ලහුකං ආපත්තිං ‘‘ගරුකා ආපත්තී’’ති දීපෙති, ගරුකං ආපත්තිං ‘‘ලහුකා ආපත්තී’’ති දීපෙති, සාවසෙසං ආපත්තිං ‘‘අනවසෙසා ආපත්තී’’ති දීපෙති, අනවසෙසං ආපත්තිං ‘‘සාවසෙසා ආපත්තී’’ති දීපෙති, දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං ‘‘අදුට්ඨුල්ලා ආපත්තී’’ති දීපෙති, අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං ‘‘දුට්ඨුල්ලා ආපත්තී’’ති දීපෙති. ඉමානි අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි.
[චූළව. 215; පරි. 340] තත්ථ කතමානි චත්තාරි අධිකරණානි? විවාදාධිකරණං, අනුවාදාධිකරණං, ආපත්තාධිකරණං, කිච්චාධිකරණං – ඉමානි චත්තාරි අධිකරණානි.
තත්ථ කතමෙ සත්ත සමථා? සම්මුඛාවිනයො, සතිවිනයො, අමූළ්හවිනයො, පටිඤ්ඤාතකරණං, යෙභුය්‍යසිකා, තස්සපාපියසිකා, තිණවත්ථාරකො – ඉමෙ සත්ත සමථා.
කතිපුච්ඡාවාරො නිට්ඨිතො.
තස්සුද්දානං –
ආපත්ති ආපත්තික්ඛන්ධා, විනීතා සත්තධා පුන;
විනීතාගාරවා චෙව, ගාරවා මූලමෙව ච.
පුන විනීතා විපත්ති, සමුට්ඨානා විවාදනා;
අනුවාදා සාරණීයං, භෙදාධිකරණෙන ච.
සත්තෙව සමථා වුත්තා, පදා සත්තරසා ඉමෙති.
1. ඡආපත්තිසමුට්ඨානවාරො
276. පඨමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පාරාජිකං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං. සඞ්ඝාදිසෙසං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාචිත්තියං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාටිදෙසනීයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුබ්භාසිතං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං.
දුතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පාරාජිකං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං. සඞ්ඝාදිසෙසං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාචිත්තියං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාටිදෙසනීයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං. දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුබ්භාසිතං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං.
තතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පාරාජිකං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං. සඞ්ඝාදිසෙසං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාචිත්තියං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාටිදෙසනීයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුබ්භාසිතං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං.
චතුත්ථෙ ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පාරාජිකං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. සඞ්ඝාදිසෙසං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාචිත්තියං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාටිදෙසනීයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුබ්භාසිතං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං.
පඤ්චමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පාරාජිකං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. සඞ්ඝාදිසෙසං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාචිත්තියං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාටිදෙසනීයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං. දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුබ්භාසිතං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං.
ඡට්ඨෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පාරාජිකං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. සඞ්ඝාදිසෙසං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාචිත්තියං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. පාටිදෙසනීයං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍යාති? සියාති වත්තබ්බං. දුබ්භාසිතං ආපජ්ජෙය්‍යාති? න හීති වත්තබ්බං.
ඡආපත්තිසමුට්ඨානවාරො නිට්ඨිතො පඨමො.
2. කතාපත්තිවාරො
277. පඨමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? පඨමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පඤ්ච ආපත්තියො ආපජ්ජති. භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී සඤ්ඤාචිකාය කුටිං කරොති අදෙසිතවත්ථුකං පමාණාතික්කන්තං සාරම්භං අපරික්කමනං, පයොගෙ දුක්කටං; එකං පිණ්ඩං අනාගතෙ ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; තස්මිං පිණ්ඩෙ ආගතෙ ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී විකාලෙ භොජනං භුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස; භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී අඤ්ඤාතිකාය භික්ඛුනියා අන්තරඝරං පවිට්ඨාය හත්ථතො ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස – පඨමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඉමා පඤ්ච ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති? සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං කතිහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා? ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං කතිහි සමුට්ඨානෙහි සමුට්ඨන්ති? චතුන්නං අධිකරණානං කතමං අධිකරණං? සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං පඤ්චහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාටිදෙසනීයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො සමුට්ඨන්ති, න වාචතො න චිත්තතො. චතුන්නං අධිකරණානං ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
278. දුතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? දුතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන චතස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති – භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී සමාදිසති – ‘‘කුටිං මෙ කරොථා’’ති. තස්ස කුටිං කරොන්ති අදෙසිතවත්ථුකං පමාණාතික්කන්තං සාරම්භං අපරික්කමනං. පයොගෙ දුක්කටං; එකං පිණ්ඩං අනාගතෙ ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; තස්මිං පිණ්ඩෙ ආගතෙ ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී අනුපසම්පන්නං පදසො ධම්මං වාචෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස – දුතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඉමා චතස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං චතූහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – වාචතො සමුට්ඨන්ති, න කායතො න චිත්තතො. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
279. තතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? තතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන පඤ්ච ආපත්තියො ආපජ්ජති. භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී සංවිදහිත්වා කුටිං කරොති අදෙසිතවත්ථුකං පමාණාතික්කන්තං සාරම්භං අපරික්කමනං. පයොගෙ දුක්කටං; එකං පිණ්ඩං අනාගතෙ ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; තස්මිං පිණ්ඩෙ ආගතෙ ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී පණීතභොජනානි අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. භික්ඛු කප්පියසඤ්ඤී භික්ඛුනියා වොසාසන්තියා න නිවාරෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස – තතියෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඉමා පඤ්ච ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං පඤ්චහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාටිදෙසනීයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො ච වාචතො ච සමුට්ඨන්ති, න චිත්තතො. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
280. චතුත්ථෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? චතුත්ථෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති – භික්ඛු මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස; භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී සඤ්ඤාචිකාය කුටිං කරොති අදෙසිතවත්ථුකං පමාණාතික්කන්තං සාරම්භං අපරික්කමනං, පයොගෙ දුක්කටං; එකං පිණ්ඩං අනාගතෙ ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; තස්මිං පිණ්ඩෙ ආගතෙ ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී විකාලෙ භොජනං භුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී අඤ්ඤාතිකාය භික්ඛුනියා අන්තරඝරං පවිට්ඨාය හත්ථතො ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස. චතුත්ථෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඉමා ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං ඡහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාටිදෙසනීයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න වාචතො. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
281. පඤ්චමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? පඤ්චමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති. භික්ඛු පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො අසන්තං අභූතං උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස; භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී සමාදිසති – ‘‘කුටිං මෙ කරොථා’’ති. තස්ස කුටිං කරොන්ති අදෙසිතවත්ථුකං පමාණාතික්කන්තං සාරම්භං අපරික්කමනං. පයොගෙ දුක්කටං; එකං පිණ්ඩං අනාගතෙ ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; තස්මිං පිණ්ඩෙ ආගතෙ ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී අනුපසම්පන්නං පදසො ධම්මං වාචෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. න ඛුංසෙතුකාමො න වම්භෙතුකාමො න මඞ්කුකත්තුකාමො දවකම්‍යතා හීනෙන හීනං වදෙති, ආපත්ති දුබ්භාසිතස්ස – පඤ්චමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඉමා ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං ඡහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුබ්භාසිතාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න කායතො. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
282. ඡට්ඨෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? ඡට්ඨෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති – භික්ඛු සංවිදහිත්වා භණ්ඩං අවහරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස; භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී සංවිදහිත්වා කුටිං කරොති අදෙසිතවත්ථුකං පමාණාතික්කන්තං සාරම්භං අපරික්කමනං, පයොගෙ දුක්කටං; එකං පිණ්ඩං අනාගතෙ ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; තස්මිං පිණ්ඩෙ ආගතෙ, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී පණීතභොජනානි අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. භික්ඛු අකප්පියසඤ්ඤී භික්ඛුනියා වොසාසන්තියා න නිවාරෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස – ඡට්ඨෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන ඉමා ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති? සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං කතිහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා? ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං කතිහි ආපත්තිසමුට්ඨානෙහි සමුට්ඨන්ති? චතුන්නං අධිකරණානං කතමං අධිකරණං? සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං ඡහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාටිදෙසනීයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන චාති.
ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං
කතාපත්තිවාරො නිට්ඨිතො දුතියො.
3. ආපත්තිසමුට්ඨානගාථා
283. සමුට්ඨානා කායිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා කති;
පුච්ඡාමි තං බ්‍රූහි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා කායිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා පඤ්ච;
එතං තෙ අක්ඛාමි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා වාචසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා කති;
පුච්ඡාමි තං බ්‍රූහි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා වාචසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා චතස්සො;
එතං තෙ අක්ඛාමි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා කායිකා වාචසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා කති;
පුච්ඡාමි තං බ්‍රූහි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා කායිකා වාචසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා පඤ්ච;
එතං තෙ අක්ඛාමි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා කායිකා මානසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා කති;
පුච්ඡාමි තං බ්‍රූහි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා කායිකා මානසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා ඡ;
එතං තෙ අක්ඛාමි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා වාචසිකා මානසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා කති;
පුච්ඡාමි තං බ්‍රූහි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා වාචසිකා මානසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා ඡ;
එතං තෙ අක්ඛාමි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා කායිකා වාචසිකා මානසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා කති;
පුච්ඡාමි තං බ්‍රූහි විභඞ්ගකොවිද.
සමුට්ඨානා කායිකා වාචසිකා මානසිකා අනන්තදස්සිනා;
අක්ඛාතා ලොකහිතෙන විවෙකදස්සිනා;
ආපත්තියො තෙන සමුට්ඨිතා ඡ;
එතං තෙ අක්ඛාමි විභඞ්ගකොවිදාති.
ආපත්තිසමුට්ඨානගාථා නිට්ඨිතා තතියා.
4. විපත්තිපච්චයවාරො
284. සීලවිපත්තිපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? සීලවිපත්තිපච්චයා චතස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති – භික්ඛුනී ජානං පාරාජිකං ධම්මං පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස; වෙමතිකා පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; භික්ඛු සඞ්ඝාදිසෙසං පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස; අත්තනො දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස – සීලවිපත්තිපච්චයා ඉමා චතස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං චතූහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
285. ආචාරවිපත්තිපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? ආචාරවිපත්තිපච්චයා එකං ආපත්තිං ආපජ්ජති. ආචාරවිපත්තිං පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස – ආචාරවිපත්තිපච්චයා ඉමං එකං ආපත්තිං ආපජ්ජති.
සා ආපත්ති චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජති …පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මති? සා ආපත්ති චතුන්නං විපත්තීනං එකං විපත්තිං භජති – ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං එකෙන ආපත්තික්ඛන්ධෙන සඞ්ගහිතා – දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨාති – කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨාති. චතුන්නං අධිකරණානං ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
286. දිට්ඨිවිපත්තිපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? දිට්ඨිවිපත්තිපච්චයා ද්වෙ ආපත්තියො ආපජ්ජති. පාපිකාය දිට්ඨියා යාවතතියං සමනුභාසනාය න පටිනිස්සජ්ජති, ඤත්තියා දුක්කටං [ඤත්තියා දුක්කටං, ද්වීහි කම්මවාචාහි දුක්කටා (ස්‍යා. ක.)]; කම්මවාචාපරියොසානෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස – දිට්ඨිවිපත්තිපච්චයා ඉමා ද්වෙ ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං එකං විපත්තිං භජන්ති – ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං ද්වීහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
287. ආජීවවිපත්තිපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? ආජීවවිපත්තිපච්චයා ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති – ආජීවහෙතු ආජීවකාරණා පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො අසන්තං අභූතං උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස; ආජීවහෙතු ආජීවකාරණා සඤ්චරිත්තං සමාපජ්ජති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආජීවහෙතු ආජීවකාරණා ‘‘යො තෙ විහාරෙ වසති, සො භික්ඛු අරහා’’ති භණති, පටිවිජානන්තස්ස ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; ආජීවහෙතු ආජීවකාරණා භික්ඛු පණීතභොජනානි අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස; ආජීවහෙතු ආජීවකාරණා භික්ඛුනී පණීතභොජනානි අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස; ආජීවහෙතු ආජීවකාරණා සූපං වා ඔදනං වා අගිලානො අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජති, ආපත්ති දුක්කටස්ස – ආජීවවිපත්තිපච්චයා ඉමා ඡ ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති. තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං ඡහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාටිදෙසනීයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං ඡහි සමුට්ඨානෙහි සමුට්ඨන්ති – සියා කායතො සමුට්ඨන්ති, න වාචතො න චිත්තතො; සියා වාචතො සමුට්ඨන්ති, න කායතො න චිත්තතො; සියා කායතො ච වාචතො ච සමුට්ඨන්ති, න චිත්තතො; සියා කායතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න වාචතො; සියා වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න කායතො; සියා කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
විපත්තිපච්චයවාරො නිට්ඨිතො චතුත්ථො.
5. අධිකරණපච්චයවාරො
288. විවාදාධිකරණපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? විවාදාධිකරණපච්චයා ද්වෙ ආපත්තියො ආපජ්ජති – උපසම්පන්නං ඔමසති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස; අනුපසම්පන්නං ඔමසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස – විවාදාධිකරණපච්චයා ඉමා ද්වෙ ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං එකං විපත්තිං භජන්ති – ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං ද්වීහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං තීහි සමුට්ඨානෙහි සමුට්ඨන්ති – සියා කායතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න වාචතො; සියා වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න කායතො; සියා කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
289. අනුවාදාධිකරණපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? අනුවාදාධිකරණපච්චයා තිස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති. භික්ඛුං අමූලකෙන පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද්ධංසෙති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; අමූලකෙන සඞ්ඝාදිසෙසෙන අනුද්ධංසෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස; අමූලිකාය ආචාරවිපත්තියා අනුද්ධංසෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස – අනුවාදාධිකරණපච්චයා ඉමා තිස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං තීහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං තීහි සමුට්ඨානෙහි සමුට්ඨන්ති – සියා කායතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න වාචතො; සියා වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති, න කායතො; සියා කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
290. ආපත්තාධිකරණපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? ආපත්තාධිකරණපච්චයා චතස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති. භික්ඛුනී ජානං පාරාජිකං ධම්මං පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස; වෙමතිකා පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස; භික්ඛු සඞ්ඝාදිසෙසං පටිච්ඡාදෙති; ආපත්ති පාචිත්තියස්ස; ආචාරවිපත්තිං පටිච්ඡාදෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස – ආපත්තාධිකරණපච්චයා ඉමා චතස්සො ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං චතූහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
291. කිච්චාධිකරණපච්චයා කති ආපත්තියො ආපජ්ජති? කිච්චාධිකරණපච්චයා පඤ්ච ආපත්තියො ආපජ්ජති. උක්ඛිත්තානුවත්තිකා භික්ඛුනී යාවතතියං සමනුභාසනාය න පටිනිස්සජ්ජති, ඤත්තියා දුක්කටං; ද්වීහි කම්මවාචාහි ථුල්ලච්චයා; කම්මවාචාපරියොසානෙ ආපත්ති පාරාජිකස්ස. භෙදකානුවත්තකා භික්ඛූ යාවතතියං සමනුභාසනාය න පටිනිස්සජ්ජන්ති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; පාපිකාය දිට්ඨියා යාවතතියං සමනුභාසනාය න පටිනිස්සජ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස – කිච්චාධිකරණපච්චයා ඉමා පඤ්ච ආපත්තියො ආපජ්ජති.
තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති…පෙ… සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? තා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං ද්වෙ විපත්තියො භජන්ති – සියා සීලවිපත්තිං, සියා ආචාරවිපත්තිං. සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං පඤ්චහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා – සියා පාරාජිකාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා ථුල්ලච්චයාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා පාචිත්තියාපත්තික්ඛන්ධෙන, සියා දුක්කටාපත්තික්ඛන්ධෙන. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං එකෙන සමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති – කායතො ච වාචතො ච චිත්තතො ච සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං, ආපත්තාධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං තීහි සමථෙහි සම්මන්ති – සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සියා සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
ඨපෙත්වා සත්ත ආපත්තියො සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධෙ, අවසෙසා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං කති විපත්තියො භජන්ති? සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං කතිහි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතා? ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං කතිහි සමුට්ඨානෙහි සමුට්ඨන්ති? චතුන්නං අධිකරණානං කතමං අධිකරණං? සත්තන්නං සමථානං කතිහි සමථෙහි සම්මන්ති? ඨපෙත්වා සත්ත ආපත්තියො සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධෙ අවසෙසා ආපත්තියො චතුන්නං විපත්තීනං න කතමං විපත්තිං භජන්ති? සත්තන්නං ආපත්තික්ඛන්ධානං න කතමෙන ආපත්තික්ඛන්ධෙන සඞ්ගහිතා. ඡන්නං ආපත්තිසමුට්ඨානානං න කතමෙන ආපත්තිසමුට්ඨානෙන සමුට්ඨන්ති. චතුන්නං අධිකරණානං න කතමං අධිකරණං. සත්තන්නං සමථානං න කතමෙන සමථෙන සම්මන්ති. තං කිස්ස හෙතු? ඨපෙත්වා සත්ත ආපත්තියො සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධෙ, නත්ථඤ්ඤා ආපත්තියොති.
අධිකරණපච්චයවාරො නිට්ඨිතො පඤ්චමො.
අන්තරපෙය්‍යාලං [අනන්තරපෙය්‍යාලං (සී. ස්‍යා.)] නිට්ඨිතං.
තස්සුද්දානං –
කතිපුච්ඡා සමුට්ඨානා, කතාපත්ති තථෙව ච;
සමුට්ඨානා විපත්ති ච, තථාධිකරණෙන චාති.
සමථභෙදො
6. අධිකරණපරියායවාරො
292. විවාදාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි විවදති? විවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?
අනුවාදාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි අනුවදති? අනුවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?
ආපත්තාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජති? ආපත්තාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?
කිච්චාධිකරණස්ස – කිං පුබ්බඞ්ගමං? කති ඨානානි? කති වත්ථූනි? කති භූමියො? කති හෙතූ? කති මූලානි? කතිහාකාරෙහි කිච්චං ජායති? කිච්චාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මති?
293. විවාදාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි ඨානානි. කති වත්ථූනීති? අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි. කති භූමියොති? අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි භූමියො. කති හෙතූති? නව හෙතූ – තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? ද්වාදස මූලානි. කතිහාකාරෙහි විවදතීති? ද්වීහාකාරෙහි විවදති – ධම්මදිට්ඨි වා අධම්මදිට්ඨි වා. [චූළව. 228] විවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? විවාදාධිකරණං ද්වීහි සමථෙහි සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන ච යෙභුය්‍යසිකාය ච.
294. අනුවාදාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? චතස්සො විපත්තියො ඨානානි. කති වත්ථූනීති? චතස්සො විපත්තියො වත්ථූනි. කති භූමියොති? චතස්සො විපත්තියො භූමියො. කති හෙතූති? නව හෙතූ – තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? චුද්දස මූලානි. කතිහාකාරෙහි අනුවදතීති? ද්වීහාකාරෙහි අනුවදති – වත්ථුතො වා ආපත්තිතො වා. [චූළව. 236] අනුවාදාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? අනුවාදාධිකරණං චතූහි සමථෙහි සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන ච සතිවිනයෙන ච අමූළ්හවිනයෙන ච තස්සපාපියසිකාය ච.
295. ආපත්තාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා ඨානානි. කති වත්ථූනීති? සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා වත්ථූනි. කති භූමියොති? සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා භූමියො. කති හෙතූති? ඡ හෙතූ [කති හෙතූති නව හෙතූ, තයො කුසලහෙතූ (සී. ස්‍යා.)] – තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? ඡ ආපත්තිසමුට්ඨානානි මූලානි. කතිහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජතීති? ඡහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජති – අලජ්ජිතා, අඤ්ඤාණතා, කුක්කුච්චපකතතා, අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතා, කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතා, සතිසම්මොසා. [චූළව. 239] ආපත්තාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? ආපත්තාධිකරණං තීහි සමථෙහි සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච, සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
296. කිච්චාධිකරණස්ස කිං පුබ්බඞ්ගමන්ති? ලොභො පුබ්බඞ්ගමො, දොසො පුබ්බඞ්ගමො, මොහො පුබ්බඞ්ගමො, අලොභො පුබ්බඞ්ගමො, අදොසො පුබ්බඞ්ගමො, අමොහො පුබ්බඞ්ගමො. කති ඨානානීති? චත්තාරි කම්මානි ඨානානි. කති වත්ථූනීති? චත්තාරි කම්මානි වත්ථූනි. කති භූමියොති? චත්තාරි කම්මානි භූමියො. කති හෙතූති? නව හෙතූ – තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. කති මූලානීති? එකං මූලං – සඞ්ඝො. කතිහාකාරෙහි කිච්චං ජායතීති? ද්වීහාකාරෙහි කිච්චං ජායති – ඤත්තිතො වා අපලොකනතො වා. [චූළව. 242] කිච්චාධිකරණං කතිහි සමථෙහි සම්මතීති? කිච්චාධිකරණං එකෙන සමථෙන සම්මති – සම්මුඛාවිනයෙන.
කති සමථා? සත්ත සමථා. සම්මුඛාවිනයො, සතිවිනයො, අමූළ්හවිනයො, පටිඤ්ඤාතකරණං, යෙභුය්‍යසිකා, තස්සපාපියසිකා, තිණවත්ථාරකො – ඉමෙ සත්ත සමථා.
සියා ඉමෙ සත්ත සමථා දස සමථා හොන්ති, දස සමථා සත්ත සමථා හොන්ති වත්ථුවසෙන පරියායෙන සියාති.
කථඤ්ච සියා? විවාදාධිකරණස්ස ද්වෙ සමථා, අනුවාදාධිකරණස්ස චත්තාරො සමථා, ආපත්තාධිකරණස්ස තයො සමථා, කිච්චාධිකරණස්ස එකො සමථො. එවං ඉමෙ සත්ත සමථා දස සමථා හොන්ති, දස සමථා සත්ත සමථා හොන්ති වත්ථුවසෙන පරියායෙන.
පරියායවාරො නිට්ඨිතො ඡට්ඨො.
7. සාධාරණවාරො
297. කති සමථා විවාදාධිකරණස්ස සාධාරණා? කති සමථා විවාදාධිකරණස්ස අසාධාරණා? කති සමථා අනුවාදාධිකරණස්ස සාධාරණා? කති සමථා අනුවාදාධිකරණස්ස අසාධාරණා? කති සමථා ආපත්තාධිකරණස්ස සාධාරණා? කති සමථා ආපත්තාධිකරණස්ස අසාධාරණා? කති සමථා කිච්චාධිකරණස්ස සාධාරණා? කති සමථා කිච්චාධිකරණස්ස අසාධාරණා?
ද්වෙ සමථා විවාදාධිකරණස්ස සාධාරණා – සම්මුඛාවිනයො, යෙභුය්‍යසිකා. පඤ්ච සමථා විවාදාධිකරණස්ස අසාධාරණා – සතිවිනයො, අමූළ්හවිනයො, පටිඤ්ඤාතකරණං, තස්සපාපියසිකා, තිණවත්ථාරකො.