විනීතවත්ථු
223. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි – ‘‘භගවතා සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං. කච්චි නු ඛො අහං පාරාජිකං ආපත්තිං ආපන්නො’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසි. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අධිමානෙනා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු පණිධාය අරඤ්ඤෙ විහරති – ‘‘එවං මං ජනො සම්භාවෙස්සතී’’ති. තං ජනො සම්භාවෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස. න ච, භික්ඛවෙ, පණිධාය අරඤ්ඤෙ වත්ථබ්බං. යො වසෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු පණිධාය පිණ්ඩාය චරති – ‘‘එවං මං ජනො සම්භාවෙස්සතී’’ති. තං ජනො සම්භාවෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස. න ච, භික්ඛවෙ, පණිධාය පිණ්ඩාය චරිතබ්බං. යො චරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘යෙ, ආවුසො, අම්හාකං උපජ්ඣායස්ස සද්ධිවිහාරිකා සබ්බෙව අරහන්තො’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘උල්ලපනාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘යෙ, ආවුසො, අම්හාකං උපජ්ඣායස්ස අන්තෙවාසිකා සබ්බෙව මහිද්ධිකා මහානුභාවා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘උල්ලපනාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු පණිධාය චඞ්කමති… පණිධාය තිට්ඨති… පණිධාය නිසීදති… පණිධාය සෙය්‍යං කප්පෙති – ‘‘එවං මං ජනො සම්භාවෙස්සතී’’ති. තං ජනො සම්භාවෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස. න ච, භික්ඛවෙ, පණිධාය සෙය්‍යා කප්පෙතබ්බා. යො කප්පෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති. සොපි එවමාහ – ‘‘මය්හම්පි, ආවුසො, සංයොජනා පහීනා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.
224. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු රහොගතො උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති. පරචිත්තවිදූ භික්ඛු තං භික්ඛුං අපසාදෙසි – ‘‘මා, ආවුසො, එවරූපං අභණි. නත්ථෙසො තුය්හ’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු රහොගතො උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති. දෙවතා තං භික්ඛුං අපසාදෙසි – ‘‘මා, භන්තෙ, එවරූපං අභණි. නත්ථෙසො තුය්හ’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං උපාසකං එතදවොච – ‘‘යො, ආවුසො, තුය්හං විහාරෙ වසති සො භික්ඛු අරහා’’ති. සො ච තස්ස විහාරෙ වසති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘උල්ලපනාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං උපාසකං එතදවොච – ‘‘යං ත්වං, ආවුසො, උපට්ඨෙසි චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන සො භික්ඛු අරහා’’ති. සො ච තං උපට්ඨෙති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘උල්ලපනාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.
225. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘අත්ථායස්මතො උත්තරිමනුස්සධම්මො’’ති? ‘‘නාවුසො, දුක්කරං අඤ්ඤං බ්‍යාකාතු’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි – ‘‘යෙ ඛො තෙ භගවතො සාවකා තෙ එවං වදෙය්‍යුං. අහඤ්චම්හි න භගවතො සාවකො. කච්චි නු ඛො අහං පාරාජිකං ආපත්තිං ආපන්නො’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසි. ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘අනුල්ලපනාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘අත්ථායස්මතො උත්තරිමනුස්සධම්මො’’ති? ‘‘ආරාධනීයො ඛො, ආවුසො, ධම්මො ආරද්ධවීරියෙනා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘මා ඛො, ආවුසො, භායී’’ති. නාහං, ආවුසො, මච්චුනො භායාමී’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘මා ඛො, ආවුසො, භායී’’ති. ‘‘යො නූනාවුසො, විප්පටිසාරී අස්ස සො භායෙය්‍යා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘අත්ථායස්මතො උත්තරිමනුස්සධම්මො’’ති? ‘‘ආරාධනීයො ඛො, ආවුසො, ධම්මො සම්මාපයුත්තෙනා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘අත්ථායස්මතො උත්තරිමනුස්සධම්මො’’ති? ‘‘ආරාධනීයො ඛො, ආවුසො, ධම්මො ආරද්ධවීරියෙනා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘අත්ථායස්මතො උත්තරිමනුස්සධම්මො’’ති? ‘‘ආරාධනීයො ඛො, ආවුසො, ධම්මො යුත්තයොගෙනා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘කච්චාවුසො, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීය’’න්ති? ‘‘නාවුසො, සක්කා යෙන වා තෙන වා අධිවාසෙතු’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘කච්චාවුසො ඛමනීයං, කච්චි යාපනීය’’න්ති? ‘‘නාවුසො, සක්කා පුථුජ්ජනෙන අධිවාසෙතු’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘උල්ලපනාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.
226. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො භික්ඛූ නිමන්තෙත්වා එතදවොච – ‘‘ආයන්තු, භොන්තො අරහන්තො’’ති. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි – ‘‘මයඤ්චම්හ න අරහන්තො [අනරහන්තො (සී.)]. අයඤ්ච බ්‍රාහ්මණො අම්හෙ අරහන්තවාදෙන සමුදාචරති. කථං නු ඛො අම්හෙහි පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පසාදභඤ්ඤෙ’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො භික්ඛූ නිමන්තෙත්වා එතදවොච – ‘‘නිසීදන්තු, භොන්තො අරහන්තො’’ති… ‘‘භුඤ්ජන්තු, භොන්තො අරහන්තො’’ති… ‘‘තප්පෙන්තු, භොන්තො අරහන්තො’’ති… ‘‘ගච්ඡන්තු, භොන්තො අරහන්තො’’ති. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි – ‘‘මයඤ්චම්හ න අරහන්තො. අයඤ්ච බ්‍රාහ්මණො අම්හෙ අරහන්තවාදෙන සමුදාචරති. කථං නු ඛො අම්හෙහි පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පසාදභඤ්ඤෙ’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති. සොපි එවමාහ – ‘‘මය්හම්පි, ආවුසො, ආසවා පහීනා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති. සොපි එවමාහ – ‘‘මය්හම්පි, ආවුසො, එතෙ ධම්මා සංවිජ්ජන්තී’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති. සොපි එවමාහ – ‘‘අහම්පාවුසො, තෙසු ධම්මෙසු සන්දිස්සාමී’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ඤාතකා එතදවොචුං – ‘‘එහි, භන්තෙ, අගාරං අජ්ඣාවසා’’ති. ‘‘අභබ්බො ඛො, ආවුසො, මාදිසො අගාරං අජ්ඣාවසිතු’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
227. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ඤාතකා එතදවොචුං – ‘‘එහි, භන්තෙ, කාමෙ පරිභුඤ්ජා’’ති. ‘‘ආවටා මෙ, ආවුසො, කාමා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ඤාතකා එතදවොචුං – ‘‘අභිරමසි, භන්තෙ’’ති? ‘‘අභිරතො අහං, ආවුසො, පරමාය අභිරතියා’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි. ‘‘යෙ ඛො තෙ භගවතො සාවකා තෙ එවං වදෙය්‍යුං! අහඤ්චම්හි න භගවතො සාවකො. කච්චි නු ඛො අහං පාරාජිකං ආපත්තිං ආපන්නො’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසි. ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘අනුල්ලපනාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අනුල්ලපනාධිප්පායස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ කතිකං කත්වා අඤ්ඤතරස්මිං ආවාසෙ වස්සං උපගච්ඡිංසු – ‘‘යො ඉමම්හා ආවාසා පඨමං පක්කමිස්සති තං මයං අරහාති ජානිස්සාමා’’ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු – ‘‘මං අරහාති ජානන්තූ’’ති, තම්හා ආවාසා පඨමං පක්කාමි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.
228. [ඉමානි වත්ථුනි සං. නි. 2.202 ආගතානි] තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච ලක්ඛණො ආයස්මා ච මහාමොග්ගල්ලානො ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ විහරන්ති. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරං ආදාය යෙනායස්මා ලක්ඛණො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ලක්ඛණං එතදවොච – ‘‘ආයාමාවුසො ලක්ඛණ, රාජගහං පිණ්ඩාය පවිසිස්සාමා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා ලක්ඛණො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො ආයස්මා ලක්ඛණො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො සිතස්ස පාතුකම්මායා’’ති? ‘‘අකාලො ඛො, ආවුසො ලක්ඛණ, එතස්ස පඤ්හස්ස [පඤ්හස්ස බ්‍යාකරණාය (ස්‍යා.)]. භගවතො මං සන්තිකෙ එතං පඤ්හං පුච්ඡාති. අථ ඛො ආයස්මා ච ලක්ඛණො ආයස්මා ච මහාමොග්ගල්ලානො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ලක්ඛණො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘ඉධායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. කො නු ඛො, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො සිතස්ස පාතුකම්මායා’’ති? ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා ඵාසුළන්තරිකාහි විතුඩෙන්ති [විතුදෙන්ති විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති (ස්‍යා.)]. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති. තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත භො, එවරූපොපි නාම සත්තො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම යක්ඛො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම අත්තභාවප්පටිලාභො භවිස්සතී’’’ති! භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘උත්තරිමනුස්සධම්මං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො උල්ලපතී’’ති. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘චක්ඛුභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති. ඤාණභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති. යත්‍ර හි නාම සාවකො එවරූපං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සක්ඛිං වා කරිස්සති. පුබ්බෙව මෙ සො, භික්ඛවෙ, සත්තො දිට්ඨො අහොසි. අපි චාහං න බ්‍යාකාසිං. අහඤ්චෙතං බ්‍යාකරෙය්‍යං පරෙ ච මෙ න සද්දහෙය්‍යුං. යෙ මෙ න සද්දහෙය්‍යුං තෙසං තං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ගොඝාතකො අහොසි. සො තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි බහූනි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ පච්චිත්වා තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන එවරූපං අත්තභාවප්පටිලාභං පටිසංවෙදෙති. සච්චං, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානො ආහ. අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානස්සා’’ති.
229. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං මංසපෙසිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විභජ්ජෙන්ති [විතුදෙන්ති විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති (ස්‍යා.)]. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ගොඝාතකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං මංසපිණ්ඩං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විභජ්ජෙන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සාකුණිකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං නිච්ඡවිං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විභජ්ජෙන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ඔරබ්භිකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං අසිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තෙ අසී උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සූකරිකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං සත්තිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තා සත්තියො උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ මාගවිකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං උසුලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තෙ උසූ උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ කාරණිකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං සූචිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තා සූචියො උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සාරථිකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං සූචිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තා සූචියො සීසෙ පවිසිත්වා මුඛතො නික්ඛමන්ති; මුඛෙ පවිසිත්වා උරතො නික්ඛමන්ති; උරෙ පවිසිත්වා උදරතො නික්ඛමන්ති; උදරෙ පවිසිත්වා ඌරූහි නික්ඛමන්ති; ඌරූසු පවිසිත්වා ජඞ්ඝාහි නික්ඛමන්ති; ජඞ්ඝාසු පවිසිත්වා පාදෙහි නික්ඛමන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සූචකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං කුම්භණ්ඩං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. සො ගච්ඡන්තොපි තෙව අණ්ඩෙ ඛන්ධෙ ආරොපෙත්වා ගච්ඡති, නිසීදන්තොපි තෙස්වෙව අණ්ඩෙසු නිසීදති. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විභජ්ජෙන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ගාමකූටො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං පුරිසං ගූථකූපෙ සසීසකං නිමුග්ගං…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ පාරදාරිකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං පුරිසං ගූථකූපෙ සසීසකං නිමුග්ගං උභොහි හත්ථෙහි ගූථං ඛාදන්තං…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ දුට්ඨබ්‍රාහ්මණො අහොසි. සො කස්සපස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාවචනෙ භික්ඛුසඞ්ඝං භත්තෙන නිමන්තෙත්වා දොණියො [දොණියො (ඉතිපි)] ගූථස්ස පූරාපෙත්වා කාලං ආරොචාපෙත්වා එතදවොච – ‘අතො [ඉතො (ස්‍යා.) අහො (ඉතිපි)], භොන්තො, යාවදත්ථං භුඤ්ජන්තු චෙව හරන්තු චා’’’ති…පෙ….
230. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං නිච්ඡවිං ඉත්ථිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විභජ්ජෙන්ති. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසා, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ අතිචාරිනී අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං ඉත්ථිං දුග්ගන්ධං මඞ්ගුලිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විභජ්ජෙන්ති. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසා, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ඉක්ඛණිකා අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං ඉත්ථිං උප්පක්කං ඔකිලිනිං ඔකිරිනිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසා, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී කාලිඞ්ගස්ස රඤ්ඤො අග්ගමහෙසී අහොසි. සා ඉස්සාපකතා සපත්තිං අඞ්ගාරකටාහෙන ඔකිරි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං අසීසකං කබන්ධං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස උරෙ අක්ඛීනි චෙව හොන්ති මුඛඤ්ච. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විභජ්ජෙන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ හාරිකො නාම චොරඝාතකො අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං භික්ඛුං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස සඞ්ඝාටිපි ආදිත්තා සම්පජ්ජලිතා සජොතිභූතා, පත්තොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො, කායබන්ධනම්පි ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං, කායොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කස්සපස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාවචනෙ පාපභික්ඛු අහොසි…පෙ….
‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං භික්ඛුනිං… අද්දසං සික්ඛමානං… අද්දසං සාමණෙරං… අද්දසං සාමණෙරිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තස්සා සඞ්ඝාටිපි ආදිත්තා සම්පජ්ජලිතා සජොතිභූතා, පත්තොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො, කායබන්ධනම්පි ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං, කායොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති. තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත භො, එවරූපොපි නාම සත්තො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම යක්ඛො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම අත්තභාවප්පටිලාභො භවිස්සතී’’’ති! භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘උත්තරිමනුස්සධම්මං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො උල්ලපතී’’ති.
අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘චක්ඛුභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති. ඤාණභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති. යත්‍ර හි නාම සාවකො එවරූපං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සක්ඛිං වා කරිස්සති! පුබ්බෙව මෙ සා, භික්ඛවෙ, සාමණෙරී දිට්ඨා අහොසි. අපි චාහං න බ්‍යාකාසිං. අහඤ්චෙතං බ්‍යාකරෙය්‍යං පරෙ ච මෙ න සද්දහෙය්‍යුං. යෙ මෙ න සද්දහෙය්‍යුං තෙසං තං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. එසා, භික්ඛවෙ, සාමණෙරී කස්සපස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාවචනෙ පාපසාමණෙරී අහොසි. සා තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි බහූනි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ පච්චිත්වා තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන එවරූපං අත්තභාවප්පටිලාභං පටිසංවෙදෙති. සච්චං, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානො ආහ. අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානස්සා’’ති.
231. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යතායං, ආවුසො, තපොදා සන්දති සො දහො අච්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතකො සුප්පතිත්ථො රමණීයො පහූතමච්ඡකච්ඡපො චක්කමත්තානි ච පදුමානි පුප්ඵන්තී’’ති. භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එවං වක්ඛති – ‘යතායං, ආවුසො, තපොදා සන්දති සො දහො අච්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතකො සුප්පතිත්ථො රමණීයො පහූතමච්ඡකච්ඡපො චක්කමත්තානි ච පදුමානි පුප්ඵන්තී’ති. අථ ච පනායං තපොදා කුථිතා සන්දති. උත්තරිමනුස්සධම්මං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො උල්ලපතී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘යතායං, භික්ඛවෙ, තපොදා සන්දති සො දහො අච්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතකො සුප්පතිත්ථො රමණීයො පහූතමච්ඡකච්ඡපො චක්කමත්තානි ච පදුමානි පුප්ඵන්ති. අපි චායං, භික්ඛවෙ, තපොදා ද්වින්නං මහානිරයානං අන්තරිකාය ආගච්ඡති. තෙනායං තපොදා කුථිතා සන්දති. සච්චං, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානො ආහ. අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානස්සා’’ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො ලිච්ඡවීහි සද්ධිං සඞ්ගාමෙන්තො පභග්ගො අහොසි. අථ රාජා පච්ඡා සෙනං සඞ්කඩ්ඪිත්වා ලිච්ඡවයො පරාජෙසි. සඞ්ගාමෙ ච නන්දි චරති – ‘‘රඤ්ඤා ලිච්ඡවී පභග්ගා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘රාජා, ආවුසො, ලිච්ඡවීහි පභග්ගො’’ති. භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එවං වක්ඛති – ‘රාජා, ආවුසො, ලිච්ඡවීහි පභග්ගො’ති! සඞ්ගාමෙ ච නන්දිං චරති – ‘රඤ්ඤා ලිච්ඡවී පභග්ගා’ති! උත්තරිමනුස්සධම්මං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො උල්ලපතී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘පඨමං, භික්ඛවෙ, රාජා ලිච්ඡවීහි පභග්ගො. අථ රාජා පච්ඡා සෙනං සඞ්කඩ්ඪිත්වා ලිච්ඡවයො පරාජෙසි. සච්චං, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානො ආහ. අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානස්සා’’ති.
232. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, සප්පිනිකාය නදියා තීරෙ ආනෙඤ්ජං සමාධිං සමාපන්නො නාගානං ඔගය්හ උත්තරන්තානං කොඤ්චං කරොන්තානං සද්දං අස්සොසි’’න්ති. භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ආනෙඤ්ජං සමාධිං සමාපන්නො සද්දං සොස්සති! උත්තරිමනුස්සධම්මං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො උල්ලපතී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අත්ථෙසො, භික්ඛවෙ, සමාධි සො ච ඛො අපරිසුද්ධො. සච්චං, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානො ආහ. අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානස්සා’’ති.
අථ ඛො ආයස්මා සොභිතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අහං, ආවුසො, පඤ්ච කප්පසතානි අනුස්සරාමී’’ති. භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා සොභිතො එවං වක්ඛති – ‘අහං, ආවුසො, පඤ්ච කප්පසතානි අනුස්සරාමී’ති! උත්තරිමනුස්සධම්මං ආයස්මා සොභිතො උල්ලපතී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, සොභිතස්ස. සා ච ඛො එකායෙව ජාති. සච්චං, භික්ඛවෙ, සොභිතො ආහ. අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, සොභිතස්සාති.
චතුත්ථපාරාජිකං සමත්තං.
233. උද්දිට්ඨා ඛො ආයස්මන්තො චත්තාරො පාරාජිකා ධම්මා, යෙසං භික්ඛු අඤ්ඤතරං වා අඤ්ඤතරං වා ආපජ්ජිත්වා න ලභති භික්ඛූහි සද්ධිං සංවාසං, යථා පුරෙ තථා පච්ඡා, පාරාජිකො හොති අසංවාසො. තත්ථායස්මන්තෙ පුච්ඡාමි – ‘‘කච්චිත්ථ පරිසුද්ධා’’? දුතියම්පි පුච්ඡාමි – ‘‘කච්චිත්ථ පරිසුද්ධා’’? තතියම්පි පුච්ඡාමි – ‘‘කච්චිත්ථ පරිසුද්ධා’’? පරිසුද්ධෙත්ථායස්මන්තො, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමීති.
පාරාජිකං නිට්ඨිතං.
තස්සුද්දානං –
මෙථුනාදින්නාදානඤ්ච, මනුස්සවිග්ගහුත්තරි;
පාරාජිකානි චත්තාරි, ඡෙජ්ජවත්ථූ අසංසයාති.
පාරාජිකකණ්ඩං නිට්ඨිතං.