3. තතියපාරාජිකං

162. [ඉදං වත්ථු සං. නි. 5.985] තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූනං අනෙකපරියායෙන අසුභකථං කථෙති, අසුභාය වණ්ණං භාසති, අසුභභාවනාය වණ්ණං භාසති, ආදිස්ස ආදිස්ස අසුභසමාපත්තියා වණ්ණං භාසති. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉච්ඡාමහං, භික්ඛවෙ, අද්ධමාසං පටිසල්ලීයිතුං. නම්හි කෙනචි උපසඞ්කමිතබ්බො, අඤ්ඤත්‍ර එකෙන පිණ්ඩපාතනීහාරකෙනා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති, ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුණිත්වා නාස්සුධ කොචි භගවන්තං උපසඞ්කමති, අඤ්ඤත්‍ර එකෙන පිණ්ඩපාතනීහාරකෙන. භික්ඛූ – ‘‘භගවා ඛො අනෙකපරියායෙන අසුභකථං කථෙති, අසුභාය වණ්ණං භාසති, අසුභභාවනාය වණ්ණං භාසති, ආදිස්ස ආදිස්ස අසුභසමාපත්තියා වණ්ණං භාසතී’’ති (තෙ) [( ) (?) එවමුපරිපි ඊදිසෙසු ඨානෙසු] අනෙකාකාරවොකාරං අසුභභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති. තෙ සකෙන කායෙන අට්ටීයන්ති හරායන්ති ජිගුච්ඡන්ති. සෙය්‍යථාපි නාම ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො සීසංන්හාතො අහිකුණපෙන වා කුක්කුරකුණපෙන වා මනුස්සකුණපෙන වා කණ්ඨෙ ආසත්තෙන අට්ටීයෙය්‍ය හරායෙය්‍ය ජිගුච්ඡෙය්‍ය, එවමෙව තෙ භික්ඛූ සකෙන කායෙන අට්ටීයන්තා හරායන්තා ජිගුච්ඡන්තා අත්තනාපි අත්තානං ජීවිතා වොරොපෙන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤම්පි ජීවිතා වොරොපෙන්ති, මිගලණ්ඩිකම්පි සමණකුත්තකං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදන්ති – ‘‘සාධු නො, ආවුසො, ජීවිතා වොරොපෙහි. ඉදං තෙ පත්තචීවරං භවිස්සතී’’ති. අථ ඛො මිගලණ්ඩිකො සමණකුත්තකො පත්තචීවරෙහි භටො සම්බහුලෙ භික්ඛූ ජීවිතා වොරොපෙත්වා ලොහිතකං [ලොහිතගතං (ක.)] අසිං ආදාය යෙන වග්ගමුදා නදී තෙනුපසඞ්කමි.

163. අථ ඛො මිගලණ්ඩිකස්ස සමණකුත්තකස්ස ලොහිතකං තං අසිං ධොවන්තස්ස අහුදෙව කුක්කුච්චං අහු විප්පටිසාරො – ‘‘අලාභා වත මෙ, න වත මෙ ලාභා; දුල්ලද්ධං වත මෙ, න වත මෙ සුලද්ධං. බහුං වත මයා අපුඤ්ඤං පසුතං, යොහං භික්ඛූ සීලවන්තෙ කල්‍යාණධම්මෙ ජීවිතා වොරොපෙසි’’න්ති. අථ ඛො අඤ්ඤතරා මාරකායිකා දෙවතා අභිජ්ජමානෙ උදකෙ ආගන්ත්වා මිගලණ්ඩිකං සමණකුත්තකං එතදවොච – ‘‘සාධු සාධු සප්පුරිස, ලාභා තෙ සප්පුරිස, සුලද්ධං තෙ සප්පුරිස. බහුං තයා සප්පුරිස පුඤ්ඤං පසුතං, යං ත්වං අතිණ්ණෙ තාරෙසී’’ති. අථ ඛො මිගලණ්ඩිකො සමණකුත්තකො – ‘‘ලාභා කිර මෙ, සුලද්ධං කිර මෙ, බහුං කිර මයා පුඤ්ඤං පසුතං, අතිණ්ණො කිරාහං තාරෙමී’’ති තිණ්හං අසිං ආදාය විහාරෙන විහාරං පරිවෙණෙන පරිවෙණං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙති – ‘‘කො අතිණ්ණො, කං තාරෙමී’’ති? තත්ථ යෙ තෙ භික්ඛූ අවීතරාගා තෙසං තස්මිං සමයෙ හොතියෙව භයං හොති ඡම්භිතත්තං හොති ලොමහංසො. යෙ පන තෙ භික්ඛූ වීතරාගා තෙසං තස්මිං සමයෙ න හොති භයං න හොති ඡම්භිතත්තං න හොති ලොමහංසො. අථ ඛො මිගලණ්ඩිකො සමණකුත්තකො එකම්පි භික්ඛුං එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, ද්වෙපි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, තයොපි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, චත්තාරොපි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, පඤ්චපි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, දසපි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, වීසම්පි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, තිංසම්පි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, චත්තාලීසම්පි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, පඤ්ඤාසම්පි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි, සට්ඨිම්පි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි.

164. අථ ඛො භගවා තස්ස අද්ධමාසස්ස අච්චයෙන පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘කිං නු ඛො, ආනන්ද, තනුභූතො විය භික්ඛුසඞ්ඝො’’ති? ‘‘තථා හි පන, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං අනෙකපරියායෙන අසුභකථං කථෙති, අසුභාය වණ්ණං භාසති, අසුභභාවනාය වණ්ණං භාසති, ආදිස්ස ආදිස්ස අසුභසමාපත්තියා වණ්ණං භාසති. තෙ ච, භන්තෙ, භික්ඛූ – ‘භගවා ඛො අනෙකපරියායෙන අසුභකථං කථෙති, අසුභාය වණ්ණං භාසති, අසුභභාවනාය වණ්ණං භාසති, ආදිස්ස ආදිස්ස අසුභසමාපත්තියා වණ්ණං භාසතී’ති, තෙ අනෙකාකාරවොකාරං අසුභභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති. තෙ සකෙන කායෙන අට්ටීයන්ති හරායන්ති ජිගුච්ඡන්ති. සෙය්‍යථාපි නාම ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො සීසංන්හාතො අහිකුණපෙන වා කුක්කුරකුණපෙන වා මනුස්සකුණපෙන වා කණ්ඨෙ ආසත්තෙන අට්ටීයෙය්‍ය හරායෙය්‍ය ජිගුච්ඡෙය්‍ය, එවමෙව තෙ භික්ඛූ සකෙන කායෙන අට්ටීයන්තා හරායන්තා ජිගුච්ඡන්තා අත්තනාපි අත්තානං ජීවිතා වොරොපෙන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤම්පි ජීවිතා වොරොපෙන්ති, මිගලණ්ඩිකම්පි සමණකුත්තකං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදන්ති – ‘සාධු නො, ආවුසො, ජීවිතා වොරොපෙහි. ඉදං තෙ පත්තචීවරං භවිස්සතී’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, මිගලණ්ඩිකො සමණකුත්තකො පත්තචීවරෙහි භටො එකම්පි භික්ඛුං එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි…පෙ… සට්ඨිම්පි භික්ඛූ එකාහෙන ජීවිතා වොරොපෙසි. සාධු, භන්තෙ, භගවා අඤ්ඤං පරියායං ආචික්ඛතු යථායං භික්ඛුසඞ්ඝො අඤ්ඤාය සණ්ඨහෙය්‍යා’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, යාවතිකා භික්ඛූ වෙසාලිං උපනිස්සාය විහරන්ති තෙ සබ්බෙ උපට්ඨානසාලායං සන්නිපාතෙහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති, ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුණිත්වා යාවතිකා භික්ඛූ වෙසාලිං උපනිස්සාය විහරන්ති තෙ සබ්බෙ උපට්ඨානසාලායං සන්නිපාතෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සන්නිපතිතො, භන්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝො; යස්ස දානි, භන්තෙ, භගවා කාලං මඤ්ඤතී’’ති.

165. අථ ඛො භගවා යෙන උපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අයම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සතිසමාධි භාවිතො බහුලීකතො සන්තො චෙව පණීතො ච අසෙචනකො ච සුඛො ච විහාරො උප්පන්නුප්පන්නෙ ච පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ ඨානසො අන්තරධාපෙති වූපසමෙති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙ උහතං [ඌහතං (ක.)] රජොජල්ලං තමෙනං මහා අකාලමෙඝො ඨානසො අන්තරධාපෙති වූපසමෙති, එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සතිසමාධි භාවිතො බහුලීකතො සන්තො චෙව පණීතො ච අසෙචනකො ච සුඛො ච විහාරො උප්පන්නුප්පන්නෙ ච පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ ඨානසො අන්තරධාපෙති වූපසමෙති. කථං භාවිතො ච, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සතිසමාධි කථං බහුලීකතො සන්තො චෙව පණීතො ච අසෙචනකො ච සුඛො ච විහාරො උප්පන්නුප්පන්නෙ ච පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ ඨානසො අන්තරධාපෙති වූපසමෙති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති සතො පස්සසති. දීඝං වා අස්සසන්තො දීඝං අස්සසාමීති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො දීඝං පස්සසාමීති පජානාති. රස්සං වා අස්සසන්තො රස්සං අස්සසාමීති පජානාති, රස්සං වා පස්සසන්තො රස්සං පස්සසාමීති පජානාති. සබ්බකායප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. සබ්බකායප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. පීතිප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. පීතිප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. සුඛප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. සුඛප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. චිත්තසඞ්ඛාරප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. චිත්තසඞ්ඛාරප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. චිත්තප්පටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. චිත්තප්පටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. අභිප්පමොදයං චිත්තං…පෙ… සමාදහං චිත්තං…පෙ… විමොචයං චිත්තං…පෙ… අනිච්චානුපස්සී…පෙ… විරාගානුපස්සී…පෙ… නිරොධානුපස්සී…පෙ… පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමීති සික්ඛති. එවං භාවිතො ඛො, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සතිසමාධි එවං බහුලීකතො සන්තො චෙව පණීතො ච අසෙචනකො ච සුඛො ච විහාරො උප්පන්නුප්පන්නෙ ච පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ ඨානසො අන්තරධාපෙති වූපසමෙතී’’ති.

166. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා භික්ඛූ පටිපුච්ඡි – ‘‘සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අත්තනාපි අත්තානං ජීවිතා වොරොපෙන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤම්පි ජීවිතා වොරොපෙන්ති මිගලණ්ඩිකම්පි සමණකුත්තකං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදන්ති – ‘සාධු නො, ආවුසො, ජීවිතා වොරොපෙහි, ඉදං තෙ පත්තචීවරං භවිස්සතී’’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා – ‘‘අනනුච්ඡවිකං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං අනනුලොමිකං අප්පටිරූපං අස්සාමණකං අකප්පියං අකරණීයං. කථඤ්හි නාම තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අත්තනාපි අත්තානං ජීවිතා වොරොපෙස්සන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤම්පි ජීවිතා වොරොපෙස්සන්ති, මිගලණ්ඩිකම්පි සමණකුත්තකං උපසඞ්කමිත්වා එවං වක්ඛන්ති – ‘සාධු නො, ආවුසො, ජීවිතා වොරොපෙහි, ඉදං තෙ පත්තචීවරං භවිස්සතී’ති. නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

167. ‘‘යො පන භික්ඛු සඤ්චිච්ච මනුස්සවිග්ගහං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය සත්ථහාරකං වාස්ස පරියෙසෙය්‍ය, අයම්පි පාරාජිකො හොති අසංවාසො’’ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

168. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො උපාසකො ගිලානො හොති. තස්ස පජාපති අභිරූපා හොති දස්සනීයා පාසාදිකා. ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ තස්සා ඉත්ථියා පටිබද්ධචිත්තා හොන්ති. අථ ඛො ඡබ්බග්ගියානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘සචෙ ඛො සො, ආවුසො, උපාසකො ජීවිස්සති න මයං තං ඉත්ථිං ලභිස්සාම. හන්ද මයං, ආවුසො, තස්ස උපාසකස්ස මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙමා’’ති. අථ ඛො ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ යෙන සො උපාසකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා තං උපාසකං එතදවොචුං – ‘‘ත්වං ඛොසි, උපාසක, කතකල්‍යාණො කතකුසලො කතභීරුත්තාණො අකතපාපො අකතලුද්දො අකතකිබ්බිසො. කතං තයා කල්‍යාණං, අකතං තයා පාපං. කිං තුය්හිමිනා පාපකෙන දුජ්ජීවිතෙන! මතං තෙ ජීවිතා සෙය්‍යො. ඉතො ත්වං කාලඞ්කතො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සසි. තත්ථ දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙස්සසී’’ති.

169. අථ ඛො සො උපාසකො – ‘‘සච්චං ඛො අය්‍යා ආහංසු. අහඤ්හි කතකල්‍යාණො කතකුසලො කතභීරුත්තාණො අකතපාපො අකතලුද්දො අකතකිබ්බිසො. කතං මයා කල්‍යාණං, අකතං මයා පාපං. කිං මය්හිමිනා පාපකෙන දුජ්ජීවිතෙන! මතං මෙ ජීවිතා සෙය්‍යො. ඉතො අහං කාලඞ්කතො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමි. තත්ථ දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙස්සාමී’’ති, සො අසප්පායානි චෙව භොජනානි භුඤ්ජි අසප්පායානි ච ඛාදනීයානි ඛාදි අසප්පායානි ච සායනීයානි සායි අසප්පායානි ච පානානි පිවි. තස්ස අසප්පායානි චෙව භොජනානි භුඤ්ජතො අසප්පායානි ච ඛාදනීයානි ඛාදතො අසප්පායානි ච සායනීයානි සායතො අසප්පායානි ච පානානි පිවතො ඛරො ආබාධො උප්පජ්ජි. සො තෙනෙව ආබාධෙන කාලමකාසි. තස්ස පජාපති උජ්ඣායති ඛිය්‍යති විපාචෙති – ‘‘අලජ්ජිනො ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා දුස්සීලා මුසාවාදිනො. ඉමෙ හි නාම ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්‍රහ්මචාරිනො සච්චවාදිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා පටිජානිස්සන්ති! නත්ථි ඉමෙසං සාමඤ්ඤං නත්ථි ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං, නට්ඨං ඉමෙසං සාමඤ්ඤං නට්ඨං ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං, කුතො ඉමෙසං සාමඤ්ඤං කුතො ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං, අපගතා ඉමෙ සාමඤ්ඤා අපගතා ඉමෙ බ්‍රහ්මඤ්ඤා. ඉමෙ මෙ සාමිකස්ස මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙසුං. ඉමෙහි මෙ සාමිකො මාරිතො’’ති. අඤ්ඤෙපි මනුස්සා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘අලජ්ජිනො ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා දුස්සීලා මුසාවාදිනො. ඉමෙ හි නාම ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්‍රහ්මචාරිනො සච්චවාදිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා පටිජානිස්සන්ති! නත්ථි ඉමෙසං සාමඤ්ඤං නත්ථි ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං, නට්ඨං ඉමෙසං සාමඤ්ඤං නට්ඨං ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං, කුතො ඉමෙසං සාමඤ්ඤං කුතො ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං, අපගතා ඉමෙ සාමඤ්ඤා අපගතා ඉමෙ බ්‍රහ්මඤ්ඤා. ඉමෙ උපාසකස්ස මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙසුං. ඉමෙහි උපාසකො මාරිතො’’ති. අස්සොසුං ඛො භික්ඛූ තෙසං මනුස්සානං උජ්ඣායන්තානං ඛිය්‍යන්තානං විපාචෙන්තානං. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ උපාසකස්ස මරණවණ්ණං සංවණ්ණිස්සන්තී’’ති!

170. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ඡබ්බග්ගියෙ භික්ඛූ අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… ‘‘සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උපාසකස්ස මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙථා’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා – ‘‘අනනුච්ඡවිකං, මොඝපුරිසා, අනනුලොමිකං අප්පටිරූපං අස්සාමණකං අකප්පියං අකරණීයං. කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, උපාසකස්ස මරණවණ්ණං සංවණ්ණිස්සථ! නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

171. ‘‘යො පන භික්ඛු සඤ්චිච්ච මනුස්සවිග්ගහං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය සත්ථහාරකං වාස්ස පරියෙසෙය්‍ය මරණවණ්ණං වා සංවණ්ණෙය්‍ය මරණාය වා සමාදපෙය්‍ය – ‘අම්භො පුරිස, කිං තුය්හිමිනා පාපකෙන දුජ්ජීවිතෙන, මතං තෙ ජීවිතා සෙය්‍යො’ති, ඉති චිත්තමනො චිත්තසඞ්කප්පො අනෙකපරියායෙන මරණවණ්ණං වා සංවණ්ණෙය්‍ය, මරණාය වා සමාදපෙය්‍ය, අයම්පි පාරාජිකො හොති අසංවාසො’’ති.

172. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

සඤ්චිච්චාති ජානන්තො සඤ්ජානන්තො චෙච්ච අභිවිතරිත්වා වීතික්කමො.

මනුස්සවිග්ගහො නාම යං මාතුකුච්ඡිස්මිං පඨමං චිත්තං උප්පන්නං පඨමං විඤ්ඤාණං පාතුභූතං, යාව මරණකාලා එත්ථන්තරෙ එසො මනුස්සවිග්ගහො නාම.

ජීවිතා වොරොපෙය්‍යාති ජීවිතින්ද්‍රියං උපච්ඡින්දති උපරොධෙති සන්තතිං විකොපෙති.

සත්ථහාරකං වාස්ස පරියෙසෙය්‍යාති අසිං වා සත්තිං වා භෙණ්ඩිං වා [භෙන්දිං වා (ක.)] ලගුළං වා [සූලංවා ලගුළංවා (ස්‍යා.)] පාසාණං වා සත්ථං වා විසං වා රජ්ජුං වා.

මරණවණ්ණං වා සංවණ්ණෙය්‍යාති ජීවිතෙ ආදීනවං දස්සෙති, මරණෙ වණ්ණං භණති.

මරණාය වා සමාදපෙය්‍යාති සත්ථං වා ආහර, විසං වා ඛාද, රජ්ජුයා වා උබ්බන්ධිත්වා කාලඞ්කරොහීති.

අම්භො පුරිසාති ආලපනාධිවචනමෙතං.

කිං තුය්හිමිනා පාපකෙන දුජ්ජීවිතෙනාති පාපකං නාම ජීවිතං අඩ්ඪානං ජීවිතං උපාදාය දලිද්දානං ජීවිතං පාපකං ලාමකං, සධනානං ජීවිතං උපාදාය අධනානං ජීවිතං පාපකං, දෙවානං ජීවිතං උපාදාය මනුස්සානං ජීවිතං පාපකං.

දුජ්ජීවිතං නාම හත්ථච්ඡින්නස්ස පාදච්ඡින්නස්ස හත්ථපාදච්ඡින්නස්ස කණ්ණච්ඡින්නස්ස නාසච්ඡින්නස්ස කණ්ණනාසච්ඡින්නස්ස, ඉමිනා ච පාපකෙන ඉමිනා ච දුජ්ජීවිතෙන මතං තෙ ජීවිතා සෙය්‍යොති.

ඉති චිත්තමනොති යං චිත්තං තං මනො, යං මනො තං චිත්තං.

චිත්තසඞ්කප්පොති මරණසඤ්ඤී මරණචෙතනො මරණාධිප්පායො.

අනෙකපරියායෙනාති උච්චාවචෙහි ආකාරෙහි.

මරණවණ්ණං වා සංවණ්ණෙය්‍යාති ජීවිතෙ ආදීනවං දස්සෙති, මරණෙ වණ්ණං භණති – ‘‘ඉතො ත්වං කාලඞ්කතො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සසි, තත්ථ දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙස්සසී’’ති.

මරණාය වා සමාදපෙය්‍යාති සත්ථං වා ආහර, විසං වා ඛාද, රජ්ජුයා වා උබ්බන්ධිත්වා කාලඞ්කරොහි, සොබ්භෙ වා නරකෙ වා පපාතෙ වා පපතාති.

අයම්පීති පුරිමෙ උපාදාය වුච්චති.

පාරාජිකො හොතීති සෙය්‍යථාපි නාම පුථුසිලා ද්විධා භින්නා [ද්වෙධා භින්නා (ස්‍යා.)] අප්පටිසන්ධිකා හොති, එවමෙව භික්ඛු සඤ්චිච්ච මනුස්සවිග්ගහං ජීවිතා වොරොපෙත්වා අස්සමණො හොති අසක්‍යපුත්තියො. තෙන වුච්චති – ‘පාරාජිකො හොතී’ති.

අසංවාසොති සංවාසො නාම එකකම්මං එකුද්දෙසො සමසික්ඛතා – එසො සංවාසො නාම. සො තෙන සද්ධිං නත්ථි, තෙන වුච්චති අසංවාසොති.

173. සාමං, අධිට්ඨාය, දූතෙන, දූතපරංපරාය, විසක්කියෙන දූතෙන, ගතපච්චාගතෙන දූතෙන, අරහො රහොසඤ්ඤී, රහො අරහොසඤ්ඤී, අරහො අරහොසඤ්ඤී, රහො රහොසඤ්ඤී කායෙන සංවණ්ණෙති, වාචාය සංවණ්ණෙති, කායෙන වාචාය සංවණ්ණෙති, දූතෙන සංවණ්ණෙති, ලෙඛාය සංවණ්ණෙති, ඔපාතං අපස්සෙනං, උපනික්ඛිපනං, භෙසජ්ජං, රූපූපහාරො, සද්දූපහාරො, ගන්ධූපහාරො, රසූපහාරො, ඵොට්ඨබ්බූපහාරො, ධම්මූපහාරො, ආචික්ඛනා, අනුසාසනී, සඞ්කෙතකම්මං, නිමිත්තකම්මන්ති.

174. සාමන්ති සයං හනති කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා නිස්සග්ගියෙන වා.

අධිට්ඨායාති අධිට්ඨහිත්වා ආණාපෙති – ‘‘එවං විජ්ඣ, එවං පහර, එවං ඝාතෙහී’’ති.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො තං මඤ්ඤමානො තං ජීවිතා වොරොපෙති, ආපත්ති උභින්නං පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො තං මඤ්ඤමානො අඤ්ඤං ජීවිතා වොරොපෙත්ති, මූලට්ඨස්ස අනාපත්ති. වධකස්ස ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො අඤ්ඤං මඤ්ඤමානො තං ජීවිතා වොරොපෙති, ආපත්ති උභින්නං පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො අඤ්ඤං මඤ්ඤමානො අඤ්ඤං ජීවිතා වොරොපෙති; මූලට්ඨස්ස අනාපත්ති, වධකස්ස ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමස්ස පාවද – ‘ඉත්ථන්නාමො ඉත්ථන්නාමස්ස පාවදතු – ඉත්ථන්නාමො ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙතූ’’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො ඉතරස්ස ආරොචෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. වධකො පටිග්ගණ්හාති, මූලට්ඨස්ස ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. සො තං ජීවිතා වොරොපෙති, ආපත්ති සබ්බෙසං පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමස්ස පාවද – ‘ඉත්ථන්නාමො ඉත්ථන්නාමස්ස පාවදතු – ඉත්ථන්නාමො ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙතූ’’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො අඤ්ඤං ආණාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. වධකො පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො තං ජීවිතා වොරොපෙති, මූලට්ඨස්ස අනාපත්ති; ආණාපකස්ස ච වධකස්ස ච ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො ගන්ත්වා පුන පච්චාගච්ඡති – ‘‘නාහං සක්කොමි තං ජීවිතා වොරොපෙතු’’න්ති. සො පුන ආණාපෙති – ‘‘යදා සක්කොසි තදා තං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො තං ජීවිතා වොරොපෙති, ආපත්ති උභින්නං පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො ආණාපෙත්වා විප්පටිසාරී න සාවෙති – ‘‘මා ඝාතෙහී’’ති. සො තං ජීවිතා වොරොපෙති, ආපත්ති උභින්නං පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො ආණාපෙත්වා විප්පටිසාරී සාවෙති – ‘‘මා ඝාතෙහී’’ති. සො – ‘‘ආණත්තො අහං තයා’’ති තං ජීවිතා වොරොපෙති, මූලට්ඨස්ස අනාපත්ති. වධකස්ස ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

භික්ඛු භික්ඛුං ආණාපෙති – ‘‘ඉත්ථන්නාමං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සො ආණාපෙත්වා විප්පටිසාරී සාවෙති – ‘‘මා ඝාතෙහී’’ති. සො සාධූති ඔරමති, උභින්නං අනාපත්ති.

175. අරහො රහොසඤ්ඤී උල්ලපති – ‘‘අහො ඉත්ථන්නාමො හතො අස්සා’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. රහො අරහොසඤ්ඤී උල්ලපති – ‘‘අහො ඉත්ථන්නාමො හතො අස්සා’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අරහො අරහොසඤ්ඤී උල්ලපති – ‘‘අහො ඉත්ථන්නාමො හතො අස්සා’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. රහො රහොසඤ්ඤී උල්ලපති – ‘‘අහො ඉත්ථන්නාමො හතො අස්සා’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

කායෙන සංවණ්ණෙති නාම කායෙන විකාරං කරොති – ‘‘යො එවං මරති සො ධනං වා ලභති යසං වා ලභති සග්ගං වා ගච්ඡතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තාය සංවණ්ණනාය මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

වාචාය සංවණ්ණෙති නාම වාචාය භණති – ‘‘යො එවං මරති සො ධනං වා ලභති යසං වා ලභති සග්ගං වා ගච්ඡතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තාය සංවණ්ණනාය මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

කායෙන වාචාය සංවණ්ණෙති නාම කායෙන ච විකාරං කරොති, වාචාය ච භණති – ‘‘යො එවං මරති සො ධනං වා ලභති යසං වා ලභති සග්ගං වා ගච්ඡතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තාය සංවණ්ණනාය මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

දූතෙන සංවණ්ණෙති නාම දූතස්ස සාසනං ආරොචෙති – ‘‘යො එවං මරති සො ධනං වා ලභති යසං වා ලභති සග්ගං වා ගච්ඡතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. දූතස්ස සාසනං සුත්වා මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

176. ලෙඛාය සංවණ්ණෙති නාම ලෙඛං ඡින්දති – ‘‘යො එවං මරති සො ධනං වා ලභති යසං වා ලභති සග්ගං වා ගච්ඡතී’’ති, අක්ඛරක්ඛරාය ආපත්ති දුක්කටස්ස. ලෙඛං පස්සිත්වා මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

ඔපාතං නාම මනුස්සං උද්දිස්ස ඔපාතං ඛනති – ‘‘පපතිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පපතිතෙ දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. අනොදිස්ස ඔපාතං ඛනති – ‘‘යො කොචි පපතිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. මනුස්සො තස්මිං පපතති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පපතිතෙ දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. යක්ඛො වා පෙතො වා තිරච්ඡානගතමනුස්සවිග්ගහො වා තස්මිං පපතති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පපතිතෙ දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. මරති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. තිරච්ඡානගතො තස්මිං පපතති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පපතිතෙ දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. මරති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

177. අපස්සෙනං නාම අපස්සෙනෙ සත්ථං වා ඨපෙති විසෙන වා මක්ඛෙති දුබ්බලං වා කරොති සොබ්භෙ වා නරකෙ වා පපාතෙ වා ඨපෙති – ‘‘පපතිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සත්ථෙන වා විසෙන වා පපතිතෙන වා දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

උපනික්ඛිපනං නාම අසිං වා සත්තිං වා භෙණ්ඩිං වා ලගුළං වා පාසාණං වා සත්ථං වා විසං වා රජ්ජුං වා උපනික්ඛිපති – ‘‘ඉමිනා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ‘‘තෙන මරිස්සාමී’’ති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

භෙසජ්ජං නාම සප්පිං වා නවනීතං වා තෙලං වා මධුං වා ඵාණිතං වා දෙති – ‘‘ඉමං සායිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං සායිතෙ දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

178. රූපූපහාරො නාම අමනාපිකං රූපං උපසංහරති භයානකං භෙරවං – ‘‘ඉමං පස්සිත්වා උත්තසිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං පස්සිත්වා උත්තසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. මනාපිකං රූපං උපසංහරති [උපසංහරති පෙමනීයං හදයඞ්ගමං (ස්‍යා.)] – ‘‘ඉමං පස්සිත්වා අලාභකෙන සුස්සිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං පස්සිත්වා අලාභකෙන සුස්සති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

සද්දූපහාරො නාම අමනාපිකං සද්දං උපසංහරති භයානකං භෙරවං – ‘‘ඉමං සුත්වා උත්තසිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං සුත්වා උත්තසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. මනාපිකං සද්දං උපසංහරති පෙමනීයං හදයඞ්ගමං – ‘‘ඉමං සුත්වා අලාභකෙන සුස්සිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං සුත්වා අලාභකෙන සුස්සති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

ගන්ධූපහාරො නාම අමනාපිකං ගන්ධං උපසංහරති ජෙගුච්ඡං පාටිකුල්‍යං [පටිකූලං (?)] – ‘‘ඉමං ඝායිත්වා ජෙගුච්ඡතා පාටිකුල්‍යතා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං ඝායිතෙ ජෙගුච්ඡතා පාටිකුල්‍යතා දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. මනාපිකං ගන්ධං උපසංහරති – ‘‘ඉමං ඝායිත්වා අලාභකෙන සුස්සිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං ඝායිත්වා අලාභකෙන සුස්සති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

රසූපහාරො නාම අමනාපිකං රසං උපසංහරති ජෙගුච්ඡං පාටිකුල්‍යං [පටිකූලං (?)] – ‘‘ඉමං සායිත්වා ජෙගුච්ඡතා පාටිකුල්‍යතා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං සායිතෙ ජෙගුච්ඡතා පාටිකුල්‍යතා දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. මනාපිකං රසං උපසංහරති – ‘‘ඉමං සායිත්වා අලාභකෙන සුස්සිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං සායිත්වා අලාභකෙන සුස්සති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

ඵොට්ඨබ්බූපහාරො නාම අමනාපිකං ඵොට්ඨබ්බං උපසංහරති දුක්ඛසම්ඵස්සං ඛරසම්ඵස්සං – ‘‘ඉමිනා ඵුට්ඨො මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තෙන ඵුට්ඨස්ස දුක්ඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. මනාපිකං ඵොට්ඨබ්බං උපසංහරති සුඛසම්ඵස්සං මුදුසම්ඵස්සං – ‘‘ඉමිනා ඵුට්ඨො අලාභකෙන සුස්සිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තෙන ඵුට්ඨො අලාභකෙන සුස්සති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

ධම්මූපහාරො නාම නෙරයිකස්ස නිරයකථං කථෙති – ‘‘ඉමං සුත්වා උත්තසිත්වා මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං සුත්වා උත්තසති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස. කල්‍යාණකම්මස්ස සග්ගකථං කථෙති – ‘‘ඉමං සුත්වා අධිමුත්තො මරිස්සතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තං සුත්වා අධිමුත්තො මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

179. ආචික්ඛනා නාම පුට්ඨො භණති – ‘‘එවං මරස්සු. යො එවං මරති සො ධනං වා ලභති යසං වා ලභති සග්ගං වා ගච්ඡතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තාය ආචික්ඛනාය මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

අනුසාසනී නාම අපුට්ඨො භණති – ‘‘එවං මරස්සු. යො එවං මරති සො ධනං වා ලභති යසං වා ලභති සග්ගං වා ගච්ඡතී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තාය අනුසාසනියා මරිස්සාමීති දුක්ඛං වෙදනං උප්පාදෙති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. මරති, ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

සඞ්කෙතකම්මං නාම සඞ්කෙතං කරොති පුරෙභත්තං වා පච්ඡාභත්තං වා රත්තිං වා දිවා වා – ‘‘තෙන සඞ්කෙතෙන තං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තෙන සඞ්කෙතෙන තං ජීවිතා වොරොපෙති, ආපත්ති උභින්නං පාරාජිකස්ස. තං සඞ්කෙතං පුරෙ වා පච්ඡා වා තං ජීවිතා වොරොපෙති, මූලට්ඨස්ස අනාපත්ති, වධකස්ස ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

නිමිත්තකම්මං නාම නිමිත්තං කරොති – ‘‘අක්ඛිං වා නිඛණිස්සාමි භමුකං වා උක්ඛිපිස්සාමි සීසං වා උක්ඛිපිස්සාමි, තෙන නිමිත්තෙන තං ජීවිතා වොරොපෙහී’’ති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. තෙන නිමිත්තෙන තං ජීවිතා වොරොපෙති, ආපත්ති උභින්නං පාරාජිකස්ස. තං නිමිත්තං පුරෙ වා පච්ඡා වා තං ජීවිතා වොරොපෙති, මූලට්ඨස්ස අනාපත්ති, වධකස්ස ආපත්ති පාරාජිකස්ස.

අනාපත්ති අසඤ්චිච්ච අජානන්තස්ස නමරණාධිප්පායස්ස උම්මත්තකස්ස [උම්මත්තකස්ස ඛිත්තචිත්තස්ස වෙදනාට්ටස්ස (ස්‍යා.)] ආදිකම්මිකස්සාති.

මනුස්සවිග්ගහපාරාජිකම්හි පඨමභාණවාරො නිට්ඨිතො.

විනීතවත්ථුඋද්දානගාථා

සංවණ්ණනා නිසීදන්තො, මුසලොදුක්ඛලෙන ච;

වුඩ්ඪපබ්බජිතාභිසන්නො, අග්ගවීමංසනාවිසං.

තයො ච වත්ථුකම්මෙහි, ඉට්ඨකාහිපරෙ තයො;

වාසී ගොපානසී චෙව, අට්ටකොතරණං පති.

සෙදං නත්ථුඤ්ච සම්බාහො, න්හාපනබ්භඤ්ජනෙන ච;

උට්ඨාපෙන්තො නිපාතෙන්තො, අන්නපානෙන මාරණං.

ජාරගබ්භො සපත්තී ච, මාතා පුත්තං උභො වධි;

උභො න මිය්‍යරෙ මද්දා, තාපං වඤ්ඣා විජායිනී.

පතොදං නිග්ගහෙ යක්ඛො, වාළයක්ඛඤ්ච පාහිණි;

තං මඤ්ඤමානො පහරි, සග්ගඤ්ච නිරයං භණෙ.

ආළවියා තයො රුක්ඛා, දායෙහි අපරෙ තයො;

මා කිලමෙසි න තුය්හං, තක්කං සොවීරකෙන චාති.

විනීතවත්ථු

180. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තස්ස භික්ඛූ කාරුඤ්ඤෙන මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි ‘‘භගවතා සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, කච්චි නු ඛො මයං පාරාජිකං ආපත්තිං ආපන්නා’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘ආපත්තිං තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ආපන්නා පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො පිණ්ඩචාරිකො භික්ඛු පීඨකෙ පිලොතිකාය පටිච්ඡන්නං දාරකං නිසීදන්තො ඔත්ථරිත්වා මාරෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි ‘‘භගවතා සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, කච්චි නු ඛො අහං පාරාජිකං ආපත්තිං ආපන්නො’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසි. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස. න ච, භික්ඛවෙ, අප්පටිවෙක්ඛිත්වා ආසනෙ නිසීදිතබ්බං; යො නිසීදෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු භත්තග්ගෙ අන්තරඝරෙ ආසනං පඤ්ඤපෙන්තො මුසලෙ උස්සිතෙ එකං මුසලං අග්ගහෙසි. දුතියො මුසලො පරිපතිත්වා අඤ්ඤතරස්ස දාරකස්ස මත්ථකෙ අවත්ථාසි. සො කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘අසඤ්චිච්ච අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අසඤ්චිච්චා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු භත්තග්ගෙ අන්තරඝරෙ ආසනං පඤ්ඤපෙන්තො උදුක්ඛලභණ්ඩිකං අක්කමිත්වා පවට්ටෙසි. අඤ්ඤතරං දාරකං ඔත්ථරිත්වා මාරෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අසඤ්චිච්චා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන පිතාපුත්තා භික්ඛූසු පබ්බජිතා හොන්ති. කාලෙ ආරොචිතෙ පුත්තො පිතරං එතදවොච – ‘‘ගච්ඡ, භන්තෙ, සඞ්ඝො තං පතිමානෙතී’’ති පිට්ඨියං ගහෙත්වා පණාමෙසි. සො පපතිත්වා කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘නාහං, භගවා, මරණාධිප්පායො’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන පිතාපුත්තා භික්ඛූසු පබ්බජිතා හොන්ති. කාලෙ ආරොචිතෙ පුත්තො පිතරං එතදවොච – ‘‘ගච්ඡ, භන්තෙ, සඞ්ඝො තං පතිමානෙතී’’ති මරණාධිප්පායො පිට්ඨියං ගහෙත්වා පණාමෙසි. සො පපතිත්වා කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන පිතාපුත්තා භික්ඛූසු පබ්බජිතා හොන්ති. කාලෙ ආරොචිතෙ පුත්තො පිතරං එතදවොච – ‘‘ගච්ඡ, භන්තෙ, සඞ්ඝො තං පතිමානෙතී’’ති මරණාධිප්පායො පිට්ඨියං ගහෙත්වා පණාමෙසි. සො පපතිත්වා න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

181. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො භුඤ්ජන්තස්ස මංසං කණ්ඨෙ විලග්ගං හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු තස්ස භික්ඛුනො ගීවායං පහාරං අදාසි. සලොහිතං මංසං පති. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො භුඤ්ජන්තස්ස මංසං කණ්ඨෙ විලග්ගං හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො තස්ස භික්ඛුනො ගීවායං පහාරං අදාසි. සලොහිතං මංසං පති. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො භුඤ්ජන්තස්ස මංසං කණ්ඨෙ විලග්ගං හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො තස්ස භික්ඛුනො ගීවායං පහාරං අදාසි. සලොහිතං මංසං පති. සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො පිණ්ඩචාරිකො භික්ඛු විසගතං පිණ්ඩපාතං ලභිත්වා පටික්කමනං හරිත්වා භික්ඛූනං අග්ගකාරිකං අදාසි. තෙ භික්ඛූ කාලමකංසු. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘නාහං, භගවා, ජානාමී’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අජානන්තස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු වීමංසාධිප්පායො අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො විසං අදාසි. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘වීමංසාධිප්පායො අහං, භගවා’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

182. තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා [ආළවිකා (ස්‍යා.)] භික්ඛූ විහාරවත්ථුං කරොන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා සිලං උච්චාරෙසි. උපරිමෙන භික්ඛුනා දුග්ගහිතා සිලා හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ අවත්ථාසි. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අසඤ්චිච්චා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ විහාරවත්ථුං කරොන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා සිලං උච්චාරෙසි. උපරිමො භික්ඛු මරණාධිප්පායො හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ සිලං මුඤ්චි. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ විහාරස්ස කුට්ටං උට්ඨාපෙන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා ඉට්ඨකං උච්චාරෙසි. උපරිමෙන භික්ඛුනා දුග්ගහිතා ඉට්ඨකා හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ අවත්ථාසි. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපති, භික්ඛු, අසඤ්චිච්චා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ විහාරස්ස කුට්ටං උට්ඨාපෙන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා ඉට්ඨකං උච්චාරෙසි. උපරිමො භික්ඛු මරණාධිප්පායො හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ ඉට්ඨකං මුඤ්චි. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

183. තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා වාසිං උච්චාරෙසි. උපරිමෙන භික්ඛුනා දුග්ගහිතා වාසී හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ අවත්ථාසි. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අසඤ්චිච්චා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා වාසිං උච්චාරෙසි. උපරිමො භික්ඛු මරණාධිප්පායො හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ වාසිං මුඤ්චි. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා ගොපානසිං උච්චාරෙසි. උපරිමෙන භික්ඛුනා දුග්ගහිතා ගොපානසී හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ අවත්ථාසි. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, අසඤ්චිච්චා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු හෙට්ඨා හුත්වා ගොපානසිං උච්චාරෙසි. උපරිමො භික්ඛු මරණාධිප්පායො හෙට්ඨිමස්ස භික්ඛුනො මත්ථකෙ ගොපානසිං මුඤ්චි. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්තා අට්ටකං බන්ධන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ආවුසො, අත්‍රට්ඨිතො බන්ධාහී’’ති. සො තත්‍රට්ඨිතො බන්ධන්තො පරිපතිත්වා කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘කිංචිත්තො ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘නාහං, භගවා, මරණාධිප්පායො’’ති. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්තා අට්ටකං බන්ධන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ආවුසො, අත්‍රට්ඨිතො බන්ධාහී’’ති. සො තත්‍රට්ඨිතො බන්ධන්තො පරිපතිත්වා කාලමකාසි…පෙ… පරිපතිත්වා න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු විහාරං ඡාදෙත්වා ඔතරති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ආවුසො, ඉතො ඔතරාහී’’ති. සො තෙන ඔතරන්තො පරිපතිත්වා කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු විහාරං ඡාදෙත්වා ඔතරති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ආවුසො, ඉතො ඔතරාහී’’ති. සො තෙන ඔතරන්තො පරිපතිත්වා කාලමකාසි…පෙ… පරිපතිත්වා න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අනභිරතියා පීළිතො ගිජ්ඣකූටං පබ්බතං අභිරුහිත්වා පපාතෙ පපතන්තො අඤ්ඤතරං විලීවකාරං ඔත්ථරිත්වා මාරෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස. න ච, භික්ඛවෙ, අත්තානං පාතෙතබ්බං. යො පාතෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ ගිජ්ඣකූටං පබ්බතං අභිරුහිත්වා දවාය සිලං පවිජ්ඣිංසු. සා අඤ්ඤතරං ගොපාලකං ඔත්ථරිත්වා මාරෙසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි …පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස. න ච, භික්ඛවෙ, දවාය සිලා පවිජ්ඣිතබ්බා. යො පවිජ්ඣෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

184. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ සෙදෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ මරණාධිප්පායා සෙදෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි.…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො සීසාභිතාපො හොති. තස්ස භික්ඛූ නත්ථුං අදංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො සීසාභිතාපො හොති. තස්ස භික්ඛූ මරණාධිප්පායා නත්ථුං අදංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ සම්බාහෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ මරණාධිප්පායා සම්බාහෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛු න්හාපෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ මරණාධිප්පායා න්හාපෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ තෙලෙන අබ්භඤ්ජිංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ මරණාධිප්පායා තෙලෙන අබ්භඤ්ජිංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

185. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ උට්ඨාපෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ මරණාධිප්පායා උට්ඨාපෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ නිපාතෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තං භික්ඛූ මරණාධිප්පායා නිපාතෙසුං. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තස්ස භික්ඛූ අන්නං අදංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තස්ස භික්ඛූ මරණාධිප්පායා අන්නං අදංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තස්ස භික්ඛු පානං අදංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ගිලානො හොති. තස්ස භික්ඛූ මරණාධිප්පායා පානං අදංසු. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

186. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී පවුත්ථපතිකා ජාරෙන ගබ්භිනී හොති. සා කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ඉඞ්ඝාය්‍ය ගබ්භපාතනං ජානාහී’’ති. ‘‘සුට්ඨු, භගිනී’’ති තස්සා ගබ්භපාතනං අදාසි. දාරකො කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස පුරිසස්ස ද්වෙ පජාපතියො හොන්ති – එකා වඤ්ඣා, එකා විජායිනී. වඤ්ඣා ඉත්ථී කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘සචෙ සා, භන්තෙ, විජායිස්සති සබ්බස්ස කුටුම්බස්ස ඉස්සරා භවිස්සති. ඉඞ්ඝාය්‍ය, තස්සා ගබ්භපාතනං ජානාහී’’ති.‘‘සුට්ඨු, භගිනී’’ති තස්සා ගබ්භපාතනං අදාසි. දාරකො කාලමකාසි, මාතා න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස පුරිසස්ස ද්වෙ පජාපතියො හොන්ති – එකා වඤ්ඣා, එකා විජායිනී. වඤ්ඣා ඉත්ථී කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘සචෙ සා, භන්තෙ, විජායිස්සති සබ්බස්ස කුටුම්බස්ස ඉස්සරා භවිස්සති. ඉඞ්ඝාය්‍ය, තස්සා ගබ්භපාතනං ජානාහී’’ති. ‘‘සුට්ඨු, භගිනී’’ති තස්සා ගබ්භපාතනං අදාසි. මාතා කාලමකාසි, දාරකො න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස පුරිසස්ස ද්වෙ පජාපතියො හොන්ති – එකා වඤ්ඣා, එකා විජායිනී. වඤ්ඣා ඉත්ථී කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘සචෙ සා, භන්තෙ, විජායිස්සති සබ්බස්ස කුටුම්බස්ස ඉස්සරා භවිස්සති. ඉඞ්ඝාය්‍ය, තස්සා ගබ්භපාතනං ජානාහී’’ති. ‘‘සුට්ඨු, භගිනී’’ති තස්සා ගබ්භපාතනං අදාසි. උභො කාලමකංසු…පෙ… උභො න කාලමකංසු. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

187. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ගබ්භිනී ඉත්ථී කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ඉඞ්ඝාය්‍ය, ගබ්භපාතනං ජානාහී’’ති. ‘‘තෙන හි, භගිනි, මද්දස්සූ’’ති. සා මද්දාපෙත්වා ගබ්භං පාතෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ගබ්භිනී ඉත්ථී කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ඉඞ්ඝාය්‍ය, ගබ්භපාතනං ජානාහී’’ති. ‘‘තෙන හි, භගිනි, තාපෙහී’’ති. සා තාපෙත්වා ගබ්භං පාතෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා වඤ්ඣා ඉත්ථී කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ඉඞ්ඝාය්‍ය, භෙසජ්ජං ජානාහි යෙනාහං විජායෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘සුට්ඨු, භගිනී’’ති තස්සා භෙසජ්ජං අදාසි. සා කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා විජායිනී ඉත්ථී කුලූපකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ඉඞ්ඝාය්‍ය, භෙසජ්ජං ජානාහි යෙනාහං න විජායෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘සුට්ඨු, භගිනී’’ති තස්සා භෙසජ්ජං අදාසි. සා කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ සත්තරසවග්ගියං භික්ඛුං අඞ්ගුලිපතොදකෙන හාසෙසුං. සො භික්ඛු උත්තන්තො අනස්සාසකො කාලමකාසි. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්සා’’ති [පාරාජිකස්ස, ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති (ස්‍යා.)].

තෙන ඛො පන සමයෙන සත්තරසවග්ගියා භික්ඛූ ඡබ්බග්ගියං භික්ඛුං කම්මං කරිස්සාමාති ඔත්ථරිත්වා මාරෙසුං. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පාරාජිකස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භූතවෙජ්ජකො භික්ඛු යක්ඛං ජීවිතා වොරොපෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං වාළයක්ඛවිහාරං පාහෙසි. තං යක්ඛා ජීවිතා වොරොපෙසුං. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො අඤ්ඤතරං භික්ඛුං වාළයක්ඛවිහාරං පාහෙසි. තං යක්ඛා ජීවිතා වොරොපෙසුං…පෙ… තං යක්ඛා ජීවිතා න වොරොපෙසුං. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං වාළකන්තාරං පාහෙසි. තං වාළා ජීවිතා වොරොපෙසුං. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො අඤ්ඤතරං භික්ඛුං වාළකන්තාරං පාහෙසි. තං වාළා ජීවිතා වොරොපෙසුං…පෙ… තං වාළා ජීවිතා න වොරොපෙසුං. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං චොරකන්තාරං පාහෙසි. තං චොරා ජීවිතා වොරොපෙසුං. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො අඤ්ඤතරං භික්ඛුං චොරකන්තාරං පාහෙසි. තං චොරා ජීවිතා වොරොපෙසුං…පෙ… තං චොරා ජීවිතා න වොරොපෙසුං. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

188. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං මඤ්ඤමානො තං ජීවිතා වොරොපෙසි…පෙ… තං මඤ්ඤමානො අඤ්ඤං ජීවිතා වොරොපෙසි…පෙ… අඤ්ඤං මඤ්ඤමානො තං ජීවිතා වොරොපෙසි…පෙ… අඤ්ඤං මඤ්ඤමානො අඤ්ඤං ජීවිතා වොරොපෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො පාරාජික’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අමනුස්සෙන ගහිතො හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු තස්ස භික්ඛුනො පහාරං අදාසි. සො භික්ඛු කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අමනුස්සෙන ගහිතො හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො තස්ස භික්ඛුනො පහාරං අදාසි. සො භික්ඛු කාලමකාසි…පෙ… සො භික්ඛු න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු කල්‍යාණකම්මස්ස සග්ගකථං කථෙසි. සො අධිමුත්තො කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො කල්‍යාණකම්මස්ස සග්ගකථං කථෙසි. සො අධිමුත්තො කාලමකාසි…පෙ… සො අධිමුත්තො න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු නෙරයිකස්ස නිරයකථං කථෙසි. සො උත්තසිත්වා කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො නෙරයිකස්ස නිරයකථං කථෙසි. සො උත්තසිත්වා කාලමකාසි…පෙ… සො උත්තසිත්වා න කාලමකාසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

189. තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්තා රුක්ඛං ඡින්දන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ආවුසො, අත්‍රට්ඨිතො ඡින්දාහී’’ති. තං තත්‍රට්ඨිතං ඡින්දන්තං රුක්ඛො ඔත්ථරිත්වා මාරෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්තා රුක්ඛං ඡින්දන්ති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු මරණාධිප්පායො අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘ආවුසො, අත්‍රට්ඨිතො ඡින්දාහී’’ති. තං තත්‍රට්ඨිතං ඡින්දන්තං රුක්ඛො ඔත්ථරිත්වා මාරෙසි…පෙ… රුක්ඛො ඔත්ථරිත්වා න මාරෙසි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, පාරාජිකස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

190. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ දායං ආලිම්පෙසුං [ආළිම්පෙසුං (ස්‍යා. ක.)]; මනුස්සා දඩ්ඪා කාලමකංසු. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, නමරණාධිප්පායස්සා’’ති.